Algemene beschouwing PvdA

Spreektekst bij perspectiefnota 12 juli 2021 Aan ons is de perspectiefnota 2022 gepresenteerd. Dit geeft ons een blik op de toekomst. Er staan in deze perspectiefnota echter ook nog veel onzekerheden. Zo is er nog niet helemaal duidelijk wat de herverdeling van het gemeentefonds gaat betekenen voor Gilze en Rijen; wordt er nog gekeken hoe de OAB gelden van het rijk voor onderwijsachterstandsbeleid ingezet kunnen worden en wordt er een plan gemaakt hoe de rijksgelden in verband met corona en de gevolgen daarvan ingezet worden. Voor wat betreft dat laatste zijn wij heel benieuwd naar de uitwerking hiervan. Corona heeft immers ook veel van onze inwoners direct of indirect getroffen: te denken valt hierbij zeker ook aan onze verenigingen en onze inwoners zonder vast contract, zoals ZZP-ers en flexwerkers. Dit alles zorgt ervoor dat de begroting later dit jaar nog belangrijker wordt dan voorgaande jaren, omdat de zaken die ik zojuist noemde dan pas duidelijk zijn en wij dan dus pas echt weten wat er te besteden is en waaraan we dat kunnen en willen doen. Dat neemt niet weg dat de perspectiefnota een heldere blik geeft op de toekomst en hoe het college deze toekomst tegemoet ziet. Dit maakt de perspectiefnota de juiste plaats om als gemeenteraad wensen mee te geven aan het college, zodat die wensen in de begroting meegenomen kunnen worden. En die wensen heb ik namens de PvdA.

Belangrijk is de samenwerking in ABG verband. Voor onze fractie staat voortzetting van de ambtelijke samenwerking niet ter discussie. Voorwaarde hierbij is wel dat voor de gezamenlijke huisvesting de packagedeal wordt uitgevoerd. Samenwerking is ook in bredere zin zinvol en nodig. Niet alleen in Hart van Brabant, maar ook in verband van Van Gogh Nationaal Park in ontwikkeling. Een prima initiatief om landschap, natuur, cultuurhistorie en economisch ondernemerschap in een belangrijk maar vaak onderbelicht deel van Nederland sterker voor het voetlicht te brengen. Niet alleen de Efteling en Brainport Eindhoven moeten immers de aandacht krijgen, er is zoveel meer. Zeker ook in Gilze en Rijen. Het getuigt van inzicht, vernieuwingsdrang en betrokkenheid als onze gemeente zich aansluit bij het initiatief van nu al meer dan 50 deelnemers, namelijk het Van Gogh Nationaal Park in ontwikkeling. En daartoe voor in ieder geval de jaren 2022 en 2023, maar mogelijk ook al voor de rest van 2021 de samenwerkingsovereenkomst ondertekent. In een motie doen wij hiertoe het voorstel.

Het dictum hiervan luidt de gemeenteraad: Verzoekt het college om:  Gilze en Rijen uiterlijk met ingang van 1 januari 2022 aan te sluiten bij Van Gogh Nationaal Park in ontwikkeling door ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst 2021-2023;  Voor de jaren 2022 en 2023 de benodigde jaarlijkse bijdrage van € 12.500,- te dekken uit begrotingspost 810 Ruimtelijke ordening, meer specifiek gebiedsgerichte ontwikkeling en kwaliteitsverbetering van de leefomgeving.

Voor mij en voor de PvdA is het belangrijk dat Gilze en Rijen een groene gemeente blijft waar mensen met plezier wonen; een gemeente waar iedereen meetelt en mee doet en snel geholpen wordt als dat nodig is: binnen de jeugdzorg, bij het zoeken naar een baan en bij het zoeken naar een woning. Laat ik met dat laatste beginnen: de huizenmarkt slaat steeds verder op tilt, ook in onze gemeente. Overbieden en veel meer bieden dan de vraagprijs is de norm geworden, met alle problemen van dien voor starters en mensen met een kleine beurs. Tegelijkertijd vergrijst onze samenleving en is er dus ook behoefte aan woningen voor ouderen in alle kernen van onze gemeente. Als PvdA zullen wij ons sterk blijven maken voor betaalbare woningen voor onze inwoners. Na de zomer komen wij, zoals al eerder aangekondigd, met een eigen voorstel om betaalbare nieuwbouw te stimuleren. Om meer zicht te krijgen op wat er echt nodig is, zullen wij volgende week bij de raadsvergadering een motie indienen die ons meer zicht geeft op de lokale vraag en aanbod in onze gemeente, zoals dit ook in andere gemeenten gebruikelijk is. Daarnaast zullen wij alle plannen kritisch beoordelen op het feit of er ook aan betaalbare woningen gedacht is en waar dat niet het geval is, erop aandringen dat dat alsnog gebeurt.

