Begroting Dantumadiel 2027_def
Tekst van het document
Bij de jaarrekening 2026 zullen deze nieuwe beleidskaders in de paragraaf kapitaalgoederen worden opgenomen. Onderhoud verhardingen Eén maal per 2 jaar wordt er een visuele weginspectie uitgevoerd ten behoeve van het vaststellen van het groot onderhoud. De laatste inspecties zijn in het voorjaar van 2024 uitgevoerd. De inspectiegegevens zijn ingebracht in het wegbeheersysteem. De onderhoudsstrategieën voor de wegverhardingen zijn gestoeld op de landelijk toegepaste methodiek (gedragsmodellen) van het CROW (kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur). Binnen de uitvoering van het onderhoud is een tweedeling aangebracht tussen groot en klein onderhoud. Klein onderhoud wordt uitgevoerd door onze eigen buitendienst en groot onderhoud wordt uitbesteed aan aannemers. Het klein onderhoud aan verharding betreft het herstel van elementenverhardingen. Dit klein onderhoud wordt uitgevoerd naar aanleiding van eigen constatering, na meldingen van burgers / bedrijven of na opmerkingen die worden gemaakt tijdens het schouwen van de openbare ruimte. Daarnaast vinden er ook reconstructies plaats aan wegen, die aan het einde van hun technische levensduur zijn of waarvan de inrichting niet meer aansluit op het gebruik.
61 Begroting 2027 Dantumadiel 62 Begroting 2027 Dantumadiel Onderhoud sportvelden Het dagelijks en groot onderhoud van sportvelden wordt grotendeels uitgevoerd door derden. Deze taken worden beleidsmatig ondersteund door de afdeling Openbare Werken. Het onderhoud aan de sportvelden bestaat uit de volgende werkzaamheden: maaien sportvelden doormiddel van robotmaaiers (het aantal maaibeurten is wisselend per veld en gebeurt doorgaand 8 maanden per jaar), vegen (= grasvelden ontdoen van gras en blad) (gemiddeld 5 keer per jaar), rollen (4 keer per jaar), beluchten doormiddel van vertidraineren (= perforeren grasmat tot een diepte van 25 á 30 cm), beregenen (afhankelijk van de weersomstandigheden), slepen oefenhoeken, bemesten (3 keer per jaar meststof en 1 keer per jaar kalk), bosplantsoen dunnen / snoeien / versnipperen, doorspuiten drainage, jaarlijks groot onderhoud hoofdvelden, herstellen doelgebieden, herstellen belijning, bezanden, beluchten, doorzaaien, onkruidbestrijding, jaarlijks groot onderhoud trainingsvelden, frezen / profileren, inzaaien, onderhoud overige voorzieningen, hekken, veldafrastering, hekwerken, goals, ballenvangers, bestrating / betegeling, opknippen beplanting, mollenbestrijding, en watergangen.
Bijkomende kosten voor onderhoudswerkzaamheden sportvelden betreffen aanschaf van zand voor bezanden (bij groot onderhoud), aanschaf van kunstmeststoffen, keuring van grondmonsters, advisering over maatregelen groot onderhoud, onderhoud van borden en afvoeren van groenafval. Onderhoud algemeen Groen Het dagelijks onderhoud van het openbaar groen wordt volgens onderhoudsschema’s op vastgestelde onderhoudsniveau ’s onderhouden. Het onderhoudsniveau wordt geborgd middels een doorlopende kwaliteitsschouw van de openbare ruimte waardoor, waar nodig, tijdig kan worden bijgestuurd. Het groot onderhoud en de vervangingen worden uitgevoerd naar aanleiding van jaarlijkse inspecties. Onderhoud speelvoorzieningen Het onderhoud wordt uitgevoerd door de speelplaatscommissies. Voor dit onderhoudswerk krijgen de speelplaatscommissies subsidie van de gemeente. Jaarlijks wordt er een veiligheidsinspectie door een externe inspecteur uitgevoerd. Daarnaast voert de gemeente periodiek (2 á 3 x per jaar) een operationele inspectie uit en ondersteunt met reparatie-/ herstelwerkzaamheden. Onderhoud rioleringen Alle werkzaamheden t.b.v. rioleringen worden uitgevoerd door of onder begeleiding van de afdeling Gemeentewerken inclusief de hydraulische en de milieutechnische berekeningen.
De afdeling Openbare Werken verzorgt de beleidsmatige aspecten en bewaakt het hydraulisch en hygiënisch functioneren van de riolering. Het dagelijks onderhoud bestaat uit een groot aantal werkzaamheden waaronder; ledigen van straat en trottoirkolken, reinigen en inspecteren van leidingen, vegen van goten, inspectie en onderhoud van pompen en gemalen, reparatie van kleinere lekkages, etc. Vrijkomend slib uit onderhoud werkzaamheden wordt afgevoerd naar de Omrin. Groot onderhoud aan en vervangingen van het rioleringssysteem wordt uitgevoerd op basis van inspecties. Inspectie gegevens worden bijgehouden in een geautomatiseerd systeem op basis waarvan jaarlijks het vervangingsprogramma wordt opgesteld. Naast vervangingen worden ook optimalisaties doorgevoerd. Hierbij valt te denken aan het ombouwen van verbeterd gescheiden stelsels, hydraulische of milieukundige aanpassingen van het stelsel en het afkoppelen van regenwater. 63 Begroting 2027 Dantumadiel Onderhoud waterwegen Onderhoud van waterwegen is te verdelen in watervoerendheid en bevaarbaarheid. Ten aanzien van watervoerendheid moeten alle gemeentelijke watergangen voldoen aan de keur van het waterschap. Hiertoe worden de sloten uitgemaaid. Incidenteel moet er worden gebaggerd. Bevaarbare waterwegen worden in beginsel vastgelegd in het Provinciaal Verkeer en Vervoersplan (PVVP).
Wetterskip is waterbeheerder voor al het stedelijk water (binnen de bebouwde kom). Gemeente voert wel dagelijks / jaarlijks onderhoud uit (hekkelen) aan hoofd- en secundaire watergangen voor het Wetterskip en krijgt de kostprijs hiervan vergoed. Baggeren van hoofd- en secundaire watergangen onder OSW is voor het Wetterskip. Voor vijvers binnen de bebouwde kom, ontvangt de gemeente jaarlijks een vast bedrag om jaarlijks te hekkelen / maaien (indien noodzakelijk) en om periodiek te baggeren. Voor het hekkelen van waterwegen (betreft voornamelijk bermsloten) wordt getracht zo veel mogelijk contracten af te sluiten met eigenaren van aanliggende percelen waarbij de eigenaren tegen een vergoeding het hekkelen voor de gemeente uitvoeren en het hekkelmateriaal op hun terrein ontvangen. De resterende hekkelwerkzaamheden worden op de markt gezet. Bij hekkelwerkzaamheden wordt het overgrote deel van het vrijkomende hekkelmateriaal afgevoerd naar een composteerinrichting. In verband met de bereikbaarheid wordt nog een klein deel van het hekkelmateriaal verklepeld en vervolgens in de berm achtergelaten. Voor het verkrijgen van de gewenste bermvegetatie geniet afvoer van hekkelmateriaal echter de voorkeur (verschralingsbeleid). Een aantal bermsloten is voorzien van walbeschoeiing. Reden is doorgaans ruimtegebrek of afslag van het talud als gevolg van stromend water en bodemopbouw.
