25-059 Evaluatie op de Wet Inburgering 2021 GR

RAADSINFORMATIEBRIEF -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Gilze en Rijen

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Doremalen

Onderwerp

Evaluatie op de wet inburgering (feitelijke evaluatie)

Datum collegevergadering

9 december 2025

Zaaknummer RIB-Nummer

1128135 25-059

--------------------------------------------------------------------------------------------------------_-------------1. Inleiding Op 1 januari 2022 is de Wet inburgering 2021 in werking getreden. Zoals toegezegd in de commissie Samenleving op 22 juni 2023 bieden wij u hierbij een feitelijke evaluatie van de uitvoering tot nu toe. Deze evaluatie beschrijft hoe de uitvoering sinds 2022 verloopt en geeft een overzicht van cijfers en praktijkervaringen tot en met 2024. 2. Inhoudelijk De Wet Inburgering 2021 De Wet inburgering 2021 geeft gemeenten een centrale rol in de begeleiding van inburgeringsplichtigen. Dit is een belangrijke verandering ten opzichte van de vorige wet, waarin statushouders zelf verantwoordelijk waren voor hun inburgering. Gemeenten werken nu samen met inburgeraars om hun integratie in de samenleving te bevorderen. Gemeente Gilze en Rijen is verantwoordelijk voor de uitvoering van deze wet voor alle inwoners met een inburgeringsplicht. Voor hen geldt een wettelijke termijn van drie jaar om het inburgeringstraject af te ronden, tenzij zij op grond van persoonlijke omstandigheden recht hebben op verlenging. Het doel van het inburgeringsstelsel is dat inburgeringsplichtigen snel en volwaardig deelnemen aan de Nederlandse samenleving, bij voorkeur via betaald werk.

Gemeenten begeleiden hen vanaf het begin en stellen samen met de inburgeraar een Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) op. Dit plan helpt om sneller Nederlands te leren, kennis op te doen van de maatschappij en arbeidsmarkt, en actief mee te doen naar vermogen. Om dit te realiseren zijn er landelijk drie leerroutes ontwikkeld: 

Onderwijsroute: voor inburgeraars met voldoende leervermogen en motivatie om een opleiding in Nederland te volgen. Het doel is dat zij zo

snel mogelijk Nederlands leren op B1 niveau en kunnen instromen in regulier onderwijs, zoals mbo, hbo of universiteit.





B1-route: deze route helpt inburgeraars om B1-niveau te behalen en zo zelfstandiger te worden en meer kans op werk te krijgen. Taallessen worden gecombineerd met participatieactiviteiten om hun kansen te vergroten. Zelfredzaamheidsroute (Z-route): voor inburgeraars die moeilijk leren of niet kunnen lezen en schrijven, waarbij de nadruk ligt op praktische zelfredzaamheid en actief meedoen in plaats van een taalexamen.

Taaltraject en participatietraject De uitvoering van de wet bestaat uit twee onderdelen: het taaltraject en het participatietraject. Inburgeraars hebben wettelijk drie jaar om het traject af te ronden. Het merendeel in Gilze en Rijen volgt op dit moment nog taallessen, waardoor de cijfers in de evaluatie een tussentijds beeld geven van deelnemers die in 2022 zijn gestart. De peildatum van deze cijfers is september 2025; op dat moment hebben niet alle deelnemers hun traject afgerond. Daarnaast zijn er kandidaten met recht op verlenging. De cijfers zijn daarom indicatief en geen definitief eindbeeld. Conclusie en reflectie Wij constateren dat de Wet inburgering 2021 in gemeente Gilze en Rijen in grote lijnen succesvol is geïmplementeerd. De eerste resultaten van de leerroutes zijn positief. De Onderwijsroute presteert, ondanks de beperkte doelgroep, boven het landelijke gemiddelde. De Z-route volgt het landelijke patroon en wordt meestal afgesloten met een eindgesprek in plaats van een (inburgerings)examen. De B1route kent uitdagingen: veel trajecten worden afgeschaald naar A2 niveau omdat het behalen van B1 niveau in drie jaar tijd voor veel inburgeraars niet haalbaar is. Hierdoor kent de B1 route ook een lager slagingspercentage. Ook spelen praktische factoren een rol, zoals kinderopvang, schoolroosters, reistijd en verschillen in leerbaarheid van de inburgeraar.

Hiermee sluiten we aan bij het landelijke beeld. Daarnaast is een structureel knelpunt het tekort aan passende participatieplekken. Voor 2026 ligt de focus op het versterken van de koppeling tussen taal en participatie, uitbreiding van participatieplekken en meer maatwerk, zodat het inburgeringsproces beter aansluit bij de doelen van de wet. 3. Procedureel We werken altijd aan het verbeteren van onze uitvoering zodat we inwoners zo goed mogelijk kunnen ondersteunen. De conclusies uit de evaluatie nemen we dan ook mee in onze uitvoering. Daarnaast bereiden we op dit moment de inkoop van re-integratie- en inburgeringsdiensten voor die in 2026 van start gaat. Hierin nemen we de hiervoor relevante conclusies uit de evaluatie mee, zoals het vergroten van maatwerk en uitbreiding van de participatieplekken. Bijlage:

Evaluatie Wet en Rijen

Inburgering 2021 Gilze