ap 7 initiatief-raadsvoorstel inzake vaststellen Verordening burgeragendering en burgerinitiatief Gilze en Rijen 2021

INITIATIEF - RAADSVOORSTEL Raadsvergadering: Behandelend medewerker: Cluster: Afdeling:

19 juli 2021 n.v.t.

Agendapunt: Portefeuillehouder

7. burgemeester Alssema

Programma: Griffie

Initiatiefvoorstel tot: vaststellen van de Verordening op de burgeragendering en het burgerinitiatief Gilze en Rijen 2021.

1. Samenvatting Aanleiding: Wij vinden dat de invloed van inwoners op de besluitvorming van de raad versterkt dient te worden. Het recht om onderwerpen te agenderen (burgeragendering) en het recht om concrete voorstellen aan de gemeenteraad te doen (burgerinitiatief) zijn daarbij goede mogelijkheden, die wij graag willen gaan beproeven. Burgeragendering en burgerinitiatief geven burgers het recht om zelf direct onderwerpen op de politieke agenda te plaatsen. Invoering van beide instrumenten houdt in dat burgers een extra kanaal hebben om de representatieve democratie te beïnvloeden. Het vormt een verbindingsschakel tussen de representatieve en participatieve democratie. De directe invloed van burgers versterkt de besluitvorming van de raad. Zowel de burgeragendering als het burgerinitiatief zijn (naast andere) mogelijkheden om participatie van burgers bij de beleidsvorming en besluitvorming door de gemeenteraad te stimuleren. De voorgestelde verordening is gebaseerd op de modelverordening van de VNG voor burgerinitiatief. In de modelverordening wordt onder een burgerinitiatief zowel het recht verstaan om een onderwerp op de agenda van de raad te plaatsen als het recht om een voorstel aan de raad voor te leggen.

In navolging van de gemeente Alphen-Chaam, die een dergelijke verordening in 2005 voor het eerst introduceerde en vorige jaar actualiseerde, worden beide instrumenten - burgeragendering en burgerinitiatief - tezamen in deze verordening geregeld, met vergelijkbare condities, zij het dat de procedure voor burgeragendering versimpeld wordt. Gevraagde beslissing: De Verordening op de burgeragendering en het burgerinitiatief Gilze en Rijen 2021 vast te stellen. Om inzicht te krijgen in de inhoud, procedure en het aantal ingediende agenderingen, procesgang en initiatieven wordt de verordening na twee jaar geëvalueerd. Beoogd effect: Het burgerinitiatief en de burgeragendering zijn instrumenten voor inwoners om een nieuw onderwerp of voorstel op de agenda van de raad c.q. de raadscommissie te plaatsen. De raad c.q. de raadscommissie moet vervolgens over dit punt beraadslagen, mits aan de gestelde voorwaarden is voldaan. De instrumenten kunnen op die manier de participatie en betrokkenheid van burgers vergroten en geeft hen de mogelijkheid direct invloed uit te oefenen op de politieke agenda.

2. Onderbouwing, aanpak, uitvoering In de VNG-modelverordening wordt onder een burgerinitiatief zowel het recht verstaan om een onderwerp op de agenda van de raad te plaatsen als het recht om een voorstel aan de raad voor te leggen. In deze verordening wordt – in navolging van die van Alphen-Chaam - hierin onderscheid gemaakt. Het eerste wordt aangeduid als burgeragendering en het tweede als een burgerinitiatief. In afwijking van de verordening van onze buurgemeente, is het onderscheid in dit voorstel tussen beide instrumenten strikter: de burgeragendering geeft een inwoner het recht tot agendering en bespreking van een aangedragen thema in de raadscommissie. Terwijl bij een burgerinitiatief de inwoner een concreet voorstel doet aan de raad, en het daar uiteindelijk (na een commissiebehandeling) ook tot een besluit leidt. Zij onderscheiden zich ook doordat er voor de burgeragendering geen ondersteuningshandtekeningen worden gevraagd en voor het burgerinitiatief 50 handtekeningen zijn vereist. En er zijn ook verschillen in onderwerpen die wel of niet uitgezonderd kunnen worden. De procedures voor beide instrumenten lijken deels op elkaar, met dien verstande dat bij de burgeragendering de politieke bespreking louter in de raadscommissie plaats vindt, en bij het burgerinitiatief zowel bespreking in de raadscommissie en uiteindelijk de raad aan de orde is.