Indien technisch mogelijk verdient uit kostenoverwegingen een natuurlijk talud de voorkeur. Beeldkwaliteit Vijfmaal per jaar wordt er een beeldkwaliteit schouw uitgevoerd volgens de CROW-publicatie Kwaliteitscatalogus openbare ruimte. Deze beeldkwaliteitsschouw heeft betrekking op groen en wegen. Bij deze schouwrondes worden er op willekeurig gekozen plaatsen geïnspecteerd waarbij wordt gekeken naar wat de beeldkwaliteit is ten opzichte van de vastgestelde kwaliteit. De vastgestelde kwaliteit is niveau B. (beleid 2026) Naast beeldkwaliteit worden er ook technische inspecties uitgevoerd. De beeldkwaliteit zegt nog niets over de technische kwaliteit. Het uitgangspunt van het beheren van de kapitaalgoederen is een cyclische aanpak mede gebaseerd op het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) In de tabel hieronder een weergave van de stand van zaken aangaande achterstallig onderhoud. Onderdeel Achterstallig onderhoud Hoogte achterstallig onderhoud Naam ingestelde reserve of voorziening Hoogte van de reserve of voorziening Wegen Nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. Kunstwerken Nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. Openbare verlichting Nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. Gebouwen Nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. 64 Begroting 2027 Dantumadiel Onderdeel Achterstallig onderhoud Hoogte achterstallig onderhoud Naam ingestelde reserve of voorziening Hoogte van de reserve of voorziening Waterwegen Nee n.v.t. n.v.t. n.v.t.
Riolering Nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. Groen Nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. 3.2 Majeure vervangingen / projecten Wegen Feanwalden Stinswei; vervanging en herinrichting De Westereen Foarstrjitte; vervanging en herinrichting De Falom fietspad Munewei, vervanging en verbreding Readtsjerk Koaiwei, vervanging Groen Diverse renovaties plantvakken conform technische schouw gehele gemeente Gebouwen Start bouw MFC Feanwalden Renovatie sporthal Sikkemahal Riolering Feanwalden, De Swette De Westereen, Foarstrjitte gekoppeld aan herinrichting De Westereen, Vogelbuurt, gedeeltelijke rioolvervanging en aanleg rwa riolen i.c.m. wegen 65 Begroting 2027 Dantumadiel Paragraaf financiering 4.1 Paragraaf financiering Inleiding Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) worden in de afzonderlijke paragrafen beleidsrichtlijnen vastgelegd over relevante beheersmatige aspecten waaronder een paragraaf financiering. De paragraaf financiering geeft inzicht in de balansposities betreffende de financiering en de verwachtingen, de normen en limieten omtrent risicobeheer en de toerekening van financieringskosten in de exploitatie. Wettelijke kaders zijn gegeven in de wet Financiering decentrale overheden, uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden, regeling Schatkistbankieren decentrale overheden en de wet Houdbare overheidsfinanciën.
Balansposities Activa Betalingsverkeer Het betalingsverkeer van de gemeente loopt via twee banken, de BNG Bank en de Rabobank. Hoofdbankier is de BNG Bank. De betaalrekening bij de Rabobank wordt aangehouden voor het storten van de kas van burgerzaken. Het saldo op de rekening van de Rabobank wordt periodiek afgeroomd naar de rekening bij de BNG Bank. Schatkistbankieren Decentrale overheden zijn verplicht om hun overtollige middelen in 's Rijks schatkist aan te houden. Het schatkistbankieren voor decentrale overheden heeft een wettelijke basis in de wet financiering decentrale overheden (FIDO) en de Regeling schatkistbankieren decentrale overheden. Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag Schatkistbankieren is gelijk aan 2% van het begrotingstotaal inclusief dotaties aan reserves met een minimum van €1.000.000. Voor de gemeente Dantumadiel betekent dit dat de drempel in 2027 gelijk is aan € 1.70.000 (2% van € 85.084.000). Om te voorkomen dat het drempelbedrag wordt overschreden worden overtollige middelen geautomatiseerd afgeroomd naar de Schatkist. De rentevergoeding op de rekeningcourant bij de Schatkist is gelijk aan de Euro Short Term rate. De ontwikkeling van dit rente percentage houdt gelijke tred met depositorente bij de ECB.
Om een hogere rente te realiseren kan er ook voor worden gekozen om overtollig geld vast te zetten in een depositoconstructie. Gezien de investeringsbehoefte in de komende jaren is dit echter niet aan de orde. SVn leningen Decentrale overheden mogen voor de uitoefening van de publieke taak middelen uitzetten. De Gemeente verstrekt via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) leningen om starters op de woningmarkt op gang te helpen en voor het verduurzamen van gebouwen. Ultimo 2025 had de Gemeente Dantumadiel € 2.899.000 aan uitgezette SVn leningen op de balans. Het is de verwachting dat het saldo aan uitstaande leningen doorgroeit in 2027. De rente opbrengsten op deze leningen zijn beperkt gezien het stimulerende karakter. 66 Begroting 2027 Dantumadiel Passiva Rekening courant krediet Bij de BNG Bank beschikt de gemeente over een rekening courant krediet tot € 3.000.000. Wanneer er sprake is van een negatief saldo wordt de rekeningen bij de BNG Bank automatisch aangezuiverd vanuit Schatkistbankieren. Geziene de huidige ruime liquiditeitspositie wordt er geen gebruik gemaakt van dit krediet. Ook bij de SVn is sprake van een rekening courant krediet. Het verstrekken van de eerder genoemde SVn leningen vindt plaats vanaf het rekening courant krediet bij de SVn. Ultimo 2025 was het saldo € 607.000 positief.
Langlopende leningen De gemeente heeft in het verleden langlopende leningen aangetrokken voor het doen van uitgaven en investeringen. De gemeente heeft per 31-12-2026 € 21.711.000 voor deze langlopende leningen op de balans staan. Uitgangspunt voor het aantrekken van langlopende leningen is dat eerst de beschikbare eigen middelen worden aangewend. Met het oog op de grote investeringsbehoefte in de komende jaren zullen wij naar verwachting één of meerdere nieuwe langlopende lening aan moeten trekken. Voor het aantrekken van deze nieuwe financiering zullen de voorschriften uit het Treasurystatuut worden gevolgd. Niet uit de balans blijkende verplichtingen Borgstelling De gemeente staat direct borg voor twee geldleningen. Dit betreft een geldlening van de BNG aan Stichting Thús Wonen en een lening van BNG aan Stichting Campus Damwâld. De gemeente staat per 31-12-2026 direct borg voor € 11.273.000. Borgstelling Waarborgfonds Sociale Woningbouw De gemeente staat indirect borg voor een aantal geldleningen van woningbouwcorporaties. Gezien het feit dat voor deze leningen het Waarborgfonds Sociale Woningbouw garant staat kan het directe risico als minimaal worden beschouwd. Het indirecte risico is wel aanwezig.
Dit risico ontstaat wanneer een willekeurige landelijke woningcorporatie niet meer aan haar betalingsverplichting kan voldoen en het WSW garantievermogen daalt tot beneden 0,25% van het totale geborgde vermogen. Mocht dit voorkomen dan zijn de gezamenlijke gemeenten verplicht om de helft van de overblijvende schuld te financieren middels een renteloze lening. Het risico is dan gelijk aan de rentederving op de verstrekte lening. De gemeente staat per 31-12-2026 indirect borg voor € 21.506.000. Borgstelling Nationale Hypotheek Garantie (tot en met 2010) De gemeente staat indirect borg voor verstrekte hypotheken met Nationale Hypotheek Garantie (NHG) tot en met 2010. Per 1 januari 2011 is de achtervangfunctie van de gemeenten voor nieuw af te geven hypotheekgaranties vervallen. Vanaf deze datum is voor nieuw af te geven hypotheekgaranties sprake van een rijksachtervang. De achtervangfunctie van het Rijk en van de gemeenten kan door de stichting worden aangesproken in de vorm van een achtergestelde renteloze lening indien het fondsvermogen kleiner is dan 1,5x het gemiddeld verliesniveau. Het financiële risico van de achtervangfunctie voor het Rijk en de gemeenten beperkt zich dus per saldo tot het renteverlies ten aanzien van de verstrekte leningen. De liquiditeitsprognose van de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen voorziet momenteel geen aanspraak op de borgstelling.
