Begroting 2026 Dantumadiel_def

De gemeente staat per januari 2025 indirect borg voor € 61.000.000. Normen en limieten Kasgeldlimiet In de wet FIDO is een kasgeldlimiet opgenomen. De kasgeldlimiet stelt een maximum aan het financieren met kortlopende middelen. De gemiddelde netto-vlottende schuld per kwartaal van de gemeente mag de kasgeldlimiet niet overschrijden. Onder de netto-vlottende schuld vallen de kasgeldleningen, banksaldi en overige schulden. De kasgeldlimiet is in de uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het 66

jaar. Op basis van het begrotingstotaal 2026 is de kasgeldlimiet €6.296.000. Zoals ook uit onderstaande tabel blijkt zullen we naar verwachting onder de kasgeldlimiet blijven. Bedragen x € 1.000

Begroting 2026

Vlottende passiva

19.434

Vlottende activa

14.073

Netto vlottende schuld (+) / middelen (-)

5.361

Kasgeldlimiet

6.296

Ruimte onder de kasgeldlimiet

935

Begrotingstotaal

74.070

Normpercentage

8,5%

Kasgeldlimiet

6.296

Renterisiconorm In de wet FIDO is een norm opgenomen voor het maximale renterisico dat een gemeente mag lopen. De gemeente loopt renterisico op het moment dat nieuwe leningen moeten worden aangetrokken (herfinanciering) of als een renteherziening van toepassing is. De renterisiconom is in de uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar. Op basis van het begrotingstotaal 2026 is de renterisiconorm € 14.808.000. Uit onderstaande berekening blijkt, dat de gemeente Dantumadiel binnen de grenzen van de renterisiconorm blijft. Bedragen x € 1.000

Begroting 2026

Raming 2027

Raming 2028

Raming 2029

0

0

0

0

Aflossing

1.360

1.360

1.360

1.360

Renterisico

1.360

1.360

1.360

1.360

Renterisiconorm

14.808

14.808

14.808

14.808

Ruimte onder renterisiconorm

13.448

13.448

13.448

13.448

Begrotingstotaal

74.270

Normpercentage

20%

Renteherziening

67

Bedragen x € 1.000 Renterisiconorm

Begroting 2026

Raming 2027

Raming 2028

Raming 2029

14.854

EMU-saldo Het EMU-saldo is het saldo van de ontvangsten en de uitgaven van de overheid in een jaar, zijnde het netto financieringssaldo. Het EMU-saldo is binnen de Europese Unie een belangrijke indicator voor de gezondheid van de overheidsfinanciën. In het Stabiliteits- en Groeipact is afgesproken dat het EMU-tekort van de overheid maximaal 3% van het BBP mag bedragen. Via de wet Houdbare overheidsfinanciën is geregeld dat decentrale overheden een gelijkwaardige inspanning moeten leveren voor het behalen van de norm. Jaarlijks wordt vastgesteld wat het aandeel voor gemeenten gezamenlijk mag zijn. Voor begrotingsjaren 2024 tot en met 2026 is het gezamenlijk EMU-saldo van gemeenten vastgesteld op -0,34% van het BBP. Uit onderstaande tabel is op te maken dat met name in de jaren 2025 tot en met 2028 sprake is van een negatief EMU-saldo. Dit betekent dat er in deze jaren sprake is van een negatief financieringssaldo welke grotendeels wordt veroorzaakt door de geplande investeringen in activa in de betreffende jaren. Een deel van deze financieringsbehoefte kan worden opgevangen vanuit de schatkist en een deel zal moeten worden gefinancierd middels het aantrekken van nieuwe langlopende leningen. Onderstaande is het verwachtte EMU-saldo van de gemeente berekend. Begroting 2025

Begroting 2026

Raming 2027

Raming 2028

Raming 2029

Exploitatiesaldo voor mutaties reserves (+)

-1.979

1.047

1.547

1.934

2.191

Mutaties (im)materiële vaste activa (-)

4.995

9.120

8.482

5.981

-3.116

Mutaties voorzieningen (+)

-558

-790

-843

-811

-5.783

Mutaties voorraden (inclusief bouwgrondexploitatie) (-)

