3. Stedenbouwkundig en landschappelijk advies gronddepot Klein Zwitserland v2.0

Gronddepot, Klein Zwitserland 22, Gilze Stedenbouwkundig en landschappelijk advies

Aveco de Bondt Holten - Amstelveen - Breda - Eindhoven - Nieuwegein Postbus 64, 7450 AB Holten T +31 88 004 82 12 info@avecodebondt.nl avecodebondt.nl

Project: Gronddepot Klein Zwitserland 22 Opdrachtgever: ABG-organisatie Referentie: 241409_AdB_v2.0_Advies gronddepot Klein Zwitserland Datum: 25-07-2024 Status: Definitief

2

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

I N H O U D S O P G AV E 1

Inleiding 4

2

Inventarisatie 6

3

Advies

1.1 1.2 1.3

2.1 2.2 2.3

3.1 3.2 3.3

Aanleiding Activiteiten Situering

5 5 5

Locatiebezoek Ruimtelijke quickscan Aangeleverde stukken

6 8 11

12

Aandachtspunten Aanbevelingen Conclusie

12 12 12

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

3

Militaire vliegbasis Gilze

Gronddepot Speelbos Gilze

Klein Zwitserland

Klein Zwitserland 18 A58

Gilze 4

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

1 1.1

INLEIDING Aanleiding

Dit rapport is opgesteld in opdracht van de ABG-Organisatie met als doel een onafhankelijk advies te krijgen over de stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing van het Gronddepot Klein Zwitserland B.V., gelegen te Klein Zwitserland 22 in Gilze. Momenteel wordt voor Gronddepot Klein Zwitserland B.V. een uitgebreide omgevingsprocedure (valt nog onder de WRO) uitgevoerd. De aanvraag is bij de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant in behandeling waarbij de provincie het bevoegd gezag is. Echter moet de gemeenteraad een verklaring van geen bedenkingen verlenen (VVGB). Deze verklaring dient verleend te worden voor de volgende onderdelen: ▪ Natzeefinstallatie 10 meter hoog (terwijl 6 meter is toegestaan) ▪ Droogloodsen 9 meter hoog (niet toegestaan) De overige activiteiten die worden aangevraagd passen binnen het bestemmingsplan. Op 30 december 2023 is voor deze locatie een ruimtelijke onderbouwing bij de gemeente ingediend. Deze ruimtelijke onderbouwing bestaat onder andere uit een definitief ontwerp van het gronddepot en een landschappelijk inpassingsplan. Aan Aveco de Bondt is gevraag om een onafhankelijk stedenbouwkundig en landschappelijk advies op te stellen of de betreffende bouwwerken, die in strijd zijn met het bestemmingsplan, op een goede wijze zijn, of kunnen worden ingepast.

Zo wordt het landschappelijk inpassingsplan getoetst aan de belangen van de verschillende gebruikers van (de omgeving van) het gebied. In deze context worden onder gebruikers zowel mens als dier verstaan. Hierbij wordt bijvoorbeeld gekeken of de stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing aansluit bij de wenselijke natuurwaarden van de plek, de manier waarop met (eventuele) cultuurhistorie wordt omgegaan, de belangen van het naastgelegen recreatiedomein en de algehele ruimtelijke beleving van de plek. 1.2

natzeefinstallatie (t.b.v. het zeven van infill materiaal) is in een pilot eerder met toestemming van de gemeente geplaatst, maar niet operationeel. De droogloodsen zijn momenteel nog niet geplaatst. 1.2

