Algemene beschouwing CDA

Betoog Perspectiefnota 2023-2026

Voorzitter, Allereerst bedankt het CDA iedereen, met name de ambtenaren voor het werk dat is besteed aan het opstellen van de eerste Turap 2022 en de perspectiefnota 2023-2026. Ook bedanken we de betrokken ambtenaren voor de uitgebreide antwoorden op onze vragen tijdens de carrousel. Voorzitter, We zien een paar opvallende zaken in de eerste Turap: Goirle onderzoekt nog steeds of zij een vrij liggend fietspad willen aanleggen naast de Rielsebaan. Wat gaat Gilze Rijen doen? Het CDA wil graag dat bestuurlijk en ambtelijk snel de draad wordt opgepakt om opnieuw bij Goirle de wenselijkheid van een gezamenlijke aanpak te benadrukken en samen aan de slag te gaan. Alleen op grondgebied van Gilze en Rijen aan de slag betekent een gevaarlijke oversteek voor fietsers om aan de overkant verder te kunnen fietsen. We dienen samen met andere partijen een motie in. Bestemmingsplan spoorzone is niet vastgesteld omdat gesprekken over financiering en verdelen van risico’s met rijk en provincie niet zijn afgerond. Het project staat voorlopig op pauze. Daarnaast opteert het nieuwe college voor een onderdoorgang van 2.5 meter.

We hebben een paar vragen: wat gaat u doen met de 910.000 euro, wat bent u aan het uitzoeken, is dat alleen gericht op het vast kunnen stellen van bestemmingsplan? Ook zien we dat bestemmingsreserves van 2024-25 en 26 naar voren worden gehaald in 2023, waarom doet u dat? Hebt u op korte termijn voldoende middelen nodig om te versnellen? In 2024-25- en 26 komt er niets meer bij, wat als er dan nog geld nodig is, waar haalt u dat dan vandaan? Renovatie van de Aalstraat wordt benoemd maar deze is in verhouding tot andere straten nog in prima staat terwijl we de kosten nog niet kennen van de straten die in Rijen staan ingepland bij het v GRP, ook andere straten zijn in veel slechtere staat dan de Aalstraat. Graag een reactie van het college hoe zij hier tegen aan kijken. Bij het raadsvoorstel over de Turap wordt ons gevraagd 4 kredieten beschikbaar te stellen waaronder 100.000 euro voor reconstructie Bisschop de Vet Plein. De dekking komt uit de voorziening riolering die ook de komende jaren hard nodig is voor de aanpak van veel straten. Bij de beschouwing op de perspectiefnota kom ik hierop terug.

De perspectiefnota 2023-2026 Het coalitieprogramma Groen, duurzaam en sociaal Gilze en Rijen is in deze perspectiefnota voorzien van de diverse prijskaartjes. U wilt samen keuzes maken en in dit debat horen wat we echt belangrijk vinden. Dank voor de uitnodiging. Maar wie bepaalt de spelregels? Hoe wordt de opbrengst van het debat bepaald? Voorzitter, daarnaast zijn we eigenlijk ook wel benieuwd naar de visie, standpunten en keuzes van 1

uw college. Het valt ons namelijk op dat u allerhande potjes creëert voor een breed scala aan onderzoeken en planvorming zonder verder op de inhoud in te gaan. Dit voelt voor het CDA als het uitschrijven van blanco cheques. Heel sympathiek dat we daarover mogen meedenken maar van uw college hadden we in deze perspectiefnota toch iets meer inhoud verwacht. Groen en wonen Op het gebied van groen wilt u de lat hoog leggen. We zien in de perspectiefnota dan ook een flink aantal bedragen staan. (Onderhoud groen 200.000 kwaliteitsimpuls groen 200.000 biodiversiteit 30.000, alles 4 jaar op rij.) met een totaal bedrag over 4 jaar van 1.720.000 euro. Voor klimaat adaptieve bedrijventerreinen maakt u eerst 10.000 en in de vervolgjaren 5.000 vrij. U schrijft o.a. dat extra budget groenonderhoud noodzakelijk is om het beeldkwaliteitsplan op orde te brengen. Is er in uw optiek de afgelopen jaren een inschattingsfout op het gebied van benodigde uren gemaakt dat deze extra reservering van in het totaal 800.00 euro nodig is? Zijn er specifieke gebieden binnen onze gemeente waar deze extra inzet door u noodzakelijk wordt geacht? En hoe gaat u beoordelen of het niveau is bereikt? We horen graag een reactie van het college. U reserveert een bedrag voor kwaliteitsimpuls groen, maar het groenplan moet nog worden opgesteld.

