Algemene beschouwing CDA

Betoog Perspectiefnota 2022

Voorzitter, Allereerst wil het CDA weer alle ambtenaren en het college bedanken voor het gedegen werk dat is besteed aan het opstellen van de eerste Turap 2021 en de perspectiefnota 2022. Ieder jaar is het toch weer een verrassing hoe deze eruit gaan zien. Ook de carrousel hebben we wederom als zeer prettig ervaren en onze vragen zijn allemaal duidelijk beantwoord. Nogmaals dank voor de uitstekende organisatie! Ik begin namens onze CDA fractie met een korte reflectie op de eerste Tussentijdse rapportage 2021 We begonnen 2021 nog volop in Covid stand. Na een voorzichtige start van de vaccinatiecampagne kwam deze goed op stoom en begonnen we wat licht aan de einde van de tunnel te zien. En dat was nodig. Langzaam maar zeker kropen we uit de lockdown. Eerst de basisscholen open, daarna het VO deels open, verpleeghuizen lieten meer bezoek toe, winkels mochten weer klanten ontvangen en sporten werd deels weer mogelijk. Helaas zien we dat de besmettingscijfers na alle versoepelingen snel stijgen. We maken ons grote zorgen hierover. De eerste aangescherpte maatregelen zijn al een feit. Onze gemeente Gilze en Rijen heeft ondertussen niet stilgestaan. De medewerkers van de ABG organisatie hebben enorm veel werk verzet.

Dat laat de eerste Turap zien: in het sociaal domein is bijvoorbeeld hard gewerkt aan de voorbereiding van het nieuwe inburgeren dat in 2022 ingaat, reconstructie Bisschop de Vetplein in Gilze is opgestart, aanpak wateroverlast in Rijen, woningbouwplannen en natuurlijk niet te vergeten alle maatregelen rondom corona. De jaarrekening van pas geleden en de Turap zijn een mooie opstap voor de perspectiefnota. Op basis hiervan krijgen we al inzicht in het bijstellen van budgetten dit jaar maar ook de komende jaren. Op onze vragen hebben we in de carrousel al duidelijk antwoord gekregen. Een aspect wil ik er uit lichten en dat zijn de gelden die op de balans staan voor onderwijsachterstandenbeleid (ongeveer 1 miljoen) en die terugvloeien naar het rijk als daar voor 1 januari 2023 geen gebruik van wordt gemaakt. Ik kom hier bij de perspectiefnota nog uitgebreider op terug. De onzekerheden tenslotte in met name n het sociaal domein zijn nog steeds groot. Voorzitter, ik stap over naar de perspectiefnota 2022-2025 Zoals ik al heb aangegeven zijn de jaarrekening en de Turap een mooie opstap naar de perspectiefnota. Het CDA zal net als bij de behandeling van de laatste begroting, het betoog over de perspectiefnota aan de drie haakjes: Wonen en werken, samenleven en bestuur, veiligheid en dienstverlening hangen.

Wonen en werken Voor het CDA staat als een paal boven water dat woningbouw één van de topprioriteiten in onze gemeente is. We lossen daarmee de nationale en regionale gekte en krapte op de woningmarkt niet op maar doen wat we kunnen om voor eenieder die dat wil in Gilze en Rijen te kunnen wonen op een manier die bij hem past. Starterswoningen, duurdere woningen voor doorstroming en geschikte 1