-284

396

210

210

210

-7.248

-9.259

-7.988

-5.068

-686

Bedragen x € 1.000

Berekend EMU-saldo

Financieringslasten in de exploitatie Toerekening renteresultaat Het renteresultaat wordt toegerekend aan taakvelden afhankelijk van een positief- of negatief saldo. Wanneer er sprake is van een positief saldo, de rentebaten zijn hoger dan de rentelasten, wordt het positieve saldo toegerekend aan het taakveld Treasury. Wanneer er sprake is van een negatief saldo, de rentelasten zijn hoger dan de rentebaten, wordt de rente toegerekend aan de verschillende taakvelden middels de omslagrente. De omslagrente wordt bepaald door de rentekosten te verminderen met de rentebaten en de rente die direct toegerekend kan worden aan de grondexploitatie of projecten. De rentekosten die resteren worden gedeeld door de boekwaarde van de (im)materiële vaste activa om zo de 68

omslagrente te bepalen. De (im)materiële vaste activa zijn ingedeeld naar taakveld, het vermenigvuldigen van de boekwaard van het actief maal de omslagrente bepaald vervolgens de rentekosten per taakveld. Voor 2026 verwachten we een rentelastresultaat van € 62.000 negatief. Vrijwel de gehele rentelast wordt wordt omgeslagen over de activa en beland zodoende in de programma's. Na aftrek van de omgeslagen rentelasten resteert er een positief resultaat van € 2.000 op het taakveld treasury. In de onderstaande tabel worden de rentebaten, rentelasten en de verdeling daarvan weergegeven. Bedragen x € 1.000

Begroting 2026

Rentelasten Langlopende leningen Rekening courant krediet SVn Totale rentelasten

-249 0 -249

Rentebaten Schatkistbankieren

165

SVn leningen

21

Overige leningen / Rekening courant

0

Totale rentebaten

186

Renteresultaat

-62

Verdeling renteresultaat Verrekening taakvelden o.b.v. omslagrente Taakveld treasury

-64 2

69

Paragraaf bedrijfsvoering 5.1 Inleiding De term ‘bedrijfsvoering’ verwijst naar de inzet van bedrijfsmiddelen om de bedrijfsdoelen te behalen. Die bedrijfsmiddelen zijn: personeel, informatie, organisatie, financiën, automatisering, communicatie, huisvesting (‘PIOFACH’), aangevuld met juridisch en inkoop. In deze paragraaf worden de volgende onderwerpen behandeld: • • • • •

Ontwikkeling personele bezetting ICT als belangrijke randvoorwaarde Ontwikkeling risicomanagement en interne controle Fraude en integriteit Continuïteit

5.2 Ontwikkeling personele bezetting Het begrote vaste aantal FTE voor de organisatie bedraagt per 1 januari 2025 163,2 FTE. Daarnaast is een tijdelijke formatie vastgesteld van 15,1 FTE. Het totale aantal FTE is daarmee gelijk aan 2024. Vanaf 2026 zal de tijdelijke formatie worden afgebouwd. Het ziekteverzuimpercentage heeft zich als volgt ontwikkeld Ziekteverzuim % 2021

5,09%

2022

6,37%

2023

6,24%

2024

4,79%

2025 (t/m aug)

7,73%

Het ziekteverzuim t/m 2023 heeft betrekking op de centrumregeling. Een vergelijking van 2024 en 2025 met eerdere jaren is daardoor niet goed mogelijk. Het ziekteverzuim is in 2025 significant gestegen door een toename van middellang en lang verzuim. Dit is in lijn met de landelijke verzuimtrends 2025. Het procentuele ziekteverzuim ligt boven het landelijk gemiddeld voor de sector Openbaar bestuur en overheidsdiensten (CBS: 6,6%, eerste halfjaar 2025). Formatie - Project Dantumadiel 2027 In 2025 is gestart met het project Dantumadiel 2027. Een project welke de organisatie handvaten moet gaan geven om te komen tot een operationele organisatie op basis van het vastgestelde (structurele) formatieontwerp. In de periode 2024-2026 maakt de organisatie gebruik van tijdelijke extra formatie om de aanwezige frictie, ten gevolge van de start, het hoofd te kunnen bieden. Dit proces om te downsizen is best complex omdat de organisatie gebouwd is op verschillende aannames (aantal cliënten, areaal en kwaliteitsniveaus welke in de praktijk soms afwijken van de aanname). Tevens blijkt de inrichting van werkprocessen een duidelijke relatie met de omvang van de organisatie te hebben. Het project Dantumadiel 2027 zal ondersteuning geven aan dit proces 70

door onder meer een vergelijking aan te gaan met een aantal referentiegemeenten. Belangrijk is dat autonome ontwikkelingen op diverse beleidsterreinen ook een autonome besluitvorming gaan krijgen. Dantumadiel 2027 kent het takenpakket van 1 januari 2024 als uitgangspunt.

