25-012 Derde prognose jeugd regio Hart van Brabant Gilze en Rijen

RAADSINFORMATIEBRIEF ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Doremalen

Onderwerp

Derde prognose jeugd Regio Hart van Brabant/Gilze en Rijen

Datum collegevergadering

18 maart 2025

Zaaknummer

1104686

RIB-Nummer

25-012

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Driemaal per jaar geeft de Regio Hart van Brabant een prognose over de kosten van de jeugdhulp. Op basis van de prognose maken we inschatting van de jeugdhulpkosten voor het betreffende kalenderjaar. Deze derde prognose is gebaseerd op de eerste 11 maanden van 2024. De prognose geeft daarmee een redelijke inschatting van de kosten in 2024. Per 1 april 2025 wordt het boekjaar 2024 definitief gesloten. Tot dat moment kan er sprake zijn van ontwikkelingen die van invloed zijn op de cijfers voor sluiting van het boekjaar. In de prognose worden de jeugdzorgkosten vergeleken met de regionale begroting 2024, zoals deze eind 2022 is opgesteld. De regionale begroting 2024 is gebaseerd op het financieel kader van de nieuwe inkoop, waaronder een indexering van 5,0% voor 2023 en van 8,0% voor 2024. De regionale begroting vertalen steeds door in de gemeentelijke begroting In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de derde prognose jeugd 2024 en geven we aan wat deze betekent voor de gemeente Gilze en Rijen. 2. Inhoudelijk Uitkomsten prognose op regionaal niveau De derde prognose 2024 laat een stijging van €18,0 mln. (12,7%) zien ten opzichte van de regionale begroting 2024.

Deze stijging zit voor een groot deel in de kosten van hoog-specialistische jeugdhulp(segment 1, hierover is de gemeenteraad in de afgelopen periode al een aantal keer geïnformeerd[1]. In de derde prognose zijn zowel de directe zorgkosten als de indirecte kosten (uitvoering, innovatie en subsidies) meegenomen. De gemeentelijke (lokale) kosten voor jeugdzorg zoals bijvoorbeeld de kosten voor persoonsgebonden budgetten zijn niet in deze prognose meegenomen. Oude inkoop Met ingang van 1 januari 2023 zijn er nieuwe contracten met zorgaanbieders afgesloten. De ingekochte zorg is verdeeld in 5 segmenten en een ‘overige inkoop’. In 2024 liep een klein deel van de ‘oude inkoop’ nog door als gevolg van lopende verplichtingen bij zorgaanbieders. Met ingang van 2025 werken we in de regio volledig volgens de nieuwe inkoop en is de ‘oude inkoop’ volledig uitgefaseerd.

[1]

Crossroads en Regio Hart van Brabant intensiveren samenwerking om transformatie jeugdhulp te realiseren - Regio Hart van Brabant

Financieel overzicht derde prognose Regio Hart van Brabant

Segment 1 (hoogspecialistische jeugdhulp) In de nieuwe inkoop is jeugdhulp ingekocht in segmenten. In 2024 is geconstateerd dat het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdhulp in segment 1 groter was dan voorzien. Door Regio Hart van Brabant en Crossroads is besloten een gezamenlijke taskforce in te richten om deze stijging te analyseren en de vraag te beantwoorden hoe hierop te sturen. Deze taskforce heeft geconstateerd dat het aantal van 1.600 jeugdigen in segment 1 achteraf bezien te laag was. In oktober 2024 zijn aanvullende afspraken gemaakt tussen de Regio Hart van Brabant en Crossroads. Dit betreft enerzijds een aantal korte en lange termijn interventies om te komen tot een cliëntenaantal waarvoor tijdige en passende hulp kan worden geboden in segment 1 en anderzijds een aantal financiële afspraken. Deze financiële afspraken hebben geleid tot een aanpassing van het budget segment 1 van €11,1 miljoen. Dit bedrag bestaat uit: - Een aanpassing van het budget 2024 met € 7,5 miljoen voor het aanpassen van het volume van 1.600 naar 2.000 jeugdigen in segment 1. - Een aanpassing van het budget 2024 met € 3,6 miljoen voor het realiseren van de transformatie opgaven in segment 1[1]. - Verschuiving van 250 jeugdigen van segment 1 naar segment 4[2]. De kosten van deze verschuiving zijn opgenomen in de kosten van de zorg in segment 4.

Segment 2 (Wonen) In segment 2 is sprake van € 3,2 miljoen (19,0%) lagere kosten ten opzichte van de begroting. De oorzaak is deels administratief; een deel (€ 1,9 miljoen) van de kosten met betrekking tot pleegzorg is nog opgenomen onder de ‘oude inkoop’. Pleegzorg betreft vaak langlopende toewijzingen. Een aantal van deze toewijzingen liep nog door in 2024. Met ingang van 1 januari 2025 is dat omgezet naar de nieuwe inkoop.

