ap 5 Structuurvisie Stedelijk Gebied Gilze en Rijen met aanvulling Stationsomgeving Rijen

INDUSTRIE - VERLEDEN

1

2 3

4

5

6

Herontwikkeling van de voormalige fabrieksterreinen We streven naar een herontwikkeling van de voormalige fabrieksterreinen, waarbij we het industriële verleden van de plek waar mogelijk zichtbaar maken. Naast behoud en herstel van waardevolle panden zijn er tal van andere mogelijkheden om dit te bewerkstelligen. In het intermezzo op de volgende twee pagina’s staan hiervan inspirerende voorbeelden. Om de zichtbaarheid en bereikbaarheid van deze achterterreinen te vergroten, willen we deze terreinen verbinden met de omgeving. Met name een sterke relatie met de centrale as achten we hierbij van belang.

65

INDUSTRIE - HEDEN

Anno 21e eeuw zien we nog een aantal industriële gebouwen die stammen uit de hoogtijdagen van de leerindustrie in Rijen.

2

1

Daarnaast is er nog een aantal voormalige fabrieksterreinen zichtbaar in het stedelijke weefsel van Rijen.

5 3 6

4

7

id

nieuw

oodzake l en

he ijk

Intermezzo: Inspirerende voorbeelden van het zichtbaar maken van het industriële verleden

Naast renovatie zijn er ook andere manieren denkbaar om nieuw leven in oude (vaak vervallen) fabrieksterreinen te blazen. Zo kunnen enkele kenmerkende elementen van het gebouw behouden worden, zoals een gevel of een schoorsteen. Algehele nieuwbouw in dezelfde typologie of architectuurstijl behoort ook tot de mogelijkheden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het toepassen van sheddaken. Daarnaast zijn er manieren om de industriële sfeer in de openbare ruimte terug te laten komen, bijvoorbeeld door het gebruik van stelconplaten.

67

3.2.3. Een compact en autoluw centrum le

n ve

dige cen t

ra

rke schakels ste

Het centrum van Rijen is van oudsher langgerekt over de twee winkelassen: de Stationsstraat en Hoofdstraat. Met de ontwikkeling van het Wilhelminaplein en winkelcentrum Laverije is vanaf 1994 ingezet op een concentratie van de centrumvoorzieningen aan deze twee winkelassen. We streven naar een comfortabel en goed functionerend centrum. Daarvoor willen we de winkelfunctie van de Stationsstraat en de Hoofdstraat verbeteren, zodat dit een ruimte wordt waar het prettig verblijven is. Dit bereiken we door het autogebruik over de Stationsstraat en de Hoofdstraat terug te dringen. Het doorgaande verkeer zullen we, meer dan nu, om het centrum heenleiden via de Spoorlaan Noord, de Rembrandtlaan en de Mariastraat. Het instellen van gedeeld ruimtegebruik (shared space) is hiervoor een goed middel, omdat dit enige ruimte geeft voor een betere inrichting. Door het wegdeel tussen kruising Spoorlaan Noord – Stationsstraat en kruising Tuinstraat – Stationsstraat autoluw te maken, blijven de belangrijkste centrumparkeerterreinen goed bereikbaar. Immers, een goed functionerend centrum is een goed bereikbaar centrum. Om de verblijfskwaliteit van het centrum te verbeteren, willen we de stoepen breed maken, zodat deze volop ruimte bieden voor de bezoekers.

De breedte van het wegvlak mag daarentegen smal zijn, zodat autoverkeer niet te hard kan rijden en de snelheid moet aanpassen op het langzaamverkeer. Om de uitstraling van het centrum te vergroten, streven we naar hoogwaardige materialen met ruimte voor bomen. Het Wilhelminaplein is het middelpunt van het centrumgebied. Deze plek wordt verder doorontwikkeld tot het hart van het dorp, met ruimte voor terrassen, festiviteiten en voor ontmoeting. Hiervoor willen we de oostelijke pleinwand afmaken, zodat er een besloten plein ontstaat. In de bebouwingsplint is ruimte voor centrumvoorzieningen zoals winkels en horeca.

P S

S

P

P

S

69

P

S

Verbeelding van de aangepaste verkeerssituatie met éénrichtingsverkeer. De donkere bebouwing geeft het centrumgebied aan.

