alphen-chaam.raadsinformatie.nl/document/13831132/1/24-022+Samen+slim+ouder+worden+in+Alphen-Chaam

RAADSINFORMATIEBRIEF Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Alphen-Chaam

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van Loon

Onderwerp

Samen slim ouder worden in Alphen-Chaam

Datum collegevergadering

20 februari 2024

Zaaknummer

1053882

RIB-Nummer

24-022

1. Inleiding In de visie op het sociaal domein 2022-2026 worden de ontwikkelingen verwoord, zoals: AlphenChaam vergrijst, inwoners wonen langer zelfstandig thuis, zorgkosten stijgen en er een tekort is aan personeel en woningen. Al met al een toenemende zorg- en ondersteuningsbehoefte en afnemende ondersteuningsmogelijkheden. In het coalitieakkoord is aangegeven om de verbinding tussen zorgen veiligheid te versterken en vooral in te zetten op preventie, vroegsignalering en activering van de gehele gemeenschap. In de motie ‘Samen slim ouder worden in Alphen-Chaam’ van 9 november jl. vraagt uw raad om (intern) te onderzoeken hoe we met slimme digitale systemen het langer zelfstandig wonen van ouderen binnen onze gemeente kunnen ondersteunen. In deze raadsinformatiebrief leest u over de mogelijkheden en risico’s van domotica, de ontwikkelingen, en de rol van de gemeente. 2. Inhoudelijk In dit (intern) onderzoek is de term ‘digitale systemen’ uitgelegd als de toepassing van domotica. Domotica is een elektronische toepassing in huis met als doel de veiligheid en zelfredzaamheid van inwoners te borgen en de kwaliteit van leven te verhogen. Met als gevolg dat inzet van mantelzorgers of zorgpersoneel minder vaak en minder intensief nodig is. Er zijn vele vormen van domotica.

Zonder te pretenderen volledig te zijn, geven we een aantal voorbeelden: - Zorg wordt voorkomen door domotica zoals, afstandsbedieningen, verlichting die op beweging aangaat, digitale agenda’s, thermostaat bediening (slimme meter) en inname van medicijnen op de juiste tijd (medicijndispencer). De zelfredzaamheid van inwoners wordt vergroot - Ondersteuning wordt minder intensief door domotica zoals beeldbellen. Met beeldbellen kan begeleiding op afstand gegeven worden. - Ondersteuning wordt minder frequent als met beeldbellen of camera’s beter ingeschat wordt wanneer het overbodig is of juist wel nodig is om een mantelzorger of professionele hulpverlening langs te laten komen. Alarmknoppen (personenalarmering) zorgen ervoor dat

een inwoner gemakkelijk zelf contact kan maken met een mantelzorger of professionele hulpverlening op momenten dat het nodig is. Binnen domotica zien we diverse ontwikkelingen: • Domotica is niet meer enkel voor zorginstellingen en wordt ook vaker toegepast in thuissituaties van inwoners met een langdurende zorgvraag. • Domotica wordt slimmer en persoonsgerichter. Naast systemen waar je als inwoner zelf op een alarmknop duwt, zijn er ook systemen die automatisch alarmeren zodra zij een bepaalde verandering zien. Deze laatste systemen zijn steeds vaker uitgerust met (lerende) algoritmen, die nauwkeuriger alarmsituaties of afwijkingen van bijv. de leefstijl detecteren, Denk hier bijv. aan het bed- en badalarm. • Gegevens die door domotica worden gegenereerd zijn breder te benutten. Op basis van historische data kan steeds beter worden voorspeld welke zorgvraag er is en wanneer die zorg nodig is. Domotica heeft niet alleen voordelen. • Technologie kan falen als gevolg van vele oorzaken, zoals: fouten in het ontwerp, de installatie, en de mate van onderhoud. • Het proces van in gebruik nemen is niet eenvoudig en bevat veel risico’s: de inwoner blijkt toch niet geschikt om domotica te gebruiken en de betrokken partijen passen hun processen/werkwijzen niet aan om de ingebruikname tot een succes te maken.

