23-061 Gezond en actief leven akkoord GALA

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Doremalen

Onderwerp

Gezond en actief leven akkoord (GALA)

Datum collegevergadering

19 september 2023

Zaaknummer

1043525

RIB-Nummer

23-061

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Inleiding Op 19 september stelde het college het Integraal Plan van aanpak voor GALA ‘MeeDoen en Meebewegen’ vast. Met indiening van dit plan doet de gemeente een aanvraag voor toekenning van geoormerkte middelen in het kader van de brede SPUK. In deze raadsinformatie brief lichten wij het plan van aanpak toe. Voor uitgebreidere informatie verwijzen wij naar het plan zelf dat als bijlage bij deze RIB is toegevoegd. Gemeenten ontvangen vanaf 2023 geoormerkte middelen voor het bevorderen van een Gezond en Actief Leven van hun inwoners. In deze Raadsinformatiebrief informeren we u over wat dit voor onze gemeente betekent en hoe wij hieraan invulling geven. Inhoudelijk Inleiding De druk op de gezondheidszorg in ons land neemt toe. Dat heeft meerdere oorzaken, waarvan de vergrijzing en toename van het zorggebruik de belangrijkste zijn. Tegelijkertijd zien we dat de kosten voor de gezondheidszorg stijgen en op den duur onbetaalbaar zullen worden. Ook de krapte op de arbeidsmarkt leidt ertoe dat de wijze waarop we de gezondheidszorg in Nederland hebben ingericht niet houdbaar is. Om dit aan te pakken hebben het rijk, zorgverzekeraars en gemeenten afspraken gemaakt in het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het GALA (Gezond en Actief Leven) Akkoord.

De centrale doelstellingen van het IZA en GALA zijn - Een gezonde generatie in 2040 - Zorg toegankelijk en betaalbaar houden. De daaruit voortvloeiende doelstellingen van GALA zijn:  terugdringen gezondheidsachterstanden (waaronder Kansrijke Start)  een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten  het versterken van (de verbinding met) de sociale basis  een gezonde leefstijl  versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid  vitaal ouder worden



domein-overstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur

Het nieuwe beleid verlegt de nadruk van het bieden van zorg, naar het bevorderen van gezondheid. De afspraken richten zich op meer (domein overstijgende) samenwerking, innovaties, en een beweging ‘naar de voorkant’, met meer aandacht voor preventie. Het herijkte Sportakkoord II maakt op inhoud en financieel binnen de brede SPUK deel uit van het GALA. In het plan van aanpak komen onderdelen van het sportakkoord dan ook terug. In de afbeelding hiernaast wordt de samenhang met andere beleidsprogramma’s in beeld gebracht. MeeDoen en MeeBewegen De gemeentelijke opdracht voor GALA zien we als een vliegwiel voor de transformatie van sociaal domein en voor verbinding met andere domeinen. We versterken en verbinden wat we al doen en geven een extra impuls waar nodig. MeeDoen en MeeBewegen komen zo letterlijk en figuurlijk bij elkaar. In het plan kiezen we voor een integrale aanpak gericht op de belangrijkste gezondheidsvraagstukken in onze gemeente. We geven daarom een extra impuls aan de (positieve) gezondheid van specifieke inwonersgroepen: jeugdigen, ouderen en van inwoners met een verhoogde kans op gezondheidsproblemen (ofwel lage SES). Daarnaast wordt ingezet op een veerkrachtige samenleving zodat voldoende mantelzorg, vrijwilligers en verenigingen hun belangrijke taken en rollen kunnen blijven vervullen.

(sandwich generatie) Onze strategie komt voort uit enerzijds ons bestaand beleid en anderzijds uit de input van partners. In het GALA plan kiezen we voor een aanpak die zich richt op - Meer partnerschap binnen en buiten het sociaal domein - Netwerken van en tussen inwoners versterken - Verbeteren communicatie - Versterken van laagdrempelig aanbod op gebied van positieve gezondheid: ontmoeten, bewegen, cultuur en educatie/voorlichting, ook inde openbare ruimte - Professionele inzet meer ‘naar voren’ - Implementeren van de zogenaamde ‘ketenaanpakken’. We werken deze 6 strategieën uit voor de 4 inwonersgroepen (deel)groepen zodat ze aansluiten bij de landelijke doelstellingen en kaders. Vervolgens vertalen we dat naar een jaarlijks uitvoeringsplan. Dat doen we samen met partners en inwoners op basis van beschikbare (geoormerkte) middelen.

