Document · PDF

5. Bijlage 9. Archeologisch onderzoek (1139525)

Gemeenteraad 15 juni 2026, gemeente Gilze en RijenBij agendapunt: Raadsvoorstel Vaststellen omgevingsplan Schoolstraat 62 Molenschot7.651 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr. 25102 Schoolstraat, Molenschot Gemeente Gilze en Rijen Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek, oppervlaktekartering en verkennend booronderzoek

Richard Exaltus Joep Orbons

September 2025

ArcheoPro

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 2

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr. 25102 Schoolstraat, Molenschot Gemeente Gilze en Rijen Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek, oppervlaktekartering en verkennend booronderzoek Colofon Opdrachtgever Projectcode Bestandsnaam Versie Status Archis melding (zaaknummer) Bevoegd gezag Opslagplaats documentatie ISSN Auteur(s) Projectleider Projectmedewerkers Onderaannemers Autorisatie

Van der Avoird Vastgoed 25-170 ArcheoPro Rapport Schoolstraat, Molenschot 2025 09 29 29-09-2025 Definitief 5819692001 Gemeente Gilze en Rijen Provincie Noord-Brabant 1569-7363 Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Joep Orbons (actorregistratie 55660015) Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Joep Orbons (actorregistratie 55660015) Niet van toepassing Drs R.P. A. Paulussen, senior KNA archeoloog

Versie: 29-09-2025

Tel : 0(0 31) 43 3672586 www.archeopro.nl

Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 3

Inhoudsopgave SAMENVATTING ........................................................................................................................................ 4 1. INLEIDING ............................................................................................................................................... 5 1.1 ALGEMEEN .................................................................................................................................................................................................... 5 1.2 LOCATIEGEGEVENS (LS02) .................................................................................................................................................................. 5 1.3 AARD VAN DE INGREEP (LS01) ............................................................................................................................................................ 5 1.4 ONDERZOEK (LS01) ........................................................................................................................................................................ 5 1.5 DOEL- EN VRAAGSTELLING ......................................................................................................................................................................... 6

2. BUREAUONDERZOEK ........................................................................................................................ 11 2.1 METHODE EN BRONNEN ...........................................................................................................................................................................11 2.2 GEO(MORFO)LOGIE, AARDKUNDE EN BODEM (LS04) ...................................................................................................................13 2.3 ARCHEOLOGIE (LS01/LS04) .........................................................................................................................................................19 2.4 HISTORIE (LS03) ............................................................................................................................................................................24 2.5 GESPECIFICEERD ARCHEOLOGISCH VERWACHTINGSMODEL (LS05) ...........................................................................................32 2.6 ONDERZOEKSSTRATEGIE (LS05) ......................................................................................................................................................34

3. VELDONDERZOEK .............................................................................................................................. 35 3.1 VERRICHTE WERKZAAMHEDEN (VS03) ...........................................................................................................................................35 3.2 RESULTATEN OPPERVLAKTEKARTERING (VS03) ..........................................................................................................................36 3.3 RESULTATEN BOORONDERZOEK (VS03) .........................................................................................................................................36

4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

(VS07) ............................................................................. 39

4.1. SELECTIEADVIES .......................................................................................................................................................................................39 4.2 SELECTIEBESLUIT.......................................................................................................................................................................................40

5. LITERATUUR EN BRONNEN ............................................................................................................ 41 6. BIJLAGES................................................................................................................................................ 43 BIJLAGE 1: VERKLARENDE WOORDENLIJST ..................................................................................................................................................43 BIJLAGE 2: ARCHEOLOGISCHE TIJDSCHAAL...................................................................................................................................................43 BIJLAGE 3: OVERZICHT VONDSTLOCATIES ....................................................................................................................................................44 BIJLAGE 4: OVERZICHT ARCHEOLOGISCHE ONDERZOEKSMELDINGEN .....................................................................................................44 BIJLAGE 5: BOORBESCHRIJVING ......................................................................................................................................................................46

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 4

Samenvatting Op 23 juli 2025 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Schoolstraat te Molenschot in de gemeente Gilze-Rijen. Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied in verband met de ligging op de rand naar een drassige laagte en daardoor mogelijk in een gedurende de steentijd voor bewoning aantrekkelijke gradiëntzone, een middelhoge verwachting voor resten uit het paleolithicum tot en met het mesolithicum. Resten uit het neolithicum tot en met de vroege-middeleeuwen liggen met name op de hogere delen van het dekzandlandschap zoals op enkele honderden meters ten noordwesten, noordoosten en zuidwesten van het plangebied aanwezig zijn. De verwachting voor nederzettingsresten uit deze perioden is derhalve eveneens hooguit middelhoog. Door de ligging op ruime afstand van de historische bebouwing van Molenschot en het gebruik als grasland en akker tot aan het inde van de twintigste eeuw, geldt een lage verwachting voor resten van bewoning uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied negen boringen gezet en is tevens een oppervlaktekartering uitgevoerd.

