ap 11a memo inzake resultaten monitoring bladkorven 2019-2020

MEMO -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

raadscommissie Ruimte

Van

college van burgemeester en wethouders

Onderwerp

resultaten monitoring bladkorven 2019-2020

Datum

9 maart 2021

Zaak Green Valley

326783

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Vanaf begin oktober tot half december plaatsen we jaarlijks ongeveer 200 bladkorven, verspreid door de gemeente. Bewoners gebruiken deze korven om bladafval van gemeentebomen, dat op straat en in hun tuinen valt, te verzamelen. We voeren het aangeboden blad vervolgens af, dat vervolgens wordt verwerkt. Op 4 november 2019 nam de gemeenteraad een motie aan om te onderzoeken of het nodig is op de helft van de kosten voor bladkorven te bezuinigen. We hebben twee jaar onderzocht hoe de korven gebruikt en geleegd worden en wat een bezuiniging in de praktijk oplevert. Deze memo beschrijft de resultaten van het gebruik van de bladkorven in de herfst van 2019 en 2020 en doet een voorstel voor het vervolg.

1. Resultaten In het najaar van 2019 en 2020 hebben we het gebruik van de bladkorven gemonitord. De chauffeur van het inzamelvoertuig registreerde of een korf is geleegd en hoe vol de bladkorf zat. Ook is de mate van oneigenlijk gebruik bekeken. De bladkorven zijn namelijk alleen bedoeld voor bladafval van gemeentebomen en niet voor bijvoorbeeld snoeiafval uit eigen tuin. Vullingsgraad bladkorven Alle bladkorven rijden we wekelijks na. Afhankelijk van hoe vol de korf zit, bepaalt de chauffeur of het nodig is om hem leeg te maken. Hoe vaak we een korf leegmaken, zegt iets over het gebruik van de korf. Onderstaande tabel laat zien hoeveel korven we tijdens elke ronde leegmaken. Dit loopt in 2020 uiteen van minimaal 60%-74% tot 100%. percentage geleegde korven per ledigingsronde (2020) minimum maximum Molenschot 15 korven Rijen West 59 korven Gilze 58 korven

60%

100%

71%

97%

74%

98%

NB: Rijen Oost is in 2020 niet gemonitord.

Aan het begin van het seizoen, wanneer er nog niet zo veel blad valt, zitten niet alle korven vol genoeg om leeg te maken. Uiteindelijk is het in de loop van het najaar nodig om nagenoeg alle korven leeg te maken om ze niet te laten overlopen. Dit toont aan dat bewoners de korven goed gebruiken. 1

Naast het aantal ledigingen hebben we ook de vullingsgraad van iedere korf geregistreerd. Onderstaande grafieken laten zien hoe vol de korven zaten tijdens elke ledigingsronde in de herfst. Korven die minder dan de helft gevuld waren, konden een ronde overslaan (blauw). De grafiek laat ook het verloop van het herfstseizoen zien waarin het aantal volle korven toeneemt en in december ook weer afneemt (groen). Vullingsgraad korven Molenschot (% korven per ledigingsronde) 100% 90% 80% 70% 60% 50%

100%

40%

50%

30%

< 50%

20% 10% 0% 1

2

3

4

5

6

ledigingsronde nr.

Vullingsgraad korven Rijen West (% korven per ledigingsronde) 100% 90% 80% 70% 60% 50%

100%

40%

50%

30%

< 50%

20% 10% 0% 1

2

3

4

5

6

ledigingsronde nr.

2

Vullingsgraad korven Gilze (% korven per ledigingsronde) 100% 90% 80% 70% 60% 50%

100%

40%

50%

30%

< 50%

20% 10% 0% 1

2

3

4

5

6

ledigingsronde nr. NB: de vullingsgraad in Rijen Oost is in 2020 niet gemonitord.