Financieel De middelen voor GALA worden toegekend middels een SPUK regeling. Deze bestaat uit 15 regelingen die samengevoegd zijn binnen 3 hoofdthema’s: Sport & bewegen, Gezondheid en Sociale Basis, en Algemeen (regionale kennis en – coördinatie preventie infrastructuur). Op basis van het Plan van Aanpak en de landelijke richtlijnen kunnen gemeenten deze middelen aanwenden voor hun plan van aanpak. Verantwoording vindt jaarlijks achterafplaats middels een SISA verantwoording. De SPUK regeling stelt inhoudelijke kaders over welke middelen waaraan besteed mogen worden. Beschikbare budgetten GALA budgetten Gemeente Gilze en Rijen Sportakkoord 2 Brede Regeling Combinatiefuncties Terugdringen gezondheidsachterstanden Kansrijke Start Mentale gezondheid Aanpak overgewicht/obesitas Valpreventie Leefomgeving Kansrijk opgroeien/alcoholproblematiek Versterken sociale basis Mantelzorg Eén tegen eenzaamheid Welzijn op Recept Versterking kennis- en adviesfunctie GGD Coördinatiekosten regionale aanpak preventie TOTAAL

2023 19.536,00 134.498,00 30.056,00 22.542,00 10.519,00 26.299,00 77.393,00 15.028,00 3.757,00 54.851,00 15.028,00 15.028,00 8.265,00 3.757,00 13.375,00 449.932,00

2024 19.536,00 134.496,00 30.055,00 24.044,00 7.514,00 26.298,00 71.381,00 15.027,00 3.757,00 54.099,00 15.027,00 15.027,00 14.276,00 3.757,00 10.970,00 445.264,00

2025 19.536,00 134.496,00 30.055,00 24.044,00 7.514,00 26.298,00 71.381,00 15.028,00 3.757,00 54.099,00 15.027,00 12.022,00 17.282,00 3.757,00 10.970,00 445.266,00

2026 15.021,00 129.931,00 30.042,00 30.042,00 0,00 0,00 73.602,00 0,00 0,00 40.556,00 13.519,00 0,00 20.278,00 0,00 0,00 352.991,00

Proces We hebben middels de drie werksessies externe partners betrokken bij de ontwikkeling van het GALA plan. De opbrengst van de werksessies is een belangrijke bouwsteen voor het plan van aanpak. De opbrengsten vanuit de data-analyse en werksessies zijn besproken met de Adviesraad Sociaal Domein tijdens een gezamenlijke bijeenkomst voor de adviesraden van Alphen-Chaam en Gilze en Rijen. De aanwezigen leden (vanuit Baarle-Nassau en Gilze en Rijen) herkenden de opbrengsten en hebben aanvullend input gegeven. Met de seniorenvereniging, de jongeren en de (sport)verenigingen staan separate participatie activiteiten gepland in het najaar. Voor uitvoering en verdere uitwerking van het GALA plan van aanpak richten we een structurele samenwerking met partners en inwoners in. We zoeken hierbij een vorm die ervoor zorgt dat relevante partijen goed aangehaakt kunnen zijn, en anderzijds voldoende slagkracht kan genereren. Procedureel Vervolg

Het door het college vastgestelde plan van aanpak wordt uiterlijk 30 september 2023 ingediend bij de kerngroep VNG/VSG. Zij geven een advies. Op basis van dit advies kunnen we het plan aanpassen

en voor 31 oktober indienen bij het rijk. Ondertussen blijven wij samen met de partners aan de slag met uitvoering van het plan van aanpak voor GALA en het sportakkoord. Bijlage(n): Plan van aanpak Opbrengst werksessies Sportakkoord