ap 7 raadsvoorstel inzake vaststellen beleidsnota weerstandsvermogen en risicobeheersing Gilze en Rijen 2021

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering: Behandelend medewerker: Cluster: Afdeling

11 februari 2021 Agendapunt: Ben Hakkens Portefeuillehouder: wethouder Vermorken Planning & Control Programma: Bedrijfsvoering Financiën & Control

Voorstel tot vaststellen van de beleidsnota weerstandsvermogen en risicobeheersing Gilze en Rijen

1. Samenvatting Aanleiding: In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is bepaald dat gemeenten hun beleid voor de risicobeheersing moeten vastleggen en op basis van een risicoprofiel hun financiële weerstandsvermogen bepalen. In onze gemeente zijn deze eisen tevens vertaald in de financiële verordening waarin is bepaald dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van de begroting en jaarstukken de verplichte onderdelen op grond van het BBV worden opgenomen. Een aparte beleidsnota weerstandsvermogen en risicobeheersing hoeft dan niet opgesteld te worden. Een beleidsnota heeft echter als voordeel dat alle relevante informatie over dit onderwerp is verzameld in één document en er heldere beleidskeuzes gemaakt kunnen worden. De huidige beleidsnota Weerstandsvermogen en risicomanagement van Gilze en Rijen dateert van 2010. De praktijk is het afgelopen decennium ook veranderd. Daarom is er een nieuwe beleidsnota Weerstandvermogen en risicomanagement opgesteld. Gevraagde beslissing: Vaststellen van de beleidsnota weerstandsvermogen en risicobeheersing Gilze en Rijen. Beoogd effect: Risicobeheersing is met name bedoeld om te zorgen dat het optreden van risico’s zo weinig mogelijk nadelige gevolgen heeft op de uitvoering van het bestaande beleid, het voorzieningenniveau en het realiseren van de gestelde doelen.

Door het in beeld brengen en kwantificeren van de risico’s wordt bepaald welk bedrag nodig is om de nadelige gevolgen op te vangen indien risico’s zich daadwerkelijk voordoen. Deze risico’s kunnen opgevangen worden met het weerstandsvermogen. Daarom bevat deze beleidsnota ook de wijze van berekening van het weerstandsvermogen en het niveau waar naar gestreefd wordt. 2. Onderbouwing, aanpak, uitvoering De nota legt de systematiek zoals we die op dit moment hanteren om de risico’s en het weerstandsvermogen te berekenen vast. De nota bevat hiervoor in hoofdstuk 2 het theoretische kader. In de nota (hoofdstuk 3) wordt beschreven op welke wijze risico’s geïdentificeerd en beoordeeld worden. Nieuw daarbij is de indeling van de risico’s op basis van klassen met bijbehorende referentiebeelden. Dit om de inschatting van risico’s nader te objectiveren. Risico’s die zich naar verwachting één keer per jaar of vaker voordoen (klasse 5) dienen in beginsel in de begroting afgedekt te worden, waarmee het risico vervalt. RS21.00006 RS21.00006 Zaaknummer: 300877

Het college kan besluiten om hiervan af te wijken en risico’s in klasse 5 toch op te nemen als risico in een P&C document. Indien het college hiervoor kiest, wordt dat expliciet gemotiveerd in het desbetreffende P&C document. Als het zeker (100%) is dat de gebeurtenis zich voor zal doen moet een bedrag geraamd worden in de begroting. Daarnaast vervalt het onderscheid tussen incidentele en structurele risico’s. Per individueel risico bepalen we wat de mogelijke financiële effecten zijn voor de gemeente. We vermenigvuldigen daarbij de kans dat het risico zeer voordoet conform de indeling in klassen met het ingeschatte financiële gevolg. Risico’s kunnen worden afgedekt via risicobeheersing en risicodekking. Risicobeheersing (hoofdstuk 4) richt zich op het verkleinen van de kans dat een risico zich voordoet en het beperken van de nadelige gevolgen als een risico zich daadwerkelijk manifesteert. Risicodekking (hoofdstuk 5) richt zich op het afdekken (financieren) van de financiële gevolgen van opgetreden risico’s. De nota is gebaseerd op de uitgangspunten die wij de afgelopen jaren gehanteerd hebben. Risicodekking kan plaatsvinden in de lopende exploitatie, de vrije reserves, de stille reserves en de onbenutte belastingcapaciteit. Dit wordt nader beschreven in de nota, inclusief de bijbehorende kanttekeningen t.a.v. stille reserves en onbenutte belastingcapaciteit.