5.3 ICT als belangrijke randvoorwaarde In 2025 is het informatieplan "informatie op orde" 2025- 2028 vastgesteld. We gaan de online dienstverlening in brede zin verder ontwikkelen en de informatiehuishouding verbeteren. Dit mede aangejaagd door wetgeving als Wet open overheid (Woo) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv). Daarbij rekening gehouden met landelijke ontwikkelingen op het gebied van bijvoorbeeld common ground (modernisering informatielandschap). Verder gaan we de inzet en gebruik van een eDepot voor duurzame informatieopslag verkennen aangezien de overbrengingstermijn van te bewaren (digitale) dossiers wordt verkort van 20 jaar naar 10 jaar. We gaan daarnaast een transitie naar de cloud maken en waarbij steeds meer bedrijfsapplicaties als "software as a service" worden afgenomen. En wordt de adoptie van Microsoft 365 voor een moderne (cloud) werkplek als organisatieontwikkeling opgepakt. We gaan daarnaast onze digitale vaardigheden continue onderhouden. En werk maken van 'datagedreven werken' en verder inzetten op het gebruik van data. En de kansen van de inzet van AI verder verkennen en waarbij kwaliteit van data een belangrijke rol speelt.

5.4 Ontwikkeling risicomanagement en interne controle Risicobeheersing verbonden partijen Het provinciaal initiatief van concerncontrollers om een gezamenlijke risicoanalyse te maken van de verbonden partijen is in 2024 weer opgepakt en heeft zich verder ontwikkeld. Er zijn rapportages beschikbaar van een aantal verbonden partijen. We verwachten dat hierdoor de paragraaf verbonden partijen in de begroting en de jaarrekening meer inhoud krijgt en dat de gemeentelijke sturing op de verbonden partijen zich verder gaat ontwikkelen. Ontwikkelagenda control Er wordt ook in 2026 aandacht gegeven aan de beheersing van de financiële processen. De Controllers gaan daartoe, in het controlplatform, het gesprek aan met de vakafdelingen over de met de processen samenhangende risico’s met het doel beheersingsmaatregelen te treffen om te voorkomen dat de risico’s leiden tot fouten of nadelen. Het gaat hier bijvoorbeeld om rechtmatigheidsrisico’s, het niet volledig in rekening brengen van belastingen of leges, het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik, fraude, etc. Deze gesprekken worden gevoerd met de vakafdelingen die een verantwoordelijkheid hebben voor een financieel proces om te bekijken of de processen in opzet goed geregeld zijn.

Om na te gaan of het in de praktijk ook zo werkt worden dossiercontroles uitgevoerd door collega’s van medewerkers uit de teams die er uitvoering aan geven. De Controllers begeleiden dit, zijn verantwoordelijk voor de kwaliteitsborging, reviewen deze controles en rapporteren aan het management en de directie over de resultaten en adviseren hieromtrent aan management, directie en bestuur. De rapportages worden gebruikt door de accountant om het college te adviseren over de interne beheersing en een conclusie te trekken over de getrouwheid van de jaarrekening en de rechtmatigheid van de beheers handelingen ten behoeve van de gemeenteraad.

71

Collegeverklaring financiële rechtmatigheid Vanaf boekjaar 2023 neemt het college een rechtmatigheidsverklaring op in de jaarrekening. In deze verklaring verantwoordt het college zich over het rechtmatig handelen aan de raad. Hierbij richt men zich op de overgebleven rechtmatigheidscriteria (Begrotingscriteria, Voorwaarden criterium en Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium (hierna M&O). De accountant geeft een verklaring af voor de getrouwheid en onderzoekt daarbij ook de getrouwheid van de collegeverklaring. De collegeverklaring heeft niet alleen betrekking op de financieel rechtmatige toepassing van de regels uit de verordeningen maar ook op de begrotingsrechtmatigheid en mogelijk misbruik door derden van gemeentelijke voorzieningen. De betaalbaarheid en toegankelijkheid van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning vormen een belangrijk maatschappelijk vraagstuk. Binnen onze gemeente wordt veel geld besteed aan zorg voor deze groep kwetsbare inwoners. Het is daarom van groot belang dat de gemeente Dantumadiel zich inzet voor de inkoop van kwalitatief hoogwaardige en doelmatige zorg, en tegelijkertijd een zorgvuldig toezicht houdt op de gedeclareerde kosten. In 2025 is een Algemeen Controleplan opgesteld en vastgesteld door het college. Dit Controleplan beschrijft hoe de gemeente Dantumadiel haar toezicht uitvoert en hoe wordt voldaan aan de wettelijke vereisten.

Op basis van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) is de gemeente verantwoordelijk voor een rechtmatige en doelmatige inkoop en controle van geleverde zorg. De focus ligt op het proces van materiële controle, waarbij inzicht wordt gegeven in de te controleren risico’s en de werkwijze waarmee deze risico’s worden aangepakt. Voor het betaalbaar en toegankelijk houden van de zorg is het essentieel dat de gemeente Dantumadiel kwalitatief goede en doelmatige zorg inkoopt en controleert of de levering van de betaalde zorg daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en of deze ook doelmatig geweest. Het uitvoeren van de materiële controles vergt personele inzet van een accountmanager, medewerker Bibob onderzoek en een medewerker voor het maken van analyses. Vanaf het jaar 2025 zijn hier de benodigde middelen voor beschikbaar gesteld. Waar in de jaren 2023 en 2024 de gemeente nog ervaring moest opdoen met M&O wordt hier vanaf 2025 uitvoering aangegeven. De controllers bereiden de collegeverklaring voor. Dit vraagt van de controllers een onafhankelijke positie. De verantwoordelijkheid van het uitvoeren van de eerstelijnscontroles ligt bij de teammanagers.