Op basis van de resultaten hiervan kunnen de onderzoeksvragen als volgt worden beantwoord: -Hoe is de bodem opgebouwd binnen het plangebied? Op acht van de negen boorpunten is een twintig tot veertig centimeter dikke bouwvoor van humusrijk zand aangetroffen met daaronder een door bodembewerking ontstane AChorizont van vijf tot dertig centimeter dikte. Hieronder is een door oxidatievlekken gekenmerkte Cg-horizont aanwezig die getuigt van een van nature slecht ontwaterde bodem met een sterk fluctuerende grondwaterspiegel. Op één boorpunt zijn beekafzettingen aangetroffen die bestaan uit een enkele centimeters dik laagje dat is afgezet op matig grof zand. Nergens binnen het plangebied zijn sporen of resten van podzolvorming aangetroffen. -In welke mate is de bodem verstoord? De diepte tot waarop het vergraven deel van de bodem doorloopt, loopt uiteen van 7,55 meter +NAP op de boorpunten 7 en 8, tot 7,2 meter +NAP op boorpunt 3. Gemiddeld bedraagt deze diepte 7,4 meter +NAP. -Kunnen binnen het plangebied nog behoudenswaardige archeologische resten aanwezig zijn? Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? Door de van nature natte bodem is het plangebied in het (verre) verleden nooit erg geschikt geweest voor bewoning en heeft het plangebied ook nooit een voor bewoning in de steentijd aantrekkelijke gradiëntzone gevormd.

Langs de oostrand van het plangebied zijn zelfs beekafzettingen aangetroffen.

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 5

1. Inleiding 1.1 Algemeen Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum uitvoering bureaustudie Datum uitvoering veldwerk Archis onderzoeksmelding Onderzoekskader Bevoegd gezag Bewaarplaats vondsten Bewaarplaats documentatie

1.2 Locatiegegevens

Van der Avoird Vastgoed René van der Velde Juli 2025 23-07-2025 5819692001 Aanvraag bouwvergunning Gemeente Gilze en Rijen Provincie Noord-Brabant Provincie Noord-Brabant

(LS02)

Provincie Gemeente Plaats Toponiem Globale ligging Hoekcoördinaten plangebied (bounding box) Oppervlakte plangebied Eigendom Huidig grondgebruik Hoogteligging Klic nummer Bepaling locaties

Noord-Brabant Gilze en Rijen Molenschot Schoolstraat, Molenschot Aan de zuidrand van Molenschot 120098 / 397735 120098 / 397800 120183 / 397800 120183 / 397735 0.3 Hectare Particulier Braakliggend terrein Circa 8 meter +NAP 25O0101841 GPS Garmin, meetlinten

1.3 Aard van de ingreep (LS01) Aard ingreep Wijze fundering Onderkeldering

1.4 Onderzoek

De bouw van twee woningen. Nog niet bekend Nog niet bekend

(LS01)

Op 23 juli 2025 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Schoolstraat te Molenschot in de gemeente Gilze-Rijen. De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen bouw van twee woningen in het kader van de regeling ruimte voor ruimte. Voor de bouw van de nieuwe woningen benodigde graafwerkzaamheden kunnen tot aantasting van het bodemarchief leiden. Op de gemeentelijke beleidskaart valt het gehele plangebied binnen een zone met een middelhoge

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 6

archeologische verwachting (categorie 3) Hier is archeologisch onderzoek vereist bij bodemingrepen groter dan vijfhonderd vierkante meter die dieper reiken dan veertig centimeter. Direct ten zuiden en ten oosten hiervan, liggen zones van categorie 5. Hier hoeft pas onderzoek plaats te vinden voorafgaande aan bodemingrepen die groter zijn dan duizend vierkante meter. Binnen deze zones geldt volgens het vigerend bestemmingsplan een dubbelbestemming voor archeologie. Om hier een omgevingsvergunning te kunnen verkrijgen, dient de initiatiefnemer een rapport te overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van het plangebied voldoende is vastgesteld. In het kader van dit proces heeft het in dit rapport beschreven onderzoek plaatsgevonden. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie.

1.5 Doel- en vraagstelling Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Inventariserend veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om dit verwachtingsmodel te toetsen en antwoord te geven op de volgende vragen: -Hoe is de bodem opgebouwd binnen het plangebied? -In welke mate is de bodem verstoord? -Kunnen binnen het plangebied nog behoudenswaardige archeologische resten aanwezig zijn? Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? -Welke vorm van vervolgonderzoek is geschikt om eventueel aanwezige resten nader te onderzoeken? ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4.2 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior KNA-archeoloog) en drs. ing. P.J. Orbons (senior KNA-archeoloog/senior vakspecialist).

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 7

Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) op de topografische kaart. 1 De cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied aan.

1 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Emmen 2008.

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 8

Figuur 2: De binnen het plangebied voorgenomen bouw van woningen ten opzichte van de ligging van de onlangs gesloopte tuinbouwkassen.

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 9

Figuur 3: Het plangebied op de bestemmingsplankaart 2 2 Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 10

Figuur 4: Het plangebied op de kadasterkaart 3

3 Bron: www.kadaster.nl

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 11

2. Bureauonderzoek 2.1 Methode en bronnen Het bureauonderzoek wordt uitgevoerd conform de KNA 4.2, protocol 4002. Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van de beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de in en rondom het plangebied aanwezige bekende en te verwachten archeologische waarden. Op basis hiervan wordt op het schaalniveau van het plangebied een locatie specifiek verwachtingsmodel geformuleerd. Dit model kan gedetailleerder zijn dan de verwachtingsmodellen (trefkansen) zoals deze op de gemeentelijke verwachtingskaarten worden gepresenteerd. Eventueel worden ook lokale deskundigen geraadpleegd. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Het veldonderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen c.q. nader te detailleren. Het bureauonderzoek kent de volgende onderdelen: • Afbakenen plan- en onderzoeksgebied en vaststellen consequenties van mogelijk toekomstig gebruik; • Aanmelden onderzoek bij Archis; • Beschrijven huidig gebruik; • Beschrijven historische situatie en mogelijke verstoringen; • Beschrijven mogelijke aanwezigheid bouwhistorische waarden in de ondergrond; • Beschrijven bekende archeologische en aardwetenschappelijke waarden; • Opstellen gespecificeerde verwachting; • Opstellen rapport bureauonderzoek.

Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) • Archeologische MonumentenKaart (AMK) • ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) • Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 • Bodemkaart van Nederland 1:50.000 • Gemeente Gilze en Rijen, Archeologische beleidskaart • Historische topografische atlas van Noord-Brabant 1836-1843, 1:25.000 • Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000 • Geologische kaart 1:50.000 • Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Zuid) • Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Noord-Brabant 1:25.000 1894-1926 • Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) • Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830 • Provincie Noord-Brabant, Cultuurhistorische waardekaart Bovenstaande bronnen zijn gebruikt omdat deze relevante informatie bevatten over de historische en/of archeologische en/of aardkundige achtergrond van het plangebied. De informatie uit deze bronnen wordt gebruikt voor het opstellen van de gespecificeerde verwachting. Niet opgenomen bronnen hebben geen relevante informatie opgeleverd en zijn verder niet beschreven.

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 12

De kaart Archeologie in Nederland is een combinatie van de Archeologische Monumentenkaart (AMK) en de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW). Hierop zijn bekende behoudenswaardige archeologische terreinen verzameld, gecombineerd met de trefkans (hoog, middelhoog, laag) op archeologische resten. Sinds 2014 wordt de AMK niet meer bijgehouden door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). De huidige AMK kan dan ook beschouwd worden als een statisch bestand.

Figuur 5: Luchtfoto uit 2024 met daarop rood omlijnd het plangebied 4

4 Bron: http://www.pdok.nl

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 13

(LS04)

Tijdens een groot deel van de laatste ijstijd (het Weichselien), heerste in Nederland een poolklimaat. Door het ontbreken van begroeiing had de wind vrij spel en kon vanuit het Noordzeebekken en de brede riviervlaktes dekzand worden afgezet. Dit dekzand behoort tot het Laagpakket van Wierden (Formatie van Boxtel). Daarbij werden de oude rivierafzettingen van de Maas afgedekt. Deze rivierafzettingen bestaan hoofdzakelijk uit matig grof tot uiterst grof grindhoudend zand en grind en worden tot de Formatie van Sterksel gerekend. Deze formatie is gevormd door een verwilderd riviersysteem afgezet in het laatste deel van het Vroeg-Pleistoceen (circa 1,1 miljoen jaar geleden) tot en met het Midden-Pleistoceen (circa 475.000 jaar geleden). In het Holoceen (11.755 jaar BP tot heden) steeg de temperatuur. Het landijs smolt, waardoor de zeespiegel steeg. Door de zeespiegelstijging steeg ook de grondwaterspiegel, waardoor lager liggende terreindelen natter werden. Hierdoor trad op steeds grotere schaal veenvorming op. Dit veen behoort tot de formatie van Nieuwkoop (laagpakket van Griendtsveen) en is vanaf de middeleeuwen in toenemende mate ontgonnen. Volgens de veenkaart van Leenders (zie figuur 6), is binnen het plangebied nooit veen gevormd maar is dit wel het geval op ruim een halve kilometer ten westen van het plangebied.

Het plangebied ligt volgens de geomorfologische kaart op terrasafzettingswelvingen (figuur 7, legenda-eenheid 3L41d). Op ongeveer een halve kilometer ten westen van het plangebied geeft de geomorfologische kaart de aanwezigheid aan van een dalvormige laagte (legenda-eenheid 22R23 op figuur 7). Ongeveer een halve kilometer ten noordwesten, zuidwesten en noordoosten van het plangebied liggen dekzandruggen (figuur 7, legenda-eenheid 3B53yc). Op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (figuur 8) zijn met name deze dekzandruggen goed herkenbaar aan hun relatief hoge ligging tot wel 10 meter +NAP, terwijl de dalvormige laagte juist herkenbaar is aan de lage ligging van slechts 6,5 meter +NAP. Hierop is ook te zien dat de maaiveldhoogte binnen het plangebied rond 8 meter +NAP ligt en dat de dalvormige laagte zich tot tegen de zuidwesthoek van het plangebied uitstrekt. Het DINO-loket toont driehonderd meter ten noordwesten van het plangebied één punt waarop eerder al een grondboring is gezet. Het betreft boringen B50B1123. Hier is vanaf 7,5 meter +NAP een pakket fijn zand van een halve meter dikte van de formatie van het laagpakket van Wierden van de formatie van Boxtel aangetroffen met daaronder tot anderhalve meter diepte, zand van de midden categorie van dezelfde formatie.