De gemeente staat per januari 2026 indirect borg voor € 59.000.000. 67 Begroting 2027 Dantumadiel Normen en limieten Kasgeldlimiet In de wet FIDO is een kasgeldlimiet opgenomen. De kasgeldlimiet stelt een maximum aan het financieren met kortlopende middelen. De gemiddelde netto-vlottende schuld per kwartaal van de gemeente mag de kasgeldlimiet niet overschrijden. Onder de netto-vlottende schuld vallen de kasgeldleningen, banksaldi en overige schulden. De kasgeldlimiet is in de uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar. Op basis van het begrotingstotaal 2027 is de kasgeldlimiet €7.096.000. Zoals ook uit onderstaande tabel blijkt blijft de Gemeente Dantumadiel onder de kasgeldlimiet. Bedragen x € 1.000 Begroting 2027 Vlottende passiva 18.178 Vlottende activa 12.312 Netto vlottende schuld (+) / middelen (-) 5.866 Kasgeldlimiet 7.096 Ruimte onder de kasgeldlimiet 1.23 Begrotingstotaal 83.484 Normpercentage 8,5% Kasgeldlimiet 7.096 Renterisiconorm In de wet FIDO is een norm opgenomen voor het maximale renterisico dat een gemeente mag lopen. De gemeente loopt renterisico op het moment dat nieuwe leningen moeten worden aangetrokken (herfinanciering) of als een renteherziening van toepassing is.
De renterisiconom is in de uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar. Op basis van het begrotingstotaal 2027 is de renterisiconorm € 16.657.000. Uit onderstaande berekening blijkt, dat de gemeente Dantumadiel binnen de grenzen van de renterisiconorm blijft. Bedragen x € 1.000 | Begroting 2027 | Raming 2028 | Raming 2029 | Raming 2030 Renteherziening | 0 | 0 | 0 | 0 Aflossing | 1.360 | 1.360 | 2.160 | 2.760 Renterisico | 1.360 | 1.360 | 2.160 | 2.760 Renterisiconorm | 16.697 | 16.697 | 16.697 | 16.697 Ruimte onder renterisiconorm | 15.337 | 15.337 | 14.537 | 13.937 Begrotingstotaal | 83.484 Normpercentage | 20% Renterisiconorm | 16.697 EMU-saldo Het EMU-saldo is het saldo van de ontvangsten en de uitgaven van de overheid in een jaar, zijnde het netto financieringssaldo. Het EMU-saldo is binnen de Europese Unie een belangrijke indicator voor de gezondheid van de overheidsfinanciën. In het Stabiliteits- en Groeipact is afgesproken dat het EMU-tekort van de overheid maximaal 3% van het BBP mag bedragen. Via de wet Houdbare overheidsfinanciën is geregeld dat decentrale overheden een gelijkwaardige inspanning moeten leveren voor het behalen van de norm. Jaarlijks wordt vastgesteld wat het aandeel voor gemeenten gezamenlijk mag zijn.
Voor begrotingsjaren 2024 tot en met 2026 is het gezamenlijk EMU-saldo van gemeenten vastgesteld op -0,34% van het BBP. In de conceptregeling EMU-norm medeoverheden 2027-2030, zoals voorgelegd aan de Tweede Kamer, blijft deze norm ongewijzigd. Uit onderstaande tabel is op te maken dat met name in de jaren 2026 tot en met 2028 sprake is van een negatief EMU-saldo. Dit betekent dat er in deze jaren sprake is van een negatief financieringssaldo welke grotendeels wordt veroorzaakt door de geplande investeringen in activa in de betreffende jaren. De financieringsbehoefte zal ingevuld moeten worden door het aantrekken van nieuwe langlopende leningen. 68 Begroting 2027 Dantumadiel Onderstaande is het verwachtte EMU-saldo van de gemeente berekend.
Bedragen x € 1.000 | Begroting | Begroting | Raming | Raming | Raming 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Exploitatiesaldo voor mutaties reserves (+) | -10.010 | -2.888 | -1.724 | -1.870 | -733 Mutaties (im)materiële vaste activa (-) | 6.627 | 16.926 | 12.080 | -1.534 | -631 Mutaties voorzieningen (+) | -580 | -680 | -703 | -716 | -680 Mutaties voorraden (inclusief | 400 | -3.161 | 491 | 703 | -489 bouwgrondexploitatie) (-) Berekend EMU-saldo | -17.617 | -17.385 | -14.998 | -1.755 | -293 Financieringslasten in de exploitatie Toerekening renteresultaat Het renteresultaat wordt toegerekend aan taakvelden afhankelijk van een positief- of negatief saldo. Wanneer er sprake is van een positief saldo, de rentebaten zijn hoger dan de rentelasten, wordt het positieve saldo toegerekend aan het taakveld Treasury. Wanneer er sprake is van een negatief saldo, de rentelasten zijn hoger dan de rentebaten, wordt de rente toegerekend aan de verschillende taakvelden middels de omslagrente. De omslagrente wordt bepaald door de rentekosten te verminderen met de rentebaten en de rente die direct toegerekend kan worden aan de grondexploitatie of projecten. De rentekosten die resteren worden gedeeld door de boekwaarde van de (im)materiële vaste activa om zo de omslagrente te bepalen.
De (im)materiële vaste activa zijn ingedeeld naar taakveld, het vermenigvuldigen van de boekwaard van het actief maal de omslagrente bepaald vervolgens de rentekosten per taakveld. Voor 2027 verwachten we een rentelastresultaat van € 531.000 negatief. Vrijwel de gehele rentelast wordt wordt omgeslagen over de activa en beland zodoende in de programma's. Na aftrek van de omgeslagen rentelasten resteert er een positief resultaat van € 2.000 op het taakveld treasury. In de onderstaande tabel worden de rentebaten, rentelasten en de verdeling daarvan weergegeven. Bedragen x € 1.000 | Begroting 2027 Rentelasten Langlopende leningen | -232 Herfinanciering | -1 Rente kortgeld | -342 Rekening courant krediet SVn | 0 Totale rentelasten | -575 69 Begroting 2027 Dantumadiel 70 Begroting 2027 Dantumadiel Bedragen x € 1.000 Begroting 2027 Rentebaten Schatkistbankieren 0 SVn leningen 25 Overige leningen / Rekening courant 20 Totale rentebaten 45 Renteresultaat -531 Verdeling renteresultaat Verrekening taakvelden o.b.v. omslagrente -529 Taakveld treasury 2 Paragraaf bedrijfsvoering 5.1 Inleiding De term ‘bedrijfsvoering’ verwijst naar de inzet van bedrijfsmiddelen om de bedrijfsdoelen te behalen. Die bedrijfsmiddelen zijn: personeel, informatie, organisatie, financiën, automatisering, communicatie, huisvesting (‘PIOFACH’), aangevuld met juridisch en inkoop.
In deze paragraaf worden de volgende onderwerpen behandeld: • | Ontwikkeling personele bezetting • | ICT als belangrijke randvoorwaarde • | Ontwikkeling risicomanagement en interne controle • | Fraude en integriteit • | Continuïteit 5.2 Ontwikkeling personele bezetting Het begrote vaste aantal FTE voor de organisatie bedraagt per 1 januari 2026 175,6 FTE. In de periode 2024-2026 maakt de organisatie gebruik van tijdelijke extra formatie (15,1 FTE) om de aanwezige frictie, ten gevolge van de start van de ambtelijke organisatie, het hoofd te kunnen bieden. Dit proces om te downsizen is best complex omdat de organisatie gebouwd is op verschillende aannames (aantal cliënten, areaal en kwaliteitsniveaus welke in de praktijk soms afwijken van de aanname). Tevens blijkt de inrichting van werkprocessen een duidelijke relatie met de omvang van de organisatie te hebben. De afbouw van de tijdelijke formatie richting 1-1-2027 ligt op veel onderdelen op koers, maar kent op een aantal onderdelen ook nog duidelijke uitdagingen. | Voor de verder afbouw is in 2027 een (tijdelijk) bedrag van € 793.000 beschikbaar (circa 8 FTE). Het ziekteverzuimpercentage heeft zich als volgt ontwikkeld Ziekteverzuim % 2022 | 6,37% 2023 | 6,24% 2024 | 4,79% 2025 | 7,40% 2026 (t/m juni) | 8,46% Het ziekteverzuim t/m 2023 heeft betrekking op de centrumregeling.