[1]

De raming van de totale meerkosten voor het realiseren van de transformatie opgaven bedraagt €7,2 mln. Deze meerkosten komen voor 50% voor de rekening van de Regio HvB en 50% voor de rekening van Crossroads. [2] Zie toelichting bij segment 4

Segment 4 (Veelvoorkomende ambulante jeugdhulp) In segment 4 is sprake van € 8,4 miljoen hogere kosten (23,7%) ten opzichte van de begroting. Dit wordt deels veroorzaakt door aanvullende afspraken met Crossroads over de toename van de instroom in segment 1. In de taskforce is geconstateerd dat een deel van de instroom in segment 1 in 2024 jeugdigen met een relatief lichte hulpvraag betrof. Deze trajecten worden daarom alsnog ondergebracht in segment 4 en tegen de daar geldende tarieven vergoed aan Crossroads. Het betreft 250 jeugdigen tegen een maximale vergoeding van €1,9 miljoen [1]. Daarnaast zien we een stijging van de gemiddelde kosten per traject. Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van zorg stabiliseert. De verklaring is dat de eenvoudigere zorgvragen in toenemende mate door de toegangen worden opgevangen en de zorg in segment 4 complexer wordt. Ook zien we een stijging van de Buitenschoolse Opvang Plus (BSO+) en Zorg in Onderwijstijd (ZIO) (zie volgende paragraaf). Doordat een deel van de trajecten verschuift, zien we in segment 4 gemiddeld intensievere trajecten en/of langere doorlooptijden per traject. De komende periode gaan we dit nader analyseren. In de taskforce is ook geconstateerd dat een deel van de jeugdigen in segment 1 voorafgaand aan het zorgtraject gestart is in segment 4 of segment 3.

In de analyse die met de raden gedeeld is, is geconstateerd dat enige overlap niet te voorkomen is. Wel kunnen en moeten we bezien dat de periode van zo kort mogelijke duur is, dit zowel vanuit inhoudelijk uitgangspunt (snel op de juiste plek) als vanuit financieel uitgangspunt. Overige inkoop (ED, ADHD+, BSO+ en ZIO) Bij ‘overige inkoop’ verwachten we een overschrijding op de begroting van € 650.000 (12,8%). Dit wordt veroorzaakt door: - Een stijging van de trajectprijs van ED (Ernstige dyslexie) - Een stijging in het gebruik van BSO+-trajecten - Een stijging in het gebruik van ZIO (Zorg in Onderwijstijd) Het hogere gebruik van BSO+ en ZIO heeft een positief effect op de omvang van de kosten in gespecialiseerde dagopvang (segment 3) en veelvoorkomende ambulante hulp (segment 4). De collectieve voorzieningen BSO+ en ZIO zijn namelijk een goedkoper alternatief dan de inzet van individuele zorgtrajecten in segment 3 en 4. Bovendien sluiten deze ook beter aan bij de behoeften van de jeugdigen, gezinnen en samenwerkingspartners. Overige kosten en subsidies Bij de overige kosten en subsidies zien we een overschrijding van € 1,5 miljoen ten opzichte van de begroting. Met ingang van 2024 zijn er nieuwe afspraken gemaakt over de uitvoering van het taxivervoer voor jeugdigen in de Jeugdwet.

In 2024 is het taxivervoer voor de Jeugdwet aanbesteed door Regio Hart van Brabant en worden de kosten van € 1,2 miljoen daarvoor betaald via de begroting van Regio Hart van Brabant.

[1]

Op dit moment is de administratieve afhandeling van deze omzetting nog gaande en zijn we in gesprek met Crossroads over de werkwijze. De verwachting is dat het volume en de definitieve vergoeding iets lager zullen uitvallen dan de respectievelijk geraamde 250 jeugdigen en € 1,9 miljoen.

Tot 2023 werden de vervoerskosten door de individuele gemeenten aan de taxivervoerder betaald of maakten deze onderdeel uit van de jeugdhulptrajecten (voornamelijk bij de arrangementen). De kostenstijging wordt voor een groot deel veroorzaakt door CAO-stijgingen. Daarnaast is er een aanvullende subsidie van € 300.000 aan Veilig Thuis verleend, vanwege het hoger aantal veiligheidsmeldingen met betrekking tot jeugdigen. Doorvertaling uitkomsten prognose voor Gilze en Rijen Hieronder treft u een financieel overzicht aan waarin de cijfers van de derde prognose 2024 zijn opgenomen en afgezet tegenover de cijfers van de gemeentebegroting 2024 en de tweede prognose 2024.