woningen voor ouderen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en nodig om de woningmarkt in beweging te houden. Plannen zijn er, in capaciteitsuitbreiding wordt op papier voorzien maar het ontbreekt momenteel aan voldoende menskracht binnen onze ABG organisatie om ook al die plannen tijdig verder op de rails te zetten. Daar maken we ons als CDA grote zorgen over en we zien hier parallellen met de jeugdzorg waar nu eindelijk ook wat geld lijkt te zijn maar de handjes ook niet meer beschikbaar zijn. Mede hierom zullen we een door de VVD opgestelde motie mee indienen. Welke oplossingen zijn hier voor voorhanden of hoe wil het college met deze situatie omgaan? Met het ophogen van de starterslening zouden de jonge kopers iets makkelijker een huis kunnen kopen, in het Meerjarenprogramma grondexploitaties is aangegeven dat er onderzocht wordt of de starterslening opgehoogd kan worden? Kan het college toelichten wanneer dit onderzoek plaats vindt of wanneer verhoging plaats zou kunnen vinden? Onze gemeente is een gemeente in het groen. Daarom is het hier fijn wonen. We weten allemaal dat klimaat extremer wordt. Droogte door uitblijven van regen, zeer warme zomers en wateroverlast door hoosbuien. Een groene omgeving met veel beplanting is daarom belangrijk. We zien dit bij onze eigen plannen waar de gemeente grondpositie heeft al gebeuren.

Het CDA vindt echter dat alle toekomstige bouwplannen, ook waarbij de grond in bezit is van ontwikkelaars, een hoger percentage groen moeten bevatten. Hoe wil het college hiermee omgaan? Een met de klimaatverandering onlosmakelijk verbonden aspect is de gescheiden riolering. De kern Rijen kent bijna geen gescheiden systeem. Een aantal plekken waar de overlast groot is worden aangepakt in fase 1 en 2. Het CDA is van mening dat ook de andere inwoners van onze gemeente tijdens hoosbuien droge voeten verdienen en we vragen het college dan ook om ook middelen voor fase 3 en 4 bij de komende begroting beschikbaar te stellen. Anders kunnen we wel verder over het masterplan praten in het najaar maar ontbreken de middelen. Ook hierop ontvangen we graag een reactie van het college. Tot slot vragen we bij dit hoofdstukje aandacht voor de staat van onderhoud van de Schorsstraat. Een verbindingsweggetje waarvan veel scholieren vanuit Rijen gebruik maken. Kan het college aangeven of hier al rekening is gehouden bij het onderhoudsplan wegen? En zo ja welke maatregelen genomen gaan worden. Samenleven en bestuur Voorzitter, we weten dat een heel groot deel van het budget dat we ontvangen van het rijk naar samenleven toegaat. Bij de begroting 2021 was dat 53 % waarvan 40% naar het sociaal domein.

Sinds vorige week weten we dat de regio West-Brabant een flinke extra compensatie, 60 miljoen voor de jeugdzorg gaat krijgen. 1,8 miljoen voor Gilze en Rijen. We moeten ons echter realiseren dat dit een eenmalig bedrag is en dus dat heel goed moet worden gekeken hoe dit geld kan worden uitgegeven. En dat de opgave behoorlijk ingewikkeld is laat de raadsinformatiebrief zien die afgelopen vrijdag in onze mailbox viel. De grootste zorg van het CDA zijn de kinderen die afhankelijk zijn van een plek bij JBB en de gespecialiseerde jeugdzorg. Het is zaak dat zij zo snel mogelijk de juiste hulp krijgen en dat de vastgelopen keten op de juiste plek olie krijgt. Het CDA is van mening dat de beleidsambtenaren van onze ABG organisatie samen met de regio een plan van aanpak moeten kunnen ontwikkelen zonder dat we vooraf vanuit de politiek allerhande voorstellen doen. Kan het college aangegeven welke voorwaarden zijn verbonden aan deze vooralsnog eenmalige compensatie. WMO en participatie kennen ook nog steeds veel onzekerheid. We hopen dat de roep vanuit de gemeenten gehoord wordt in Den Haag. Mede door het abonnementstarief dat goed bedoeld was om zorgkosten niet te stapelen dreigt de WMO nu onbetaalbaar te worden. Het 213a onderzoek 2