De controllers opereren in de tweede lijn door vast te stellen of de beheersmaatregelen nageleefd worden en voldoende zekerheid geven en in de derde lijn door te toetsen of de door de teammanager gekozen beheersmaatregelen op basis van opzet, bestaan en werking voldoende zijn. Ook doen de controllers aanbevelingen aan management en bestuur waar het gaat om de doelmatigheid en efficiency van de processen.

5.5 Fraude en integriteit Fraude, Misbruik en oneigenlijk gebruik In de kadernota rechtmatigheid 2022 van de commissie BBV is het volgende opgenomen ten aanzien van het onderwerp fraude. “De accountant heeft een verantwoordelijkheid met betrekking tot fraude in het kader van de controle van de jaarrekening. Dit type fraudes omvat opzettelijke handelingen door één of meerdere personen binnen de gemeente, waarbij gebruik wordt gemaakt van misleiding teneinde een onrechtmatig of onwettig voordeel te behalen. Een voorbeeld is het betalen van valse facturen waarbij één of meerdere personen binnen de gemeente betrokken zijn. Dit type fraudes is een onderdeel van de getrouwheidsverklaring van de accountant en wordt daarom niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Als de gemeente deze fraude op een 72

juiste manier heeft verwerkt in de jaarrekening, dan kan deze toegelicht worden in de paragraaf bedrijfsvoering, maar er is geen verplichting”. Naast fraude kan er sprake zijn van misbruik en oneigenlijk gebruik. In het dagelijks taalgebruik is het gebruikelijk misbruik en oneigenlijk gebruik ook als fraude te bestempelen, denk hierbij aan een term als 'zorgfraude' of ‘bijstandsfraude’ of aan ‘fraude’ met vergunningen. Dit type fraudes valt nadrukkelijk onder het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Het gaat hier om derden die misbruik maken van (gemeentelijke) regelingen. De verantwoording over misbruik en oneigenlijk gebruik wordt vanaf het verslagjaar 2023 opgenomen in de collegeverklaring bij de jaarrekening. Fraudebeheersing Het is belangrijk dat de gemeente Dantumadiel zich realiseert welke frauderisico’s zij loopt en hoe zij hier bewust mee kan omgaan. Onze gemeente is namelijk zelf verantwoordelijk voor fraudebestrijding. Vanwege de maatschappelijke functie is het van belang om dit intern en extern zichtbaar en transparant te maken. Ook onze gemeente heeft te maken met frauderisico’s die deels wel en deels ook niet voorkomen kunnen worden. Door frauderisico’s te analyseren kunnen we weloverwogen keuzes maken ten aanzien van het voorkomen daarvan. Het college is primair verantwoordelijke voor het vermijden en ontdekken van fraude.

De frauderisicoanalyse is vanaf 2024 een vast onderdeel van het Interne Controle Plan van het team Control. Deze frauderisicoanalyse kan worden gecombineerd met de risicoanalyse in het kader van de rechtmatigheidscontrole. Dit omdat een overlap bestaat tussen fraude- en rechtmatigheidsrisico’s. Ieder jaar worden binnen de control platforms de risico’s periodiek geïnventariseerd. De uitkomsten van de frauderisicoanalyse dienen te leiden tot adequate beheersmaatregelen om de gesignaleerde frauderisico’s te beperken. Tegelijkertijd is het maken van een frauderisicoanalyse een stap in fraudebewustwording Er is in toenemende mate belangstelling voor het voorkomen en beperken van fraude binnen overheidsorganisaties. Fraude doet het vertrouwen in de overheid afnemen. Ook kan fraude gemeenschapsgeld kosten. Begin 2025 heeft het college het Fraudebeleidsplan vastgesteld. In het fraudebeleidsplan wordt beschreven wat we onder fraude verstaan, wat de factoren voor frauderisico’s zijn, wat ons fraudebeleid inhoudt en wat onze uitgangspunten voor dit beleid zijn. Tevens wordt de procedure die we volgen bij (een vermoeden van) fraude beschreven. Integriteit In 2025 ligt de focus met name op integriteit rondom de indiensttreding van medewerkers. Er is de geheimhoudingsverklaring en VOG voor al het (nieuwe) personeel.

