23-040 Armoede onderzoek

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Doremalen

Onderwerp

Armoede onderzoek

Datum collegevergadering

20 juni 2023

Zaaknummer

1032989

RIB-Nummer

23-040

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Inwoners in een financieel kwetsbare positie hebben minder kansen om mee te doen in de maatschappij en meer kansen om problemen te ontwikkelen op andere leefgebieden, zoals gezondheid. Een van de opgaven uit de ‘Koers sociaal domein: samen verschil maken!’ is dan ook ‘Bestaanszekerheid eerst’. Door de stijgende prijzen en inflatie is de financiële kwetsbaarheid verder toegenomen: steeds meer inwoners hebben moeite met rondkomen. Rijksoverheid en gemeenten hebben verschillende regelingen om het inkomen aan te vullen. Inwoners die net buiten deze regelingen vallen, zien we ook in de financiële problemen komen. Het verlies van regelingen kan bij een beperkte stijging van het basisinkomen leiden tot een teruggang in het totale inkomen. Dat kan een reden zijn om niet aan het werk te gaan, of voor parttimers om niet meer uren te werken. Terwijl werk een belangrijke vorm van participatie is; meer werk leidt ook tot minder zorg. Op dit moment hebben veel gemeentelijke regelingen in Gilze en Rijen een inkomensgrens van 110% van het wettelijk sociaal minimum. Aan inwoners met een inkomen boven de 110% van het wettelijk sociaal minimum kan maatwerk worden geboden door o.a. het Noodfonds Schrijnende Gevallen en het ontschot budget.

Om te weten hoe inwoners in een financieel kwetsbare positie in Gilze en Rijen de juiste ondersteuning kunnen krijgen, deden we onderzoek naar het bereik en de effectiviteit van het lokale armoede/minimabeleid en brachten de kansen van verbetering van ons lokaal armoedebeleid in beeld. Hiervoor is, aansluitend op de vraag om harmonisatie van beleid, door de gemeenten AlphenChaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen aan onderzoeksbureau KWIZ opdracht gegeven. Het onderzoek geeft inzicht in de omvang en kenmerken van de doelgroepen voor armoede; de effecten ven het beleid op de doelgroepen en de inkomens; hoe de doelgroep het beleid beoordeelt; wat de ketenpartners en interne medewerkers van het beleid en de uitvoering ervan vinden. 2. Inhoudelijk In de bijlage is een samenvatting van het armoede onderzoek, het rapport en de behoeftepeiling toegevoegd. N.a.v. het onderzoek komt onderzoeksbureau KWIZ met de volgende aanbevelingen:

-

-

Zet verder in op verbetering van communicatie en bekendheid van regelingen Verruim de inkomensgrens voor de meedoenregeling om de participatie van inwoners te bevorderen. Verhoog het bedrag van de meedoenregeling en geef de meedoenregeling vorm als een keuzebudget. Inwoners kunnen hier naar behoefte gebruik van maken. Maak een keuze om het minimabeleid verder te harmoniseren. Verdere harmonisatie komt ten goede aan inwoners en uitvoerbaarheid van het beleid. Faciliteer, bij behoefte, netwerkbijeenkomsten om te zorgen voor een integraal hulpverleningsnetwerk waarin partners elkaar kennen en doorverwijzen. Onderzoek de mogelijkheden om het aanvragen van regelingen te vereenvoudigen. Stel een overzicht op van de beschikbare regelingen en ondersteuning van externe organisaties. Neem als gemeente een regisserende rol en zorg voor regelmatige updates en verspreiding van deze sociale kaart. Ondersteun lokale initiatieven gericht op sociale cohesie. Neem daarin als gemeente een faciliterende en prioriterende rol, als cruciaal onderdeel van het minimabeleid. Bied maatwerk waar nodig en mogelijk Investeer in personele bezetting om hen te laten ontwikkelen zodat zij kunnen blijven aansluiten bij de leefwereld van inwoners. Geef de gebruikscijfers van de regelingen een grote rol in de monitoring van het lokale minimabeleid en de leidende principes.

Verruim de inkomensgrens van de collectieve zorgverzekering van 110% naar 120% van het wettelijk sociaal minimum. Naar aanleiding van het onderzoeksrapport heeft het college besloten om de komende periode op het onderstaande actief te gaan inzetten/uit te gaan voeren:

1. In te zetten op betere bekendheid en bereik van regelingen. Waar inwoners nog geen gebruik maken van de regelingen blijkt uit het onderzoek dat de voornaamste reden hiervan onbekendheid is. Ook wordt door gebrek aan overzicht van alle regelingen inwoners niet altijd op alle mogelijkheden gewezen. De regelingen voor inkomensondersteuning worden verder gepromoot, toegankelijker en eenvoudiger gemaakt. 2. De meedoenregeling te verruimen door: a. het bedrag te verruimen van € 150 per persoon naar € 200 per persoon per jaar. b. deze niet meer uit te betalen op declaratiebasis. c. de inkomensgrens te verruimen van 110% naar 130% van het wettelijk sociaal minimum. De meedoenregeling is al jaren niet geïndexeerd. Gezien de inflatie, stijgende contributies e.d. is het realistisch om het bedrag te verhogen naar 200 per persoon per jaar. In BaarleNassau krijgen inwoners ook een bedrag van € 200 per persoon per jaar t.b.v. meedoen. In Alphen-Chaam wordt ook een bedrag van € 200 geadviseerd. We willen de meedoenregeling niet meer op declaratiebasis uitbetalen. Inwoners in een kwetsbare financiële positie hebben vaak niet de middelen om geld voor te schieten. Ook is een declaratiebasis systeem ingewikkeld voor inwoners. Op het moment dat de meedoenregeling niet op declaratiebasis wordt uitbetaald, wordt de regeling toegankelijker. De inkomensgrens willen we verhogen

naar 130% van het wettelijk sociaal minimum. Bij de combinatie van het verruimen van de inkomensgrens naar 130% en het verhogen van het bedrag naar € 200 per persoon per jaar hebben de minste huishoudtypen te maken met een inkomensterugval als zij meer gaan werken, dit verhoogd de prikkel om (meer) te gaan werken. In de perspectiefnota is € 65.000 opgenomen om het bedrag te verhogen van € 150 per persoon per jaar naar € 200 per persoon per jaar en de inkomensgrens te verruimen van 110% naar 130% van het wettelijk sociaal minimum. 3. De inkomensgrens van het Jeugdfonds Sport en Cultuur en Stichting Leergeld verruimen van 120% naar 130% van het wettelijk sociaal minimum. Het verruimen van de inkomensgrens van 120% naar 130% zorgt ervoor dat meer kinderen kunnen meedoen. Juist de huishoudens met kinderen krijgen bij een inkomen tussen de 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum te maken met een armoedeval (landelijke toeslagen worden afgebouwd en gemeentelijke regelingen vervallen). Ook zorgt dit voor eenduidigheid voor inwoners, netwerkpartners en medewerkers. Alle mogelijkheden die vanuit de gemeente worden aangeboden of gefaciliteerd wat betrekking heeft op meedoen hebben dezelfde inkomensvoorwaarden. Daarmee maken we het voor inwoners, medewerkers en netwerkpartners simpeler. 4. De huidige regeling voor de collectieve zorgverzekering nu niet aan te passen.

De collectieve zorgverzekering heeft nu een inkomensgrens van 110%; de energietoeslag heeft een inkomensgrens van 120% en de meedoenregeling heeft na de wijziging een inkomensgrens van 130%. Met een trapsgewijze afbouw van regelingen voorkomen we inkomstenachteruitgang na stijging van het inkomen. Daarnaast heeft ophoging van de collectieve zorgverzekering een grote impact op de begroting. Ook ligt het huidige bereik van de collectieve zorgverzekering en de premiebijdrage in Gilze en Rijen boven het landelijk gemiddelde. Noodfonds Schrijnende gevallen Budget wat van het noodfonds schrijnende gevallen resteert eind 2023 wordt in 2024 voor dit doel ingezet. 3. Vervolg - 2e helft 2023: Inzetten op verbetering bereik en bekendheid van regelingen door inzet van de voorzieningenwijzer, het onder de aandacht brengen van bestaand geactualiseerd folder materiaal en het blijven inzetten op het bestedingsgedrag van inwoners. De regelingen voor inkomensondersteuning worden verder gepromoot, toegankelijker en eenvoudiger gemaakt. - 2e helft 2023: Voorbereiden en onderzoeken welke inkomensregelingen ABG-breed verder geharmoniseerd kunnen worden. Met de medewerkers die belast zijn met de uitvoering gemeentelijke kwijtschelding gaan we hierover ook in gesprek. - 2e helft 2023: Voorbereiden aanpassing meedoenregeling naar 130% en verhoging naar € 200 per persoon per jaar.

- 2e helft van 2023: Gesprekken voeren met het Jeugdfonds Sport en Cultuur of de inkomensgrens en onder welke voorwaarden naar 130% van het wettelijk sociaal minimum kan worden verhoogd.

-

2e helft van 2023: verbinding met GALA maken. Bestaanszekerheid heeft grote invloed om de gezondheidstoestand van inwoners. 1e helft 2024: Implementatie aanpassing meedoenregeling naar 130% en een bedrag van € 200 per persoon en afschaffing declaratiesysteem. 1e helft 2024: Implementatie aanpassing overige inkomensregelingen als blijkt dat regelingen ABG-breed verder geharmoniseerd kunnen worden.

Bijlage(n): 1. Evaluatie minimabeleid Gilze en Rijen 2. Samenvatting armoede onderzoek 3. Rapport behoeftepeiling ABG-gemeenten