Hieronder is tot vier meter beneden het maaiveld zand van de midden-categorie van de formatie van Sterksel aangetroffen. Op voldoende ontwaterde delen van het zandlandschap zijn veelal veldpodzolgronden ontstaan. Deze worden gekenmerkt door een uitspoelingslaag (E-horizont) en een inspoelingslaag (B-horizont). De B-horizont gaat veelal via een overgangslaag (de BChorizont) over in het niet door bodemvorming beïnvloede zand (de C-horizont). Dergelijke gronden worden door de bodemkaart ook binnen het plangebied aangegeven in de vorm van veldpodzolgronden die zijn gevormd in leemarm en zwak lemig fijn zand (figuur 9, legenda-eenheid Hn21). Pal ten noorden van het plangebied zijn volgens de bodemkaart hoge zwarte enkeerdgronden ontstaan in leemarm en zwak lemig fijn zand (figuur 9, legenda-eenheid zEZ21). Deze worden gekenmerkt door een humusrijk bovendek van tenminste een halve meter dikte en zijn veelal ontstaan ten gevolge van plaggenbemesting. Pal ten zuiden van het plangebied zijn volgens de bodemkaart beekeerdgronden ontstaan in lemig fijn zand met gerijpte oude klei tussen 40 en 120 cm en tenminste 20cm dik (Figuur 9, legenda-eenheid pZg23t. De bodems in de beekdalen zijn doorgaans zeer roestig en hebben veelal een zwarte humeuze bovengrond. De grondwatertrap VI (figuur 10) betekent dat het met name in de zomer, goed ontwaterde bodems betreft.

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 14

Figuur 6: Uitsnede uit de geologische kaart. 5 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

5 Bron: Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 15

Figuur 7: Uitsnede uit de geomorfologische kaart. 6 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

6 Bron: Universiteit Wageningen, 2017

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 16

Figuur 8: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland. 7 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

7 Bron: Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 17

Figuur 9: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 8

8 Bron: Universiteit Wageningen, 2017

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 18

Figuur 10: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 9

9 Bron: Universiteit Wageningen, 2017

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

2.3 Archeologie

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 19

(LS01/LS04)

Voor (afgedekte) dekzandgebieden geldt dat in de top van het afgedekte dekzand bewoningssporen kunnen worden aangetroffen die dateren vanaf het laat-paleolithicum. Vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum liggen veelal op relatief hooggelegen delen van het dekzandlandschap in de nabijheid van water. Later, in het neolithicum wanneer een sedentair bestaan in de plaats komt van een nomadisch levenswijze, verkiest men vooral de hoogste delen van het dekzandlandschap. Deze nederzettingskeuze blijft tot in de vroege middeleeuwen bestaan. In de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn de nederzettingen met name gesticht langs doorgangswegen, op kruispunten van wegen en aan de overgangen van rivieren. Synthetiserend onderzoek naar de bewoningsgeschiedenis van het westelijk deel van het Brabants zandgebied (Tebbens L. A., 2016 in: Ontstaansgeschiedenis van het landschap, het gebruik en de locatiekeuze. Ball, E.A.G. & R.M. van Heeringen (red.), 2016) dat heeft plaatsgevonden in het kader van de Oogst van Malta, heeft door de geringe beschikbaarheid van data uit deze perioden, geen bijstelling van dit model opgeleverd voor resten uit het laat-paleolithicum tot en met het vroeg-neolithicum.

Wel geldt specifiek voor het westelijk deel van het Brabants zandgebied dat rekening moet worden met de afdekking met veen van lage delen van het landschap in het mesolithicum en het neolithicum. Gedurende de late prehistorie verschuift de bewoning naar de allerhoogste delen. Dit is mogelijk het gevolg van geleidelijke vernatting van het landschap, waarbij juist de vernatte, moerassige delen niet meer bewoond worden. De bewoning in de periode ijzertijd – Romeinse tijd vertoont een sterke mate van continuïteit die plaatselijk al in de bronstijd begint. De bewoningslacune die in overige delen van Brabant na de Romeinse tijd wordt gezien, lijkt in West-Brabant door eerder optredende Merovingische kolonisatie, al tussen 450 en 500 AD tot een einde te zijn gekomen en daarmee ongeveer een eeuw vroeger dan in het oosten van Brabant. Plaatselijk lijkt zelfs geen onderbreking te hebben bestaan. Tot in de volle- en late middeleeuwen loopt de bewoning ononderbroken door met een duidelijke verdichting van de bewoning in de late middeleeuwen. In het Archeologisch informatiesysteem (Archis), zijn binnen het plangebied geen vindplaatsen bekend. In de ruime omgeving van het plangebied ligt ook slechts één bekende vindplaats. Het betreft zaaknummer 4629948100 op ongeveer driehonderd meter ten noorden van het plangebied.

Hier is door Aeres-milieu in 2019 een booronderzoek uitgevoerd waarbij een fragment bewerkt wommersomkwartsiet uit het mesolithicum is aangetroffen. Op korte afstand ten noordoosten van het plangebied ligt een terrein dat eveneens al eerder archeologisch is onderzocht. Het betreft zaaknummer 5101593100. Hier heeft Transect in 2021 een booronderzoek uitgevoerd waarbij is vastgesteld dat de ondergrond van het plangebied zoals verwacht uit dekzand bestaat en dat de top van het dekzand is begraven onder een akkerdek. In de top van het dekzand is vanaf een diepte van 75 tot 120 cm -Mv (7,08 tot 7,35 m +NAP) een intact archeologisch niveau aanwezig onder een oud bouwlanddek van 25-90 cm dikte. In de top van het dekzand kunnen archeologische grondsporen uit het neolithicum tot en met de midden nieuwe tijd worden aangetroffen. De oorspronkelijke top van het dekzand, zoals deze aanwezig is geweest vanaf het laat-paleolithicum, is niet meer volledig intact in het plangebied. De E- en B-horizonten, die indicatief zijn voor de mate van intactheid van de top van het dekzand, ontbreken in het plangebied in een intacte vorm. Daarom zullen vondstconcentraties uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum waarschijnlijk zijn aangetast. Ter hoogte van het bestaande woonhuis en de hierachter gelegen stal zijn kelders aanwezig.