Welke visie heeft het college hierop? Het CDA heeft wel een suggestie: reserveer genoeg voor het centrumplan van Rijen. In het kader van tegengaan van hittestress en wateroverlast op het Wilhelminaplein is een stevig groenplan zeker daar op zijn plaats. Het CDA vindt het opvallend dat voor wonen een stuk minder wordt gereserveerd, terwijl de opgave voor woningbouw minstens zo groot is. Het CDA vindt het belangrijk dat de woningbouw niet stagneert, dat er voldoende tijd en capaciteit is om vergunningen tijdig af te geven aan inwoners en bedrijven waaronder de boerenbedrijven en dat er ruimte is om principeverzoeken van inwoners en bedrijven ter hand te nemen. Hoe gaat u daarvoor zorgen? Het CDA vindt daarnaast belangrijk dat de woonzorgvisie in samenspraak met inwoners en organisaties tot stand komt. Jong en oud moeten hierbij worden betrokken. We zien 100.000 voor het maken van een plan aankoop strategische gronden? Wat voor een plan wilt u dan maken? De gemeente kan al WVG opleggen zonder direct tot aankoop over te gaan. En als u tot aankoop over wil gaan kost 1 ha grond met louter agrarische bestemming al snel 80.000.

Bent u het met ons eens dat om grond te kunnen kopen er voldoende geld voor moet zijn? En is voor al deze plannenmakerij voldoende capaciteit aanwezig binnen onze ABG-organisatie en hoe gaat u de financiële consequenties de komende jaren inpassen? We zien dit in deze perspectiefnota niet terug. Duurzaamheid In het coalitieprogramma staat dat de gemeente in 2040 energieneutraal en in 2050 klimaatneutraal gaat zijn. Er wordt geen visie aangegeven hoe daar te komen. En ook in deze perspectiefnota wordt er slechts aangegeven dat er gewerkt gaat worden aan een nieuw ‘koersdocument duurzaamheid’. Een eigen visie van het college over wanneer en welke stappen gezet worden ontbreekt. Wanneer wordt dit koersdocument opgeleverd en wanneer gaan er echt stappen worden gezet? Welke impact heeft het natuurbeleid – waaronder het stikstofbeleid – voor ons platteland en haar oorspronkelijke bewoners, de agrarische sector? Waarom zien waar hier niets over terug in deze perspectiefnota, die gaat over de jaren 2023-2026. Een bedrag reserveren in 2024 voor de aanleg van ommetjes klinkt sympathiek, maar de opgave die er liggen zijn vele male groter dan dat. 2

Moet er niet in samenspraak met de bewoners van ons agrarisch buiten gebied een integrale plattelandsvisie komen? Waarin aandacht is voor de toekomst van agrarische bedrijven, de stoppers, de natuur en de recreanten? Bij duurzaamheid wilt u ook aandacht besteden aan circulaire economie. Voor het CDA is het belangrijk dat we verder dan onze gemeentegrenzen kijken. Als we ons echt willen inzetten voor de aarde zorgen we ervoor dat we niet langer zakendoen met bedrijven die bijvoorbeeld afgedragen kleding of schoeisel naar Afrika verschepen en daar veel geld aan verdienen. Daarmee verplaatsten we onze afvalberg en zadelen de bevolking van een arm werelddeel er mee op. Dat is in onze ogen geen circulaire economie. We verzoeken het college dit eens goed tegen het licht te houden en hier regels voor op te stellen in de toekomstige aanbesteding. In uw coalitieakkoord zegt u immers onder duurzaamheid verstaan we het verantwoord omgaan met de aarde zonder dit af te wentelen op andere mensen, andere activiteiten, andere werelddelen of op de toekomst. We dienen daarom samen met D66 een motie in waarbij we verzoeken: 

bij het selecteren van een nieuwe inzameldienst in de aanbesteding regels op te nemen dat door de inzameldienst gecontracteerde verwerkings- en recyclebedrijven voldoen aan de hoogste verwerkingseisen en dito verwerkingspercentages die haalbaar zijn en de verwerking van de grondstoffen binnen Europa plaatsvindt zodat er geen ‘afvalstromen’ zoals, maar niet uitsluitend, kleding, schoeisel en plastic naar andere werelddelen worden verplaatst;

