2025-04-16 GO-NO memo Spoorzone Rijen - gelakt

GO-NOGO memo Spoorzone Rijen 15 April 2025 Inleiding Het project Spoorzone Rijen bevindt zich in de faseovergang van planuitwerking naar realisatie. In de realisatiefase start de aanbesteding en vervolgens de uitvoering. De bestuursovereenkomst Project Julianastraat Rijen (staatscourant 2024-23202, hierna: BOK2023) stelt in artikel 5.1 dat we bij deze faseovergang een financiële toets doen (GO-NOGO moment). Deze notitie geeft een overzicht van de financiële stand van zaken van het project. Het geactualiseerde budget wordt vergeleken met de per 2025 opgestelde kostenraming op P85 niveau. Gevraagde besluiten bestuurlijke partners Rijk, provincie Noord-Brabant en gemeente Gilze en Rijen 1. Akkoord op vervolgen project

budget en kosten Spoorzone Rijen

Zoals uit onderstaande analyse blijkt: • Budget 2025: € 72,86 mln. • Kostenraming 2025 P85 totaal: € 74,21 mln.

80 60

In de totale kostenraming zit € 14,68 mln. aan risicoreservering, bovenop de in de raming opgenomen percentages voor onvoorzien en “nader te detailleren”. De basiskostenraming zonder risico’s bedraagt € 59,53 mln. Binnen deze raming bedraagt het aandeel historische kosten € 12,04 mln. Er is dus nog € 47,49 mln. aan toekomstige basiskosten te besteden met ingang Van 2025. Het risicobudget bedraagt daarmee 31 % van de raming van toekomstige kosten. Dat is in deze fase van het project met een uitgewerkt DO een comfortabele risicoreservering. De projectkosten, inclusief risicoreserveringen, zijn 1,85 % hoger dan het beschikbare budget.

40 20

0 budget

kosten + risico

Op grond van deze toets vragen we aan bestuurlijke partners – ondanks het tekort van € 1,35 mln. op P85 niveau - om een akkoord te geven op het vervolgen van het project, en wel met de start van de realisatiefase. We achten deze werkwijze verantwoord in het licht van de risicoruimte die beschikbaar is in de kostenraming. We blijven de kostenontwikkeling nauwgezet monitoren. Bij het moment van gunnen van de spoorscope aan een ProRail aannemer kunnen wij met een verbeterd inzicht geven in het restverloop van de risicoreservering van het project een nieuw peilmoment invoegen. Wij verwachten dat dit in Q2 van 2026 zal zijn. Tegen die tijd hebben we nog geen grote onomkeerbare kosten gemaakt en is een eventueel tekort op dat moment beter in gezamenlijkheid te adresseren conform de afspraken in artikel 4.12 van de bestuursovereenkomst:

1

GO-NOGO Definitief Ontwerp Spoorzone Rijen – 15-04-2025

➔ Indien bij het realisatiebesluit voor het Project Julianastraat blijkt dat de kostenraming voor de P85-waarde het beschikbare budget bij het opstellen van deze bestuursovereenkomst (€ 68,06 mln. excl. btw) overschrijdt, dan treden de Partijen met elkaar in overleg. 2. Zuidelijk deel Julianastraat -> nu (nog) niet toevoegen In de bijlage van de BOK2023 is afgesproken om bij dit bestuurlijke besluitmoment vast te stellen of het zuidelijk deel van de Julianastraat kan worden toegevoegd aan het project. Uit de financiële analyse volgt dat er op dit moment geen budgetruimte is om dit gedeelte van de scope alsnog toe te voegen. De kosten voor dit gedeelte van de Julianastraat worden geraamd op € 0,58 mln. We stellen daarom voor om bij het moment van gunnen van de spoorscope deze budgettoets nogmaals uit te voeren. Ondertussen blijft de gemeente dit deel voor eigen rekening en risico uitwerken op DO niveau. 3. Akkoord twee Meekoppelkansen Aan het project wordt een aantal meekoppelkansen toegevoegd. Enkele meekoppelkansen vormen nog geen onderdeel van de financiële afweging in deze GO-NOGO notitie. • Er wordt nu echter wel een besluit gevraagd om de meekoppelkans bovenleidingportalen als geïntegreerde scope mee te nemen met een eigen bijdrage van ProRail. De kosten en de eigen bijdrage van ProRail zijn opgenomen in de kostenraming en de budgetanalyse.