3.2.4. Vormgeving van de oost/west-verkeersas rke schakels ste

Een herkenbare en comfortabele route De kanteling van de verkeersdoorstroming, en de verkeerskundige afwaardering van de Hoofdstraat zorgen voor een doorontwikkeling van de oost/west-as als hoofdverkeersroute. De rol van deze weg verandert dus, waardoor enkele plaatsen in deze route de aandacht vragen. Het profiel van de weg is divers, net als de aanliggende functies en de uitstraling van de weg. Dat vormt op zichzelf geen belemmering voor de functie van de route, maar de verkeerskundige situatie moet wel duidelijk zijn.

De Mary Zeldenrustlaan heeft een breed profiel. Het vrijliggende fietspad en de brede groenstrook geven de weg een stevig aanzien. De grootschalige detailhandelsformules, enkele appartementenblokken en de woon-werkcombinaties passen goed bij de doorstroomfunctie van de weg. Ter hoogte van het station heeft de Mary Zeldenrustlaan een duidelijke entree met een brede groenstrook. Hier zijn verschillende hoogteaccenten aangebracht, die de plek van het station een stevige uitstraling geven. De kruising met de Stationsstraat is een cruciale plek. Hier moet de status van de hoofdverkeersroute beter geaccentueerd worden, zodat de voorrangssituatie op de Constance Gerlingsstraat duidelijker wordt. De doorgaande functie dient dus benadrukt te worden, maar tegelijk moet de entree naar het centrum (in noordelijke richting) en de laan (in zuidelijke richting) goed zichtbaar zijn. De onduidelijkheid van de kruising wordt momenteel versterkt door het enigszins rommelige beeld tussen de hoogbouw bij het station, en de laagbouw ten westen daarvan (met schuttingen, muren en zijkanten van garageboxen). De Spoorlaan Noord heeft een relatief smal profiel, en ook de fietssuggestiestroken zijn smal. De uitstraling van de weg is sober. Door de diversiteit aan functies langs de weg, oude bedrijfsbebouwing, garageboxen, parkeerplaatsen en een groenwal voelt het aan als een restgebied.

Een herstructuring van de omgeving Koolaspad kan extra woningen toevoegen nabij het station én kan de ruimtelijke kwaliteit van deze omgeving versterken. De gebiedsontwikkeling zal overigens afgestemd moeten worden op de gevolgen van een eventuele plaatsing van geluidsschermen langs de spoorlijn. Mogelijk ontstaat hierdoor meer ruimte, zodat de gewenste groene uitstraling van de weg versterkt kan worden. Even verderop loopt de Rembrandtlaan gelijk aan een parkzone. De kruising met de Pastoor Gillisstraat vormt een belangrijke oversteekplaats voor langzaamverkeer. Deze dient op een overzichtelijke en verkeersveilige manier vormgegeven te worden. Ter plaatse van het Raadhuisplein kan de hoofdverkeersroute aan duidelijkheid winnen, door de verkeersstructuur op dit punt aan te passen. Mogelijk kan de route ten noorden van het Raadhuisplein afgewaardeerd of zelfs (deels) opgeheven worden (zie het intermezzo op de volgende pagina).

71

Intermezzo: meer verblijfskwaliteit op het Raadhuisplein oodzake l en

id

nieuw

le

dige cen t

he ijk

n ve

ra

rke schakels ste

Het Raadhuisplein vormt een kruispunt in de hoofdverkeersstructuur van Rijen. Wij willen de barrièrewerking van de wegen rondom het Raadhuisplein zoveel mogelijk opheffen en tegelijkertijd de verblijfskwaliteit van de ruimte rondom het gemeentehuis verbeteren.

1. We kiezen ervoor om de hoofdverkeersroute via de zuidzijde van het plein te laten lopen. De wegen aan de noordzijde en westzijde van het gemeentehuis willen we afwaarderen, zodat ook voor de gebruiker duidelijk wordt dat deze wegen enkel voor de ontsluiting van de aanliggende wijken zijn.

2. Dankzij het afwaarderen van de wegen ontstaat de kans om de verblijfsruimte rondom het gemeentehuis te vergroten.

73

 . De fietsroute, komende vanuit de Mariastraat, 3 volgt de hoofdverkeersstructuur. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor het toevoegen van verblijfskwaliteiten aan de noord- en westzijde van het Raadhuisplein. Achter het gemeentehuis langs sluit de fietsroute weer aan op de hoofdverkeersstructuur bij de Nassaulaan. 

