24-035 RIB masterplan integraal beheer openbare ruimte

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Machielsen

Onderwerp

Masterplan integraal beheer openbare ruimte

Datum collegevergadering

11 juni 2024

Zaaknummer

1081868

RIB-Nummer

24-035

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Om het beheer van de openbare ruimte verder op orde te krijgen heeft het college een masterplan integraal beheer openbare ruimte vastgesteld. Uitgangspunt is de noodzaak om de kwaliteit van de openbare ruimte in stand te houden. De onderdelen groen, wegen, verkeer en riolering van de openbare ruimte zijn hierin integraal opgenomen. Het gaat hierbij om straten die door de inspecties in beeld komen en vanuit noodzaak aangepakt moeten worden Het Masterplan vormt de basis om beter te sturen en te plannen en helpt om capaciteit en geld te begroten voor vervanging en herinrichting. 2. Inhoudelijk Voor u ligt het masterplan integraal beheer openbare ruimte (Masterplan) 2024-2027. Dit Masterplan biedt inzicht in het meerjarenprogramma voor vervanging en soms ook herinrichting openbare ruimte dat we in de aankomende 4 jaar in de gemeente willen uitvoeren. Met dit programma houden we de openbare ruimte op het gewenste kwaliteitsniveau en geven we vorm aan een integrale aanpak van de openbare ruimte. Het Masterplan is verwerkt in het Meerjaren InvesteringsProgramma (MIP), dat we aanbieden bij de behandeling van de Perspectiefnota 2025.

Hiermee geven we de raad inzicht in de geprogrammeerde projecten voor het integraal beheer van de openbare ruimte de aankomende jaren en in de benodigde middelen. Vervangings- en herinrichtingsprojecten in het integraal Masterplan Met het Masterplan sturen we op de onderhoudskwaliteit voor het beheer van de openbare ruimte. Het gaat om integrale onderhoudsmaatregelen. Vaak is er sprake van vervanging en soms ook van herinrichting.  Van vervanging is sprake van vernieuwen van een object aan het einde van de levensduur (één op één vervangen). De inrichting en de functie van het object wijzigt niet.  Van herinrichting is sprake als een object een gewijzigde inrichting en/of functie krijgt. Herinrichting gaat dus verder dan de technische instandhouding van de openbare ruimte. In sommige gevallen kan de conclusie worden getrokken dat gedeelten van de openbare ruimten “op” of niet functioneel (meer) zijn. Onderhoud is dan niet meer voldoende: er moet een vervanging of herinrichting plaatsvinden. Het Masterplan signaleert deze gevallen.

De projecten uit dit Masterplan zijn integraal bekeken. We koppelen vervangingsopgaven in een bepaalde straat aan gemeentebrede opgaven op het gebied van bijvoorbeeld klimaatadaptatie of mobiliteit. Het gaat om projecten op grotere schaal, waarbij vaak een complete herinrichting van de openbare ruimte plaatsvindt. Zo geven we bijvoorbeeld meer ruimte aan fietsers of creëren we meer groen of koppelen we de riolering af. Dit vraagt om het goed op elkaar afstemmen van budgetten, planningen en aanpak. We maken werk met werk: we brengen beheerwerkzaamheden op het gebied van water en riolering, infrastructuur en/of groen samen in één project, zodat we kosten-efficiënter kunnen werken en overlast voor bewoners kunnen beperken. Ons Masterplan bestaat uit deze projecten. Tevens stemmen we het Masterplan ook af met de onderhoudsplanning van de nutsbedrijven. Monodisciplinair groot onderhoud programma’s Per vakdiscipline riolering, wegen, groen en verkeer maken we een programma voor groot onderhoud. Veel van deze werkzaamheden kunnen monodisciplinair worden uitgevoerd, omdat het vanwege de omvang van het werk doelmatiger is in de uitvoering en de koppelkansen niet of zeer gering zijn. Dit zijn de projecten, die voor 2024 en 2025 als bijlage bij het Masterplan zijn toegevoegd.