• Daarnaast wordt gevraagd om akkoord te geven op de meekoppelkans geluidschermen (overdracht deelscope MJPG). De bijdrage van het programma MJPG bestaat uit een deel fysieke scope (kosten 100% voor rekening van MJPG) en een deel bijdrage aan PEAT kosten. De PEAT kosten worden als percentage van de fysieke scope (MJPG : Spoorscope) toegevoegd aan de PEAT kosten voor de spoorscope. Dit betekent dat aan de PEAT spoorscope 4,2% wordt toegevoegd, inclusief een risico opslag. Dit is een totaal van € 120.000,• De overige meekoppelkansen worden nu genoemd ter informatie. Toelichting Budget. Volgens de BOK2023 is er een budget van € 68,06 mln. (prijspeil januari 2023) beschikbaar voor het project spoorzone Rijen. Dit budget is als volgt opgebouwd: Rijk: Provincie Gemeente ProRail

2

€ 25,86 mln. € 23,03 mln. € 16,91 mln. € 2,27 mln. (deze bijdrage wordt nader vastgesteld in de tussen gemeente en ProRail op te stellen realisatieovereenkomst en betreft een bijdrage in natura)

GO-NOGO Definitief Ontwerp Spoorzone Rijen – 15-04-2025

Door toepassing van indexering volgens IBOI stellen we de nog te ontvangen bijdragen per jaar bij: • IBOI index 2024: 3,019% (volgens brief Min I&W met subsidiebeschikking, kenmerk: IENW/BSK-2024/262974) • IBOI index 2025: 2,30% (volgens septemberraming CPB-MEV van 2024, dit is een schatting die nog vastgesteld moet worden) De indexbedragen voor de berekening van 2023 naar 2025 in de budgetdelen worden als volgt berekend: Rijk: € 25,86*0,03019 + € 13,32*0,023 = € 1,08 mln. (het Rijk heeft in 2024 50% van het geïndexeerde budget aan de gemeente overgemaakt) Provincie: € 23,03*0,03019 + € 23,03*1,03019*0,023 = € 1,24 mln. (het budget van de Provincie wordt over twee jaren volledig geïndexeerd) Gemeente: De gemeente schiet de totale kosten voor (tot 1 januari 2023: € 7,40 mln. en tot 1 januari 2024 € 9,30 mln.) en corrigeert voor de indexatie haar aandeel in de kosten (25,7% van de kosten). Dit is anders dan bij het Rijk en de provincie die in de vorm van vaste termijnen hun bijdragen voldoen. Op basis hiervan wordt er elk jaar de grondslag voor de indexatie bepaald. Dat leidt tot onderstaande berekening: € (16,91-7,40*0,257)*0,03019 + €(16,91-9,30*0,257)*1,03019*0,023 = € 0,45 + € 0,34 = € 0,79 mln. ProRail: Heeft haar gehele bijdrage opnieuw geraamd en op kostenniveau 2025 gebracht. Het resultaat is een toename van de eigen bijdrage van € 1,69 mln.

De totale toename van het budget van prijspeil 2023 naar prijspeil 2025 bedraagt daarmee: € 4,80 mln. ➔ Budget prijspeil 2025 is: € 68,06 mln. + €4,80 mln. = € 72,86 mln. Kostenraming 2025 op P85 niveau De kostenraming op P85 niveau is de samenstelling van drie afzonderlijke ramingen: • Kostenraming opdrachtgeverschap project: € 4,45 mln. • Kostenraming aankoop vastgoed € 5,71 mln. • Kostenraming spoorscope project € 56,39 mln. • Kostenraming gemeentescope project. € 7,66 mln. Totaalraming Spoorzone Rijen € 74,21 mln.

3

GO-NOGO Definitief Ontwerp Spoorzone Rijen – 15-04-2025

In alle deelramingen zijn de historische kosten van het project meegenomen. Uit de vergelijking van budget en kostenraming (prijspeil 2025) volgt nu een tekort van € 74,21 mln. - € 72,86 mln. = € 1,35 mln. ofwel een tekort van 1,85 % ten opzichte van het budget. Toelichting kostenraming opdrachtgeverschap De scope van het opdrachtgeverschap bestaat uit de volgende elementen: • Gemandateerd opdrachtgever en overall projectbeheerser; • Bijzondere adviezen en onderzoeken; • Historische kosten integrale planontwikkelingsfase t/m 2024. Opbouw kostenraming opdrachtgeverschap: Historische kosten planontwikkelingsfase gemeente t/m 2024: Gemandateerd opdrachtgeverschap + projectbeheerser (2025-2029): Bijzondere adviezen en onderzoeken Risico:

€ 3,68 mln. € 0,52 mln. € 0,15 mln. € 0,10 mln.