De verwachting voor deze gebieden kan worden bijgesteld naar laag (zie bijlage 12). Voor de overige delen blijft de archeologische verwachting van kracht en is vervolgonderzoek geadviseerd.

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 20

Figuur 11: Kaart met Archis vondstlocaties. 10 Het plangebied is groen omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

10 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem),

Versie: 29-09-2025

http://archis.cultureelerfgoed.nl

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 21

Figuur 12: Kaart met Archisonderzoeksmeldingen. 11 Het plangebied is groen omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

11 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 22

Figuur 13: Uitsnede uit de kaart rijksmonumenten. Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 23

Figuur 15: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart. 12 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer. 12 Bron: Gemeente Gilze en Rijen

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 24

2.4 Historie (LS03) Op de kaart van de kaart van Hendrik Verheesch uit omstreeks 1780 (zie figuur 16), ligt het plangebied ten zuiden van de buurtschap Molenschot en ten westen van een weg die naar de kern van Molenschot liep. Pal ten zuiden van het plangebied geeft deze kaart de ligging van een drassige laagte aan. De weg verandert hier in een niet altijd begaanbaar pad. Op de kadastrale kaart uit omstreeks 1832 is, zij het in meer detail, eenzelfde situatie afgebeeld (zie figuur 19). Hierop is goed te zien dat de dichtstbijzijnde bebouwing van Molenhoek ongeveer tweehonderd meter ten noorden van het plangebied begon. Dezelfde situatie is afgebeeld op de topografische kaart uit 1845. Hierop is tevens te zien dat het overgrote deel van het plangebied op kleine graslandpercelen lag met direct ten zuiden daarvan, nog onontgonnen grond (zie figuur 20). Op de kaart uit 1899 is inmiddels bebouwing ten westen van het plangebied aanwezig. De kaart uit 1959 toont dat in de eerste helft van de twintigste eeuw schaalvergroting heeft plaatsgevonden en dat het plangebied in deze periode min of meer midden op een akkerperceel is komen te liggen. Later is het plangebied in gebruik genomen als glastuinbouwbedrijf en gedeeltelijk bebouwd met een tuinbouwkas. Volgens de BAG-viewer van het kadaster dateert het woonhuis direct ten zuiden van het plangebied uit 2005.

De Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME), toont in of nabij het plangebied geen bijzonderheden. De site traces of war meldt evenmin bijzonderheden in of nabij het plangebied.

Figuur 17: Uitsnede uit de kaart van Verheesch. 13 13 Bron: Verheesch

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 25

Figuur 17a: Uitsnede uit de kaart met historisch landschap (naar de Bont, 1993) 14 Het plangebied is rood omlijnd.

14 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 26

Figuur 17b: Legenda van de kaart met historische landschapselementen (Naar de Bont, 1993) 15

15 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 27

Figuur 18a: Uitsnede uit de kaart met historische relicten (Naar de Bont, 1993) 16 Het plangebied is rood omlijnd.

16 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 28

Figuur 18b: Legenda van de kaart met historische relicten (Naar de Bont, 1993) 17

17 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 29

Figuur 19: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 18

18 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Emmen 2008

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 30

Figuur 20: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1899, 1959 en 2016. 19 Het plangebied is telkens rood omlijnd.

19 Bron: Kadaster Topografische Dienst

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 31

Figuur 21: De ligging van het plangebied op de Indicatieve Kaart Militaire Elementen

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

2.5 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 32

(LS05)

Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt van oorsprong op enige afstand ten zuiden van de meest zuidelijke bebouwing van Molenschot, op de rand naar een drassige laagte en is van oudsher in gebruik als grasland ten westen van de weg die naar Molenschot leidde. Verwachte perioden (datering) Het plangebied ligt op de rand naar een drassige laagte en daardoor mogelijk in een gedurende de steentijd voor bewoning aantrekkelijke gradiëntzone en heeft derhalve voor resten uit het paleolithicum tot en met het mesolithicum een middelhoge verwachting. Resten uit het neolithicum tot en met de vroege-middeleeuwen liggen met name op de hogere delen van het dekzandlandschap zoals op enkele honderden meters ten noordwesten, noordoosten en zuidwesten van het plangebied aanwezig zijn. De verwachting voor nederzettingsresten uit deze perioden is derhalve eveneens hooguit middelhoog. Door de ligging op ruime afstand van de historische bebouwing van Molenschot en het gebruik als grasland en akker tot aan het inde van de twintigste eeuw, geldt een lage verwachting voor resten van bewoning uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd.

Complextypen Eventuele nederzettingsresten uit het paleolithicum en het mesolithicum bestaan uit basisnederzettingen met een oppervlakte tussen 200 en 1.000 m² of uit kleine tijdelijke kampementjes met zeer geringe afmetingen die nauwelijks meer zijn dan de neerslag van een enkele (jacht)activiteit of een kortstondig kamp. De omvang hiervan kan beperkt zijn tot enkele (tientallen) vierkante meters. Indien het plangebied in het (verre) verleden een voor bewoning geschikte bodem had, kunnen hier zowel resten van bewoning als begraving aanwezig zijn uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Resten uit deze perioden zullen vooral nederzettingsresten betreffen van minimaal honderden vierkante meters grootte. Tevens kunnen resten van begravingen, zowel in de vorm van crematiegraven als van inhumatiegraven, aanwezig zijn. Uiterlijke kenmerken Nederzettingsresten tot en met de vroege middeleeuwen kunnen onder het akkerdek of de bouwvoor voorkomen als concentraties van vondstmateriaal of als vullingen van kuilen (afvalkuilen, paalkuilen, waterputten, enz.). Eventuele sporen van begraving kunnen resten van crematies of inhumatiegraven betreffen. Gaafheid en diepteligging Archeologische sporen kunnen direct onder de bouwvoor of het akkerdek verwacht worden.

