24-061 Stand van zaken Asielzoekerscentrum Gilze en regionale afspraken

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Burgemeester Alssema

Onderwerp

Stand van zaken Asielzoekerscentrum Gilze en regionale afspraken

Datum collegevergadering

12 november 2024

Zaaknummer

1092611

RIB-Nummer

24-061

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Periodiek informeren we de raad over de stand van zaken bij Asielzoekerscentrum Gilze en de regionale afspraken. 2. Inhoudelijk Algemeen AZC Gilze bestaat uit een Proces Opvang Locatie (POL) en Gezinslocatie (GLO). In de POL verblijven asielzoekers tijdens hun algemene asielprocedure. In die periode vinden de verhoren met de IND plaats. In de GLO verblijven uitgeprocedeerde gezinnen met minderjarige kinderen die geen onderdak hebben. Kinderen onder de 18 jaar houden namelijk ook na afwijzing van de asielaanvraag recht op onderdak. De totale capaciteit van AZC Gilze bedraagt 1.200 plaatsen. Vanwege diverse verbouwingen van woongebouwen wordt momenteel deze capaciteit niet maximaal benut. Veiligheid De laatste tijd is het rustig op het asielzoekerscentrum. Er zijn geen bijzonderheden te melden. Voortgang verbouwingswerkzaamheden (fasen 1 t/m 4) De meeste gebouwen op AZC Gilze zijn meer dan 80 jaar oud en toe aan een opknapbeurt. Doel is om de huisvesting en voorzieningen te verbeteren en enkele kantoren toe te voegen. Ook ontstaat er meer licht en groen rondom de gebouwen. Bij de renovatie wordt erop gelet dat het terrein in de toekomst ook kan worden gebruikt voor andere (woon)functies.

In 2021 is gestart met diverse verbouwingswerkzaamheden in het deel ten zuiden van de weg Prinsenbosch. Inmiddels zijn fase 1 en fase 2 afgerond. Fase 3 en 4 zijn in uitvoering. Naar verwachting zijn de werkzaamheden van de fasen 3 en 4 eind 2025 gereed. Herontwikkeling tot GVL light (fase 5) Veel bewoners reizen vanaf AZC Gilze op en neer naar Den Bosch voor gesprekken met o.a. de IND en de Raad van Rechtsbijstand. Het is wenselijk dat keten- en samenwerkingspartners betrokken bij de asielprocedure, gehuisvest zijn op of nabij AZC Gilze. Na jaren van voorbereiding is de ontwikkeling gestart om van AZC Gilze een ‘light’ GVL te maken.

GVL staat voor Gemeenschappelijke Vreemdelingen Locaties. Er wordt gesproken over een ‘light’ GVL omdat er geen aanmeldstraat wordt gerealiseerd. De herontwikkeling tot GVL Light vindt vooral plaats aan de noordzijde van de weg Prinsenbosch. Daar staat al een aantal gebouwen waaronder enkele monumentale. In overleg met de gemeente, Monumentencommissie en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed heeft COA plannen gemaakt voor de herontwikkeling. Deze staat bekend onder de naam ‘Fase 5’. De herontwikkeling zal bestaan uit sloop/nieuwbouw en uit verbouwingen waarbij recht wordt gedaan aan de monumentale waarden. Ook zal de buitenruimte opnieuw worden ingericht. Op dit moment zijn de vergunningaanvragen in behandeling. De verwachting is dat de bouwactiviteiten kunnen starten in Q2 van 2025. Inhaalslag BRP-straat Landelijk zijn er grote achterstanden bij het registreren van asielzoekers in de Basisregistratie Personen (BRP). Op 1 oktober 2024 bedroeg de achterstand 17.400 inschrijvingen. Met de inschrijving krijgen asielzoekers een Burger Service Nummer. Hiermee kunnen zij zaken regelen met de overheid, een beroep doen op medische hulp of werken in afwachting van een verblijfsvergunning. Het inschrijven gebeurt in vier zogenaamde BRP-straten ingericht door de gemeenten Westerwolde, Cranenendonk, Arnhem en Gilze en Rijen en in de gemeente Amsterdam loopt een pilot.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft gevraagd of we kunnen helpen de achterstand in te lopen. We hebben aangegeven dat we tot april 2025 5.000 extra inschrijvingen kunnen doen om de achterstand in te lopen. Met het ministerie zijn afspraken gemaakt over de kostendekkende bekostiging van deze extra inspanning. Voor de uitvoering van de inhaalslag huren we tijdelijk extra medewerkers in. Voor de inhaalslag huurt de gemeente tot april 2025 een deel van het leegstaande ABG-kantoor aan het Anne Frankplein in Rijen. Het kantoorgebouw wordt vanaf april 2025 verbouwd. Er gaan tot april 2025 acht tot tien medewerkers aan de slag aan het Anne Frankplein. We schrijven alleen mensen in waarvan de identiteit is vastgesteld en waarvan de asielprocedure zich in spoor 4 bevindt: de kansrijke procedure. Bezoekers worden gebracht of komen met de trein naar Rijen. Bij aankomst gaan zij direct naar binnen en daar blijven zij tot de inschrijving is doorlopen. Daarna worden ze weer opgehaald of vertrekken zij weer met de trein. We hebben ervoor gezorgd dat dit goed wordt begeleid. Regionale afspraken opvang vluchtelingen Sinds februari 2024 is de Spreidingswet van kracht. In deze wet is vastgelegd welke opgave gemeenten hebben op het gebied van de opvang van vluchtelingen, specifiek asielzoekers. De Spreidingswet biedt de mogelijkheid aan gemeenten om opgaven onderling uit te ruilen.

De gemeenten van de regio Hart van Brabant hebben een aantal afspraken gemaakt om dit mogelijk te maken. De belangrijkste afspraak is dat de regionale opgave wordt uitgevoerd als ware de regio één gemeente. Deze afspraak heeft tot een verdeling geleid waarbij de regio kan voldoen aan de taakstellingen en inspanningsverplichtingen die gelden voor de opvang van asielzoekers, alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV-ers) en ontheemden uit Oekraïne. Met de 1.200 plekken voor asielzoekers in AZC Gilze voldoen wij aan onze regionale verplichtingen. Dit betekent dat de opvang van ontheemden uit Oekraïne in Gilze kan worden beëindigd. Deze groep van 30 verhuist op termijn naar de gemeente Tilburg.

In de Spreidingswet is ook een uitkering opgenomen voor gemeenten die meer asielzoekers opvangen dan hun taakstelling. Wij komen in aanmerking voor deze uitkering. Met de uitkering is een bedrag gemoeid van ongeveer € 2.000.000 voor de periode 2025 en 2026. 3. Procedureel Het COA plant in overleg met de griffie in het eerste kwartaal van 2025 een werkbezoek om de gemeenteraad te informeren over de stand van zaken van de ontwikkeling tot GVL-light en over de voortgang van de verbouwingswerkzaamheden.