Totaal opdrachtgeverschap:

€ 4,45 mln.

Risico’s die zijn opgenomen in deze kostenraming zijn: • Het tijdrisico van dit project vertaalt zich in kosten opdrachtgeverschap (een jaar verlengen) Toelichting kostenraming aankoop vastgoed (WVG) Op het moment van deze GO-NOGO beslissing zijn nog twee percelen te verwerven: één perceel betreft een woning die op dit moment in een onteigeningsproces opgenomen. Een zitting bij de rechtbank op 28 maart j.l. levert het beeld dat de rechter zal beslissen dat de gemeenteraad de onteigeningsbeschikking rechtmatig heeft genomen. De uitspraak is op 20 mei 2025. Na deze uitspraak kan het inhoudelijke deel van de procedure starten. Het is overigens (landelijk) de eerste onteigening onder de werking van de omgevingswet. Vervolgens is een perceel grond (met heel veel deeleigenaren als gevolg van vererving over meerdere generaties) nog te verwerven. De verwachting is dat dit in een minnelijk aankoopproces kan worden verworven. Deze laatste verwerving is niet kritisch voor de planning.

4

GO-NOGO Definitief Ontwerp Spoorzone Rijen – 15-04-2025

Opbouw kostenraming aankoop vastgoed (WVG): Aankoop WVG percelen reeds afgerond: Nog aan te kopen m.i.v. 2025 (eigen kostenraming): Risico:

€ 4,68 mln. € 0,83 mln. € 0,20 mln.

totaal aankoop WVG percelen:

€ 5,71 mln.

Risico’s die zijn opgenomen in deze kostenraming zijn: • Een voor perceeleigenaar gunstige uitspraak van de rechter bij onteigening Toelichting kostenraming spoorscope project De spoorscope omvat de werkzaamheden voor de planfase tot en met 2024 (historische kosten planontwikkelingsfase ProRail) en vanaf 2025 tot en met aanbesteding, conditionering en realisatie, oplevering en overdracht van het gedeelte van het projectgebied dat in de bijlage is aangeduid met de blauwe kaderrand. De opbouw van de kostenraming spoorscope is door middel van een separate kostennota van ProRail – aparte bijlage - nader toegelicht. Opbouw kostenraming ProRail: Historische kosten planontwikkelingsfase ProRail t/m moment kostennota:

€ 3,68 mln.

Kosten spoorscope totaal (inclusief historisch) ondergrens P15: Kosten spoorscope (inclusief historisch) verwachte investeringskosten: Kosten spoorscope totaal (inclusief historisch) bovengrens P85:

€ 41,98 mln. € 49,13 mln. € 56,39 mln.

Wij nemen de P85 kostenraming + de historische kosten op in de overall kostenraming voor het project, zijnde € 56,39 mln. Binnen de verwachte investeringskosten (inclusief een standaard onvoorzien van 15% van de meeste kostendragers) is een risicobedrag van € 6,59 mln. opgenomen. Daarnaast is de ruimte tussen de verwachte investeringskosten en de P85 waarde ook als risicobuffer te bestempelen. Deze is € 7,26 mln. Het totale risico binnen de spoorscope bedraagt daarmee € 13,85 mln. Dat is 24,6% van de totale P85 raming, inclusief historische kosten. Zonder historische kosten (die bevatten immers geen risico’s meer) is de risicobuffer 26,3% van de resterende P 85 raming.