Situering

De projectlocatie is gelegen ten noorden van de A58. Aan de zuidzijde van deze weg bevindt zich de dorpskern Gilze. Het plangebied wordt ontsloten door een weg die parallel loopt aan de snelweg en de naam ‘Klein Zwitserland’ draagt. Aan deze parallelweg ten zuiden van de projectlocatie ligt het adres Klein Zwitserland 18. In een eerder traject is deze woning landschappelijk ingepast met een houtwal en bomen. Aan de oostzijde grenst Speelbos Gilze aan het plangebied. Dit is een openbaar bos (toegankelijk tussen zonsopgang en zonsondergang) gericht op kinderen tot circa 12 jaar oud. In dit bos zijn spelelementen gerealiseerd die aanzetten tot beweging, sport, spel, educatie en natuurbeleving. Aan de noordzijde grenst het projectgebied direct aan de militaire vliegbasis Gilze. Dit gebied is ontoegankelijk voor onbevoegden. Een weg, die tevens als noodweg voor deze vliegbasis fungeert, grenst aan de westzijde van het gronddepot. Tot slot grenst aan de westzijde open akkerland met een teelt van wisselende gewassen. Alleen vanaf de westzijde is overigens vrij zicht op het gronddepot. Aan alle zijden wordt het gronddepot momenteel afgesloten en aan het zicht onttrokken door hekwerken of betonnen (keer)wanden.

Natzeefinstallatie

Op de afbeelding hiernaast wordt de huidige globale indeling van het gronddepot weergegeven.

Activiteiten

Het gronddepot Klein Zwitserland heeft als hoofdactiviteiten het opslaan en overslaan van grond en zand, het nat zeven van infill materiaal (zand en rubber) inclusief waterbehandeling en het drogen van zeeffracties. Het infill materiaal dat hier verwerkt zal worden is afkomstig van oude kunstsportvelden waarbij zand en rubber door zeven van elkaar gescheiden worden. Nevenactiviteiten voor het gronddepot zijn de opslag en overslag van bouwstoffen, puin, hout, kunststoffen en veegzand. De

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

5

2 2.1

I N V E N TA R I S AT I E Locatiebezoek

Op maandag 1 juli 2024 heeft een locatiebezoek op het gronddepot plaatsgevonden. Hier heeft Aveco de Bondt een rondleiding gekregen over het terrein en werd een toelichting gegeven over de activiteiten die hier plaatsvinden. Tijdens dit bezoek zijn foto’s gemaakt om inzicht te krijgen in het gronddepot zelf en de context van de projectlocatie.

3.

Opslag onverwerkt infill materiaal

6.

Opslag diverse materialen

Opslag overig materiaal

7.

Aanwezige machines/ installaties

8.

Toekomstige locatie loodsen

1.

Toegangsweg vanaf parallelweg

4.

2.

Voorzijde terrein

5. Nat-zeef installatie

6

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

9.

Openbaar pad tussen speelbos en gronddepot

8 11

6

10 7 5

10.

Openbaar pad tussen speelbos en gronddepot

4 9

3

2

11.

Pad tussen gronddepot en akkerland

1

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

7

2.2

Ruimtelijke quickscan

Uit het locatiebezoek komt naar voren dat het plangebied met drie zijden aan uiteenlopende functies grenst: • Militaire vliegbasis Gilze (noordzijde) • Speelbos Gilze (zuidoostzijde) • Akkerland (zuidwestzijde)

circa 1900

circa 1960

circa 1950

circa 1980

Per zijde is getoetst wat de impact van de nieuwe ontwikkeling op het gronddepot is op het vlak van cultuurhistorie, beleving/ recreatie en natuur. Op basis daarvan kan getoetst worden of de voorgestelde landschappelijke inpassing toereikend is, of mogelijk aangevuld moet worden. (Cultuur)Historie Kijkend naar de historische kaarten van het plangebied in haar omgeving vallen een aantal dingen direct op. Het projectgebied lag tot circa 1950 aan een belangrijke verbindingsweg tussen Gilze en Rijen. In 1960 werd deze weg onderbroken door de komst van de militaire vliegbasis. Vanaf dit moment werd de sterk bosrijke omgeving aan de west- en zuidzijde van het plangebied omgevormd tot landbouwgrond. Omstreeks 1980 werd de A58 ten zuiden van het plangebied aangelegd. Vanaf dit moment heeft Gilze zich steeds verder tot aan deze snelweg ontwikkeld. De weg die vroeger de verbinding tussen Gilze en Rijen vormde, eindigt tegenwoordig bij het gronddepot.

