20230504 RIB 23-028 Evaluatie Wet inburgering 2021

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Doremalen

Onderwerp

Evaluatie Wet inburgering 2021

Datum collegevergadering

11 april 2023

Zaaknummer

1028097

RIB-Nummer

23-028

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Op 1 januari 2022 is de Wet inburgering 2021 ingegaan. Zoals afgesproken in raadscommissie Samenleving bieden we hierbij een evaluatie aan van de uitvoering van de Wet inburgering tot nu toe. 2. Inhoudelijk Vanaf 2022 zijn gemeenten weer verantwoordelijk voor inburgeraars. Tot 2022 was de landelijke uitvoeringsorganisatie DUO verantwoordelijk voor het toezien op inburgering. Omdat bleek dat er meer nodig was dan toezicht en betere resultaten behaald konden worden door intensievere begeleiding is de verantwoordelijkheid overgedragen aan de gemeente. Vanuit de ABG-organisatie werken we voor de drie gemeenten volgens de Ketenaanpak. Dit wil zeggen dat er een keten is van verschillende partijen die diensten aanbieden aan inburgeraars. Dit gaat bijvoorbeeld om taalles, participatie-activiteiten of ondersteuning bij de huisvesting. Regionaal is afgesproken dat we werken volgens de volgende uitgangspunten: - Vroegtijdig - Integraal - Doorlopend Dit houdt in dat iemand zo snel als mogelijk kan starten met inburgeren, dat er een doorlopend programma plaatsvindt en dat de verschillende partijen afstemming hebben over de ondersteuning die geboden wordt aan een inburgeraar.

Schematisch en in grote lijnen ziet het proces van een inburgeraar na koppeling aan de gemeente er idealiter als volgt uit:

Brede intake: uitgebreid kennismakingsprogramma met de inburgeraar. Tijdens dit programma vindt de leerbaarheidstoets plaats en zijn er activiteiten en gesprekken om de inburgeraar te leren kennen. Het programma wordt ook aangeboden zodat de inburgeraar beeld krijgt bij de mogelijkheden voor opleiding en werk in Nederland. Op basis van de Brede intake wordt een Persoonlijk plan Inburgering en Participatie (PIP) opgesteld samen met de inburgeraar. Dit vormt de leidraad gedurende het gehele proces van inburgering, maar kan ook gewijzigd worden indien nodig. Taal- en participatietraject: Gecombineerd traject waarin taal en participatie elkaar versterken. Ontzorgen: Gedurende de eerste 6 maanden na huisvesting worden de vaste lasten voor inburgeraars automatisch betaald zodat ze zich kunnen richten op andere zaken, zoals bijvoorbeeld inburgering. Er wordt in die tijd ook aandacht besteed aan het zelfredzaam maken op het gebied van financiën zodat een inburgeraar zich weet te redden op financieel gebied of weet waar hij of zij terecht kan met hulpvragen. Maatschappelijke begeleiding: de inburgeraar wordt begeleid op verschillende leefgebieden (bijvoorbeeld thuissituatie, gezondheid, financiën) om het leven in de gemeente op de rit te krijgen. In principe is de duur van de begeleiding 1 jaar.

We proberen, waar mogelijk, om statushouders daarna te verwijzen naar de reguliere basisondersteuning. De maatschappelijke begeleiding wordt uitgevoerd door het Dorpsteam.

Resultaten Vroegtijdig In het kader van de pilot regioplaatsing worden alle statushouders die gekoppeld worden aan de regio Hart van Brabant geplaatst op het asielzoekerscentrum (azc) Oisterwijk. Eén van de uitgangspunten die we als regio vastgesteld hebben is dat een inburgeraar zo vroeg mogelijk start met inburgeren vanuit het azc. Dit houdt in dat er gestart wordt met de Brede intake en dat er participatie-activiteiten uitgevoerd worden wanneer iemand nog in het azc woont. We bekijken hierbij of de omstandigheden zich lenen voor deze tijdige start. Een reden om niet direct na koppeling aan de gemeente te starten met de Brede intake vanuit het azc is bijvoorbeeld persoonlijke omstandigheden, zoals het verwerken van trauma’s. Een andere reden kan zijn dat iemand gekoppeld is vanuit een ander asielzoekerscentrum dan dat in Oisterwijk. Wanneer dit te ver weg is, bemoeilijkt dat het starten met een traject in onze regio. Er is gebleken dat de vroegtijdige start tot nu toe in veel gevallen niet haalbaar is. Ondanks de gezamenlijke inspanning van COA en de gemeenten, worden er weer veel inburgeraars vanuit gemeenten gekoppeld die over het hele land verspreid zijn en daarmee te ver weg wonen om te starten met de brede intake.

We vragen in de regio opnieuw aandacht voor dit onderwerp, maar vanwege de enorme aantallen waar COA mee kampt is het verbeteren van deze situatie een grote uitdaging.

Doorlopend Het tweede uitgangspunt is dat we een zo doorlopend mogelijk programma aanbieden aan inburgeraars. Dit lukt niet in alle gevallen. We hebben te maken met een zeer gevarieerde doelgroep en relatief kleine aantallen waardoor we geen standaard programma kunnen opzetten maar moeten zoeken naar maatwerk. Het creëren van draagvlak is hierbij een belangrijk onderwerp dat volop onze aandacht heeft. We proberen daarbij zo veel mogelijk lokaal in te zetten op participatieplekken. Daarnaast zijn de aantallen landelijk zo groot dat we te maken hebben met wachttijden op verschillende plekken. Elke partij werkt hard om de wachttijden zo klein mogelijk te houden, maar gezien de krappe arbeidsmarkt valt dit niet mee. Integraal Het derde uitgangspunt richt zich op de samenwerking tussen de verschillen partijen die een rol spelen bij de inburgering. We hebben op alle onderdelen contracten afgesloten met verschillende partners. We voeren daarmee met regelmaat voortgangsgesprekken. Ook organiseren we 3maandelijkse bijeenkomsten waarbij alle partners aanwezig zijn. Hierin vertellen de verschillende partijen waar ze mee bezig zijn en ontstaan mooie verbindingen. 3. Procedureel We zijn nog volop bezig met het verder ontwikkelen van alle nieuwe onderdelen die Wet inburgering 2021 met zich meebrengt. De grote lijnen staan, nu is het zaak om verdere details uit te werken.

Niet alleen de wettelijke verplichtingen brengen soms uitdagingen met zich mee, maar ook omstandigheden zoals het tekort aan huisartsen of kinderopvang zorgen voor belemmeringen tijdens het inburgeringsproces. We blijven dit aankaarten op verschillende niveaus (lokaal, regionaal) en hopen dat er snel verbetering in de situatie komt. Alles bij elkaar hebben we een mooi basisprogramma staan van waar uit we verder kunnen ontwikkelingen om bovengenoemde onderdelen nog verder te verbeteren.