Sport Het CDA vindt de financiële onderbouwing van nieuwbouw Achter de tuintjes nogal wankel. Het wordt voor een groot deel gefinancierd uit de algemene reserves en uit de grondexploitatiereserve. In 2022 rest dan nog slechts een algemene reserve van € 200.000. We hebben in de cie samenleving onze zorgen over eventuele financiële tegenvallers zoals bijvoorbeeld stijgende rentelasten of bouwkosten (nu geraamd op € 10.050.000) benoemd. Wat als de opbrengsten uit grondexploitatie, waaruit nu al een voorschot van €4.200.000 op wordt genomen, toch tegen blijken te vallen? Voorzitter kan het college toezeggen dat als dit raadsvoorstel volgende week wordt aangenomen verenigingen niet de dupe gaan worden van de hoge kosten en daardoor straks de hoofdprijs moeten betalen door boventrendmatige huurverhogingen? Dat zou voor het CDA onacceptabel zijn. Voorzitter, we maken ons zorgen over de leegloop van de buurtsportcoaches naar het voortgezet onderwijs. Hoe gaat u ervoor zorgen dat het ook in onze gemeente aantrekkelijk genoeg is om als sportcoach aan de slag te gaan en te blijven? Cultuur Het CDA vindt het een goede ontwikkeling dat er wordt voorzien in een extra cultuurcoach. We horen graag van het college wie bepaalt voor welke doelgroepen de cultuurcoach wordt ingezet.

Het CDA wil het college meegeven dat we het met name belangrijk vinden dat kinderen en volwassenen uit kansarmere situaties hiervan profiteren. Sociaaldomein Voor het versterken van de maatschappelijke en sociaal culturele sector moet ook eerst nog een plan worden ontwikkeld maar u reserveert wel alvast 50.000 per jaar. Voor het CDA moet duidelijk worden verankerd dat dit extra geld volledig ten goede komt aan onze inwoners en niet opgaat aan dure ontwikkelbureaus. Graag een reactie van het college. We zien een behoorlijk bedrag gereserveerd om in het sociaaldomein dichter bij de inwoner te staan d.m.v. participatie en 3

communicatie. U noemt o.a. de jongerenparticipatie. Over de noodzaak hiervan stond onlangs In binnenlands bestuur een artikel. Een van de suggesties was om jongeren tot interviewer op te leiden en zo op te halen wat leeft bij jongeren. Wat vindt het college van deze suggestie? U gaat in 2023 onderzoek doen hoe het beleid voor aanpak armoede kan worden verbeterd. Het CDA is benieuwd naar de verbetervoorstellen en wat de wethouder daarvan wil gaan implementeren en welke mogelijke effecten dat op de begroting 2024 gaat hebben. De inclusie inbedden in de organisatie blijkt ook meer voeten in aarde te hebben. We wachten met spanning op het nieuwe plan en de financiële consequenties. Financiën Voorzitter een doorkijk weerstandsvermogen laat zien dat de risico’s bij de opbrengsten grondexploitatie behoorlijk groot zijn en daarover maakt het CDA zich zorgen. Bij tegenvallende resultaten komt het weerstandsvermogen onder druk komt te staan. Ook kunnen we nog niet inschatten wat de stijgende bouwkosten met de diverse projecten doen. En wat de uitkomst van alle in de perspectiefnota genoemde onderzoeken en plannen zal zijn, welke vervolgstappen daaraan worden gekoppeld en wat de financiële consequenties zijn. De voorzien riolering raakt langzaam maar zeker uitgeput.

De grote opgaven in de klimaatadaptatie vragen een grote investering waaronder de zogeheten blauwe aders en de verdere afkoppeling van het gemengde riool. Uit een pot die bijna leeg is kan dit niet worden betaald. Wat gaat het college eraan doen om te zorgen dat deze voorziening gaat worden aangevuld? Communicatie Helder communiceren naar de inwoners vinden we als CDA onverminderd belangrijk. Blijf oog houden voor de groepen die onvoldoende digitale of talige vaardigheden hebben en benut alle communicatiekanalen. Inclusief de lokale omroep, Hallo Gilze Rijen, die voldoende middelen moet hebben voor goede onafhankelijke verslaggeving. Uiteraard verwachten we van de lokale omroep dat zij voldoen aan de juiste randvoorwaarden. Is het college bereid om het gesprek hierover aan te gaan en op zoek te gaan naar aanvullende middelen? Veiligheid Het 213 a onderzoek n.a.v. van de motie van het CDA en de VVD over de Boa capaciteit is helaas nog niet beschikbaar. U geeft aan de rijksmiddelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld bij te betrekken. Kunnen we de voorzichtige conclusie trekken dat er inderdaad meer Boa’s nodig zijn? Voorzitter, Het CDA concludeert dat de perspectiefnota bol staat van onderzoeken en het flink opplussen van diverse bestemmingsreserves op basis van het coalitieakkoord van Kern75, GGR en de PvdA zonder dat daar concrete, meetbare afspraken aan zijn verbonden.

Janet Frankemölle-Bolier Fractievoorzitter CDA Gilze en Rijen

4