circa 1880

8

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

circa 2000

Beleving

Onder beleving wordt in dit rapport verstaan in welke mate het gronddepot ‘ervaren’ wordt. Hoewel het per individu verschilt of dit een positieve of negatieve ervaring is, wordt met een stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing getracht deze impact tot een minimum te beperken. Hierbij dient ook in acht genomen te worden op welke wijze de projectlocatie nu wordt beleefd, versus hoe dit in de toekomst gebeurd nadat hogere elementen worden toegevoegd op de projectlocatie. Militaire vliegbasis (noordzijde)

circa 2023

De militaire vliegbasis ten noorden van het plangebied is ontoegankelijk voor burgers. Deze basis ligt in een zeer bosrijke omgeving waardoor het gronddepot niet in het directe zicht ligt van deze basis. De enige relatie die het gronddepot heeft met deze basis is het delen van een zandpad langs de westzijde van het projectgebied. Deze wordt door de vliegbasis als noodweg gebruikt bij calamiteiten. Op het gebied van ‘beleving’ is de impact van het gronddepot in zowel de huidige situatie als in de nieuwe situatie niet aanwezig of slechts zeer beperkt.

Informele toegang van het pad tot het speelbos

Speelbos Gilze (zuidoostzijde)

Akkerland (zuidwestzijde)

Vanuit het speelbos is de impact van het gronddepot beperkt. Door de vele bomen die in het bos aanwezig zijn is de projectlocatie enkel zichtbaar vanaf het pad dat direct langs het gronddepot loopt. Dit pad kan potentieel wel gebruikt worden door spelende kinderen en er komt één informeel pad vanuit het bos uit op het gronddepot. Aan deze zijde bevinden zich echter geen activiteiten of sport- en spelelementen voor kinderen. Aan het begin van het pad is de betonnen muur groen ingekleed, terwijl dit verderop niet langer het geval is. Kijkend naar de nieuwe ontwikkelingen zullen de nieuwe elementen qua hoogte boven de bestaande muur uitkomen. Dit gaat dus iets duidelijker zichtbaar zijn vanaf het pad langs het speelbos. Geconcludeerd kan worden dat de impact op de beleving langs deze zijde klein tot matig zijn.

Vanaf de zuidwestzijde is het gronddepot wél vanaf grote afstand zichtbaar. Zo is de projectlocatie bijvoorbeeld zichtbaar vanaf de parallelweg ‘Klein Zwitserland’. Nieuwe hogere volumes zullen vanaf deze zijde ook meer in het oog springen. Vanaf de snelweg valt het gronddepot in de huidige situatie niet op vanwege de groene inkleding van bomen en heesters in de berm. In de toekomst zal dit gelijk blijven. Kanttekening hierbij is dat vanaf deze zijde geen woningen uitkijken op het gronddepot. De projectlocatie is enkel zichtbaar voor (lokale) passanten die zich over de parallelweg verplaatsen.

Boven: Zicht vanaf Klein Zwitserland Onder: Zicht vanaf de snelweg Plek waar groene inkleding overgaat in betonnen muur

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

9

Natuur Het plangebied zelf heeft door zijn huidige functie geen waarde voor de natuur. Echter grenst het plangebied wel aan het Speelbos Gilze wat onder Natuurnetwerk Nederland valt. Gebieden die onder Natuurnetwerk Nederland vallen, vormen een netwerk waar natuur voorrang heeft. Het streven hiervan is om zoveel mogelijk groene gebieden aan elkaar te verbinden om hiermee de biodiversiteit en de kwaliteit van de leefomgeving te versterken. De nabijheid van dit natuurnetwerk vormt een kans om, met de landschappelijke inpassing van het gronddepot, bij de landschappelijke uitgangspunten en doelstellingen voor dit gebied aan te sluiten. Het speelbos wordt aangeduid onder de code N16.01 ‘droog bos met productie’. Dit bostype komt voor op voedselarme, zandige en zure ondergrond. Dit is ook terug te zien in de bodemkaart van het projectgebied. De bodem van het projectgebied bestaat namelijk uit leemarm en zwak lemig fijn zand. Dit is een erg voedselarme bodem (slechts in de bovenste 30cm is humus aanwezig). Omdat water alleen in de humuslaag wordt vastgehouden en hieronder fijn zand zit, is deze bodem erg droog. Om deze reden moet gericht gekeken worden welke soorten onder deze omstandigheden kunnen groeien. Het aantal soorten dat hier, zonder grondverbetering en extra watergiften, kan groeien is namelijk beperkt. Natuurnetwerk Nederland (Bron: Atlas van de leefomgeving)