4. Dit beeld dient ter inspiratie. Omdat we inzetten op het versterken van de bossfeer in RijenWest (zie paragraaf 3.2.5.) biedt een herinrichting van het Raadhuisplein een uitgelezen kans om hier meer groen toe te voegen. We zien hierbij kans om de bomenlaan, die de Mariastraat begeleidt, door te trekken over het plein. Op deze manier wordt de verbinding tussen kerk en gemeentehuis duidelijker. Ook krijgt de ruimte ten noorden van het gemeentehuis meer kwaliteit.

oodzake l en

he ijk

rke schakels ste

id

nieuw

3.2.5. Versterken van de bossfeer in Rijen-West

Het bosrijke karakter van Rijen-West zorgt voor een groene en onderscheidende woonkwaliteit. Wij willen de bossfeer versterken en, waar mogelijk, verder de wijk intrekken. Om de bossfeer te versterken, kunnen we bomen gebruiken die voorkomen in de aangrenzende bossen van boswachterij Dorst. We denken hierbij aan de berk, de grove den of de zomereik. Ook ondergroei en heide dragen bij aan het versterken van de bossfeer.

Zomereik

Grove den en heide

Een lossere ordening van bomen draagt bij aan de bossfeer. Ook het toepassen van bomen van verschillende grootte draagt hieraan bij.

Berk

Niet alleen het toepassen van de boomsoorten die in de bosrijke omgeving voorkomen draagt bij aan de bossfeer. Ook willen we bomen van verschillende grootte en soort door elkaar heen gebruiken.

75

Uitsnede van de visiekaart, deelgebied Rijen-West

Typerend voor de bossfeer is de ordening en positionering van de bomen. In plaats van lineaire beplanting streven we naar een lossere ordening van bomen. Met name aan de hoofdverkeersstructuur willen we de bossfeer versterken. Dit kan door het bosrijke karakter in het oostelijke deel van de Nassaulaan door te trekken tot aan het Raadhuisplein. Hierbij zien we kansen voor aanpassing van de parkstrook, maar ook voor de inrichting van de hofjes ten zuiden van de Nassaulaan. Onderstaande afbeelding dient ter inspiratie.

Hof met heide

Hof met besloten bossfeer

Hof met berken

Hof met een meer open bossfeer

Huidige situatie parkzone Nassaulaan en aangrenzende hofjes

1. Een onderdoorgang van de N631 onder de spoorlijn door heeft als gevolg dat de aansluiting van deze route op de Nassaulaan krap wordt. Wanneer deze aansluiting niet goed past, en daardoor niet uitvoerbaar is, dan kan de Noordelijke Ontsluitingsroute een mogelijk alternatief zijn. Deze route ligt ten noorden van de bebouwde kom, in het verlengde van de Hannie Schaftlaan, en sluit direct aan op de N631.

Het benutten van de kwaliteiten van het bos werkt ook andersom. We kunnen niet alleen het bos de wijk in trekken, maar ook de wijk verbinden met het bos. Daarom willen we een nieuwe langzaamverkeersroute aanleggen, die parallel aan de spoorlijn loopt en aantakt op de locatie Vijf Eiken (bij Atletiekvereniging Spiridon). Vanuit hier is het uitgebreide padennetwerk van Boswachterij Dorst te betreden. Mogelijk kan deze locatie zich verder doorontwikkelen tot recreatieve poort van boswachterij Dorst. We streven naar een tunnel vanaf de N631 onder de spoorlijn door1. Hierdoor ontstaat er een ongelijkvloerse kruising, waardoor ook de langzaamverkeersroute ongelijkvloers kan kruisen met de N631. Op deze manier is het aangrenzende bos- en recreatiegebied veilig te bereiken zonder barrières.

77

Boswachterij Dorst, foto gemaakt door Adaykb, , bron Panaramio

oodzake l en

he ijk

id

nieuw

3.2.6. Integratie stad en landschap in Rijen-Oost

Uitgangspunten voor woningbouwontwikkelingen in Rijen-Oost De gebieden Rijen-Oost en Rijen-Noord zijn op de visiekaart aangewezen als woningbouwlocaties voor de lange termijn. De volgende uitgangspunten hanteren we bij mogelijke ontwikkelingen in dit gebied: In de eerste plaats willen we het open en uitgestrekte beeld langs de Hannie Schaftlaan (de zogenoemde Oostelijke Ontsluitingsroute / OOR) behouden. Het illustreert het open landschap dat kenmerkend is voor deze zijde van Rijen. We vinden dat de OOR door dit open landschap moet blijven voeren en reserveren daarom een brede strook aan weerszijden van de weg. In de tweede plaats willen we aan de oostzijde een groen woonmilieu met een eigen karakter. Om een relatie te leggen met de natte omstandigheden die hier van oudsher voorkomen2, willen we groen combineren met water. Een logische insteek is het oppakken van de waterloop en inrichten als natte, groene zone met uitloopmogelijkheden. Tenslotte streven we naar een divers woonmilieu. Dit betekent dat we niet voortborduren op de compacte woonwijk die hier al ligt. Nieuwe woningbouwontwikkelingen liggen los van de huidige woonwijken, maar leggen er (met het doortrekken van de groenstroken en routes) wel relaties mee. Daarmee zorgen we er tegelijk voor, dat de huidige groenstructuur in de wijk (rondom Zaaren) beter met het buitengebied wordt verbonden.