Viermaal per jaar is er een moment waarop onze nieuwe collega’s de eed of belofte voor ambtenaren af. Tijdens die bijeenkomst doen we ook een introductie over het onderwerp en spelen we een dilemmaspel. Verder krijgt het onderwerp ook aandacht via de thema’s ondermijning (in samenwerking met de collega’s van Veiligheid) en (digitale) informatieveiligheid (o.a. via de Arda-trainingen). Ook voor 2026 staat het vergroten van bewustwording en weerbaarheid op de agenda. Door het actualiseren van beleid en regelingen, door het organiseren van workshops integriteit en door in directie en managementteam in gesprek te blijven over de verschillende facetten van dit onderwerp.

73

5.6 Continuïteit De begroting is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. De continuïteit van gemeenten is op grond van artikel 12 van de financiële verhoudingswet wettelijk verankerd. Om die reden is de continuïteit van de gemeente Dantumadiel in voldoende mate gewaarborgd. Tevens zijn in de begroting of andere besluiten geen stellige voornemens om majeure aanpassingen te doen in beleid, taken, activiteiten of locaties die mogelijk materiële effecten hebben op vermogen of resultaat.

74

Paragraaf verbonden partijen Verbonden partijen 6.1 Inleiding De meeste taken die worden uitgevoerd, zijn wettelijk opgedragen aan de uitvoerende gemeente. Dit betreft bijvoorbeeld de inzameling van huishoudelijk afval en de taken die de gemeente op zich neemt als gevolg van de decentralisatie. Daarnaast bestaan er taken die door de gemeente op eigen initiatief worden uitgevoerd, zoals sport en de exploitatie van gronden. Bij de uitvoering van de verschillende taken maakt de gemeente zelf de keuze om deze zelf te doen, of om de taken te laten uitvoeren door andere partijen. Bij het maken van de keuzes wordt onder andere gekeken naar de volgende aspecten: •

Kunnen er (bedrijfseconomische) schaalvoordelen worden behaald?

•

Wordt bij de uitvoering/dienstverlening een betere kwaliteit/dienstverlening gerealiseerd?

Indien wordt gekozen voor de uitvoering van de taak door een verbonden partij, kunnen daarin twee keuzes worden gemaakt, namelijk: •

De activiteiten worden uitgevoerd door een partij waarin de gemeente geen zeggenschap heeft;

•

De activiteiten worden uitgevoerd door een partij waarin de gemeente wel zeggenschap heeft.

6.2 Verbonden partij Er is sprake van een verbonden partij als de gemeente in die organisatie een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Dit is vastgelegd in artikel 1 lid b van het Besluit begroting en verantwoording, waarin staat dat een verbonden partij een privaat- of publiekrechtelijke organisatie is waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Definitie bestuurlijk belang (artikel 1 lid d): zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht. Definitie financieel belang (artikel 1 lid c): een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is indien de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt.

75

6.3 Beleidskader Uit de definitie van een verbonden partij in het Besluit begroting en verantwoording blijkt dat sprake móet zijn van een financieel belang én een bestuurlijk belang. Indien het alleen om een financieel belang of alleen om een bestuurlijk belang gaat, dan is er geen sprake van een verbonden partij.

6.4 Overige belangrijke bepalingen zijn: • Artikel 5 BBV schrijft voor dat verbonden partijen niet geconsolideerd worden in de begroting en in de jaarstukken; •

Artikel 8 lid 3 BBV schrijft voor dat de betrokkenheid van verbonden partijen bij de realisatie van de doelstellingen binnen een programma, moet worden opgenomen in het betreffende programma;

•

Artikel 9 lid 2 BBV meldt dat verbonden partijen verplicht moeten worden opgenomen in een aparte paragraaf verbonden partijen. Deze is daarmee onderdeel van de beleidsbegroting en het jaarverslag.

6.5 Soorten verbonden partijen Er zijn twee soorten verbonden partijen, namelijk de publiekrechtelijke verbonden partij en de privaatrechtelijke verbonden partij. •

Publiekrechtelijke verbonden partij Bij de publiekrechtelijke verbonden partij gaat het om een samenwerking tussen overheden. Een dergelijke partij is opgericht op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Daarin regelen de deelnemende overheden onderling de vertegenwoordiging en de financiële aansprakelijkheid van de deelnemers. In het geval een gemeenschappelijke regeling niet meer aan zijn verplichtingen voldoet, dan zijn deelnemende partijen gezamenlijk verantwoordelijk voor een negatief saldo dat ontstaat.

•

Privaatrechtelijke verbonden partij Van een privaatrechtelijke verbonden partij is sprake als er wordt samengewerkt tussen overheden onderling of tussen overheden en private partijen. De samenwerking is in dat geval geregeld op basis van het Burgerlijk Wetboek. Bij privaatrechtelijke verbonden partijen wordt onderscheid gemaakt in:

•

Verenigingen; o

Commanditaire vennootschappen en onderlinge waarborgmaatschappijen;

o

Naamloze vennootschappen;

o

Besloten vennootschappen of stichtingen.