De bouw van een tuinbouwkas kan de bodem mogelijk tot grotere diepte hebben verstoord.

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 33

Figuur 22: De ligging van het plangebied in relatie tot kabels en leidingen (bron:KLIC)

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 34

2.6 Onderzoeksstrategie (LS05) Op 23 juli 2025 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Schoolstraat te Molenschot in de gemeente Gilze-Rijen. De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen bouw van twee woningen in het kader van de regeling ruimte voor ruimte. Voor de bouw van de nieuwe woningen benodigde graafwerkzaamheden kunnen tot aantasting van het bodemarchief leiden. Op de gemeentelijke beleidskaart valt het gehele plangebied binnen een zone met een middelhoge archeologische verwachting (categorie 3) Hier is archeologisch onderzoek vereist bij bodemingrepen groter dan vijfhonderd vierkante meter die dieper reiken dan veertig centimeter. Direct ten zuiden en ten oosten hiervan, liggen zones van categorie 5. Hier hoeft pas onderzoek plaats te vinden voorafgaande aan bodemingrepen die groter zijn dan duizend vierkante meter. Binnen deze zones geldt volgens het vigerend bestemmingsplan een dubbelbestemming voor archeologie. Om hier een omgevingsvergunning te kunnen verkrijgen, dient de initiatiefnemer een rapport te overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van het plangebied voldoende is vastgesteld. In het kader van dit proces heeft het in dit rapport beschreven onderzoek plaatsgevonden.

Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie.

Figuur 23: Het plangebied gezien vanuit het oosten in westelijke richting

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 35

3. Veldonderzoek 3.1 Verrichte werkzaamheden (VS03) Positie boringen: Gebruikt boormateriaal: Totaal aantal boringen: Boorgrid: Boordichtheid: Geboorde diepte: Inmeten boorlocaties: Boorbeschrijving:

Regelmatige verdeling over het plangebied (figuur 27). Zandguts met een diameter van twee centimeter. Negen 20 x 25m Ruim twintig boringen per hectare 0,6 – 1,0m –Mv GPS, meetlint en waterpas Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2)

Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: Ten tijde van het veldonderzoek waren de tuinbouwkassen reeds gesloopt. Op de voormalige locatie hiervan was de bodem nog nauwelijks begroeid en inmiddels goed uitgeregend. Hierdoor heerste een goede vondstzichtbaarheid (zie figuur 24). Om deze reden is ondanks de veelal beperkte betekenis hiervan, op de betreffende delen van het plangebied een vlakdekkende oppervlaktekartering uitgevoerd waarbij elke vier meter een baan is belopen en het oppervlak is geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.

Figuur 24: De vondstzichtbaarheid op het deel van het plangebied waarop de tuinbouwkassen hebben gestaan

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 36

3.2 Resultaten oppervlaktekartering (VS03) Ondanks de goede vondstzichtbaarheid (zie figuur 24) zijn tijdens de oppervlaktekartering geen vondsten gedaan die van voor de twintigste/eenentwintigstee eeuw dateren. Verspreid over het plangebied zijn slechts moderne resten aangetroffen.

3.3 Resultaten booronderzoek (VS03) De boringen zijn gezet in drie zuidwest-noordoost gerichte boorraaien van elk drie boringen. De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1. Tijdens het booronderzoek is bovenin alle boringen een toplaag aangetroffen van humusrijk zand. De dikte hiervan loopt uiteen van twintig centimeter op boorpunt 8 tot bijna veertig centimeter op boorpunt 4. De onderkant hiervan ligt tussen 7,45 en 7,7 meter +NAP. Hieronder is op de boorpunten 1 tot en met 5, 7, 8 en 9 een menglaag aanwezig van geel zand met daarin brokken humeus zand. De dikte van deze AC-horizont loopt uiteen van vijf centimeter op boorpunt 5 tot dertig centimeter op boorpunt 3. Op de overige boorpunten is deze menglaag ongeveer tien tot vijftien centimeter dik. De diepte tot waarop het vergraven deel van de bodem doorloopt, loopt uiteen van 7,55 meter +NAP op de boorpunten 7 en 8, tot 7,2 meter +NAP op boorpunt 3. Gemiddeld bedraagt deze diepte 7,4 meter +NAP. Onder deze menglaag is op elk van deze boorpunten een door oxidatievlekken gekenmerkte, lemige C-horizont aangetroffen. Een dergelijke Cg-horizont is kenmerkend voor bodems met een sterk fluctuerende, maar doorgaan hoge, grondwaterspiegel. Het enige boorpunt met een afwijkende bodemopbouw is boorpunt 6.

Hier is onder een veertig centimeter dikke toplaag van humusrijk zand, op 7,5 meter +NAP, een enkele centimeters dik laagje sterk geoxideerde klei (beekleem) aangetroffen met daaronder (matig) grof zand (zie figuur 25). Het lijkt hier om beekafzettingen te gaan. Nergens binnen het plangebied zijn sporen of resten van podzolvorming aangetroffen.