Aanbod ander afval dan bladafval Naast de vullingsgraad bracht de monitoring ook oneigenlijk gebruik van de korven in beeld. Hoe vaak boden bewoners ander afval aan, dan het bladafval waar de korven voor zijn bedoeld? Een eerste conclusie is, dat er geen huishoudelijk afval werd gedumpt. Met vervuiling wordt dus alleen particulier tuinafval bedoeld zoals snoeiafval en gerooide struiken. Onderstaande tabel geeft aan hoe vaak we in een bladkorf ander afval dan bladafval aantroffen. Alleen de aanwezigheid van ander afval hebben we gemonitord, niet de hoeveelheid. Het percentage is een gemiddelde over alle ledigingen. % vervuiling (ander groenafval dan bladafval)

Molenschot (15 korven, 9 locaties) Rijen West (59 korven, 42 locaties) Rijen Oost (66 korven, 58 locaties) Gilze (58 korven, 57 locaties)

2019

2020

6%

11%

21%

24%

45%

niet bekend

9%

12%

NB: Het % vervuiling in Rijen Oost is in 2020 niet gemonitord.

In Rijen en dan in het bijzonder Rijen Oost vonden we in 2019 het vaakst ander groenafval in de bladkorven. De monitoring laat overigens wel zien dat vervuiling op veel locaties niet overal structureel plaatsvindt, maar incidenteel. Alleen in Rijen Oost valt het op dat de korven structureler gevuld waren met particulier tuinafval. De aanleiding voor het monitoren van de aanwezigheid van ander tuinafval is, dat dit in het verleden tot problemen leidde tijdens het leegmaken van de korven. Inmiddels worden de korven op een andere manier geleegd, namelijk met behulp van een knijper. Hierdoor zorgt gestort snoeiafval niet voor extra problemen. Ook zijn de verwerkingskosten van bladafval en snoeiafval gelijk. Dit maakt de afweging om ander afval dan bladafval te accepteren vooral een principiële kwestie, omdat de korven in de basis specifiek voor bladafval zijn bedoeld.

3

Algemene bevindingen Het aantal korven is in 2019 en 2020 ongewijzigd gebleven. Wel hebben we enkele korven wat verplaatst naar een meer gunstige locatie. De buitendienst merkt dat bewoners de korven als service ervaren. Hoewel bewoners met name hun eigen tuin bladvrij maken, maken ze af en toe ook een stukje openbaar terrein bladvrij. Bewoners verzoeken eerder om meer korven dan om minder korven en wanneer we een korf verplaatsen, leidt dit vaker dan eens tot vragen en reacties. De buitendienst baseert dit op hun ervaring tijdens het legen van de korven en de meldingen die wij van inwoners ontvangen.

2. Conclusie en aanbevelingen Conclusie De hierboven beschreven resultaten leiden tot de volgende conclusies: • Bewoners gebruiken de bladkorven goed. Zeker wanneer de bladval de piek bereikt moeten nagenoeg alle korven elke ledigingronde worden leeggemaakt. Dit maakt halvering van het aantal op basis van gebruik lastig. • De korven staan op de juiste plaats. Kleine verbeteringen in het selecteren van de juiste locatie hebben we al doorgevoerd. • Behalve gemeentelijk bladafval belandt ook eigen tuinafval, zoals snoeiafval in de korven. Dit gebeurt relatief veel in Rijen Oost. Op andere locaties gebeurt dit minder en is het aantal locaties waar met regelmaat eigen tuinafval in de korf belandt beperkt. • Het merendeel van het aangeboden bladafval komt van particulier terrein. Toch constateert de buitendienst ook dat bewoners ook een bijdrage leveren aan het bladvrij maken van de straten. Dit ondersteunt de buitendienst in hun veegwerkzaamheden. De motie uit 2019 gaf aanleiding te onderzoeken wat de besparingsmogelijkheden zijn door de korven alleen op noodzakelijke locaties te plaatsen en de financiële effecten hiervan in kaart te brengen. Het advies is om het aantal bladkorven niet te verminderen en het aantal van 200 stuks te handhaven.