foto gemaakt door Dragan Buljevac (rechts), bron Panaramio

In de Tilburgse wijk De Reeshof is midden in de wijk de Dongevallei aangelegd. De waterloop heeft hier een ruime maat gekregen met ruimte voor natuurontwikkeling.

2. Ter plaatse van het Mathilde Wibautplein in de Vliegende Vennen is dit al gedaan door water toe te passen in de parkzone.

Deze uitgangspunten passen heel goed bij onze wens om organische woningbouw te stimuleren. We streven in Rijen-Oost naar een landschappelijk kader, waarbinnen woningbouw organisch kan plaatsvinden. Het snel kunnen schakelen tussen locaties, zonder dat je het gevoel hebt in een onaffe wijk te wonen, past heel goed bij de organische woningbouwontwikkeling. Uitgangspunten voor ontwikkelingen in Rijen-Noord Het landschappelijk kader is niet overal hetzelfde. Noordwestelijk van de Wolfsweide vinden we restanten van de oude bouwlanden, terwijl ten oosten hiervan het oorspronkelijke, nattere deel ligt. Bij de gebiedsontwikkeling dient rekening gehouden te worden met dit verschil in landschappelijke context. We zien in Rijen-Noord mogelijkheden voor recreatie, sport, extensieve leisure, natuur of educatie. We denken hierbij bijvoorbeeld aan functies zoals volkstuinen, of een kinderboerderij. De waterzuiveringsinstallatie en een eventuele kinderboerderij kunnen mogelijk een rol spelen in het kader van educatie.

79

Uitsnede van de visiekaart, deelgebied Rijen-Oost

Locatie Rijen-Oost geprojecteerd op de historische en landschappelijke context.

id

karakte

ti eke bedr ris

igheid ijv

oodzake l en

he ijk

nieuw

3.2.7. Stationszone, het Aeroparc en de Haansberg

Rijen heeft altijd twee gezichten gehad. Beide gezichten beleef je vanaf het spoor. De noordzijde omvat het woongebied, het centrum en de voorzieningen. Aan de zuidzijde bevindt zich de industrie. De eenzijdige oriëntatie van het station versterkt dit. De zuidzijde, daar lig je met je rug naartoe. Met de realisatie van de Goudsmit-Hoff, de ontwikkelingen rondom het Aeroparc en Gate2 en de herontwikkeling van de militaire wijk Rijen-Zuid is nu ook de zuidzijde in ontwikkeling. Bovendien kent de zuidzijde, met de Julianastraat en de Europalaan, twee belangrijke entrees. Verouderde industrie langs het spoor en de Haansbergseweg vraagt om herontwikkeling. Bovendien willen we nieuwe trends kunnen faciliteren, zoals op het vlak van bepaalde soorten perifere detailhandel. Er liggen diverse opgaven in de stationszone en aan de zuidzijde van het spoor. De volgende hebben onze aandacht: • Een tweezijdige bereikbaarheid van het stationsgebied; • Het wegnemen van de barrierewerking van het spoor; • Een hoogwaardige en veilige stationsomgeving • Het geven van een impuls aan de bedrijvenzone aan de Haansbergseweg en de Parallelweg. De afgelopen jaren heeft er veel onderzoek plaatsgevonden. Een en ander is uiteindelijk geland in de gebiedsvisie stationsomgeving1. Het kaartbeeld op de volgende pagina geeft de plankaart van deze gebiedsvisie.