Vandaar dat de procedure bij de burgeragendering ‘lichter’ is (geen handtekeningenlijst meer vereist). In de verordening wordt in de artikelen 5 t/m 8 deze procedure beschreven. 3. Alternatieven Voor de juridische grondslag van het burgerinitiatief en de burgeractiviteit wordt verwezen naar de in artikel 149 van de Gemeentewet opgenomen algemene verordenende bevoegdheid van de raad. Inhoudelijk zijn er andere keuzes te maken over wie initiatiefgerechtigd zijn (artikel 3). In navolging van Alphen-Chaam zijn dat in dit voorstel alle kiesgerechtigden, maar ook jongeren vanaf 12 jaar en statushouders. Het is mogelijk om andere leeftijdscriteria te hanteren of te differentiëren per instrument. Ook zijn er andere keuzes mogelijk met betrekking tot de vraag welke onderwerpen (niet) ingebracht kunnen worden (artikel 4). Ten slotte zijn er andere opties denkbaar als het gaat om de vraag aan welke procedurele voorwaarden moet worden voldaan, dan wel andere keuzes met betrekking tot de wijze waarop het burgerinitiatief en de burgeractiviteit worden ingericht. In dit voorstel wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de modelverordening van de VNG en de verordening van Alphen-Chaam. 4. Lasten, baten en dekking Investering: n.v.t. Eenmalige kosten: Het besluit heeft geen financiële consequenties.

Wel is het belangrijk om binnen het communicatiebudget rekening te houden met de nodige publiciteit om de nieuwe democratische rechten onder de aandacht van de inwoners te brengen. Structurele kosten: n.v.t. Dekking: n.v.t. 5. Duurzaamheid Geen directe relatie.

2

6. Commissiebehandeling Tijdens de behandeling zijn er diverse opmerkingen gemaakt. Zo vroegen sommige fracties zich af of er niet beter gewacht kon worden op een ‘breder kader voor burgerparticipatie’. Dat breder kader had kunnen komen van de werkgroep ‘Omgangsvormen, aangezien in de motie van 4 november 2019 ook gevraagd werd na te denken over verbeteringen “in de wijze waarop inwoners en andere stakeholders inbreng kunnen hebben bij raads- en commissievergaderingen”. Tot een advies terzake is het echter niet gekomen. Inmiddels heeft het college recent de afspraak gemaakt dat er een visie op burgerparticipatie ontwikkeld gaat worden. Maar tot meer concretisering over het wat en hoe heeft dit nog niet geleid – eerst moet er nog een ambtelijk trekker worden gevonden en een plan van aanpak gemaakt. Volgens de portefeuillehouder is het eerste half jaar zo’n visie zeker nog niet te verwachten. Vandaar dat dit initiatiefvoorstel nu wordt doorgezet. Daarnaast is er de suggestie gedaan om de burgerinvloed ‘minder bureaucratisch’ te maken bijv. door aan te sluiten bij bestaande regels. Dat heeft ertoe geleid dat in dit bijgestelde initiatiefvoorstel de burgeragendering veel makkelijker wordt gemaakt (geen handtekeningenlijst) en beter aansluit bij commissieverordening.

Ook zijn vragen gesteld over de relatie tussen deze 2 vormen van burgerparticipatie en andere, zoals ‘right to challenge’ en het bestaan van de subsidieregeling F’ONS. In een aparte memo zal hier nog op in worden gegaan. 7. Relatie ABG-organisatie Een vergelijkbare verordening is op 17 september 2020 in Alphen-Chaam vastgesteld. 8. Risico's Het kan voorkomen dat de uitkomst van de bespreking in de raad voor de indieners van een burgeragendering of burgerinitiatief niet bevredigend is. Dit kan leiden tot teleurstelling en tot minder in plaats van meer betrokkenheid bij de lokale democratie. Goede communicatie over en begeleiding van de burgeragendering en/of het burgerinitiatief zijn daarom belangrijk om realistische verwachtingen te wekken. 9. Vervolg Planning: De verordening treedt in werking op 1 september 2021. Evaluatie: In artikel 8 van de verordening is opgenomen dat deze na twee jaar geëvalueerd wordt. Doel van die evaluatie is inzicht te krijgen in de inhoud, het proces en het aantal ingediende agenderingen en in het aantal ingediende initiatieven en de procesgang. Communicatie: De bekendmaking geschiedt via de gebruikelijke kanalen. Deze informatie wordt na het in werking treden van de verordening geactualiseerd. Aan het college wordt gevraagd om de beide nieuwe instrumenten goed in de publiciteit te brengen. De D66 GEMEENTERAADSFRACTIE VAN GILZE EN RIJEN

G.W.M. (Frits) van Vugt fractievoorzitter Bijlage(n): 1. Verordening op de burgeragendering en het burgerinitiatief van de gemeente Gilze en Rijen 2021 2. Model voor burgerinitiatief en handtekeningenlijst

3

Agendapunt 7. Vergadering d.d. 19 juli 2021. DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het initiatief-raadsvoorstel van de fractie van D66; gelet op het bepaalde in artikel 149 van de Gemeentewet; besluit: 1. de verordening op de burgeragendering en het burgerinitiatief Gilze en Rijen 2021 vast te stellen; 2. de verordening treedt in werking op 01 september 2021.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 19 juli 2021 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

S. van Dijk

D.A. Alssema