6.6 Voorschriften conform BBV In artikel 15 van het Besluit begroting en verantwoording staat welke informatie er bij de begroting en jaarrekening moet worden gepubliceerd. Het gaat dan om: •

De visie op en de beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen; zie programma’s. 76

•

De lijst van verbonden partijen die wordt onderverdeeld in: o

Gemeenschappelijke regelingen;

o

Vennootschappen en coöperaties;

o

Stichtingen en verenigingen;

o

Overige verbonden partijen.

In de lijst zal per verbonden partij de volgende informatie worden opgenomen: •

De wijze waarop de gemeente een belang heeft;

•

Het verwachte belang van de gemeente aan het begin en het einde van het begrotingsjaar;

•

De verwachte omvang van het eigen en vreemd vermogen aan het begin en het einde van het begrotingsjaar;

•

De verwachte omvang van het financieel resultaat;

•

De eventuele risico’s.

6.7 Risico's Bij elke verbonden partij is een kopje opgenomen betreffende het risico dat de verbonden partij vormt voor de gemeente. Doet zich een risico voor, dan is dit bij de verbonden partij vermeld. Geen risico komt tot uitdrukking in een plat streepje - .

6.8 Verbonden partijen Conform de regelgeving vanuit de commissie BBV-artikel 15 BBV lid 1 b geven we de bovenstaande informatie schematisch weer, in een lijst van verbonden partijen. De gemeente heeft de volgende verbonden partijen. •

•

Gemeenschappelijke regelingen o

GR Veiligheidsregio Fryslân

o

GR Sociaal Domein Fryslân

o

GR Welstandszorg Hûs en Hiem

o

GR Fryske Utfieringstsjinst Milieu en Omjouwing (FUMO)

o

GR Dokwurk

o

GR Mobiliteitsburo Noard East Fryslân

o

GR Recreatieschap de Marrekrite

Vennootschappen en coöperaties o

NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland

o

Afvalsturing Friesland (Omrin) 77

•

•

o

Bank Nederlandse Gemeenten

o

Coöperatie Openbare Verlichting Energie Fryslân UA

Stichtingen en verenigingen o

Stichting Roobol

o

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

o

Vereniging van Friese Gemeenten

o

Stichting IJswegencentrale Oostergo

Overige verbonden partijen o

Geen

78

Gemeenschappelijke regelingen GR Veiligheidsregio Fryslân Veiligheidsregio Fryslân Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam Programma’s: 1 Ynwenner en Bestjoer en 3 Soarch en Wolwêzen

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De Veiligheidsregio Fryslân is een gemeenschappelijke regeling per 1-1-2014 van alle Friese gemeenten en verzorgt de wettelijke taken op het gebied van veiligheid en gezondheid voor de inwoners van de provincie Fryslân. Activiteiten betreffen o.a. publieke gezondheidszorg, brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, en het beheer van een gemeenschappelijke meldkamer, het zijn van een platform voor samenwerking voor geallieerde diensten en partners etc. Wijze van belang: •

Bestuurlijk belang: o

Het algemeen bestuur van de regio bestaat overeenkomstig art. 11, lid 1 van de wet, uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten;

o

Het dagelijks bestuur bestaat uit:

o •

▪

de voorzitter van het algemeen bestuur;

▪

de voorzitter van de agendacommissie Gezondheid en een lid aan te wijzen uit en door de agendacommissie Gezondheid;

▪

de voorzitter van de agendacommissie Veiligheid en een lid aan te wijzen uit en door de agendacommissie Veiligheid.

De agendacommissie is een bestuurscommissie volgens art 25 Wgr.

Financieel belang: o

Voor de verdeling van de kosten wordt als verdeelsleutel gehanteerd het aantal inwoners van de gemeenten volgens de door het Centraal Bureau voor de Statistiek openbaar gemaakte bevolkingscijfers per 1 januari van het jaar, voorafgaande aan dat, waarvoor de bijdrage verschuldigd is. De deelnemende gemeenten dragen er zorg voor dat de regio te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen.