Figuur 25: Foto van de bodemopbouw ter plaatse van boorpunt 6 met links de humusrijke toplaag, direct rechts hiervan een dun laagje beekleem (oranjebruin) en geheel rechts, (matig) grof zand.

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 37

Figuur 26: De resultaten van het booronderzoek in de vorm van boorprofielen

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 38

Figuur 27: Boorpunten met verstoringsdiepten

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

4. Conclusies en aanbevelingen

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 39

(VS07)

Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied in verband met de ligging op de rand naar een drassige laagte en daardoor mogelijk in een gedurende de steentijd voor bewoning aantrekkelijke gradiëntzone, een middelhoge verwachting voor resten uit het paleolithicum tot en met het mesolithicum. Resten uit het neolithicum tot en met de vroege-middeleeuwen liggen met name op de hogere delen van het dekzandlandschap zoals op enkele honderden meters ten noordwesten, noordoosten en zuidwesten van het plangebied aanwezig zijn. De verwachting voor nederzettingsresten uit deze perioden is derhalve eveneens hooguit middelhoog. Door de ligging op ruime afstand van de historische bebouwing van Molenschot en het gebruik als grasland en akker tot aan het inde van de twintigste eeuw, geldt een lage verwachting voor resten van bewoning uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied negen boringen gezet en is tevens een oppervlaktekartering uitgevoerd.

Langs de oostrand van het plangebied zijn zelfs beekafzettingen aangetroffen.

4.1. Selectieadvies Gezien de van nature natte bodem en daardoor in het (verre) verleden nauwelijks voor bewoning geschikte bodem en de bodemverstoring tot inde C-horizont, geven de resultaten van het onderzoek geen aanleiding tot het adviseren van archeologisch vervolgonderzoek. In alle gevallen blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, hiervan direct melding dient te worden gemaakt bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11. Wij adviseren om dit te doen bij de gemeente Gilze en Rijen

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 40

4.2 Selectiebesluit Bovenstaand advies is een selectieadvies. Het rapport zal eerst beoordeeld worden door de bevoegde overheid die hierover een selectiebesluit zal nemen en de benodigde vergunning(en) zal afgeven. Er is momenteel nog geen selectiebesluit genomen over dit rapport.

Figuur 28: Advieskaart

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 41

5. Literatuur en bronnen Bronnen Encyclopedie van Noord-Brabant (red. A. van Oirschot, A.C. Jansen en L.S.A. Kroesen; Baarn 1985) Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 4 Zuid-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote historische topografische Provincie Atlas Noord-Brabant; 1905 1:25.000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 4 Zuid-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Provincie Noord-Brabant, brabant.nl/CHW)

Cultuurhistorische

waardekaart

(http://www.noord-

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 3.0 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart), Amersfoort. Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 42

Digitale bronnen Ruimtelijke plannen http://www.ruimtelijkeplannen.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - Archis III http://archis.cultureelerfgoed.nl Luchtfoto, http://www.pdok.nl

Literatuur Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993. Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012. Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006) Pel H. 2007. Op de kaart gezet: Hendrik Verhees. Politicus, kaartenmaker en waterstaatkundige (1744-1813)

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 43

6. Bijlages Bijlage 1: Verklarende woordenlijst Verklarende woordenlijst AHN Actueel Hoogtebestand Nederland AMK Archeologische Monumentenkaart ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving Archis Archeologisch Informatie Systeem BP Before Present (present=1950) GIS Geografische Informatie Systemen GPS Global Positioning System IKAW Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden IVO Inventariserend VeldOnderzoek KLIC Kabels en Leidingen Informatie Centrum KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie -mv Onder maaiveld NAP Normaal Amsterdams Peil PVA Plan van Aanpak PVE Programma van Eisen RCE Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode SIKB Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer

Bijlage 2: Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd

Versie: 29-09-2025

Datering 250.000

- 9000

9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500

4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 heden

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 44

Bijlage 3: Overzicht vondstlocaties Zaak nr: Coördinaat 4629948100 120057/398049

Afstand 293 m Noord

Periode Mesoliticum

Vondsten Bouwmateriaal

Complexen Geen

Bijlage 4: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen Zaak nr: Coördinaat Afstand 2094899100 119991.5/398435.1 684 m Noord Oppervlak: 23.12 ha. 2166923100 119943.2/398399 662 m Noord Oppervlak: .05 ha.

Onderzoek Bureauonderzoek

Periode Onbekend

Vondsten Geen

Complexen Geen

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2339867100 121483.4/397239.6 Oppervlak: 6532.31 ha.

1443 m Oost

Kartering

Onbekend

Geen

2360350100 121062/397858.6 Oppervlak: 12.0 ha.

926 m Oost

Bureauonderzoek

Onbekend

Geen

2366053100 121089/397904.8 958 m Oost Oppervlak: 13.51 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

4629948100 120055.7/398058.2 303 m Noord Oppervlak: .41 ha. 4806170100 120053.6/398055.5 301 m Noord Oppervlak: .04 ha. 4928384100 126442.4/395431.5 6721 m Oost Oppervlak: 142.7 ha.

Booronderzoek

Mesoliticum

Bouwmateriaal

Geen

Proefsleuven

Onbekend

Geen

Bureauonderzoek

Onbekend

Geen

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 45

5080460100 119814/398421.6 Oppervlak: .38 ha.

731 m Noord- Booronderzoek West

Onbekend

Geen

5101593100 120232.1/397850.9 Oppervlak: .84 ha.