Ook zien wij met belangstelling het door het college toegezegde voorstel voor een zelfbewoningsplicht bij nieuwbouw tegemoet, evenals een door ons bepleite huisvestingsverordening. Zorgen baart het ons als het college geen ruimte neemt voor strategische grondaankopen voor noodzakelijke woningbouw, met name in de kern Rijen. Een slecht signaal in dit verband is dat het financieel perspectief voor de jaren 2023 t/ m 2025 alleen sluitend kan worden gehouden door aanvulling vanuit de algemene reserve grondexploitatie. Graag krijgen wij van het college de garantie dat strategische aankopen voor woningbouw mogelijk blijven.

Zoals ik al aangaf, staat de PvdA er ook voor dat iedereen met een hulpvraag snel geholpen wordt, zo ook binnen de jeugdzorg. Dit lukt op het moment niet. Er spelen al enige tijd problemen binnen de Jeugdbescherming Brabant, zoals een fors personeelstekort, wat leidt tot wachtlijsten. Op dit moment is er een opnamestop. Er wordt nu regionaal wel gestart met een crisisplan waarbij gekwalificeerde werknemers van andere instellingen de eerste zorg voor diegenen die nu wachten op hulp vanuit de Jeugdbescherming op zich nemen. Maar de druk op deze zorg die juist echt nodig is, want je komt niet zomaar bij de Jeugdbescherming terecht, blijft hoog en zal naar verwachting het komende jaar dan wel jaren hoog blijven, want het personeelstekort is niet een-twee-drie op te lossen. Dit alles leidt er ook toe dat de druk op ons Sociaal Team zeer hoog is. Voor diegenen die eigenlijk bij de Jeugdbescherming terecht zouden moeten kunnen, wordt nu door de leden van het Sociaal Team overbruggingszorg verleend. Gelukkig kan dit, omdat wij qua kennis en ervaring een breed spectrum binnen ons Sociaal Team hebben. Maar dat is verre van ideaal en leidt ertoe dat de wachttijden bij het Sociaal Team ook toenemen, omdat nieuwe hulpvragers niet snel geholpen kunnen worden. Mede hierdoor neemt ook de druk op het Dorpsteam toe, omdat men daar noodgedwongen mensen gaat begeleiden die eigenlijk

doorgezet zouden moeten worden naar het Sociaal Team. Het Dorpsteam komt zo niet meer toe aan haar taken, zoals het helpen bij lichte opvoedingsvragen en allerhande preventieve taken. Je kunt niet met droge ogen beweren dat het Sociaal Team en het Dorpsteam toch gewoon hun eigen taken moeten uitvoeren en dat het hier gaat om normale tegenvallers. Al langere tijd hebben beide teams te dealen met lange wachttijden bij de Jeugdbescherming en de opnamestop is de druppel die de emmer heeft doen overlopen. Wanneer de juiste hulp niet beschikbaar is, is overbruggingszorg noodzakelijk en het is dan ook begrijpelijk dat zowel het Sociaal Team als het Dorpsteam mensen langer blijven begeleiden omdat de druk op de jeugdzorg hoog is en door de perikelen bij de Jeugdbescherming Brabant de wachttijden alleen maar oplopen. Om te zorgen dat zowel het Sociaal Team als het Dorpsteam weer meer lucht krijgen en zo ook aan hun eigen taken toe kunnen komen, dien ik namens de PvdA een motie in met het verzoek aan het college om zo snel mogelijk een plan van aanpak op te stellen en eventueel tijdelijk extra mensen aan te nemen om het Sociaal Team en/of het Dorpsteam te versterken.

Het dictum van deze motie luidt de gemeenteraad: Verzoekt het college om: - zo snel mogelijk een plan van aanpak op te stellen samen met de medewerkers van het Sociaal Team en het Dorpsteam met als doel om alle hulpvragers snel en op de juiste wijze te kunnen helpen en om ervoor te zorgen dat het Sociaal Team en het Dorpsteam hun eigen taken, zoals preventieve taken van het Dorpsteam, weer kunnen uitvoeren; - na te gaan wat er nodig is om de hierboven beschreven doelen te realiseren en hierbij ook in overweging te nemen om mogelijk tijdelijk extra mensen aan te nemen om het Sociaal Team en/of het Dorpsteam te versterken; - in de commissie van september 2021 en/of via een raadsinformatiebrief aan te geven welke acties er ondernomen zijn om de hierboven beschreven doelen te behalen; - na te gaan of een deel van de extra eenmalige rijksuitkering aan de gemeente van ruim 1,8 miljoen voor jeugdzorg ingezet kan worden om de hierboven gestelde doelen te realiseren; - eventuele financiële consequenties te verwerken in de begroting 2022 Dan verder met het sociaal domein. In de afgelopen raadsperiode worden er toch telkens weer bezuinigingen voorgesteld op het sociaal domein. Zo was er de bezuiniging op de huishoudelijke hulp via de WMO. Vervolgens het plan om de ondersteuning voor jonge mantelzorgers weg te bezuinigen.