Beide staan namelijk niet direct ter beschikking en bij de inzet hiervan spelen politieke overwegingen een rol. De nota ligt ook toe (paragraaf 5.2) waarom de bestemmingsreserves, voorzieningen en de post onvoorzien geen onderdeel uitmaken van de weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen (hoofdstuk 6) is een ratio die berekend wordt door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Hierbij maken we een onderscheid tussen de “harde buffer” van het weerstandsvermogen en de “zachte buffer” van het weerstandsvermogen. Door de provincie wordt in het kader van financieel toezicht gewerkt met een waarderingscijfer voor het weerstandsvermogen. Wij streven naar minimaal waarderingscijfer C, maar bij voorkeur naar B als het gaat om het totale weerstandsvermogen. Wanneer we de onderverdeling maken tussen de “harde” buffer en de “zachte buffer”, dan streven we ernaar dat de “harde buffer” minimaal een C moet scoren. Ten slotte beschrijft de nota de verankering in de organisatie (hoofdstuk 7). Het cluster Planning & Control heeft een ondersteunende en coördinerende rol. 3. Alternatieven In het Besluit Begroting en Verantwoording is bepaald dat gemeenten hun beleid voor de risicobeheersing moeten vastleggen en op basis van een risicoprofiel hun benodigde weerstandscapaciteit bepalen.

In onze gemeente zijn deze eisen tevens vertaald in de financiële verordening waarin is bepaald dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van de begroting en jaarstukken de verplichte onderdelen op grond van het BBV worden opgenomen. Een aparte beleidsnota weerstandsvermogen en risicobeheersing hoeft dan niet opgesteld te worden. Een beleidsnota heeft echter als voordeel dat alle relevante informatie over dit onderwerp is verzameld in één document en er heldere beleidskeuzes gemaakt kunnen worden. Als alternatief is het mogelijk om de weerstandscapaciteit te berekenen aan de hand van een Monte Carlosimulatie. Bij deze rekenmethodiek worden 10.000 simulaties uitgevoerd, oftewel er zijn 10.000 jaren benaderd door kans en omvang van de geïnventariseerde risico’s te bepalen. De berekende combinaties van kans en impact resulteren in een verdeling (grafiek). Vervolgens kan worden vastgesteld wat de gemiddelde schadelast is. Deze gemiddelde schadelast staat dan gelijk aan het benodigde weerstandsvermogen. Wij kiezen hier niet voor.

2

Wij bouwen voort op de bestaande systematiek dat de benodigde weerstandscapaciteit bepaald wordt door de optelsom van alle individuele risico’s (kans x financieel gevolg). Dit past in het financieel beleid van onze gemeente waarin wij reëel begroten en dit is eenvoudig uitlegbaar en controleerbaar. Als alternatief kan er ook gekozen worden voor een ander streefcijfer voor de waardering van het weerstandsvermogen. Daarbij is de eis van de provincie dat dit niveau minimaal niveau C is. Dat is ook ons minimale streefniveau. 4. Lasten, baten en dekking Er zijn geen directe financiële gevolgen. Wel kan door het (zoveel mogelijk objectiveerbaar) indelen van risico’s in klassen de benodigde weerstandscapaciteit wijzigen en moet er meer of minder vermogen gereserveerd worden om risico’s op te kunnen vangen. Als dit zich voordoet wordt dit gemeld in de 1e tussenrapportage 2021 en perspectiefnota 2022. 5. Duurzaamheid Niet van toepassing. 6. Commissiebehandeling Commissie Middelen 25 januari 2021. 7. Relatie ABG-Organisatie Ook in Alphen-Chaam en Baarle-Nassau zullen beleidsnota’s weerstandsvermogen en risicobeheersing worden vastgesteld door de gemeenteraad. Daarbij maken we gebruik van het stramien van de beleidsnota van Gilze en Rijen. Uiteraard maken beide gemeenten hun eigen beleidskeuzes waarbij de processen zoveel mogelijk worden gesynchroniseerd. 8.

Risico’s We proberen op een realistische manier met risicomanagement om te gaan. Immers, als een risico zich voordoet moeten we de financiële gevolgen daarvan wel op kunnen vangen. Tegelijkertijd willen we wegblijven bij te ingewikkelde risicoberekeningen die een schijnzekerheid creëren, omdat anders het beeld geschetst wordt dat alles maakbaar en planbaar is. We zetten juist in op risicobeheersing: zoveel als mogelijk in de projecten en processen beheersmaatregelen treffen en de resterende risico’s afdekken met een voldoende weerstandsvermogen. 9. Vervolg Planning en communicatie: Na besluitvorming zal de ambtelijke organisatie geïnformeerd worden.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN

R.M. (René) Wiersema secretaris

D.A. (Derk) Alssema burgemeester

Bijlage(n): Beleidsnota weerstandsvermogen en risicobeheersing Gilze en Rijen

3

Agendapunt Vergadering d.d. 11 februari 2021. DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN;

gezien het voorstel, genummerd RS21.00006, van het college van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten en in de Financiële verordening gemeente Gilze en Rijen 2017; besluit: vast te stellen de "Beleidsnota weerstandsvermogen en risicobeheersing Gilze en Rijen 2021".

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 11 februari 2021. DE RAAD VOORNOEMD, de griffier, de voorzitter,

mr. J.W. Timmermans

D.A. Alssema

RS21.00006 RS21.00006 Zaaknummer: 300877