5

GO-NOGO Definitief Ontwerp Spoorzone Rijen – 15-04-2025

Bijzondere restrisico’s die niet zijn opgenomen in de spoorscope zijn: • Het mogelijke effect van de uitspraak van de Raad van State (18 december 2024) over intern salderen bij stikstofberekeningen. Mitigeren van dit risico kan een extra investering in elektrisch materieel tot gevolg hebben. De analyse (herberekening met AERIUS model) om dit te bepalen loopt nog. Het is voor de start van de aanbesteding belangrijk om inzicht te hebben van de gevolgen van deze berekeningen. • De kostenraming is een bedrijfseconomische raming. Wat niet is meegenomen is een potentiële opwaartse druk van marktspanningseffecten op de bouwkostenraming. Deze wordt op basis van historische aanbestedingsresultaten bij ProRail geschat op 15% van de bouwkosten, ofwel € 3,9 mln. De voorgaande Go-NOGO momenten zijn alle zonder marktspanning genomen, dus is het logisch om dat nu ook niet te doen. We dienen ons wel bewust te zijn van dit gegeven bij het nemen van een gunningsbesluit. Toelichting kostenraming gemeentescope project De gemeentescope omvat alle werkzaamheden voor de planfase vanaf 2025 tot en met aanbesteding, conditionering en realisatie van het gedeelte van het projectgebied dat in figuur AA is aangeduid met de rode kaderrand. Alle kosten in de gemeentescope tot en met 2024 zijn opgenomen als historische kosten planontwikkelingsfase in de kostenraming opdrachtgeverschap.

De opbouw van de kostenraming gemeentescope is door middel van een separate kostenraming van de Gemeente in de bijlage nader toegelicht. De kosten volgens de SSK raming van de gemeente sluit op € 7,66 mln. Binnen deze raming zijn algemene – bij dit type werk – risico’s opgenomen. Het betreft geen P85 kostenraming zoal door ProRail bij de Spoorscope is gedaan. De reden hiervoor is dat de gemeentescope een vrij “recht toe recht aan” werk betreft met beperkte risico’s. De kostenraming is daarom opgesteld als kredietraming, zoals bij besluitvorming in de gemeente gebruikelijk is. De totale overstijgende risicoreservering bedraagt € 0,53 mln. Dit is 7% van de totale raming, waarin percentages voor onvoorzien zijn opgenomen. Dit risicopercentage is lager dan dat van de spoorscope. Het is verklaarbaar omdat het gedeelte gemeentescope pas wordt gerealiseerd nadat de spoorscope is gerealiseerd. Alle bij de spoorscope behorende risico’s zijn dan òf niet opgetreden òf gemitigeerd òf geabsorbeerd in de risicoreservering van de spoorscope. Wat rest is een vrij overzichtelijk ut te voeren werk in de openbare ruimte. Verklaring kostentoename van 2023 naar 2025 De voorgaande kostenraming sloot op € 67,1 mln. De huidige kostenraming sluit op € 74,21 mln. De toename bedraagt € 7,11 mln. ofwel 10,5%

6

GO-NOGO Definitief Ontwerp Spoorzone Rijen – 15-04-2025

Deze toename is als volgt (globaal) inzichtelijk te maken: • Indexatie 2 jaren in de GWW-sector = ca. 5% (werkt voor ca. 60% door in het totaal = aan te nemen werk) • loonontwikkeling 2 jaren adviseurs, gemeente en ProRail (index zakelijke dienstverlening) = ca. 12 % (werkt voor ca. 40 % door in het totaal) • Verbeterd inzicht in ontwerp van VO naar DO (scopedetaillering, hoeveelheden) = ca. 4,5 % (werkt voor ca. 60 % door in het totaal) o Ter illustratie: toevoegen extra camerabewaking, uitbreiding rioolscope (gevolgscope), effect uitwerking constructiedetails. ➔ 5x0,6 + 12x0,4 + 4,5x0,6 = 10,5% Het is een zeer globale indicatie van de oorsprong van de kostenverhoging die in twee jaren zichtbaar is geworden. Hier staat aan de budget kant een IBOI-index van 5,4 % voor de afgelopen 2 jaren tegenover. We zien dus dat de kostentoename voor het grootste gedeelte bestaat uit een loon- en prijsontwikkelingen. Er zijn in de detaillering van VO en DO logischerwijs blinde vlekken gevonden en gedetailleerd uitgewerkt met een geringe kostenverhoging tot gevolg. Meekoppelkansen in het vizier Aan het project voegen we – omwille van efficiëntie – een aantal onderdelen toe die vanuit andere programma’s en projecten worden gefinancierd. Deze toevoegingen noemen we meekoppelkansen.