79

Financieel Belang: Jaar

Begroting 1-1 (x € 1.000)

Begroting 31-12 (x € 1.000)

Financieel belang

2026

2.378

2.378

Eigen vermogen

2026

4.702

3.305

Vreemd vermogen

2026

101.237

113.059

Omvang financieel resultaat begroting 2026, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

GR Sociaal Domein Fryslân Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018 Juridische status: Gemeenschappeling regeling met centrumgemeente Programma’s: 3 Soarch en Wolwêzen

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Alle Friese gemeenten zijn een centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018 aangegaan met als centrumgemeente de gemeente Leeuwarden (Staatscourant 2017 nr. 61128, dd. 24 okt 2017). Het doel is de beleidsvoorbereiding ten behoeve van de wettelijke taken op terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie en de inkoop ten behoeve van wettelijke taken op het terrein van jeugdzorg en maatschappelijke ontwikkeling doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te organiseren met de Friese gemeenten. Wijze van belang: •

•

Bestuurlijk belang: o

De gemeente Leeuwarden is een centrumgemeente als bedoeld in art 8 lid 4 Wet gemeenschappelijke regelingen.

o

De centrumgemeente wordt mandaat , volmacht en machtiging verleend door de gastgemeenten om de taken op het terrein van het sociaal domein, waaronder o.a. WMO, Jeugdwet, Participatiewet, namens de gastgemeenten uit te voeren, conform de bepalingen in de gemeenschappelijke regeling.

Financieel belang: o

De kosten voor de dienstverlening bestaan uit kosten voor instandhouding en kosten voor taakuitvoering. De kosten voor instandhouding worden onder gemeenten verdeeld op basis van inwoneraantal van elke gemeente met peildatum 80

1 januari van jaar t-1. De kosten voor uitvoering van taken worden verdeeld onder gemeenten op basis van het percentuele aandeel dat een gemeente toekomt in het totaal van aantallen cliënten op basis van deJeugdwet, zoals meest recentelijk vastgesteld door het Centraal Bureau voor Statistiek, op peildatum 1 januari van jaar t-1. Dit geldt voor zowel de uitvoering van taken in het kader van de verplichte wettelijke samenwerking als voor de vrijwillige samenwerking voor de Jeugdwet. De totale kosten worden na gecalculeerd en volledig doorberekend aan de deelnemende gemeenten. o

Voor de paragraaf zijn geen gegevens ontvangen.

Financieel Belang: Jaar

Begroting 1-1 (x € 1.000)

Begroting 31-12 (x € 1.000)

Financieel belang

2026

202

202

Eigen vermogen

2026

0

0

Vreemd vermogen

2026

0

0

Omvang financieel resultaat jaarrekening 2024, x € 1.000: Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

GR Welstandszorg Hûs en Hiem Welstandszorg Hûs en Hiem Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam Programma’s: 5 Wenjen en Omjouwing

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Het voorzien van de gemeenten in de welstandsadvisering als bedoeld in de Woningwet en advisering over toepassing van de Monumentenwet. Wijze van belang: •

Bestuurlijk belang: o

Het algemeen bestuur bestaat uit zoveel leden als het aantal deelnemende gemeenten bedraagt.

o

De raden wijzen hetzij hun voorzitter, hetzij een wethouder van hun gemeente als lid en als plaatsvervangend lid aan.

81

o •

Op grond van artikel 13 van de gemeenschappelijke regeling wordt het dagelijks bestuur benoemd uit het algemeen bestuur.

Financieel belang: o

De gemeente is aansprakelijk voor de financiële tekorten bij Welstands-zorg Hûs en Hiem. Bekostiging geschiedt via een jaarlijkse bijdrage op begrotingsbasis en rekeningbasis.

Financieel Belang: Jaar

Begroting 2025 (x € 1.000)

Begroting 2026 (x € 1.000)

Financieel belang

2026

18

19

Eigen vermogen

2026

383

383

Vreemd vermogen

2026

403

383

Omvang financieel resultaat begroting 2026, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

GR Fryske Utfieringstsjinst Milieu en Omjouwing (FUMO) Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam Programma’s: 5 Wenjen en Omjouwing

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De FUMO is bedoeld voor de uitvoering van taken en bevoegdheden ten behoeve van de deelnemers op het gebied van het milieu- en omgevingsrecht in ruime zin in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede taken en bevoegdheden op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten. Het openbaar lichaam heeft de volgende taken: •

basistakenpakket: het ten behoeve van de deelnemers uitvoeren van adviserende, voorbereidende en uitvoerende taken die behoren tot het zogenoemde basistakenpakket, zoals opgenomen in Bijlage 1 van de gemeenschappelijke regeling FUMO 2017.

•

aanvullend takenpakket (facultatief): het ten behoeve van de deelnemers uitvoeren van niet tot het basistakenpakket behorende adviserende, voorbereidende en uitvoerende taken op het terrein van het milieu- en omgevingsrecht, voor zover de betreffende deelnemer 82

daartoe een besluit heeft genomen; •

adviserende en voorbereidende taken t.b.v. bezwaarprocedures, administratief beroepsprocedures en rechtsgedingen;

•

de advisering over en voorbereiding van besluiten op grond van de Wet openbaarheid van bestuur;

•

het adviseren over en ontwikkelen van strategische en operationele beleidskaders op het terrein van het milieu- en omgevingsrecht;

•

het in stand houden van een Milieualarm-nummer.