Een vergelijking van 2024 en 2025 met eerdere jaren is daardoor niet goed mogelijk. Het ziekteverzuim is vanaf het vierde kwartaal 2024 gestegen en zit over 2025 boven het landelijke gemiddelde van 6,7% (bron A&O Fonds). De piek van het ziekteverzuim is in januari 2026 bereikt. Het hoge percentage ziekteverzuim wordt met name veroorzaakt door de toename in langdurig verzuim. Deze stijging vraagt om blijvende aandacht voor duurzame inzetbaarheid, preventie, tijdige interventies en effectieve re-integratie. 71 Begroting 2027 Dantumadiel 72 Begroting 2027 Dantumadiel 5.3 ICT als belangrijke randvoorwaarde Het informatieplan "informatie op orde" 2025- 2028 geeft richting aan de ontwikkeling van onze informatievoorziening. Dit op basis van 4 verandersporen en waarbij we in 2027 de volgende stappen gaan zetten: 1. Dienstverlening dichtbij, nadat een basis is gelegd voor (digitale) dienstverlening, mede aangejaagd door de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv), gaan we naar de toekomst kijken hoe onze publieke dienstverlening zich verder moet gaan ontwikkelen en hoe dat vorm te geven. Met daarbij een gezonde balans tussen fysiek contact en digitale dienstverlening. 2.
En gaan we in het spoor wettelijke opgaven aan slag met de verdere ontwikkeling van de WOO (Wet open overheid) om daarmee actief en transparant openbaar te publiceren en processen en informatiehuishouding daarop aan te laten sluiten. De nieuwe Archiefwet en het Selectiebesluit 2027 worden hierin meegenomen, met duidelijk eigenaarschap en een vaste plek voor informatiebeheer in de planning- en controlcyclus. We werken verder aan de implementatie van BIO2 en de nieuwe cyberwetgeving om stapsgewijs onze digitale weerbaarheid te verbeteren voor de continuïteit van onze dienstverlening. 3. Vertrouwen in verandering, de implementatie van de nieuwe digitale en moderne werkplekomgeving in 2027 betekent een andere manier van digitaal samenwerking en worden mensen daarin meegenomen. De kansen van de inzet van AI worden verdergaand ontdekt met daarbij vooral oog voor het ontwikkelen van digitale vaardigheden in de organisatie. 4. In het spoor daadkracht door data gaan we verder invulling geven aan het datagedreven werken en stappen zetten om als organisatie te groeien in datavolwassenheid. En wordt extra capaciteit data-analyse ingezet om voor onze gemeente de hervormingsagenda jeugd te ondersteunen. 5.4 Ontwikkeling risicomanagement en interne controle Ontwikkelen Control Ook in 2027 blijft de versterking van de interne beheersing van financiële processen een belangrijk aandachtspunt.
Binnen het Controlplatform voeren de controllers gesprekken met de vakafdelingen over de risico’s die verbonden zijn aan de verschillende financiële processen. Het doel hiervan is om beheersmaatregelen te identificeren en waar nodig te verbeteren, zodat risico’s niet leiden tot fouten, onrechtmatigheden of financiële nadelen. Hierbij wordt onder meer aandacht besteed aan rechtmatigheidsrisico’s, risico’s met betrekking tot de volledigheid van belasting- en legesopbrengsten, frauderisico’s en risico’s op misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen en voorzieningen. Samen met de proceseigenaren wordt beoordeeld of processen qua opzet adequaat zijn ingericht. Om vast te stellen of de beheersmaatregelen ook daadwerkelijk functioneren zoals bedoeld, worden periodiek dossiercontroles uitgevoerd. Deze controles worden uitgevoerd door medewerkers die niet direct betrokken zijn bij de uitvoering van het betreffende proces. De controllers begeleiden deze werkzaamheden, bewaken de kwaliteit van de uitgevoerde controles, voeren reviews uit en rapporteren de resultaten aan management en directie. Daarnaast adviseren zij management, directie en bestuur over noodzakelijke verbetermaatregelen. 73 Begroting 2027 Dantumadiel De uitkomsten van deze werkzaamheden vormen tevens een belangrijke informatiebron voor de accountant.
De accountant gebruikt deze informatie bij de beoordeling van de interne beheersing, de getrouwheid van de jaarrekening en de rechtmatigheid van de financiële beheershandelingen. Collegeverklaring financiële rechtmatigheid Sinds het boekjaar 2023 neemt het college een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. Met deze verantwoording legt het college rechtstreeks verantwoording af aan de gemeenteraad over de rechtmatigheid van het financieel handelen. Hierbij wordt specifiek aandacht besteed aan de begrotingscriteria, het voorwaardencriterium en het criterium Misbruik en Oneigenlijk Gebruik (M&O). De accountant verstrekt een controleverklaring bij de jaarrekening en beoordeelt daarbij tevens de getrouwheid van de door het college afgelegde rechtmatigheidsverantwoording. De rechtmatigheidsverantwoording heeft niet alleen betrekking op de naleving van wet- en regelgeving en gemeentelijke verordeningen, maar ook op begrotingsrechtmatigheid en het voorkomen van misbruik van gemeentelijke voorzieningen. In dit kader vormen de betaalbaarheid en toegankelijkheid van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning een belangrijk aandachtsgebied. De gemeente besteedt aanzienlijke middelen aan deze voorzieningen en heeft daarom een verantwoordelijkheid om zorg van goede kwaliteit doelmatig in te kopen en toezicht te houden op de rechtmatigheid van de gedeclareerde kosten.
Om hier invulling aan te geven heeft het college in 2025 een Algemeen Controleplan vastgesteld. Dit controleplan beschrijft de wijze waarop toezicht wordt gehouden op de rechtmatigheid en doelmatigheid van de geleverde zorg en hoe wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen uit de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Een belangrijk onderdeel hiervan is het proces van materiële controle, waarbij risico’s worden geïdentificeerd, geanalyseerd en gericht onderzocht. Voor een betaalbaar en toegankelijk zorgstelsel is het essentieel dat de gemeente niet alleen kwalitatief goede en doelmatige zorg inkoopt, maar ook vaststelt dat de gedeclareerde zorg daadwerkelijk is geleverd en passend was bij de ondersteuningsbehoefte van de inwoner. Voor de uitvoering van deze controles zijn vanaf 2025 structureel middelen beschikbaar gesteld voor de inzet van een accountmanager, een medewerker voor Bibob-onderzoeken en een medewerker voor data- analyse en risicogerichte controles. Waar in voorgaande jaren vooral ervaring is opgedaan met de inrichting van het M&O-beleid, wordt vanaf 2025 uitvoering gegeven aan een meer structurele en risicogerichte aanpak. Rol van de controllers De controllers hebben een belangrijke rol bij de voorbereiding van de collegeverklaring financiële rechtmatigheid.