Gelukkig is deze bezuiniging niet doorgegaan omdat een PvdA motie voor het behoud van deze ondersteuning unaniem door de gemeenteraad werd aangenomen. Nu wordt er weer voorgesteld om 30.000 euro te bezuinigen op het gebied van re-integratie.

De PvdA snapt niet hoe deze bezuiniging voorgesteld kan worden, juist nu recent onderzoek heeft uitgewezen dat er verbeterpunten zijn in het kader van re-integratie en participatie en er plannen zijn om de Groeituin verder door te ontwikkelen. Ik denk dat de verbetermaartegelen niet doorgevoerd kunnen worden terwijl er bezuinigd gaat worden. De verbetermaatregelen moeten wel plaats vinden want voor de PvdA is het buitengewoon belangrijk dat eenieder zonder werk zo goed mogelijk begeleid wordt naar een baan of in ieder geval de mogelijkheid krijgt zo goed mogelijk mee te doen in onze samenleving. Daarnaast komt uit het onderzoek naar voren dat onze re-integratieconsulenten de werkstraat missen. Iedere consulent heeft veel cliënten in zijn takenpakket en de werkstraat bood een uitgelezen mogelijkheid om in gesprek te komen en te blijven met de werkzoekenden. De PvdA vindt het belangrijk dat er regelmatig contact is tussen consulent en werkzoekende. Zo blijft de consulent op de hoogte van wat er speelt en kan de menselijke maat waar nodig worden toegepast. Om die redenen dient onze partij een motie in met het verzoek aan het college om de werkstraat in functie te herstellen of eventueel een gelijkwaardig alternatief hiervan. Tegelijkertijd vragen wij om genoeg geld beschikbaar te houden om de verbetermaatregelen die uit het onderzoek naar voren kwamen te realiseren.

Het dictum van deze motie luidt de gemeenteraad: Verzoekt het college om:  ook na 2022 voldoende financiële middelen te reserveren voor re-integratie zodat de huidige kwaliteit behouden blijft én de uit het onderzoek van IROKO volgende verbetermaatregelen uitgevoerd kunnen worden;  bij de begroting 2022 met een voorstel te komen hoe de werkstraat weer in functie hersteld kan worden dan wel met een gelijkwaardig alternatief voor de werkstraat te komen;  na te gaan of voor de beide hierboven beschreven doelen middelen vanuit de rijksgelden voor de gevolgen van corona gebruikt kunnen worden;  eventuele financiële gevolgen van een en ander in de begroting 2022 te verwerken Daarnaast wil ik nog kort stilstaan bij de overlast in onze gemeente door de eikenprocessierups. Enkele jaren geleden hebben wij vanuit de PvdA een unaniem aangenomen motie ingediend om de natuurlijke preventieve bestrijding van de eikenprocessierups een boost te geven. Op de langere termijn is dit de enige optie om door middel van het ophangen van nestkastjes voor mezen en het planten van insectenlokkende planten de eikenprocessierups te bestrijden. Wij vinden dat het middel Xentari niet of nauwelijks meer gebruikt moet worden. Daarom zullen wij een motie van Kern75 hierover mee indienen.

De opgave waarvoor wij de komende jaren staan, onder meer op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteitsherstel en woningbouw zal het niet

mogelijk maken om voor 2022 een beleidsarme begroting te maken. Voor de PvdA is het geen uitgangspunt dat onze gemeente persé tot de 10% goedkoopste gemeenten blijft behoren. Daarvoor zijn de opgaven te groot, ook als wij de verwachte aanscherping van eisen op bijvoorbeeld het gebied van stikstof, PFAS en PFOS in ogenschouw nemen. De voorgestelde formatie-uitbreiding voor ABG en Gilze en Rijen voor het taakveld duurzaamheid lijkt ons daarom onontkoombaar. Maar hoe denkt het college dit in te vullen als onverhoopt geen of onvoldoende rijksmiddelen beschikbaar komen. Tot slot wenst onze fractie het college succes bij het opstellen van de begroting 2022. En ziet met veel belangstelling het resultaat tegemoet van voorstellen van onze griffier en de burgemeester voor meer transparantie en dualiteit in het functioneren van zowel raad en college.