Ten behoeve van de veiligheid en het reizigerscomfort willen we de huidige gelijkvloerse oversteek van het station opheffen en vervangen door een ongelijkvloerse oversteekmogelijkheid. We zetten in op een onderdoorgang die vergelijkbaar is met een woonstraat waar plaats is voor voetgangers, fietsers en auto’s. Door onder andere de nieuwe verkeersstructuur, waaronder de verkeersfunctie van de centrale as afneemt, zal de auto-intensiteit afnemen op deze noordzuidroute waardoor we de onderdoorgang kunnen vormgeven als een woonstraat. Op de noordzuidroute wordt de auto door verschillende inrichtingsmaatregelen ontmoedigd. Door deze onderdoorgang met bijbehorende voorzieningen (trappen en liften) wordt het station zowel van de noordzijde als de zuidzijde direct en veilig bereikbaar. We leggen de onderdoorgang nagenoeg in de huidige as van de bestaande noordzuid route (Stationsstraat-Julianastraat) omdat daarmee de historische structuur wordt versterkt. Deze ontwikkeling vraagt ruimte en is daardoor alleen mogelijk als aan de zuidzijde ruimte wordt gemaakt door het verwijderen van enkele panden. Welke ruimte vervolgens opnieuw wordt ingevuld. Aan de oostzijde zullen voorzieningen voor het station en bijbehorende infrastructuur worden gerealiseerd. 3. Gebiedsvisie, Stationsomgeving Rijen, 2020

Aan de westzijde wordt de verkregen ruimte benut voor de onderdoorgang en wordt deze verder ingevuld met een geïntensiveerde woonbestemming en bijbehorende infrastructuur. Aan de zuidzijde van het spoor kunnen we het laankarakter van de Julianastraat versterken. Met de fietsroutes langs de centrale as ontstaat dus een sterke noord/zuid-georiënteerde structuur, waarbij het station als scharnier of schakel werkt. We verbeteren de langzaamverkeersverbinding tussen het Aeroparc en het station en het centrum. Door de fietsroute door te trekken over het terrein van het Aeroparc, en daar aan te laten sluiten op de N282, wordt de bereikbaarheid van het Aeroparc verbeterd. Rondom het station moeten voldoende en comfortabele fietsvoorzieningen worden gerealiseerd. De auto bereikbaarheid van het station voor auto’s zal plaatsvinden vanaf het noorden. Immers daar ligt onze nieuwe oost-west verkeersstructuur. Aan deze zijde willen we dan ook het aantal parkeerplaatsen ten behoeve van het station kunnen vergroten. We willen in de toekomst onderzoeken of we aan de zuidzijde, in combinatie met verbetering van het daarliggende bedrijventerrein extra parkeerplaatsen kunnen realiseren. In het verlengde van de opwaardering van de stationsomgeving kan ook de bedrijvenzone aan de Parallelweg en aan de Haansbergseweg een impuls krijgen.

Op deze manier wordt het vestigingsklimaat voor bedrijvigheid in deze zone vergroot. Tegelijk kan de beeldkwaliteit van deze zone verbeterd worden. Naast de bereikbaarheid per trein en langzaamverkeer streven we naar een betere toegankelijkheid voor het autoverkeer van de bedrijvenzone. We maken daartoe een goede aansluiting vanaf de N282 via de Julianastraat naar de Ericsonstraat. Door deze betere aansluiting wordt de auto dus juist richting het bedrijventerrein gestuurd, richting Julianastraat wordt het autoverkeer ontmoedigd, bijvoorbeeld door het toepassen van een inritconstructie.

81

Intermezzo: stationsomgeving

Impressie onderdoorgang Ontwerpnotitieherinrichting, stationsgebied gilze-rijen, januari 2019

83

Twee aansluitingen

Potentiele ontwikkellocaties derden Potentiele ontwikkellocaties gemeentelijk Gebogen maaiveld

