24-047 Evaluatie Centrumplan Gilze kunstwerk

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Machielsen

Onderwerp

Evaluatie Centrumplan Gilze kunstwerk (actiepunt 381)

Datum collegevergadering

3 september 2024

Zaaknummer

1086583

RIB-Nummer

24-047

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Bij het behandelen van het raadsvoorstel over kunst in het centrumplan Gilze van januari 2022 heeft u gevraagd om een korte evaluatie uit te voeren wanneer het project afgerond is. Tussentijds hebben we uw raad nog geïnformeerd via een raadsinformatiebrief op 2 november 2022 (RIB 20-90 onegov 416374). Daarin gaven we aan in het derde kwartaal van 2024 bij u terug te komen met deze evaluatie. Hieronder presenteren we de resultaten van de afgenomen mini-enquête en nemen we een aantal aanbevelingen op voor de toekomst. 2. Inhoudelijk Ambtelijk en bestuurlijk hadden we eerder al geconstateerd dat we leerpunten moeten halen uit het gehele proces. De mini-enquête is voorgelegd aan personen die op verschillende manieren betrokken waren; de kunstenaar, omwonenden die mee hebben gedacht gedurende het proces, de projectleider en andere betrokken ambtenaren. Van al deze betrokkenen hebben we een reactie ontvangen. De mini-enquête gaat over het realiseren van aardbloem 1 t/m 3. Het realiseren van aardbloem 4 en 5 pakt de kunstenaar in samenspraak/samenwerking met omwonenden op. De grondwerkzaamheden zijn door de gemeente verricht en we hebben nu geen actieve rol meer bij het afronden van aardbloem 4 en 5. De volgende vragen zijn voorgelegd: 1.

Hoe heeft u het proces ervaren? 2. Op welke wijze bent u betrokken? 3. Wat zijn verbeterpunten?

Gedeelde ervaringen De kunstenaar is positief over het proces met kritische kanttekeningen. Omwonenden, ambtenaren en de projectleider vonden het vooral een stroef en moeizaam proces. Duidelijk is dat de communicatie tussen de verschillende betrokken partijen kunstenaar, gemeente en omwonenden beter had gemoeten. De wijze waarop we in nauwe samenwerking met de bewonersgroep de verbeterplannen hebben opgepakt, gaf vertrouwen. Wat verder wordt aangegeven is dat het ambitieniveau hoog was en niet klopte met het beschikbare budget. Het zoeken via fondsen heeft het proces vertraagd en bracht veel onzekerheid. Uiteindelijk is een soberder ontwerp gerealiseerd en is uw raad toch gevraagd extra middelen beschikbaar te stellen. Genoemde verbeterpunten De kunstenaar had regelmatig het gevoel er te veel alleen voor te staan. Een betere beheersing van het gehele totstandkomingsproces zou veel geholpen hebben. De uitstraling van het park valt of staat met goed en zeer regelmatig onderhoud. Omwonenden maken zich vooral zorgen over het onderhoud en vinden dat dit nu te wensen overlaat. Een nauwe samenwerking met het buurt comité over beheer en onderhoud is nodig om tot een duurzaam park te komen dat groeit en bloeit en gewaardeerd wordt. Vanuit de projectleider en betrokken ambtenaren worden verschillende aanbevelingen en verbeterpunten meegegeven.

Het is van belang duidelijk onderscheid te maken tussen een "kunstobject" en "land-art"; het laatste maakt integraal onderdeel uit van het totale ontwerp openbaar gebied- en wordt ook zo meegenomen in participatieprocessen van het totale project. Zo houd je als gemeente meer zelf regie op basis van duidelijke projectafspraken. Bijvoorbeeld het invullen van de rol van projectleider, opdrachtgever, kunstenaar en beheerder openbare ruimte. Dan worden, op basis van het ontwerp, de kosten geraamd en pas daarna de opdracht gegeven. Er zijn dan vooraf voldoende financiën. In een eventueel volgend land-art project wordt aanbevolen de inkoop via professionele organisaties/ landschapsarchitecten te doen. En dit niet uit te vragen bij individuele kunstenaars. De aanleg van het kunstwerk kan dan gedaan worden door groenaannemer en niet door kunstenaar zelf. Op deze wijze verwachten we meer toezicht op en begeleiding van het onderhoud aan de openbare ruimte. Bij eventuele volgende kunstobjecten in het openbare gebied is het van belang deze in een vroeg stadium op te nemen in het ontwerp openbaar gebied. De meeste vertraging en onduidelijkheid hebben we gehad door de aanvullende kaders die we de kunstenaar mee hebben gegeven in deze opdracht. Zoals het zelf binnenhalen van cofinanciering om het realiseren van de kunstuiting mogelijk te maken.

Dat is in de toekomst te voorkomen met bovengenoemd inkooptraject.

De verwachtingen van bewoners managen en hierover duidelijk communiceren vraagt altijd veel aandacht en is erg belangrijk voor het soepel doorlopen van het proces. Daarin helpt de inzet van een vast contactpersoon vanuit de gemeente (wijk- en buurtbeheer/ verbinder) zodat bewoners daar met hun vragen terecht kunnen. Aanbevelingen Het resultaat van de mini-enquête bevestigt waar wij zelf ook al de knelpunten, verbeterpunten en aanbevelingen zagen. 1. De belangrijkste aanbeveling is om er als gemeente voor te zorgen meer zelf de regie te houden. Kunst wordt een onderdeel van het project en als zodanig zorgt de gemeente ervoor dat de regie strakker is. Dit was al eerder onze conclusie. Daarom wordt kunst nu ook standaard als één van de onderdelen meegenomen wanneer de gemeente grotere projecten oppakt. Een vast aanspreekpunt voor de omwonenden is daarbij zeer wenselijk. 2. We bevelen aan het realiseren van kunst in de openbare ruimte meer projectmatig aan te pakken. Dat doen we door het onderdeel te laten zijn van het project. Zeker wanneer het gaat om meer landschappelijke kunst in de openbare ruimte. Wanneer het gaat om het realiseren van bijv. een los kunstobject wordt samengewerkt met Cultuurplaats en wordt de benodigde expertise ingevlogen van bijv. Kunstloc. Ook dan is de aanpak meer projectmatig. 3.

Een leerpunt dat we specifiek uit het realiseren van kunst in het centrumplan Gilze meenemen is om ervoor te zorgen dat er geen open eind regeling is en om niet te werken met aanvullende ‘open’ kaders (bijv. voorwaarde om derdengelden binnen te halen uit fondsen, sponsoring o.i.d.). De onzekerheid over de financiën en wat er dan wel en niet gerealiseerd kan worden kunnen een proces enorm vertragen en frustreren. Het is ondoenlijk om dan op de juiste manier de verwachtingen te managen. Bij de start moet duidelijk zijn dat er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn om de kunstuiting te realiseren.