Het gaat om jaarplannen van de verschillende disciplines voor het geprogrammeerd (groot) onderhoud van het cluster Leefomgeving. Wel kijken we hoe we daarbinnen bijvoorbeeld verkeersremmende maatregelen kunnen inpassen. Van groot onderhoud is sprake als het gaat om groter en meer ingrijpende maatregelen op een groot deel van de straat. Het groot onderhoud verlengt de levensduur van de openbare ruimte en heeft een lage frequentie (“eens in de zoveel jaar”). Groot onderhoud wordt projectmatig gepland. Masterplan Het Masterplan dat nu voorligt, is het resultaat van een eerste integrale exercitie van de verschillende teams binnen het cluster Leefomgeving. En hoewel het voor de buitenwereld een makkelijke exercitie kan lijken, bleek dat in de praktijk niet altijd het geval. Zo hebben we een gezamenlijke taal moeten ontwikkelen, blijkt niet alle technische informatie aanwezig en was het ook zoeken naar een goed afwegingskader voor de prioritering. De opbrengst is waardevol, en om meer redenen dan alleen het feit dat we nu in staat zijn beter te sturen. Het Masterplan is opgesteld aan de hand van verschillende uitgangspunten waarbij veiligheid en functionaliteit als prioritair uitgangspunt is genomen. De programmering heeft in eerste instantie plaatsgevonden op basis van technische aspecten.

We gebruiken informatie over de levensduur van het areaal en beschikbare inspectiegegevens om te bepalen of werkzaamheden noodzakelijk zijn om de openbare ruimte heel en functioneel te houden. De programmering van de projecten voor vervanging zijn afgestemd tussen de verschillende teams van het cluster Leefomgeving van de afdeling Openbare Ruimte. Daarmee is de interne integrale aanpak in beeld gebracht. We beseffen ons dat de programmering ook met andere organisatieonderdelen en, in de ideale situatie, ook met externe partners zou kunnen en/of moeten worden afgestemd, om zo de kansen voor een nog bredere integrale aanpak in beeld te krijgen. Dan kan er nog beter dan nu worden gekeken of ambities en werkzaamheden en de bijbehorende budgetten kunnen worden gecombineerd. In het voorliggende Masterplan is van een clusteroverstijgende integrale afstemming geen sprake. Dat is voor dit jaar, en mogelijk ook volgend jaar, nog een stap te ver. Het is overigens wel een ambitie. Risico’s en kanttekeningen

1. De uitvoering van het Masterplan is sterk afhankelijk van de beschikbare middelen zoals personeel, de beschikbare financiële middelen en actuele gegevens. Zo is bijvoorbeeld onze beheerdata met name op het gebied van riolering niet actueel, wat goed prioriteren op dit moment extra uitdagend maakt. Wanneer we de data goed op orde hebben, kan dat gevolgen hebben voor de prioriteitsstelling. Daarom liggen de programma jaarschijven 2024 en 2025 vast en dienen de programma jaarschijven 2026 en 2027 op dit moment nog als een voorlopig programma gezien te worden. Dit omdat uit meer recente inspecties de technische staat, noodzaak en urgentie kan volgen dat een andere straat een hogere prioriteit dient te krijgen. 2. Eerder gedane toezeggingen en/of gewekte verwachtingen kunnen we mogelijk niet waarmaken. De prioritering vindt plaats op basis van de verzamelde gegevens vanuit de inspecties, calamiteiten, beheerdata, kennis en expertise. Aan de hand hiervan bepalen we de noodzakelijkheid en urgentie. De meest urgente straat krijgt de hoogste prioritering waarbij we ook rekening houden met de beschikbare capaciteit. Het gevolg hiervan is dat er bijvoorbeeld keuzes gemaakt moeten worden welke straat op basis van de technische staat én risico inschatting een hogere prioriteit verkrijgt.

Het gevolg hiervan is bijvoorbeeld dat de Lange Wagenstraat in het investeringsprogramma opgenomen was om voor te bereiden in 2024 en uit te voeren in 2025. Echter op basis van een inspectie, calamiteit, kennis en expertise heeft de Van Heinsbergstraat een hogere prioriteit gekregen. Vanwege de beschikbare capaciteit betekent dit dat de Lange Wagenstraat in ons Masterplan een jaar opschuift en hierdoor in het Masterplan is opgenomen om in 2025 voor te bereiden en in 2026 uit te voeren. Wel nemen we het voorbereidingskrediet voor de Lange Wagenstraat in het investeringsprogramma voor 2024 op om te laten voteren bij de Perspectiefnota, zodat we de voorbereiding eventueel nog kunnen starten in 2024. Daarvoor is naast geld ook personeel nodig, en of dat personeel beschikbaar is, is allerminst zeker. De uitvoering is opgenomen voor 2026. Bij het beschikbaar zijn van voldoende capaciteit proberen we de uitvoering in dat geval nog in 2025 te starten. Het deel Lange Wagenstraat Broekakkerwegrotonde, dat nog niet was opgenomen, nemen we dan ook gelijk mee. 3. Bij het plannen in de programma jaren kijken we naast de beschikbare capaciteit ook naar de bereikbaarheid om te voorkomen dat we bijvoorbeeld de Nieuwstraat en Aalstraat niet in hetzelfde jaar gelijktijdig aanpakken.