Om deze taak zorgvuldig te kunnen uitvoeren, opereren zij vanuit een onafhankelijke positie binnen de organisatie. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de eerstelijnscontroles ligt bij de teammanagers en proceseigenaren. De controllers vervullen vervolgens een rol in de tweede lijn door vast te stellen of de beheersmaatregelen worden nageleefd en voldoende zekerheid bieden. Daarnaast voeren zij werkzaamheden uit in de derde lijn, waarbij zij beoordelen of de gekozen beheersmaatregelen qua opzet, bestaan en werking toereikend zijn om de geïdentificeerde risico’s af te dekken. 74 Begroting 2027 Dantumadiel Op basis van hun bevindingen adviseren de controllers management, directie en bestuur over verbeteringen in de interne beheersing en doen zij aanbevelingen om de doelmatigheid, efficiency en rechtmatigheid van de gemeentelijke processen verder te versterken. 5.5 Fraude en integriteit Fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik In de Kadernota Rechtmatigheid 2022 van de Commissie BBV wordt onderscheid gemaakt tussen fraude binnen de organisatie en misbruik en oneigenlijk gebruik door derden. De accountant heeft een eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van fraude in het kader van de controle van de jaarrekening.
Hierbij gaat het om opzettelijke handelingen van één of meerdere personen binnen de gemeentelijke organisatie, waarbij door middel van misleiding een onrechtmatig of onwettig voordeel wordt behaald. Een voorbeeld hiervan is het bewust betalen van valse facturen waarbij medewerkers van de gemeente betrokken zijn. Dergelijke fraudegevallen vallen onder de beoordeling van de getrouwheid van de jaarrekening en maken daarom geen onderdeel uit van de rechtmatigheidsverantwoording van het college. Indien fraude op een juiste wijze in de jaarrekening is verwerkt, kan hierover desgewenst een toelichting worden opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. Naast interne fraude kan sprake zijn van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) van gemeentelijke regelingen en voorzieningen. In het maatschappelijk verkeer worden begrippen als zorgfraude, bijstandsfraude of fraude met vergunningen vaak gebruikt. Vanuit het rechtmatigheidskader worden deze situaties aangemerkt als misbruik en oneigenlijk gebruik. Het betreft hierbij derden die bewust of onbewust oneigenlijk gebruik maken van gemeentelijke voorzieningen, subsidies, uitkeringen of andere regelingen. Sinds verslagjaar 2023 maakt de verantwoording over het voorkomen, signaleren en beheersen van misbruik en oneigenlijk gebruik onderdeel uit van de rechtmatigheidsverantwoording van het college bij de jaarrekening.
Fraudebeheersing Het is van belang dat de gemeente Dantumadiel inzicht heeft in de frauderisico’s die zich binnen de organisatie kunnen voordoen en op een bewuste en gestructureerde wijze invulling geeft aan de beheersing daarvan. Als publieke organisatie draagt de gemeente een eigen verantwoordelijkheid voor het voorkomen, signaleren en bestrijden van fraude. Gelet op haar maatschappelijke taak en voorbeeldfunctie is het daarbij van belang dat de aanpak van fraude transparant en zichtbaar is voor zowel medewerkers als inwoners. Ook binnen de gemeente Dantumadiel bestaan frauderisico’s. Hoewel niet alle risico’s volledig kunnen worden voorkomen, kan een goede analyse van deze risico’s bijdragen aan het treffen van passende beheersmaatregelen en het vergroten van de weerbaarheid van de organisatie. Een systematische benadering van frauderisico’s stelt de gemeente in staat om weloverwogen keuzes te maken over preventie, detectie en opvolging. Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude binnen de organisatie. Om deze verantwoordelijkheid te ondersteunen, maakt de frauderisicoanalyse vanaf 2024 structureel onderdeel uit van het Interne Controleplan van Team Control.
Waar mogelijk wordt deze analyse geïntegreerd met de risicoanalyse die wordt uitgevoerd in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording, aangezien tussen beide terreinen een duidelijke samenhang bestaat. 75 Begroting 2027 Dantumadiel Binnen de verschillende Controlplatforms worden de frauderisico’s periodiek geïnventariseerd en beoordeeld. De uitkomsten van deze analyses leiden tot het treffen van passende beheersmaatregelen gericht op het voorkomen, signaleren en beperken van frauderisico’s. Daarnaast draagt het periodiek uitvoeren van frauderisicoanalyses bij aan het vergroten van het fraudebewustzijn binnen de organisatie en het versterken van een integere organisatiecultuur. De aandacht voor fraudebeheersing binnen de overheid is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Fraude kan niet alleen leiden tot financiële schade, maar tast ook het vertrouwen van inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties in de overheid aan. Een professionele en zichtbare aanpak van fraudebeheersing draagt daarom bij aan zowel de rechtmatigheid als de maatschappelijke legitimiteit van het gemeentelijk handelen. Om de gemeentelijke aanpak verder te professionaliseren heeft het college begin 2025 het Fraudebeleidsplan vastgesteld.
In dit beleidsplan is vastgelegd hoe de gemeente fraude definieert, welke factoren bijdragen aan frauderisico’s en welke uitgangspunten gelden voor de beheersing daarvan. Daarnaast beschrijft het plan de verantwoordelijkheden binnen de organisatie, de wijze waarop frauderisico’s worden gemonitord en de procedure die wordt gevolgd bij signalen of vermoedens van fraude. Daarmee vormt het Fraudebeleidsplan het kader voor een integrale en consistente aanpak van fraudepreventie, fraudedetectie en opvolging binnen de gemeente Dantumadiel. Integriteit Integriteit blijft een belangrijk aandachtspunt binnen onze organisatie. De maatregelen rondom de indiensttreding van medewerkers blijven onverminderd van kracht. Voor alle nieuwe medewerkers worden een geheimhoudingsverklaring en een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) gevraagd. Daarnaast leggen nieuwe ambtenaren tijdens een gezamenlijke bijeenkomst de ambtseed of - belofte af. We besteden dan aandacht aan het thema integriteit door middel van een introductie door de burgemeester en een interactief dilemmaspel. We zetten in op bewustwording en weerbaarheid van medewerkers. Dat loopt via P&O door beleid en regelingen te actualiseren, casussen te bespreken en blijvend het gesprek te voeren met management en directie.
Maar heeft het onderwerp een plek binnen de aanpak van ondermijning, in samenwerking met de collega's van Veiligheid, en binnen het thema (digitale) informatiebeveiliging, onder andere via de Arda-trainingen. Daarnaast werken we aan een integraal plan voor het beheersen van interne risico's. Hierbij gaat het om situaties waarin medewerkers of andere personen met interne (fysieke of digitale) toegang, bewust of onbewust schade kunnen veroorzaken. De risico’s kunnen bijvoorbeeld ontstaan door menselijke fouten of onzorgvuldigheid, maar ook door opzettelijke acties als datadiefstal, misbruik van bevoegdheden of sabotage. We werken aan een gerichte aanpak waarin bestaande en nieuwe technische, organisatorische en menselijke maatregelen samenkomen. Zo versterken we niet alleen de veiligheid van onze organisatie, maar ook het bewustzijn en de weerbaarheid van iedereen die voor of binnen onze gemeente werkzaam is. 76 Begroting 2027 Dantumadiel 5.6 Continuïteit De begroting is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. De continuïteit van gemeenten is op grond van artikel 12 van de financiële verhoudingswet wettelijk verankerd. Om die reden is de continuïteit van de gemeente Dantumadiel in voldoende mate gewaarborgd.
Tevens zijn in de begroting of andere besluiten geen stellige voornemens om majeure aanpassingen te doen in beleid, taken, activiteiten of locaties die mogelijk materiële effecten hebben op vermogen of resultaat. 77 Begroting 2027 Dantumadiel Paragraaf verbonden partijen Kader verbonden partijen 6.1 Kader verbonden partijen Inleiding De meeste taken die worden uitgevoerd, zijn wettelijk opgedragen aan de uitvoerende gemeente. Dit betreft bijvoorbeeld de inzameling van huishoudelijk afval en de taken die de gemeente op zich neemt als gevolg van de decentralisatie. Daarnaast bestaan er taken die door de gemeente op eigen initiatief worden uitgevoerd, zoals sport en de exploitatie van gronden. Bij de uitvoering van de verschillende taken maakt de gemeente zelf de keuze om deze zelf te doen, of om de taken te laten uitvoeren door andere partijen.