Natuurnetwerk Brabant (Bron: natuurgebiedeninbrabant.nl) Aardkundige waarden Daarnaast ligt het gronddepot nabij een aardkundig waardevol gebied; een peelrandbreuk. Brabant wordt gekenmerkt door verschillende peelrandbreuken die zijn ontstaan door verzakkingen in de aardkorst zo’n 10.000 jaar geleden. Deze breuk wordt ook wel de Rijenbreuk genoemd en loopt vanaf Dongen, via de oostkant van Rijen in zuidoostelijke richting naar Gilze. Deze breuk ligt diep onder de grond en is zelf niet direct zichtbaar, maar heeft indirect wel invloed op het landschap. Zo komen aan weerszijden van de breuk verschillende bodemtypologieën aan het oppervlak. Deze scheiding zorgt voor een landschappelijke verscheidenheid in zowel grondwaterstand als begroeiing. Geconcludeerd kan worden dat de nabijheid van de peelrandbreuk invloed heeft gehad op de vorming van de bodem en hoe het landschap er nu uit ziet. Concreet heeft deze breuk geen invloed op de landschappelijke inpassing zelf omdat deze niet door het plangebied heen loopt.

Bodemkaart (Bron: Bodemkaart Nederland) Aardkundig waardevol gebied (Bron: Atlas van de leefomgeving) 10

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

2.3

Landschappelijk inpassingsplan (Urban Jazz)

Ten behoeve van de omgevingsprocedure heeft Urban Jazz het Landschappelijke inpassingsplan voor deze locatie opgesteld. Om de nieuwe ontwikkelingen stedenbouwkundig en landschappelijk in te passen wordt aan de zuidwestelijke zijde een natuurlijke haag aangeplant over een lengte van 275 meter. In deze haag wordt om de circa 25 - 30 meter een beuk (geen variëteit) ingeplant. In de toelichting op het inpassingsplan wordt aangegeven dat hiermee wordt aangesloten op de historische verbindingsweg tussen Gilze en Rijen. Voor deze boomsoorten is volgens deze toelichting gekozen om aan te sluiten bij soorten die in het naastgelegen speelbos voorkomen. In de toelichting komt verder naar voren dat de beuk de drager is van de nieuw aan te planten bomenrij in het landschappelijk inpassingsplan. Deze wordt om de 25 meter aangeplant, met hiertussen berken en veldesdoorns in een gemengde haag. Aanvullend wordt het gronddepot aan de zuidoostelijke zijde ingekleed met klimplanten. In dit plan is gekozen voor wilde kamperfoelie (Lonicera periclymenum) en wilde bosrank (Clematis vitalba). Dit zijn niet- wintergroene klimplanten die een windende groeiwijze hebben. Dit betekent dat beide soorten een klimhulp nodig hebben om te groeien en zich niet zelfstandig kunnen hechten aan bijvoorbeeld een keerwand. Beide soorten zijn daarnaast giftig en hebben een sterke zonbehoefte.

Als onderbegroeiing voor de klimplanten is gekozen voor een bloemenmengsel van Cruydhoeck, bedoeld voor ruige onderbegroeiing en voedselrijke grond.