• Eenvoudige systemen (consumentenelektronica) zijn vaak onvoldoende beveiligd en goed beveiligde systemen zijn kostbaar. • De aard van de toezichthoudende domotica maakt inbreuk op de privacy. Doelmatigheid, de juiste verhouding tot het doel en de minst ingrijpende optie zijn hierin belangrijke principes; • Als domotica wel geïnstalleerd is, maar niet gebruikt wordt, leidt het tot een (risicovollere) schijnveiligheid. Thebe is een van de grotere aanbieders van personenalarmering in de regio (in West-Brabant en Hart van Brabant). Het aantal inwoners dat gebruik maakt van personenalarmering van Thebe is: Alphen: 38, Bavel: 35, Galder: 5, Strijbeek: 3, Ulvenhout: 54 en Chaam 30. Thebe Extra biedt haar leden een gratis woonscan aan waar in domotica aan bod komt. Van de woonscan wordt nog weinig gebruik gemaakt. (Bronnen: Thebe, Thebe Extra). Rol van de gemeente: In de Regionale woonzorgvisie voor Alphen-Chaam is aandacht voor technologie als hulpmiddel om langer thuis te blijven wonen. In het Integraal Zorg Akkoord West-Brabant Oost wordt ‘Slimmer werken en inzet van technologie t.b.v. zelfredzaamheid, eigen regie en arbeidsbesparing’ als thema benoemd met als resultaten: het stimuleren van zelfredzaamheid van inwoners, het voorkomen van zorg en het stoppen van onnodige zorg en het stimuleren van de inzet van technologie en hulpmiddelen in de thuisomgeving.

De verbinding tussen het sociaal- en medisch domein is hier van belang. Commerciële aanbieders, zoals bijv.: Akkedeer, Sensara HomeCarePro, Tinybots, Smart Floor, Evondos en zorgpartijen zoals: Thebe, Actief Zorg en Thuiszorg Groot Brabant zijn aanbieder, ontwikkelaar en/of uitvoerder van domotica. Partijen (Thebe Extra en Actief Zorg) zien voor de gemeente een informerende en verbindende rol weggelegd.

De rol van de gemeente Alphen-Chaam met betrekking tot domotica is vooralsnog faciliterend, informerend en verbindend voor alle inwoners. Zo faciliteren we de aanvragen van nutsbedrijven inzake glasvezel om een aantal domoticatoepassingen te kunnen gebruiken. We informeren inwoners over het belang om zich op de toekomst voor te bereiden. Aan consumentenelektronica en domotica in de preventieve sfeer draagt de gemeente niet financieel bij. Voor een kleine groep waar de inzet van domotica noodzakelijk en passend is, kan wel een financiële bijdrage van toepassing zijn. Vanuit de WMO zijn in Alphen-Chaam enkele malen automatische deuropeners vergoed. En vanuit de bijzondere bijstand kan een bijdrage worden gegeven voor personenalarmering als dat nodig en passend is. Momenteel worden bepaalde vormen van domotica onder de ZVW en de WLZ vergoed. 3. Procedureel Aansluitend bij het Integraal Zorg Akkoord West-Brabant Oost en de doelstellingen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) informeren we ouderen meer over hoe zij zich op de toekomst voor kunnen bereiden. Communicatie over domotica, in samenwerking met onze partners, is hier een logisch onderdeel van. Ook in onze plannen rondom Vitaal ouder worden en in de samenwerking met de seniorenverenigingen, informeren we inwoners over domotica en stimuleren we onder hen, het gebruik van domotica.

Ontwikkelingen uit het IZA en GALA blijven we volgen. Als daartoe aanleiding is, om vanuit de gemeente een andere rol met betrekking tot domotica in te nemen, informeren wij u daarover. Bijlage(n): -