Bij het maken van de keuzes wordt onder andere gekeken naar de volgende aspecten: • Kunnen er (bedrijfseconomische) schaalvoordelen worden behaald? • Wordt bij de uitvoering/dienstverlening een betere kwaliteit/dienstverlening gerealiseerd? Indien wordt gekozen voor de uitvoering van de taak door een verbonden partij, kunnen daarin twee keuzes worden gemaakt, namelijk: • De activiteiten worden uitgevoerd door een partij waarin de gemeente geen zeggenschap heeft; • De activiteiten worden uitgevoerd door een partij waarin de gemeente wel zeggenschap heeft. Definitie verbonden partij Er is sprake van een verbonden partij als de gemeente in die organisatie een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Dit is vastgelegd in artikel 1 lid b van het Besluit begroting en verantwoording, waarin staat dat een verbonden partij een privaat- of publiekrechtelijke organisatie is waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Definitie bestuurlijk belang (artikel 1 lid d): zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht. Definitie financieel belang (artikel 1 lid c): een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is indien de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt.
Beleidskader Uit de definitie van een verbonden partij in het Besluit begroting en verantwoording blijkt dat sprake móet zijn van een financieel belang én een bestuurlijk belang. Indien het alleen om een financieel belang of alleen om een bestuurlijk belang gaat, dan is er geen sprake van een verbonden partij. Overige belangrijke bepalingen zijn: • Artikel 5 BBV schrijft voor dat verbonden partijen niet geconsolideerd worden in de begroting en in de jaarstukken; • Artikel 8 lid 3 BBV schrijft voor dat de betrokkenheid van verbonden partijen bij de realisatie van de doelstellingen binnen een programma, moet worden opgenomen in het betreffende programma; • Artikel 9 lid 2 BBV meldt dat verbonden partijen verplicht moeten worden opgenomen in een aparte paragraaf verbonden partijen. Deze is daarmee onderdeel van de beleidsbegroting en het jaarverslag. 78 Begroting 2027 Dantumadiel Soorten verbonden partij Er zijn twee soorten verbonden partijen, namelijk de publiekrechtelijke verbonden partij en de privaatrechtelijke verbonden partij. • Publiekrechtelijke verbonden partij Bij de publiekrechtelijke verbonden partij gaat het om een samenwerking tussen overheden. Een dergelijke partij is opgericht op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Daarin regelen de deelnemende overheden onderling de vertegenwoordiging en de financiële aansprakelijkheid van de deelnemers.
In het geval een gemeenschappelijke regeling niet meer aan zijn verplichtingen voldoet, dan zijn deelnemende partijen gezamenlijk verantwoordelijk voor een negatief saldo dat ontstaat. • Privaatrechtelijke verbonden partij Van een privaatrechtelijke verbonden partij is sprake als er wordt samengewerkt tussen overheden onderling of tussen overheden en private partijen. De samenwerking is in dat geval geregeld op basis van het Burgerlijk Wetboek. Bij privaatrechtelijke verbonden partijen wordt onderscheid gemaakt in: o Verenigingen; o Commanditaire vennootschappen en onderlinge waarborgmaatschappijen; o Naamloze vennootschappen; o Besloten vennootschappen of stichtingen. Voorschriften BBV In artikel 15 van het Besluit begroting en verantwoording staat welke informatie er bij de begroting en jaarrekening moet worden gepubliceerd. Het gaat dan om: • De visie op en de beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen; zie programma’s. • De lijst van verbonden partijen die wordt onderverdeeld in: o Gemeenschappelijke regelingen; o Vennootschappen en coöperaties; o Stichtingen en verenigingen; o Overige verbonden partijen.
In de lijst zal per verbonden partij de volgende informatie worden opgenomen: • De wijze waarop de gemeente een belang heeft; • Het verwachte belang van de gemeente aan het begin en het einde van het begrotingsjaar; • De verwachte omvang van het eigen en vreemd vermogen aan het begin en het einde van het begrotingsjaar; • De verwachte omvang van het financieel resultaat; • De eventuele risico’s. Risico's Bij elke verbonden partij is een kopje opgenomen betreffende het risico dat de verbonden partij vormt voor de gemeente. Doet zich een risico voor, dan is dit bij de verbonden partij vermeld. Geen risico komt tot uitdrukking in een plat streepje - . 79 Begroting 2027 Dantumadiel Verbonden partijen Conform de regelgeving vanuit de commissie BBV-artikel 15 BBV lid 1 b geven we de bovenstaande informatie schematisch weer, in een lijst van verbonden partijen. De gemeente heeft de volgende verbonden partijen.
• Gemeenschappelijke regelingen o GR Veiligheidsregio Fryslân o GR Sociaal Domein Fryslân o GR Welstandszorg Hûs en Hiem o GR Fryske Utfieringstsjinst Milieu en Omjouwing (FUMO) o GR Dokwurk o GR Mobiliteitsburo Noard East Fryslân o GR Recreatieschap de Marrekrite • Vennootschappen en coöperaties o NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland o Afvalsturing Friesland (Omrin) o Bank Nederlandse Gemeenten • Stichtingen en verenigingen o Stichting Roobol o Vereniging van Nederlandse Gemeenten o Vereniging van Friese Gemeenten o Stichting IJswegencentrale Oostergo o Coöperatie Openbare Verlichting Energie Fryslân UA Gemeenschappelijke regelingen GR Veiligheidsregio Fryslân Veiligheidsregio Fryslân Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam Programma’s: 1 Ynwenner en Bestjoer en 3 Soarch en Wolwêzen Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De Veiligheidsregio Fryslân is een gemeenschappelijke regeling per 1-1-2014 van alle Friese gemeenten en verzorgt de wettelijke taken op het gebied van veiligheid en gezondheid voor de inwoners van de provincie Fryslân. Activiteiten betreffen o.a. publieke gezondheidszorg, brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, en het beheer van een gemeenschappelijke meldkamer, het zijn van een platform voor samenwerking voor geallieerde diensten en partners etc.
Wijze van belang: • | Bestuurlijk belang: o | Het algemeen bestuur van de regio bestaat overeenkomstig art. 11, lid 1 van de wet, uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten; o | Het dagelijks bestuur bestaat uit: ▪ | de voorzitter van het algemeen bestuur; ▪ | de voorzitter van de agendacommissie Gezondheid en een lid aan te wijzen uit en door de agendacommissie Gezondheid; ▪ | de voorzitter van de agendacommissie Veiligheid en een lid aan te wijzen uit en door de agendacommissie Veiligheid. o | De agendacommissie is een bestuurscommissie volgens art 25 Wgr. • | Financieel belang: o | Voor de verdeling van de kosten wordt als verdeelsleutel gehanteerd het aantal inwoners van de gemeenten volgens de door het Centraal Bureau voor de Statistiek openbaar gemaakte bevolkingscijfers per 1 januari van het jaar, voorafgaande aan dat, waarvoor de bijdrage verschuldigd is. De deelnemende gemeenten dragen er zorg voor dat de regio te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen.