Zoen en zoef

Entree station zuidzijde & fietsenstalling

Snelfietsrout

Mogelijke invulling stationsgebied Gemengd gebied

Zoekgebied kleinschalige parkeervoorzieningen Transparante schermen

gebiedsvisiekaart

Bomenlaan

Gebiedsvisiekaart Gebiedsvisie, Stationsomgeving Rijen, 2020

3.3. Hoofdkeuzes voor Hulten 3.3.1. Ontstaansgeschiedenis en opbouw Hulten

Het huidige Hulten is ontstaan vanuit kleine landbouwontginningen op de rand van natte en drogere gronden. De lager gelegen natte gronden liggen in het beekdal van de Grote Lei. De drogere gronden zijn nog altijd herkenbaar door de ligging van bosgebied Het Blok op deze plek. De Oude Baan vormde eind 19e eeuw een verbindingsweg tussen de grotere akkercomplexen aan weerszijden van Hulten. Oorspronkelijk lag het zwaartepunt van Hulten elders. In 1368 was Hulten een aparte heerlijkheid, waarbij ter plekke van de huidige Prinsenhoef een hoeve stond waaromheen Hulten was ontstaan. Ook bossen en natte stukken behoorden bij het land van de hoeve. Dit veranderde door de Franse tijd vanaf 1795. Napoleon ontwierp een groot wegenplan voor het gehele rijk. Na de Franse tijd zette Koning Willem I het werk voort en in 1816 werd begonnen met een wegennet voor heel Nederland. Dit leidde tot de aanleg van de Rijksweg tussen Breda en Tilburg, die in 1827 gereed kwam. Deze weg liep langs Hulten, wat nieuwe mogelijkheden opleverde om geld te verdienen voor de arme boeren in Hulten. Zo ontstonden er langs deze weg verschillende horecagelegenheden, al dan niet in combinatie met het boerenbedrijf. Café Stad Parijs is hier een goed voorbeeld van. Het zwaartepunt van het dorp verschoof langzaam naar de plek van het huidige Hulten.

Huidige situatie De bebouwing van de kern Hulten is voor een groot deel afgekeerd van de Rijksweg, waardoor het dorp Hulten vanaf de Rijksweg niet goed zichtbaar is. Dichte bosschages en grote bedrijven (zoals een caravanhandel en een mechanisatiebedrijf, ten zuiden van de Rijksweg) domineren het straatbeeld. Het sociaal maatschappelijk zwaartepunt van het dorp (met de kerk, de school en het dorpshuis aan het dorpsplein) ligt dan ook aan de noordzijde van de oude Rijksweg. De bebouwing van Hulten bestaat overwegend uit vrijstaande woningen, afgewisseld door boerderijen, stukjes open weiland en stukjes bos. In het buitengebied rondom Hulten is de bebouwing geconcentreerd langs een aantal linten, zoals de Broekdijk en de Hulteneindsestraat in noordelijke richting, en de Hultenseweg in zuidelijke richting. Deze laatste weg ligt overigens sinds 1997 (vanwege een gemeentelijke herindeling) op het grondgebied van de gemeente Tilburg.

85

Hulten omstreeks 1900.

3.3.2. Visiekaart en legenda Hulten

89

3.3.3. Herinrichting voormalig tracé van de N282 oodzake l en

id

nieuw

le

dige cen t

he ijk

n ve

ra

rke schakels ste

De omlegging van de N282 biedt kansen voor Hulten. Het huidige beeld van de weg (een enorme barrière die nauwelijks oversteekbaar is) draait hierdoor 180 graden. De weg vormt geen belemmering meer, maar biedt juist kansen voor Hulten. Het Blok willen we beter toegankelijk maken. Bovendien streven we ernaar om de relatie tussen het zuidelijk en noordelijk gedeelte van het Blok te herstellen, nu de N282 verplaatst wordt. Het voormalige wegtracé zien we als nieuwe verblijfsruimte, waar enkel bestemmingsverkeer en langzaamverkeer rijdt. Vanwege de breedte van het profiel (tot wel 40 meter) ontstaat er een nieuwe openbare ruimte aan de voorzijde van Hulten. We benutten deze ruimte om er een prettige plek van te maken, waar de aangrenzende woningen graag op uitkijken. Het dorpshart, de kerk en het voormalig parochiehuis geven we een gezicht naar de voormalige N282. Het historische karakter van de route willen we benadrukken. De geschiedenis gaat terug naar de tijd van Napoleon. We vinden het belangrijk om het tracé van deze route te behouden en zichtbaar te maken. Dit kan door het aanleggen van een statige bomenlaan over de gehele lengte van het tracé.