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

Figuur 16. Landschappelijke inpassing met indicatieve inrichting bedrijfsperceel

11

3 3.1

ADVIES Aandachtspunten

Op het eerste zicht komt de Landschappelijke inpassing van Urban Jazz ruimtelijk gezien over als logisch. Zo wordt zowel de zuidoostelijke kant langs het speelbos als de zuidwestelijke zijde grenzend aan het akkerland groen ingekleed. De noordzijde (militaire vliegbasis) wordt niet landschappelijk ingepast. Dit sluit aan bij de conclusies met betrekking tot beleving in dit rapport. Het terugbrengen van een laanvormig element aan de zuidwestelijke zijde is (cultuur)historisch gezien ook logisch omdat de oude verbindingsweg tussen Gilze en Rijen ook door bomen begeleid werd. Wanneer meer in detail naar het Landschappelijke inpassingsplan gekeken wordt roept dit toch enkele vragen op. Dit komt met name terug in de plantkeuze en de frequentie van beplanting. Om in te gaan op het laatste is een tussenruimte van circa 25 meter tussen nieuw aan te planten beuken erg ruim en is het hierin onduidelijk hoeveel andere bomen hiertussen geplant worden. Met een te grote onderlinge afstand tussen de bomen gaat het gronddepot vanuit de zuidwestelijke zijde nog altijd zichtbaar zijn. Zeker als in acht genomen wordt dat de kroon van bijvoorbeeld een ruwe berk (Betula pendula) slechts 10 meter breed wordt als deze volgroeid is. Hierdoor blijft tussen deze bomen door nog veel vrij zicht op het gronddepot.

Voor de aan te planten bomen is gekozen voor de ruwe berk (Betula pendula), gewone beuk (Fagus sylvatica) en veldesdoorn (Acer campestre). Dit zijn inheemse bomen die goed aansluiten op de lokale biodiversiteit. Hierin is echter beperkt rekening gehouden met de bodem waarop deze bomen moeten aanslaan. Van de drie voorgestelde soorten heeft enkel de ruwe berk (Betula pendula) goede kans van slagen zonder dat hier specifieke voorzorgsmaatregelen getroffen worden. De gewone beuk (Fagus sylvatica) heeft een matig voedselrijke bodem tot voedselrijke bodem nodig en dat is hier niet aanwezig. De beuk soort komt inderdaad voor in het naastgelegen speelbos, maar doordat hier meer dan anderhalve eeuw bos is, heeft zicht hier een dikkere humuslaag (lees: voedsel) gevormd. Deze humuslaag ontbreekt op de voorgstelde locatie waardoor jonge beuken het moeilijk krijgen als ze aangeplant worden. De veldesdoorn (Acer campestre) kan wel groeien op een voedselarme bodem, maar heeft daarentegen juist een vochtige tot natte bodem nodig om in te groeien. Hoewel Humus vocht vasthoud, doet zand dit niet. Hierdoor kan ook de veldesdoorn in de problemen komen. In de gemengde haag zijn enkele soorten geschikt. Zo kunnen de éénstijlige meidoorn (Crataegus monogyna) en de hulst (Ilex aquifolium) goed op deze ondergrond groeien.

Liguster (ligustrum vulgare) geeft dan weer de voorkeur aan een voedselrijkere bodem. Betreft de voorgestelde klimplanten tegen de zuidoostelijke gevel hebben deze soorten klimhulpsystemen nodig én een zonnige standplaats. Door de 12

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

volgroeide bomen langs het pad gaan de Lonicera en de Clematus hierdoor vermoedelijk te weinig zonlicht krijgen. Het plaatsen van klimsystemen om deze planten op weg te helpen over de lengte van het plan is een kostbare aangelegenheid voor soorten die maar een deel van het jaar blad hebben. In de wintermaanden kijkt men daardoor tegen een kale muur aan. Tot slot zijn deze soorten giftig waardoor ze geen ideale keus zijn in een speelbos. Het kruidenmengsel van Cruydhoeck biedt wel kans van slagen, maar zal maar een beperkte hoogte bereiken. 3.2