geeft ons een helder beeld hoe de re- integratie voorzieningen binnen onze gemeente werken. Het CDA is tevreden met de uitkomst van dit rapport. De groeituin is wel een punt van aandacht. Zeer gewaardeerd maar ook kostbaar. Samenwerking met andere gemeenten en organisaties is voor het CDA het verder onderzoeken waard. We horen graag voor de begrotingsbehandeling wat het resultaat hiervan is. Het CDA vraagt aandacht voor de inzet van het geld voor Onderwijsachterstandenbeleid. In de carrousel werd ons duidelijk dat er ongeveer 1 miljoen op de balans staat dat voor 2023 moet zijn ingezet. We vragen het college om in goed overleg met onderwijs te bezien waar extra inzet wenselijk is en dat het ook op langere termijn vruchten afwerpt om kansenongelijkheid af te doen nemen. We willen een graag een duidelijk overzicht ontvangen van het college waar dit geld op een doelmatige en rechtmatige manier voor mag worden ingezet. Kunt u ons een overzicht hiervan doen toekomen. De skatebaan . Het CDA heeft hier al meerdere keren vragen over gesteld en ook zelf gezien dat de jeugd de skatebaan goed weet te vinden en waardeert. Bewegen in de buitenlucht is gezond en ontspannend. De verplaatsing is noodzakelijk omdat op de huidige plek woningen worden gebouwd.

Ondanks het hoge bedrag stemt het CDA in met het krediet om bovengenoemde redenen we horen graag van het college of inmiddels een geschikte locatie is gevonden?

Veiligheid en dienstverlening Veiligheid is voor het CDA ontzettend belangrijk inwoners moeten zich veilig kunnen voelen buiten en in hun eigen huis. Politie en Boa’s spelen hierin een belangrijke rol. Op de beschikbare politiecapaciteit hebben we als raad geen invloed op verhoging van Boa-capaciteit kunnen we als raad wel invloed uitoefenen. Als inwoners een onveilige situatie melden is het wenselijk dat een BOA poolshoogte gaat nemen. Het afgelopen jaar heeft ons extra duidelijk gemaakt hoe belangrijk Boa’s zijn. Voor het gehele grondgebied van de ABG gemeenten zijn 4 formatieplaatsen beschikbaar en dat vinden wij veel te weinig. Wij stellen voor om de formatie uit te breiden naar 6 en dienen daarvoor een motie in om de financiële consequentie voor de kaders ABG 2023 in beeld te brengen en dit in samenspraak met Alphen Chaam en Baarle Nassau te doen. Het verzoek luidt als volgt:

   

inzichtelijk te maken wat de financiële consequentie is voor Gilze en Rijen bij uitbreiding van de Boa formatie in de ABG-organisatie van 4 fte naar 6 fte; hierbij de kosten naar rato van de ABG gemeenten te verdelen; hierover in gesprek te gaan met Alphen-Chaam en Baarle-Nassau; de raad over de resultaten bij de kaders ABG 2023 een terugkoppeling te geven.

Dienstverlening voor onze inwoners is een belangrijke pijler van onze gemeente. Deze moet op orde zijn. Fysieke toegankelijkheid en digitale toegankelijkheid. Het CDA vraagt hier keer op keer aandacht voor. Begrijpelijke taal en in woord en geschrift en verhelderende plaatjes zorgen ervoor dat zoveel mogelijk mensen mee kunnen doen. Gesproken teksten voor mensen met een visuele beperking zouden een welkome aanvulling zijn. We dienen daarom de motie van Kern 75 om de website van de gemeente indien mogelijk versneld beter toegankelijk en dus inclusiever te maken graag mee in.

Tot slot zien we een gemeente Gilze en Rijen met een hoog voorzieningenniveau en dat deze wordt gewaardeerd door de inwoners blijkt wel uit de burgerpeiling. We zien nog steeds onzekerheden met name in het sociaal domein waar beschermd wonen en de nieuwe wet inburgering ook voor 3

nieuwe uitdagingen gaan zorgen. Ook weten we nog niet hoe nu de herverdeling gemeentefonds er uiteindelijk uit gaat zien. Met uitzondering van het lopende jaar 2021 voldoen we de komende jaren aan de normen voor de harde buffer van het weerstandsvermogen en dat is in deze tijden een groot compliment waard zeker met alles wat in onze gemeente aan mooie dingen gebeurt en nog gaat gebeuren voor alle inwoners van Gilze, Hulten, Molenschot en Rijen.

4