Financieel Belang: Jaar | Begroting 1-1 | Begroting 31-12 (x € 1.000) | (x € 1.000) Financieel belang | 2027 | 2.378 | 2.460 Eigen vermogen | 2027 | 7.206 | 7.223 Vreemd vermogen | 2027 | 98.262 | 109.236 Omvang financieel resultaat begroting 2026, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): - 80 Begroting 2027 Dantumadiel GR Sociaal Domein Fryslân Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018 Juridische status: Gemeenschappeling regeling met centrumgemeente Programma’s: 3 Soarch en Wolwêzen Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Alle Friese gemeenten zijn een centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018 aangegaan met als centrumgemeente de gemeente Leeuwarden (Staatscourant 2017 nr. 61128, dd. 24 okt 2017). Het doel is de beleidsvoorbereiding ten behoeve van de wettelijke taken op terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie en de inkoop ten behoeve van wettelijke taken op het terrein van jeugdzorg en maatschappelijke ontwikkeling doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te organiseren met de Friese gemeenten. Wijze van belang: • | Bestuurlijk belang: o | De gemeente Leeuwarden is een centrumgemeente als bedoeld in art 8 lid 4 Wet gemeenschappelijke regelingen.
o | De centrumgemeente wordt mandaat , volmacht en machtiging verleend door de gastgemeenten om de taken op het terrein van het sociaal domein, waaronder o.a. WMO, Jeugdwet, Participatiewet, namens de gastgemeenten uit te voeren, conform de bepalingen in de gemeenschappelijke regeling. • | Financieel belang: o | De kosten voor de dienstverlening bestaan uit kosten voor instandhouding en kosten voor taakuitvoering. De kosten voor instandhouding worden onder gemeenten verdeeld op basis van inwoneraantal van elke gemeente met peildatum 1 januari van jaar t-1. De kosten voor uitvoering van taken worden verdeeld onder gemeenten op basis van het percentuele aandeel dat een gemeente toekomt in het totaal van aantallen cliënten op basis van deJeugdwet, zoals meest recentelijk vastgesteld door het Centraal Bureau voor Statistiek, op peildatum 1 januari van jaar t | -1. Dit geldt voor zowel de uitvoering van taken in het kader van de verplichte wettelijke samenwerking als voor de vrijwillige samenwerking vo | or de Jeugdwet. De totale kosten worden na gecalculeerd en volledig doorberekend aan de deelnemende gemeenten. o | Voor de paragraaf zijn geen gegevens ontvangen.
Financieel Belang | : Jaar | Begroting 2026 | Begroting 2027 (x € 1.000) | (x € 1.000) Financieel belang | 2027 | 202 | 204 Eigen vermogen | 2027 | 0 | 0 Vreemd vermogen | 2027 | 0 | 0 Omvang financieel resultaat jaarrekening 2025, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): - 81 Begroting 2027 Dantumadiel GR Welstandszorg Hûs en Hiem Welstandszorg Hûs en Hiem Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam Programma’s: 5 Wenjen en Omjouwing Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Het voorzien van de gemeenten in de welstandsadvisering als bedoeld in de Woningwet en advisering over toepassing van de Monumentenwet. Wijze van belang: • | Bestuurlijk belang: o | Het algemeen bestuur bestaat uit zoveel leden als het aantal deelnemende gemeenten bedraagt. o | De raden wijzen hetzij hun voorzitter, hetzij een wethouder van hun gemeente als lid en als plaatsvervangend lid aan. o | Op grond van artikel 13 van de gemeenschappelijke regeling wordt het dagelijks bestuur benoemd uit het algemeen bestuur. • | Financieel belang: o | Elke deelnemende gemeente draagt bij in de kosten naar rato van de dienstverlening op basis van tarieven die door het algemeen bestuur worden vastgesteld en meegedeeld aan de gemeenten.
o | Een nadelig saldo kan, na in achtneming van het vastgestelde reserveringsbeleid, door de gemeenten worden gedragen in verhouding tot het aantal ingezetenen. Financieel Belang: Jaar | Begroting 2026 | Begroting 2027 (x € 1.000) | (x € 1.000) Financieel belang | 2027 | 19 | 20 Eigen vermogen | 2027 | 491 | 491 Vreemd vermogen | 2027 | 367 | 345 Omvang financieel resultaat begroting 2027, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): - GR Fryske Utfieringstsjinst Milieu en Omjouwing (FUMO) Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam Programma’s: 5 Wenjen en Omjouwing Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De FUMO is bedoeld voor de uitvoering van taken en bevoegdheden ten behoeve van de deelnemers op het gebied van het milieu- en omgevingsrecht in ruime zin in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede taken en bevoegdheden op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten.
Het openbaar lichaam heeft de volgende taken: 82 Begroting 2027 Dantumadiel • | basistakenpakket: het ten behoeve van de deelnemers uitvoeren van adviserende, voorbereidende en uitvoerende taken die behoren tot het zogenoemde basistakenpakket, zoals opgenomen in Bijlage 1 van de gemeenschappelijke regeling FUMO 2017. • | aanvullend takenpakket (facultatief): het ten behoeve van de deelnemers uitvoeren van niet tot het basistakenpakket behorende adviserende, voorbereidende en uitvoerende taken op het terrein van het milieu- en omgevingsrecht, voor zover de betreffende deelnemer daartoe een besluit heeft genomen; • | adviserende en voorbereidende taken t.b.v. bezwaarprocedures, administratief beroepsprocedures en rechtsgedingen; • | de advisering over en voorbereiding van besluiten op grond van de Wet openbaarheid van bestuur; • | het adviseren over en ontwikkelen van strategische en operationele beleidskaders op het terrein van het milieu- en omgevingsrecht; • | het in stand houden van een Milieualarm-nummer. Wijze van belang: • | Bestuurlijk belang: o | Gedeputeerde staten wijzen uit hun midden twee leden aan van het algemeen bestuur. o | De deelnemers ( de colleges van burgemeester en wethouders, het dagelijks bestuur van Wetterskip Fryslân) wijzen elk uit hun midden één lid aan van het algemeen bestuur.
o | Het dagelijks bestuur bestaat uit vijf leden, de voorzitter inbegrepen, door en uit het algemeen bestuur aan te wijzen, conform artikel 10 van de g.r. Fumo 2017. • | Financieel belang: o | De kosten van de taken worden toegerekend op basis van de totale inzet van personeel in uren maal een uurtarief; o | Conform artikel 30 gr. Fumo 2017. Financieel Belang: Jaar | Begroting 2026 | Begroting 2027 (x € 1.000) | (x € 1.000) Financieel belang | 2027 | 502 | 538 Eigen vermogen | 2027 | 800 | 800 Vreemd vermogen | 2027 | 4.755 | 4.755 Omvang financieel resultaat begroting 2026, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): - GR Dokwurk Dokwurk (Voor 1-8-2021 Leer- werkbedrijf Noardeast-Fryslân) Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam voor Dantumadiel en de gemeente Noardeast- Fryslân Programma’s: 3 Soarch en Wolwêzen en 6 Iepenbiere Romte Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Het openbaar lichaam behartigt de gemeenschappelijke en afzonderlijke belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van gesubsidieerde arbeid en (arbeid)re-integratie van de 83 Begroting 2027 Dantumadiel doelgroepen die vallen onder de Participatiewet en de Wet Sociale Werkvoorziening (art 3 gem reg).
De gemeenschappelijke regeling is aangegaan door de gemeenten Dantumadiel en de voormalige gemeenten Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. Deze vm. gemeenten zijn opgegaan in de gemeente Noardeast-Fryslân. Wijze van belang: • | Bestuurlijk belang: o | Het algemeen bestuur bestaat uit twee leden per deelnemende gemeente. De gemeenschappelijke regeling is door de colleges van burgemeester en wethouders aangegaan. o | Het dagelijks bestuur, door en uit het algemeen bestuur gekozen, is zodanig samengesteld dat elke deelnemende gemeente is vertegenwoordigd, waaronder begrepen de voorzitter en een eventueel lid/eventuele leden buiten de kring van het algemeen bestuur, zoals bedoeld in artikel 14, tweede lid van de Wgr. • | Financieel belang: o | Iedere deelnemende gemeente verbindt zich in beginsel om de volledige rijksmiddelen ( inclusief eventueel bijzondere subsidiecomponenten), voor zover deze zijn bedoeld voor de realisatie van de in artikel 3 van de gemeenschappelijke regeling aan het openbaar lichaam opgedragen taken en de gemeentelijke bijdrage op basis van de begroting, op tijd en onverkort te voldoen aan het openbaar lichaam. o | De deelnemende gemeenten zullen echter steeds zorg voor dragen dat het openbaar lichaam te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan al zijn verplichtingen jegens derden te voldoen.