Aanbevelingen

Op basis van de voorgaande conclusie kunnen een aantal aanbevelingen

gedaan worden om de stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing te versterken en een grotere kans van slagen te geven. Dit is opgedeeld onder de inpassing aan de zuidwestelijke zijde (akker) en de zuidoostelijke zijde (speelbos).

in te passen. De nat-zeefinstallatie blijft met een hoogte van 10 meter lager dan veel andere elementen die al op deze locatie zijn toegestaan. De nieuwe loodsen hebben een flauwe dakvorm waarmee de maximale bouwhoogte van 9 meter geleidelijk bereikt wordt. Deze dakvorm verzacht de impact op de directe omgeving. Daarnaast worden de loodsen op het noordoostelijke deel van het perceel geplaatst op gepaste afstand van de zuidwestelijkzijde. Enkel vanaf deze is direct zicht op het gronddepot. Aan deze zijde moet het gronddepot goed ingepast worden waarbij voldoende hoogte (in bomen) gehaald wordt. Aan de kant van het speelbos is het ook wenselijk om iets te doen. Hierbij is het schaalniveau echter anders omdat het gronddepot pas direct vanaf het aangrenzend pad zichtbaar is. Hierdoor is lagere beplanting (circa 2 - 3 meter) toereikend om deze zijde in te passen. Mits de eerder genoemde aandachtspunten worden meegenomen is er vanuit stedenbouwkundig landschappelijk oogpunt geen bezwaar tegen deze ontwikkeling.

zuidoostelijke zijde: • Vervang de klimplanten en bloeiende onderbeplanting door robuust inheems bosplantsoen waarvan sommige soorten wintergroen zijn. Dit kan op het talud tegen de keerwand aangeplant worden. Sluit hierbij aan bij de soorten die al reeds in het speelbos voorkomen. Dit geeft jaarrond een groen en natuurlijk beeld waarmee de grens tussen het gronddepot en het bos verzacht wordt. Daarnaast heeft bosplantsoen geen aanvullende klimhulp nodig, wat wel het geval is bij de voorgestelde klimplanten. zuidwestelijke zijde • Pas meer bomen toe en zet deze dichter op elkaar. Een afstand van 10 tot maximaal 15 meter tussen de bomen heeft hierin de voorkeur. Op deze manier hebben de bomen voldoende ruimte, maar kunnen de kronen als deze volwassen zijn deels in elkaar groeien. Hiermee ontstaat een dicht groen ‘scherm’ waarmee het gronddepot beter wordt ingepast. In de winter zorgt het dichter bij elkaar plaatsen van de bomen ervoor dat de takken in elkaar grijpen en hiermee zachter ogen, zelfs als de bomen geen blad hebben. Het is in het inpassingsplan ook belangrijk om concreet aan te geven welke boom op welke plek landt. Dat komt nu niet duidelijk naar voren uit de tekeningen en toelichting. • Pas voor zowel bomen als haagbeplanting soorten toe die weinig voedsel nodig hebben én goed groeien op een zeer droge zandgrond.

Voor de haag is één wintergroene soort wenselijk; of • Zorg voor structurele grondverbetering (verrijkt bomenzand/granulaat) én extra watergiften waardoor deze bomen wel aan kunnen slaan. Dit vraagt een grotere investering in droge periodes. 3.3

Referentie bosplantsoen

Referentie bosplantsoen op talud

Conclusie

Kijkend naar de geplande ontwikkelingen op het gronddepot in relatie tot de context is het mogelijk dit stedenbouwkundig en landschappelijk

Referentie plantafstand bomen (Bron: stichting vitaal platteland)

Geschikte beplanting voor bodem Door de droge en voedselarme bodem is de hoeveelheid geschikte beplanting beperkt. Onderstaande soorten kunnen goed op deze locatie groeien.

Alnus cordata

Sorbus intermedia

Fraxinus angustifolia

Robinia pseudoacacia

Betula pendula

Parrotia persicaria

Celtis occidentalis

Ailanthus altissima

Sorbus aucuparia

Carpinus betulus

Gronddepod Klein Zwitserland | Aveco de Bondt

13