De onderbouwing van dit advies is als volgt: • Wanneer we kijken naar de mate van gebruik, staat het overgrote deel van de korven op locaties waar veel blad valt. Dit maakt, dat halvering van het aantal moeilijk te onderbouwen is en uit te leggen is richting inwoners. We verwachten dat halvering leidt tot veel vragen en klachten en een afname van het serviceniveau. In die zin resteren eigenlijk maar twee opties: volledig stoppen met de korven of alle korven handhaven. • Halvering van het aantal korven betekent niet automatisch een halvering van de kosten. De route moet immers wel gereden worden, waarbij de korven meer verspreid staan over hetzelfde gebied. De mogelijke besparing is daarom beperkt. • Het helpt de buitendienst tijdens hun veegwerkzaamheden wanneer enkele bewoners de moeite nemen ook een stukje straat bladvrij te maken. • In bestaand beleid en het nog te ontwikkelen boombeleid pleiten we voor behoud van bomen. Bladval is nooit een argument om gezonde bomen te kappen, maar bewoners noemen dit argument vaak wel. Door het aantal bladkorven te behouden blijven de mogelijkheden voor bewoners om blad van (gemeente)bomen gemakkelijk af te voeren gelijk. Hiermee voorkomen we dat er (extra) discussie ontstaat over het behoud van bomen. Met deze service laten we zien dat we iets over hebben om bomen te behouden en ook oog hebben voor de ongemakken.

• Naast de principekwestie dat de korven uitsluitend zijn bedoeld voor gemeentelijk bladafval, vormde aanbieden van grof tuinafval ook daadwerkelijk problemen tijdens het legen van de korven. Dit is de reden dat dit aspect specifiek is meegenomen in de monitoring. Nu is het zo dat de wijze van legen is aangepast, waardoor snoeiafval geen probleem meer vormt. Ook is er geen onderscheid in verwerkingstarief tussen snoeiafval en bladafval. Dit maakt dat de mate van ‘vervuiling’ vooral een principekwestie blijft. 4

Financiën: Bij de behandeling van de Perspectiefnota 2020 gingen we uit van een mogelijke besparing van € 12.000,-. De kosten voor het plaatsen en ledigen van de bladkorven bestaan echter hoofdzakelijk uit de inzet van eigen personeel en materieel. Deze zijn opgenomen in de begroting van de ABG. Daarom is in zowel de begroting van de ABG als in de begroting van de gemeente Gilze en Rijen deze besparing niet doorgevoerd. Het handhaven van het huidige aantal korven heeft daardoor geen financiële consequenties voor de meerjarenbegroting. Aanbevelingen Mogelijkheden voor het verbeteren van het gebruik van de bladkorven zijn: • Oog blijven houden voor benodigde locatieaanpassingen. Ook wanneer het aantal bladkorven gelijk blijft, is het mogelijk het gebruik te verbeteren. Zo kunnen we bladkorven verplaatsen naar plaatsen waar meer blad valt en blijven we uitleggen wat er in de bladkorven mag. • Blijven benadrukken wat de essentie is van bladkorven: verminderen overlast gemeentelijk bladafval. Aanbieden van eigen tuinafval niet stimuleren, maar gedogen wanneer het plaatsvindt (mits het geen grote overlast oplevert). Handhaving is nagenoeg niet mogelijk en het tuinafval levert geen ledigingsproblemen meer op. Het onderscheid tussen gemeentelijk en particulier bladafval vervaagt ook snel na bijvoorbeeld een storm.

Ook kan worden aangenomen dat het snoeiafval hoe dan ook bij de gemeente terechtkomt, of het nu via de bladkorven, gft-container of milieustraat is. • Communicatie voorafgaand aan de plaatsing van de korven over o.a.: o Uitleggen wat er in de bladkorven mag en waarom. o Benadrukken dat het aanbieden van groen via de eigen container of via de milieustraat gratis is. o Stimuleren om, behalve de eigen tuin, ook een stukje stoep of straat mee te nemen waar bladafval overlast veroorzaakt. o Benadrukken dat het laten liggen van bladafval, in bijvoorbeeld borders of het openbaar groen, ook voordelen heeft. Het levert namelijk compost op en een schuilplaats voor kleine dieren.

5