Zo kan het ook gebeuren dat bijvoorbeeld de Nieuwstraat aanvankelijk in het Meerjarig InvesteringsPlan (MIP) is opgenomen in 2025/2026 en in het Masterplan integraal beheer openbare ruimte in 2026/2027 en de Aalstraat in het MIP voor 2025/2026 en in het Masterplan is opgenomen voor 2027/2028. 4. Bij de voorbereiding en verdere uitwerking van de verschillende mono programma’s voor 2024 en 2025 kan blijken dat we een bepaalde straat om technische redenen niet mono kunnen aanpakken of dat er in de mono programma’s ook nog straten tussen zitten die we beter integraal kunnen aanpakken. 5. Vanwege de achterstand rioolinspecties ontbreekt het mono programma riolering. Zodra we de achterstand van de inspecties riolering hebben ingelopen, kunnen we bij het door ontwikkelen zorgen voor een gedegen actueel mono programma riolering. 6. Onveilige situaties die direct ingrijpen vereisen, worden altijd direct aangepakt en verholpen vanuit de maatregelen service- en/of klein onderhoud. 7. Gewenste verschuivingen in het programma dienen in samenhang bekeken te worden: het naar voren halen van een straat uit het programma gaat ten koste van een andere straat uit het programma dat daarmee naar achteren verschuift. Dit betekent dat er bij eventuele verschuivingen het noodzakelijk is om keuzes te maken.

We adviseren de raad om in dat geval deze keuze te maken bij het Meerjarig InvesteringsPlan (MIP) dat onderdeel uitmaakt van de Perspectiefnota 2025. Dát vormt namelijk de basis om in de begroting 2025 rekening

te houden met de benodigde budgettaire ruimte om projecten te gaan starten en uit te voeren. 8. We vervangen de komende jaren alleen wat nodig is en houden daarbij rekening met voldoende capaciteit. Bij urgente calamiteiten die ertussen door bij komen zal er opnieuw geprioriteerd worden. Financiën De projecten die zijn opgenomen in het Masterplan worden tevens opgenomen in het Meerjarig InvesteringsPlan (MIP) dat onderdeel uitmaakt van de perspectiefnota 2025 en de Programmabegroting 2025. Op deze manier wordt in de begroting rekening gehouden met de benodigde budgettaire ruimte om de projecten uit te kunnen voeren. Alvorens wordt gestart met een project wordt de raad gevraagd een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen. Dit gebeurt meestal via de 1e of 2e Turap. De bedragen zoals deze zijn opgenomen in het Masterplan zijn gebaseerd op hoeveelheden en kengetallen. Bij de start van een project worden de kosten, bij de voorbereiding van ontwerpfase richting uitvoeringsfase, steeds nauwkeuriger in beeld gebracht. Deze worden uiteindelijk meegenomen in het raadsvoorstel, waarbij de raad gevraagd wordt, voor een specifiek project, het uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen. 3. Procedureel Het spreekt bijna voor zich dat het Masterplan een instrument is dat we nu elk jaar verder willen doorontwikkelen.

Zo willen we eerder in beeld brengen welke projecten we op welk moment willen uitvoeren. Daardoor kunnen we deze projecten ook aan de andere opgaven en programma’s binnen de gemeente koppelen. Een aanpak die steeds integraler werkt, leidt uiteindelijk tot meer integrale projecten. We willen vooralsnog het Masterplan jaarlijks aanbieden voor de Perspectiefnota om de raad inzicht te geven in de straten die op het programma staan voor het onderhoud van de openbare ruimte gebaseerd op technische staat, noodzaak en urgentie met een indicatie van de daarvoor benodigde middelen. We streven ernaar elk jaar een kwaliteitsslag te maken in de scherpte van de programmering, zodat we op termijn 5 jaar vooruit kunnen kijken en koppelkansen eerder in beeld komen. Bijlage(n): Masterplan integraal beheer Openbare Ruimte 2024-2027