124 m Noord- Booronderzoek Oost

Onbekend

Geen

5114059100 119814/398421.6 Oppervlak: .38 ha.

731 m Noord- Booronderzoek West

Onbekend

Geen

5237877100 120290.7/398726.8 Oppervlak: 2.18 ha. 5471618100 120280.5/398753.1 Oppervlak: 2.25 ha.

971 m Noord

Booronderzoek

Onbekend

Geen

995 m Noord

Proefsleuven

Onbekend

Geen

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 46

Bijlage 5: Boorbeschrijving Algemene boorgegevens Soort boring Projectnummer Projectnaam Deelgebied Organisatie Archis meldingsnummer Coördinaatsysteem Coördinaatsysteemdatum Locatiebepaling Referentievlak Bepaling maaiveldhoogte Boormethode Boordiameter Opdrachtgever

BAR 25-170 Schoolstraat, Molenschot NVT ArcheoPro 5819692001 RD2000 ETRS89 GPS en meetlint NAP AHN – Waterpas Guts en edelman 3 cm en 15 cm Van der Avoird Vastgoed

Posities van de boringen (boorlocaties) Boornummer XCO 1 120113.6 2 120139.1 3 120165.5 4 120108.1 5 120133.2 6 120156.4 7 120126.1 8 120149.3 9 120170.7

Versie: 29-09-2025

YCO 397774.1 397784.8 397795.0 397754.9 397767.6 397780.3 397747.7 397759.0 397770.2

Meters t.o.v. NAP 7.91 7.90 7.95 7.88 7.85 7.89 7.95 7.91 7.86

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 47

Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Boor Nr. 1

LDO 37 44 80 38 43 80 36 69 100 44 52 80 35 40 80 38 38 60 32 38 65 23 36 65 30 44 70

Versie: 29-09-2025

Lithologie GD BK Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z K Zgr Z Z Z Z Z Z Z Z Z

BS 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

BH 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1

Kleur HK BR GE GR BR GE GR BR GE GR BR GE GR BR GE GR BR OR GR BR GE GR BR GE GR BR GE GR

IK DO

GR GE

VLK

Overige kenmerken CO PLH VS

AIS SST

BHN

BR OR

AC BHCg

BR OR

AC BHCg

BR OR

AC BHCg

BR OR

AC BHCg

BR OR

AC BHCg

DO GR GE

DEZ DEZ DEZ DEZ BOV

DEZ DEZ BOV

AC BHC DO

GR GE

FLUV BED BOV

BR OR

AC BHCg

BR OR

AC BHCg

BR OR

AC BHCg

DO GR GE

DEZ DEZ BOV

DO GR GE

DEZ DEZ

BOV

DO GR GE

DEZ DEZ

BOV

DO GR GE

BOV

DO GR GE

BI BOV

DEZ DEZ BOV

www.ArcheoPro.nl

DEZ DEZ

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 48

Betekenis van de afkortingen: LDO – Onderzijde boortraject in cm -mv Lithologie: GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen, Z = zand, P = puin Korrelgrootte: uf = uiterst fijn, zf = zeer fijn, mf = matig fijn, mg = matig grof, zg = zeer grof, ug = uiterst grof Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BG= bijmengsel grind, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst. Kleur:

HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel

Overige kenmerken: SO = Sortering: 1 = slecht, 2 = matig, 3 = goed, 4 = zeer goed CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SLA-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig PLH = plantenresten (PL): PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel) NVS = nieuwvormingen: MNC = mangaanconcreties, ROV = roestvlekken, FEC = ijzerconcreties, FFV = fosfaatvlekken TL = trends in de laag; FUA = naar boven toe fijner, TOH = aan de top humeus, TOK = top kleiig SST = Sedimentaire structuren; STKL = kleilagen, STLL = leemlagen, FLA = fijn gelaagd LG = laaggrens; BSE = basis scherp, BGE = basis geleidelijk, BDI = basis diffuus BHN = Bodemhorizont; BHA = A-horizont, BHAa = esdek, BHB = B-horizont, BHBs = B-horizont met sesquioxiden, BHBt = B-horizont met lutuminspoeling, BHC = C-horizont, BHCg = C-horizont met gleykenmerken, BHCr = gereduceerde C-horizont BI = Bodemkundige interpretaties; BOV = bouwvoor , AC = AC-horizont, XM = verveend, VEG = veengrond, OPG = opgebracht, SLO = slootvulling, PD = plaggendek, AD = antropogeen dek, MPG = moderpodzol, BO = begraven oud oppervlak, CL = cultuurlaag GI = Geologische interpretaties; FLUV= fluviatiel, COL = colluvium, ALL = alluvium, DEZ = dekzand, RIV = rivierafzettingen, FPG = fluvioperiglaciaal

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Schoolstraat, Molenschot, Gemeente Gilze en Rijen.

ArcheoPro Rapport, 25102, Pagina 49

AIS = Archeologische indicatoren; BST = baksteen, SKO = steenkool, HKF = houtskool fijn verdeeld, AWF = aardewerkfragmenten, PUI = puin, SIN = sintels, ASF = asfaltbeton, MXX = metaal, SVU = vuursteenfragmenten, GLS = glas, SLA = slakken/sintels, VKL = verbrande klei/leem, SXX = Natuursteen, PLC = plastic, OXBO = onverbrand bot

Versie: 29-09-2025

www.ArcheoPro.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16924896/1