Verklaringen Gilze en Rijen specifiek In aanvulling op de eerdergenoemde regionale verklaringen voor de financiële afwijkingen zien we voor onze gemeente de volgende verklaringen. Segment 1 Hoog Specialistische zorg In segment 1 is sprake van lumpsum financiering. Het totale lumpsum-budget wordt door de regio Hart van Brabant betaald aan Crossroads. De kosten voor segment 1 worden over de gemeenten verdeeld op basis van het uniek aantal jongeren dat gebruik maakt van zorg in segment 1. In de begroting 2024 hebben we gekeken naar het historisch aandeel per gemeente in segment 1 en op basis van dit aandeel de kosten van segment 1 verdeeld. In deze derde prognose worden de kosten verdeeld op basis van het aantal unieke cliënten met peildatum 14 januari 2025 (gedurende het jaar kan het aandeel per gemeente wijzigen). In de derde prognose bedraagt voor Gilze en Rijen het aandeel in de kosten 6,2%. Dit wijkt af van het aandeel in de begroting, dat was namelijk 5,3%. De verwachte kosten zijn daarmee € 1,2 miljoen hoger ten opzichte van de begroting.

Het aandeel in de kosten van 6,2% wijkt ook af van het aandeel in de vorige prognose. In de vorige prognose gingen we uit van een aandeel van 6,0%. De verwachte kosten zijn daardoor € 810.000

hoger ten opzichte van de vorige prognose. Hierin zijn de extra kosten verwerkt zoals in het regionale gedeelte beschreven. We zien lokaal in 2024 een toename van het aantal jeugdigen in segment 1 ten opzichte van 2023. Dit is echter niet het gevolg van nieuwe instroom. Jeugdigen bleven in 2024 langer in zorg, waardoor het aantal jeugdigen in Segment 1 toch is gestegen. Op regionaal niveau wordt er gestuurd op het verhogen van de uitstroom uit de Hoog Specialistische Jeugdhulp. Segment 4 (Veelvoorkomende ambulante jeugdhulp) Ten opzichte van de vorige prognose verwachten we €200.000 hogere kosten. €97.000 wordt veroorzaak door de administratieve omzetting van 13 cliënten van segment 1 naar segment 4. Daarnaast zien we een stijging zoals reeds benoemd in de gemiddelde prijs per maand. Segment 5: crisishulp In de begroting hebben we gekeken naar het historisch aandeel per gemeente in segment 5 en op basis van dit aandeel de kosten van segment 5 verdeeld. In deze prognose zijn de kosten verdeeld op basis van het aantal unieke cliënten met peildatum 17 december 2024. In Gilze en Rijen zien we een toename van het aantal jeugdigen in crisis. Kosten EED De definitie van ernstige enkelvoudige is aangepast naar ernstige dyslexie.

Hierdoor kunnen ook kinderen waar sprake is van meervoudige problematiek (zoals bijvoorbeeld ADHD) hier aanspraak op maken en is het aantal toewijzingen toegenomen. Overige kosten en subsidies De stijging wordt vooral veroorzaakt door vervoerskosten die niet waren begroot. We zien ook een toename in het aantal toewijzingen van vervoer. We kunnen hier onvoldoende op sturen nu aanbieders dit zelf mogen indiceren. Voorheen werd dit door het Sociaal team geïndiceerd. Kosten Jeugdhulp AZC Vanuit het Rijk krijgt de gemeente Gilze en Rijen in 2024 een bedrag van € 156.000 voor jeugdhulp op het AZC. Dit bedrag is al meerdere jaren niet toereikend gebleken. Wat doen we om de grip op de kosten van de jeugdhulp te vergroten? Het is en blijft moeilijk om grip te krijgen op de kosten van de (jeugd)zorg. De maakbaarheid is beperkt. Dat is niet alleen in onze gemeente zo, maar zien we ook op regionaal en landelijk niveau. Uiteraard spannen we ons wel in om te komen tot een toekomstbestendig sociaal domein. Als het gaat om ondersteuning en hulp voor kinderen en gezinnen zetten we op dit moment concreet in op de volgende ontwikkelingen en maatregelen: Lokale aanpak 1. Investeren in samenwerking met de huisartsen Landelijk laat de inzet van een praktijkondersteuner jeugd/ jeugdprofessional bij de huisartsen een verminderde instroom aan Jeugdhulp zien.