N282

Ruimtelijke opbouw Hulten

o en

kel

he ijk

id

nieuw

3.3.4. Versterken relatie met het landschap odza

Hulten heeft van oudsher een sterke relatie met het landschap ten noorden van de Oude Baan. Vanuit de Oude Baan zijn er talrijke doorzichten en routes dit buitengebied in. De sanering van de N282 maakt het mogelijk om ook de relatie met het landschap ten zuiden van Hulten te versterken. Hier willen we ons voor inzetten. Onze bedoeling is om dit landschap zo ver mogelijk door te trekken, tot aan de bebouwde kom van Hulten. Het contrast tussen de hoge gronden rondom bosgebied het Blok en de lage natte gronden rondom de Grote Lei willen we behouden. Om dit te bewerkstelligen, streven we naar verplaatsing of beëindiging van de bedrijven ten zuiden van de N282. Als gemeente willen we graag meedenken op het moment waarop hier kansen voor ontstaan. In de open zone tussen de Haansberg en Hulten willen we het groene en landschappelijke karakter behouden. Bedrijventerrein Haansberg mag niet vastgroeien aan Hulten. De buffer lijkt klein, maar is bijzonder belangrijk. Vanaf de N282 ervaar je aan de westkant van Hulten de manege als rand. Doordat de manege veel dichter op de N282 ligt3 dan de naastliggende bedrijvigheid, is de manege in het beeld dominant. Pas verderop, waar de bebouwing (400 meter westelijk) langs de N282 ligt, domineert het bedrijventerrein het beeld. Het landschap heeft niet veel nodig om als open, groene buffer te fungeren.

Het betreft hier oudere akkers, die van oudsher vrij open zijn. Met twee bomenrijen (langs de N282 en de Provinciënbaan) wordt het gebied fraai omzoomd. De westelijker rand zou met een bomenrij aan kwaliteit kunnen winnen.

3. De manege ligt op ongeveer 140 meter afstand van de N282 en de bedrijfsgebouwen langs de Provinciënbaan liggen op een afstand van 270 meter. Het zicht op de bedrijfsbebouwing wordt bovendien gebroken door een bomenrij. Gewenste ruimtelijke structuur Hulten

91

id

karakte

ti eke bedr ris

igheid ijv

oodzake l en

he ijk

nieuw

3.3.5. Ontwikkeling Hulten-Zuid

Aan de N282 zijn in de loop der tijd meerdere bedrijven ontstaan, die de Rijksweg een bedrijvige uitstraling geven. Met de wijziging van het tracé is geen sprake meer van een zichtlocatie. Daarom verwachten we dat de locatie minder aantrekkelijk wordt voor bedrijfsvestiging. Onze voorkeur gaat uit naar een transformatie van dit gebied. Tegelijk beseffen we dat er beperkingen liggen door de milieuzonering vanuit het vliegveld en de financiële haalbaarheid. Daarom geven we hier eerst enkele uitgangspunten en daarna een aantal ontwikkelideeën. Uitgangspunten Hulten-Zuid Voor het gebied dat is aangewezen als gebiedsontwikkeling Hulten-Zuid geldt dat ontwikkelingen moeten bijdragen aan de relatie tussen ‘nat’ en ‘droog’. Oftewel: de relatie tussen de natuur van de Grote Lei en het hoger gelegen bosgebied Het Blok. Deze overgang was lang geleden heel markant en heeft interessante ecologische en landschappelijke kwaliteiten. Ook willen we doorzichten tussen de N282 en het achterliggende landschap. Geen gesloten lint dus, omdat we het beeld overeind willen houden dat de voormalige N282 de rand van het dorp is en er niet midden doorheen loopt. Het centrum van het dorp is het plein. Ter hoogte van dit plein mag de zuidzijde van de N282 wat dichter bebouwd zijn om het plein te begrenzen. Wij willen de verstedelijking van Hulten-Zuid beperken.

Toch betrekken we het gebied wel bij de gebiedsontwikkeling, omdat er momenteel ook bedrijfsbebouwing voorkomt. Deze ruimte kan worden ingezet als gebruiksruimte voor de functies aan de N282. Functioneel is er nog onzekerheid over toekomstige mogelijkheden. Dit komt door de geluidscontouren van het vliegveld (zowel door de KE-zonering als het grondgebonden industrielawaai). Het is onze wens om woningen te ontwikkelen op ruime percelen (met daartussen zichtlijnen), of woon- werkcombinaties (zoals in de Paarse strook aan de Mary Zeldenrustlaan). Deze combinaties geven ruimte aan de gewenste landschapsontwikkeling, passen bij de kernranduitstraling en zijn een mooie verwijzing naar het bestaande bedrijvige karakter op deze plek. Een bijzondere kans zien we hier voor de realisatie van leisure-achtige functies, mits het een ontwikkeling betreft die gepaard kan gaan met de ontwikkeling van het landschap, en dus minder op bebouwing is gericht. Een buiten(sport)activiteit zou in onze ogen heel geschikt kunnen zijn.