Financieel Belang: Jaar | Begroting 2026 | Begroting 2027 (x € 1.000) | (x € 1.000) Financieel belang | 2027 | 310 | 196 Eigen vermogen | 2027 | 13.660 | 14.570 Vreemd vermogen | 2027 | 11.630 | 11.924 Omvang financieel resultaat jaarrekening 2025, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): - GR Mobiliteitsbureau Noard East Fryslân Bedrijfsvoering organisatie Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met bedrijfsvoeringsorganisatie Programma’s: 3 Soarch en Wolwêzen Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De gemeenten: Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytstjerksteradiel en de provincie Fryslân hebben besloten om samen te werken in de regio Noordoost Fryslân op het gebied van het regionale doelgroepenvervoer en openbaar vervoer, dit om de leefbaarheid in de regio Noord Oost Fryslân te behouden. Daarvoor hebben zij besloten de gemeenschappelijke regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân te treffen (Staatscourant 2017 nr. 16823 dd. 22-3-2017). Wijze van belang: • | Bestuurlijk belang: 84 Begroting 2027 Dantumadiel o | De deelnemende gemeenten en provincie nemen het in de begroting van het mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân voor hen geraamde bedrag voor hun gemeente respectievelijk provincie op in hun begroting.
o | Opheffing: ▪ | De regeling wordt opgeheven wanneer de colleges van twee derde van de deelnemers daartoe besluiten. ▪ | Het liquidatieplan voorziet in de verplichting van het bestuur van de deelnemende gemeenten en provincie tot het bijdragen in de financiële gevolgen van de beëindiging. • | Financieel belang: o | Artikel 19 GR Bedrijfsvoeringsorganisatie Mobiliteitsburo NOF Stct. 2017-16823; o | Variabele vervoerskosten op basis van gebruik vertaald in gebruikseenheden; o | Vaste kosten op basis van aantal leerlingen voor regiekosten op het routevervoer en aantal ritten voor de regiekosten van het vraagafhankelijke vervoer; o | Vaste kosten van het mobiliteitsbureau voor de deelnemende gemeenten op basis van het aantal inwoners.
Financieel Belang: Jaar | Begroting 2026 | Begroting 2027 (x € 1.000) | (x € 1.000) Financieel belang | 2027 | 900 | 984 Eigen vermogen | 2027 | 0 | 0 Vreemd vermogen | 2027 | 1189 | 1.094 Omvang financieel resultaat jaarrekening 2025, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): - GR Recreatieschap de Marrekrite Marrekrite Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam Programma’s: 4 Wurk, Bedriuw en Rekreaasje Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De Marrekrite behartigt binnen de opgedragen taken de gemeenschappelijke belangen van de colleges, met als doel een evenwichtige en gecoördineerde ontwikkeling van de recreatie in de provincie Fryslân, rekening houdende met de belangen van natuur en landschap. De Marrekrite heeft als taak ter behartiging van het openbaar belang: • | Het bevorderen van waterrecreatie • | Het bevorderen van landrecreatie • | Advisering en ontwikkeling (water- en landrecreatie) Wijze van belang: • | Bestuurlijk belang: o | Het colleges van Gedeputeerde staten en de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten wijzen elk één lid en tenminste één plaatsvervangend lid aan van het algemeen bestuur. De aanwijzing vindt zo spoedig mogelijk plaats. o | Het dagelijks bestuur bestaat uit de voorzitter en vijf andere leden, door en uit het algemeen bestuur aan te wijzen.
85 Begroting 2027 Dantumadiel • | Financieel belang: o | De geldmiddelen van De Marrekrite worden gevormd door de bijdragen van de colleges en subsidies, schenkingen en overige bijdragen en inkomsten. Financieel Belang: Jaar | Begroting 2026 | Begroting 2027 (x € 1.000) | (x € 1.000) Financieel belang | 2027 | 25 | 31 Eigen vermogen | 2027 | 3.687 | 3.666 Vreemd vermogen | 2027 | 9.383 | 10.500 Omvang financieel resultaat begroting 2027, x € 1.000: -21 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): - Vennootschappen en coöperaties NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland Juridische status: Naamloze vennootschap Programma’s: Algemiene dekkingsmiddels, Overhead, Heffing VPB en Onvoorzien Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De aanleg, het beheer, het onderhoud, de instandhouding en de exploitatie van centrale antenne inrichtingen met bijbehorende kabelnetten in de gemeente. Wijze van belang: • | Bestuurlijk belang: Stemrecht op grond van aandelen. • | Financieel belang: De gemeente Dantumadiel bezit 26,5% (2.650 x € 50) van de aandelen in NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland, maar is niet aansprakelijk voor de ontstane tekorten. Bij de jaarrekening 2016 is besloten geen dividend uit te keren. De gegevens over de aandelen is gebaseerd op de jaarrekening 2016 en zijn in 2024 (pagina 11/106 jaarrekening 2024) niet gewijzigd.
Financieel Belang: Jaar | Begroting 2025 | Begroting 2026 (x € 1.000) | (x € 1.000) Financieel belang | 2026 | 133 | 133 Eigen vermogen | 2026 | 7.736 | 7.003 Vreemd vermogen | 2026 | 39.315 | 36.201 Omvang financieel resultaat jaarrekening 2025, x € 1.000: -/-442 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): - 86 Begroting 2027 Dantumadiel Afvalsturing Friesland (Omrin) Afvalsturing Friesland (Omrin) Juridische status: Naamloze vennootschap Programma’s: Algemiene dekkingsmiddels, Overhead, Heffing VPB en Onvoorzien Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Uitvoeren van de wettelijke taak huishoudelijk en bedrijfsafval te verwerken op basis van contractafspraken met de gemeente. Doelstelling is dit op een doelmatige, milieu hygiënisch verantwoorde manier te doen en preventie en hergebruik van afval actief te bevorderen. Wijze van belang: • | Bestuurlijk belang: Stemrecht op basis van aandelen. De N.V. heeft 3.001 gewone aandelen A, 1.350 gewone aandelen B en 21 gewone aandelen C. Van de 3001 aandelen A zijn er 3.000 aandelen in bezit van de Friese gemeenten. Eén aandeel A is in handen van de GR OLAF en 1.350 aandelen B zijn in handen van gemeenten buiten Friesland. De gemeente Pekela heef de 21 aandelen C in handen. • | Financieel belang: De gemeente Dantumadiel is op twee manieren betrokken bij Omrin, als aandeelhouder en als klant/leverancier van afval.
Het aandeel staat op de balans met de historische aanschafwaarde van nul. De afvalsturing is een NV. Voor een NV gelden andere begrotingsregels. De BBV is niet van toepassing. De afvalsturing neemt daarom geen geprognotiseerde balans op in de begroting. Financieel Belang: Jaar | Begroting 2026 | Begroting 2027 (x € 1.000) | (x € 1.000) Financieel belang | 2027 | 0 | 0 Eigen vermogen | 2027 | Wordt niet verstrekt | Wordt niet verstrekt Vreemd vermogen | 2027 | Wordt niet verstrekt | Wordt niet verstrekt Omvang financieel resultaat begroting 2027; x € 1.000: 4.863 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): - Bank Nederlandse Gemeenten Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Juridische status: Naamloze vennootschap Programma’s: Algemiene dekkingsmiddels, Overhead, Heffing VPB en Onvoorzien Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Efficiënt betalingsverkeer van gemeenten. Wijze van belang: • | Bestuur belang: Stemrecht op basis van aandelen. • | Financieel belang: Dantumadiel bezit per 31-12-2024 12.285 aandelen, die een belang van € | 27.873. vertegenwoordigen (2,50 per aandeel). 87 Begroting 2027 Dantumadiel BNG Bank emitteert leningen, die beursgenoteerd zijn. Om die reden is BNG Bank gehouden aan de regels die de Autoriteit Financiële Markten stelt aan het verstrekken van mogelijk koersgevoelige informatie.