Verder beoordelen inwoners de inzet van een praktijkondersteuner jeugd als zeer positief, met name het feit dat de zorg dichtbij beschikbaar is. Daarom zetten we hierop in. Stand van zaken in Gilze en Rijen:

De inzet van een praktijkondersteuner jeugd bij de huisartsen in Rijen en Gilze wordt gecontinueerd. Bij de huisartsen in Gilze gaan alle vragen over Jeugdhulp direct door naar de praktijkondersteuner jeugd. Dit is ook een wens van de huisartsen in Rijen. Vandaar dat we aan het onderzoeken zijn of we de uren in de kern Rijen voor een praktijkondersteuner jeugd kunnen uitbreiden en dus succesvolle aanpak in Gilze naar Rijen kunnen verbreden. 2. Doorontwikkelen jeugdhulp op het AZC Met de partners op het AZC worden gesprekken gevoerd voor het anders organiseren van de jeugdhulp. Hiervoor hebben we eind 2024, begin 2025 een opdracht verstrekt aan een extern bureau. Dit om meer grip te krijgen op het budget wat we jaarlijks van het Rijk krijgen. De uitkomsten hiervan worden in een later stadium met u gedeeld. 3. We hebben de samenwerking met het onderwijs verstevigd Onderwijs kan een belangrijke rol spelen in (vroeg)signaleren en mede vormgeven aan passende oplossingen voor kind- en gezinsproblematiek. Daarom verstevigen we de samenwerking. De stand van zaken: -met het samenwerkingsverband (RSV Breda) bereiden we een pilot voor waarin we een aantal casussen/dossiers van thuiszitters uitgebreid gaan analyseren.

Het doel van deze pilot is enerzijds om onderwijs nabij te organiseren en anderzijds om door beter inzicht thuiszittersproblematiek te voorkomen en hierin beter samen op te trekken met het onderwijs, op inhoudelijk en financieel gebied. - recent heeft een gezamenlijke training plaatsgevonden waarin een expert op het gebied van verantwoordelijkheden Jeugdhulp en Passend Onderwijs de intern begeleiders van het onderwijs en medewerkers van het Sociaal Team training heeft gegeven in deze verantwoordelijkheden. 4. Transformeren ondersteuning kinderen en gezinnen Voor het verminderen van de kosten van Jeugdhulp zijn andersoortige interventies nodig. Gericht op het versterken van de omgeving waarin kinderen opgroeien en ouders opvoeden en het versterken van de sociale basis. Dit is een grote veranderopgave. We zijn daarmee gestart maar dit vraagt ook om tijd, ruimte en doorzetten. Op dit moment werken we aan: -aanpak buurtgezinnen behouden en beter laten landen in de lokale structuren van Gilze en Rijen; -afspraken met het dorpsteam over de doorontwikkeling van hun werkwijze en aanbod; -de doorontwikkeling van de inrichting van ondersteuning en hulp in relatie tot de opdracht in o.a. de Hervormingsagenda Jeugd om ‘stevige lokale teams’ te realiseren; - het ontwikkelen van een strategie voor het versterken van de sociale basis. 5.

Ontwikkeling naar een toekomstbestendig sociaal domein Bovenstaande ontwikkelingen kunnen niet los gezien worden van de doorontwikkeling naar een toekomstbestendig sociaal domein. Met betrekking tot jeugdbeleid gaat het concreet om het ontwikkelen van een strategie voor het versterken van de (pedagogische) sociale basis, de inrichting van stevige lokale teams en uitvoering geven aan het ombuigingsvoorstel Kansrijk opgroeien. Regionale aanpak 1. Plan van aanpak hoog specialistische zorg (Crossroads) Ten aanzien van de ontwikkelingen binnen de hoog specialistische zorg (Crossroads) bent u regelmatig op regionaal niveau geïnformeerd. Er is een plan van aanpak opgesteld om de hoog specialistische zorg te verbeteren en de kosten beter te beheersen. Op basis van het plan van

aanpak is er een werkagenda met deadlines opgesteld. In een taskforce wordt de voortgang gemonitord. Ieder kwartaal wordt door Crossroads en de regio de voorgang inzichtelijk gemaakt voor raden en wordt hierover aan u gerapporteerd. De eerste rapportage over Q1 kunt u in Q2 verwachten. 2. Regionaal uitvoeringsprogramma jeugd Er is een nieuw uitvoeringsprogramma jeugd opgesteld. Dit zal een plek krijgen in het regionale integrale transformatieplan Hart van Brabant wat in ontwikkeling is. Deze integrale blik op jeugdhulp is een opdracht vanuit de hervormingsagenda jeugd. We voorkomen hiermee dat maatschappelijke problemen sec binnen de Jeugdhulp worden aangevlogen en opgepakt, omdat dit niet effectief is. We verwachten ook dat dit op termijn een positief effect zal hebben op de kosten van de jeugdhulp. 3. Procedureel De financiële consequenties van deze derde prognose worden verwerkt in de jaarstukken 2024. De definitieve afrekening over 2024 wordt verwerkt in de administratie 2025. Bijlage(n): n.v.t.