Het toevoegen van meekoppelkansen leidt tot overall lagere maatschappelijke kosten dan wanneer de onderdelen los van elkaar zouden worden uitgevoerd. Meekoppelkansen worden toegevoegd als ze logischerwijs aan de hoofdscope kunnen worden toegevoegd wegens een techniek- of logisitiekrelatie of een locatierelatie. De meekoppelkansen die in beeld zijn: • Deelscope van saneringsprogramma geluid MJPG dat binnen de spoorscope van het project ligt, door ProRail te financieren. Deze meekoppelkans wordt via deze GO-NOGO notitie als besluit aan de spoorscope toegevoegd, maar is financieel nog niet verwerkt in deze notitie. De bijdrage MJPG vanuit ProRail is volledig budgetneutraal; • Deelscope van vervanging bovenleidingmasten1 spoor binnen de spoorscope is inmiddels – met een eigen bijdrage van ProRail – aan de spoorscope toegevoegd. Het blijkt te ingewikkeld te zijn om deze deelscope als losse meekoppelkans te beschouwen, gezien de onderlinge technische en logistieke verwevenheid; 1

De scope bovenleidingportalen bestaat nu uit een gedefinieerd traject van 650 m, genoemd “Eiland van Rijen”. Een gecombineerde aanpak van het vernieuwen van de bovenleidingportalen op de nieuwe spoor lay-out van het project Spoorzone Rijen levert een synergievoordeel op voor het Project Spoorzone Rijen; ProRail draagt een vaste bijdrage van € 643.000 excl BTW bij (prijspeil 2024) aan het project. Deze bijdrage wordt door ProRail niet geïndexeerd.

7

GO-NOGO Definitief Ontwerp Spoorzone Rijen – 15-04-2025

• •

Gedeelte snelfietsroute (SFR) tussen projectgebied en spoorwegkruising Vincent van Goghstraat, door gemeente en provincie te financieren (uit Regionaal MobiliteitsFonds (RMF)); Extra parkeerplaatsen aan de Spoorlaan noord – voor zover deze de vervangingsnoodzaak overstijgen, door de gemeente te financieren.

De werkwijze rondom meekoppelkansen is dat deze formeel aan de scope van het project worden toegevoegd zodra scope en budget volledig helder zijn en er is vastgesteld dat er geen extra risico is voor het project waaraan ze zijn gekoppeld. De PEAT kosten voor de meekoppelkansen worden in verhouding met fysieke scope van het project opgenomen de kostenramingen. LET OP: de kostenramingen van de meekoppelkansen (met uitzondering van de bovenleidingmasten) maken geen deel uit van de kosten- en budgetvergelijking in deze notitie. Deze GO-NOGO notitie gaat wel uit van een akkoord op het toevoegen van de bovenleidingmasten en de MJPG scope. Zuidelijk gedeelte Julianastraat (tussen Saksen Weimarstraat en Ericssonstraat) In de BOK2023 is afgesproken om het zuidelijke deel van de Julianastraat alleen onderdeel van de scope te laten zijn als hiervoor ook voldoende budget zou zijn. Dit GO-NOGO moment is de toets om dit te bepalen, omdat we na dit besluit overgaan tot de realisatiefase. In bijlage 1.1 van de BOK2023 staat hierover het volgende: “Een mogelijkheid om de Julianastraat vanaf de Saksen Weimarstraat tot aan de aansluiting met de Ericssonstraat te herstructureren valt vooralsnog buiten de scope van het project. De Gemeente maakt een voorstel om, bij meevallende kosten, deze scope alsnog aan de scope van het project toe te voegen.

Hierover zullen Partijen bij een volgend bestuurlijk overleg nader besluiten. Tot dat besluit werkt de Gemeente dit scope onderdeel voor eigenrekening en risico uit”. Het zuidelijke deel van de Julianastraat is door de gemeente mee ontworpen tot aan de DO-fase van het project. De kostenraming voor dit gedeelte is uitgewerkt en komt uit op € 0,58 mln. Gezien het geringe tekort op dit moment wordt het toevoegen van de scope Julianastraat niet geadviseerd. Op het moment van gunnen van de spoorscope kan de budgetcheck nog eens worden gedaan. De gemeente werkt ondertussen door aan de uitwerking van het zuidelijk deel van de Julianastraat. Bijlagen: - Kostenraming hoofdelementen gemeentescope - Kostennotitie ProRail spoorscope (apart document) - Figuur scopedemarcatie spoor- en gemeentescope

8

GO-NOGO Definitief Ontwerp Spoorzone Rijen – 15-04-2025

Bijlage: kostenraming hoofdelementen gemeentescope op basis van methode kredietraming gemeente

Bijlage: scopedemarcatie Spoorscope – Gemeente scope

9

GO-NOGO Definitief Ontwerp Spoorzone Rijen – 15-04-2025

10

GO-NOGO Definitief Ontwerp Spoorzone Rijen – 15-04-2025