24-033 Programma Wonen Gilze en Rijen

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Machielsen

Onderwerp

Betrokkenheid raad bij het Programma Wonen

Datum collegevergadering

11 juni 2024

Zaaknummer

1080777

RIB-Nummer

24-033

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding In de periode 2019-2023 had Gilze en Rijen een, door uw raad vastgestelde, woonvisie. Het afgelopen jaar is gewerkt aan de opvolger van deze woonvisie: het nieuwe concept Programma Wonen. Een programma is een instrument onder de Omgevingswet, die sinds 1 januari van dit jaar van kracht is. Het college kan dit instrument inzetten om beleid, maatregelen en activiteiten op te nemen die leiden tot de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Het college is het bevoegd gezag voor het vaststellen van programma's. Dit staat in artikel 3.4 van de Omgevingswet. Uw rol als raad ten aanzien van de doorontwikkeling en uitvoering van woonbeleid is daarmee anders dan u voorheen gewend was: participatief. In deze raadsinformatiebrief informeren wij u daarom over uw rol en betrokkenheid als raad, bij de totstandkoming en vaststelling van het nieuwe Programma Wonen. Wij geven ook aan op basis van welke door de raad vastgestelde strategische beleidskeuzes het programma is gebaseerd. 2. Inhoudelijk Verhouding tussen beleid van de gemeenteraad en beleid van het college De gemeenteraad is bevoegd een omgevingsvisie vast te stellen. Dit staat in artikel 3.1 van de Omgevingswet.

Een omgevingsvisie bevat één strategische integrale langetermijnvisie over de noodzakelijke of gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Een omgevingsvisie is zelfbindend. Dit houdt in dat de omgevingsvisie, in juridische zin, niet doorwerkt naar andere visies of programma’s van andere bestuursorganen. Het is dus niet zo dat een omgevingsvisie ‘haakjes’ moet bevatten voor het opstellen van programma’s (door het college). Omdat een programma vaak geconcretiseerde beleids- en uitvoeringsvoornemens bevat, is het uit oogpunt van zorgvuldige besluitvorming en behoorlijk bestuur wel van belang dat deze niet in strijd is met de integrale langetermijnvisie van de raad. De gemeenteraad van Gilze en Rijen heeft nog geen omgevingsvisie vastgesteld. Dat hoeft ook nog niet. De wetgever geeft uw raad daarvoor tot 1 januari 2027 de tijd. Dit houdt in dat het concept Programma Wonen nog niet langs de lat van de omgevingsvisie kan worden gelegd. Om toch te kunnen beoordelen of programma’s niet in strijd zijn met de langetermijnvisie van de raad, heeft de

wetgever voorzien in overgangsrecht. Uit artikel 4.9, derde lid van de Invoeringswet Omgevingswet volgt dat, zo lang nog geen omgevingsvisie is vastgesteld, onder meer het beleid als opgenomen in de door uw raad vastgestelde structuurvisie heeft te gelden als strategische langetermijnvisie. Wij hebben het concept Programma Wonen bezien in het licht van de structuurvisie. Hieruit blijkt dat beide beleidsdocumenten op elkaar aansluiten. De structuurvisie hanteert onder andere de volgende beleidsuitgangspunten ten aanzien van demografie en wonen:   

De gemeente maakt ruimte voor meer vraaggestuurde vormen van woningbouw, zodat heel gericht kan worden ingespeeld op specifieke woonbehoefte; De gemeente zet in op het zo lang mogelijk zelfstandig wonen door ouderen, en faciliteert dit door goede voorzieningen en het stimuleren van woningaanpassingen; Mits gebouwd kan worden voor de juiste doelgroep en woonbehoefte, krijgt inbreiding voorrang boven uitbreiding. Prioritering en fasering van woningbouwlocaties vindt mede plaats op basis van de bijdrage die wordt geleverd aan de ruimtelijke kwaliteit;

Deze beleidsuitgangspunten stelde u vast in de ‘Structuurvisie stedelijk gebied Gilze en Rijen’ uit 2015, en zijn door u in 2021 opnieuw bekrachtigd met de ‘Structuurvisie Stedelijk gebied Gilze en Rijen met aanvulling stationsomgeving Rijen’. Een omgevingsvisie bevat in hoofdzaak strategische beleidsuitspraken en een programma in hoofdzaak meer concrete beleids- en uitvoeringsvoornemens. De wetgever wil hier echter geen harde scheidslijn in aanbrengen: ook een programma kan strategische elementen bevatten. Omdat er op dit moment nog geen omgevingsvisie is, maar wel één wordt voorbereid, hebben we in het concept Programma Wonen ook wat meer strategische elementen opgenomen. Indien uw raad zich hierin kan vinden, vormen die elementen gelijk een bouwsteen voor het strategische (woon)beleid als op te nemen in de omgevingsvisie. In november 2024 zullen wij u nader informeren over de omgevingsvisie met een raadsinformatieavond. Besluitvorming over vaststelling van de omgevingsvisie is voorzien in de eerste helft van 2025. Betrokkenheid raad bij de totstandkoming van het Programma Wonen: aandachtspunten en richtinggevende keuzes In het Omgevingsbesluit zijn regels opgenomen over vroegtijdige publieksparticipatie bij programma’s.