93

3.4. Hoofdkeuzes voor Molenschot 3.4.1. Ontstaansgeschiedenis en opbouw Molenschot

Door de gunstige ligging, op de overgang van hoog naar laag, wordt het landschap rondom Molenschot van oudsher agrarisch gebruikt. De hoge gronden waren geschikt voor akkerbouw, terwijl de lager gelegen gronden gebruikt werden als hooiland. Door de aanwezigheid van beken was men bovendien verzekerd van een constante watervoorziening. Al vroeg in de middeleeuwen ontstond hier dan ook de eerste nederzetting, die later uit zou groeien tot het dorp Molenschot. Op het punt waar de wegen elkaar kruisten, groepeerden een aantal boerderijen zich rondom een driehoekige, beplante ruimte. Later (in de 16e eeuw) werd op deze ruimte de Sint-Annakapel gebouwd. Deze kapel en de Sint-Annakerk (uit de 19e eeuw) zijn samen nog steeds de opvallendste gebouwen in het centrum van Molenschot. De overige bebouwing was agrarisch van aard en had een gemengde bedrijfsvoering, waarbij de akkers direct rondom het dorp lagen. Op de lage gronden daaromheen lagen uitgestrekte weide- en heidevelden. Onder invloed van ruilverkaveling en schaalvergroting heeft dit landschap plaatsgemaakt voor een veel grootschaliger en rationeler landschap (dus logisch ingedeeld, in plaats van organisch). In het huidige landschap (ten zuiden en westen van Molenschot) heeft de kleinschalige, onregelmatige blokverkaveling -met houtwallen en bosjes- plaatsgemaakt voor een open landschap met grote kavels en lange vergezichten.

De ingrijpende ontwikkeling heeft ook tot gevolg gehad, dat de agrarische bedrijven steeds groter zijn geworden. De maat en schaal van de gebouwen is dermate groot, dat deze steeds sterker zijn gaan contrasteren met de oorspronkelijke bebouwing. De twee kassencomplexen aan de zuidzijde van het dorp vormen hier het meest duidelijke voorbeeld van. De eerste uitbreidingswijk (ten zuidwesten van Molenschot) ziet het licht in de jaren ’70. Een tweede uitbreidingswijk (ten noordoosten van Molenschot) volgt in de jaren ’90. Ondanks de, soms zeer ingrijpende, ontwikkelingen heeft Molenschot nog veel van de historische structuur weten te behouden. Het driehoekvormige centrum, dat omringd wordt door historisch waardevolle bebouwing heeft haar authentieke karakter vast weten te houden. De uitvalswegen die vanuit het centrum het dorp uitlopen, worden begeleid door afwisselende lintbebouwing en door imposante bomenrijen. Hiermee zijn deze linten structuurbepalend voor Molenschot en haar omgeving. In juni 2013 is er aan de Schoolstraat een multifunctionele accommodatie geopend. Deze accommodatie biedt onder andere onderdak aan het gemeenschapshuis en de basisschool.

95

Molenschot omstreeks 1910

99

id

karakte

ti eke bedr ris

igheid ijv

oodzake l en

he ijk

nieuw

3.4.3. Molenschot kiest voor concentrische groei

Door de ligging nabij vliegbasis Gilze-Rijen is de groeiruimte van Molenschot altijd zeer beperkt geweest. Wellicht komt hier in de toekomst enige verandering in, omdat de bouwbeperkingen mogelijk verzacht worden. Daarom kiezen we er nu voor, om de zone ten noorden van de Veenstraat en Kapelstraat aan te wijzen als zoekzone voor de dorpsuitbreiding van Molenschot. We kiezen hier voor geleidelijke groei, zodat Molenschot jaarlijks enkele woningen kan toevoegen. Op deze manier hopen we voor een langere tijd in de (lokale) woningvraag te kunnen voorzien. Uitgangspunt is dat de directe zichtlijnen, vanaf de oude radialen naar het buitengebied toe, ook bij mogelijke nieuwbouw behouden blijven. Daarnaast zijn er in Molenschot een tweetal potentiële herontwikkelingslocaties nabij het dorpshart. De locatie aan de Kapelstraat (de oude Rietakker) kan als woon-zorg locatie worden ingezet, om zo in te spelen op de vergrijzing in Molenschot. Door de decentralisaties vanuit de WMO4 moeten ouderen immers zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Het bedrijventerrein, gelegen aan de Sint Annastraat en Veenstraat, kan mogelijk transformeren naar een woningbouwlocatie. Voorwaarde hiervoor is dat deze bedrijven verplaatst kunnen worden naar de kleinschalige woon-werkkavels, gelegen aan de Schoolstraat. 4. Wet Maatschappelijke Ondersteuning