Bij het vaststellen van een programma moet worden aangegeven hoe andere bestuursorganen, waaronder uw raad, bij de voorbereiding van het programma zijn betrokken en wat de resultaten daarvan zijn. In dit kader volgen wij twee sporen:  Het vroegtijdig informeren en raadplegen van uw raad  De raad adviseert het college over het concept Programma Wonen Het vroegtijdig informeren en raadplegen van uw raad In oktober 2023 en februari 2024 zijn we bij u geweest om uw belangrijkste aandachtspunten en richtinggevende keuzes op te halen. Raadsinformatieavond 9 oktober 2023 Tijdens de bijeenkomst in oktober bent u meegenomen in de context van het woondossier vanuit Rijks-, provinciaal en regionaal perspectief en is de dialoog gevoerd over het toekomstbeeld en de thema's: innovatie in woonvormen, beschikbaarheid en betaalbaarheid, duurzaamheid, aandachtsgroepen, van vergrijzing naar vergroening en de continuïteit van kernen. U gaf in de dialoog aan: - Een passende, betaalbare woning voor iedereen te willen; - Premantelzorgwoningen mogelijk te willen maken;

-

De eigenheid en dorpse cultuur wenst te behouden; Een diverse woningvoorraad na te willen streven; Dat u een kwaliteitsimpuls door gebiedsontwikkelingen wilt; En dat u van Gilze en Rijen groene buffer tussen Breda en Tilburg wilt maken en hiermee de voorkeur geeft aan inbreiding boven uitbreiding.

Als belangrijkste thema's voor in het nieuwe woonbeleid benoemde u de continuïteit van de kernen, betaalbaarheid en innovatie in woonvormen. Raadsinformatieavond 5 februari 2024 Tijdens de bijeenkomst in februari is de rol van de gemeente bij het realiseren van de woonopgaven besproken, en voerden we het gesprek over welk doel het programma moet dienen en met welke maatregelen we dat beogen te realiseren. Dit gebeurde aan de hand van stellingen in subgroepen. U gaf ons mee: -

-

-

-

Dat u tot op zekere hoogte wilt kunnen sturen op de woningbouwopgave, maar vooral door het gesprek met marktpartijen de gewenste ontwikkelingen wilt realiseren. Het is voor u wel van belang dat u vooraf duidelijk kenbaar maakt waar behoefte aan is. Dat u, vooral in het kader van tijdelijke woonoplossingen, bereid bent soepeler om te gaan met aanvragen. Bijvoorbeeld voor het realiseren van premantelzorgwoningen op eigen terrein. Dat u bereid bent flexibeler te zijn ten aanzien van woningdelen, bijvoorbeeld door de parkeernorm minder streng te hanteren. U vraagt daarbij wel aandacht voor het risico van onwenselijke situaties, zoals overlast door bewoners. Dat u de juiste woning op de juiste plek voor de lange termijn belangrijker vindt dan betaalbaarheid nu. Dat u de voorkeur geeft aan inzet op de versnelling van reguliere woningbouw boven creatieve woonvormen. U ziet wel ruimte voor permanente alternatieve woonvormen zoals CPO-projecten (voor jongeren) en woonhofjes (voor ouderen).

De raad adviseert het college over het concept Programma Wonen We hebben uw input op hoofdlijnen verwerkt in het concept Programma Wonen. Wij hebben op 11 juni 2024 besloten dit concept Programma Wonen vrij te geven voor de volgende stap in het participatieproces: het ophalen van uw advies en dat van de al betrokken stakeholders. U treft het concept Programma Wonen als bijlage van deze raadsinformatiebrief aan. Wij vragen u hier kennis van te nemen en stellen u in de gelegenheid om in september 2024 eventuele wensen en bedenkingen te uiten. Het al dan niet uiten van wensen en bedenkingen vatten wij op als het advies van uw raad. Wij leggen u daarom tijdens de raadsvergadering van september een raadsvoorstel voor met de volgende twee beslispunten: 1) kennis te hebben genomen van het concept Programma Wonen en 2) positief te adviseren ten aanzien van het concept Programma Wonen en daarom geen wensen en bedenkingen te uiten. In dit raadsvoorstel maken wij ook melding van eventuele reacties van de al betrokken stakeholders. In geval u na het lezen van het concept Programma Wonen als raad wel wensen en bedenkingen heeft, vragen wij u het raadsvoorstel te amenderen en uw wensen en bedenkingen schriftelijk aan ons kenbaar te maken. Het college heeft dan, in haar bevoegdheid om programma’s vast te stellen, twee mogelijkheden: 1.

Wij wegen af of en zo ja in welke mate uw advies, in de vorm van wensen en bedenkingen, leiden tot aanpassingen van het concept Programma Wonen.

2. Wij besluiten om onderbouwd uw advies, in de vorm van wensen en bedenkingen, terzijde te leggen. Daarna stellen wij het programma, al dan niet in aangepaste vorm, vast. In het definitieve Programma Wonen beschrijven wij op welke wijze participatie heeft plaatsgevonden en wat de resultaten daarvan zijn. Wij zullen u daarna informeren. 3. Procedureel Het proces rondom het accorderen van het concept Programma Wonen en de vaststelling van het definitieve programma ziet er als volgt uit: -

-

11 juni: vrijgave van het concept Programma Wonen door het college ten behoeve van het verkrijgen van advies van uw gemeenteraad en al betrokken stakeholders Half juni – half september: gelegenheid voor uw raad om kennis te nemen van het concept Programma Wonen en u te beraden over uw advies 23 september: raadsbehandeling waarin u uw advies aan het college meegeeft door in te stemmen met het raadsbesluit of het raadsbesluit te amenderen en uw wensen en bedenkingen kenbaar te maken. In oktober: vaststelling door het college van het Programma Wonen met medeneming van het advies van uw raad en al betrokken stakeholders

Wij vertrouwen erop u zo goed te hebben geïnformeerd. Bijlage(n): Het concept Programma Wonen Gilze en Rijen