Wijze van belang: •

•

Bestuurlijk belang: o

Gedeputeerde staten wijzen uit hun midden twee leden aan van het algemeen bestuur.

o

De deelnemers ( de colleges van burgemeester en wethouders, het dagelijks bestuur van Wetterskip Fryslân) wijzen elk uit hun midden één lid aan van het algemeen bestuur.

o

Het dagelijks bestuur bestaat uit vijf leden, de voorzitter inbegrepen, door en uit het algemeen bestuur aan te wijzen, conform artikel 10 van de g.r. Fumo 2017.

Financieel belang: o

De kosten van het basispakket wordt toegerekend op basis van het aantal inrichtingen maal een bedrag per type inrichting;

o

De kosten van de overige taken worden toegerekend op basis van de totale inzet van personeel in uren maal een uurtarief.

o

Conform artikel 30 gr. Fumo 2017.

Financieel Belang: Jaar

Begroting 2025 (x € 1.000)

Begroting 2026 (x € 1.000)

Financieel belang

2026

450

544

Eigen vermogen

2026

800

800

Vreemd vermogen

2026

4.755

4.755

Omvang financieel resultaat begroting 2026, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

83

GR Dokwurk Dokwurk (Voor 1-8-2021 Leer- werkbedrijf Noardeast-Fryslân) Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam voor Dantumadiel en de gemeente NoardeastFryslân Programma’s: 3 Soarch en Wolwêzen en 6 Iepenbiere Romte

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Het openbaar lichaam behartigt de gemeenschappelijke en afzonderlijke belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van gesubsidieerde arbeid en (arbeid)re-integratie van de doelgroepen die vallen onder de Participatiewet en de Wet Sociale Werkvoorziening (art 3 gem reg). De gemeenschappelijke regeling is aangegaan door de gemeenten Dantumadiel en de voormalige gemeenten Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. Deze vm. gemeenten zijn opgegaan in de gemeente Noardeast-Fryslân. Wijze van belang: •

•

Bestuurlijk belang: o

Het algemeen bestuur bestaat uit twee leden per deelnemende gemeente. De gemeenschappelijke regeling is door de colleges van burgemeester en wethouders aangegaan.

o

Het dagelijks bestuur, door en uit het algemeen bestuur gekozen, is zodanig samengesteld dat elke deelnemende gemeente is vertegenwoordigd, waaronder begrepen de voorzitter en een eventueel lid/eventuele leden buiten de kring van het algemeen bestuur, zoals bedoeld in artikel 14, tweede lid van de Wgr.

Financieel belang: o

Iedere deelnemende gemeente verbindt zich in beginsel om de volledige rijksmiddelen ( inclusief eventueel bijzondere subsidiecomponenten), voor zover deze zijn bedoeld voor de realisatie van de in artikel 3 van de gemeenschappelijke regeling aan het openbaar lichaam opgedragen taken en de gemeentelijke bijdrage op basis van de begroting, op tijd en onverkort te voldoen aan het openbaar lichaam.

o

De deelnemende gemeenten zullen echter steeds zorg voor dragen dat het openbaar lichaam te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan al zijn verplichtingen jegens derden te voldoen.

Financieel Belang:

Financieel belang

Jaar

Begroting 2025 (x € 1.000)

Begroting 2026 (x € 1.000)

2026

434

310

84

Jaar

Begroting 2025 (x € 1.000)

Begroting 2026 (x € 1.000)

Eigen vermogen

2026

14.530

13.660

Vreemd vermogen

2026

12.152

11.630

Omvang financieel resultaat jaarrekening 2024, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

GR Mobiliteitsbureau Noard East Fryslân Bedrijfsvoering organisatie Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met bedrijfsvoeringsorganisatie Programma’s: 3 Soarch en Wolwêzen

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De gemeenten: Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytstjerksteradiel en de provincie Fryslân hebben besloten om samen te werken in de regio Noordoost Fryslân op het gebied van het regionale doelgroepenvervoer en openbaar vervoer, dit om de leefbaarheid in de regio Noord Oost Fryslân te behouden. Daarvoor hebben zij besloten de gemeenschappelijke regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân te treffen (Staatscourant 2017 nr. 16823 dd. 22-3-2017). Wijze van belang: •

•

Bestuurlijk belang: o

De deelnemende gemeenten en provincie nemen het in de begroting van het mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân voor hen geraamde bedrag voor hun gemeente respectievelijk provincie op in hun begroting.

o

Opheffing: ▪

De regeling wordt opgeheven wanneer de colleges van twee derde van de deelnemers daartoe besluiten.

▪

Het liquidatieplan voorziet in de verplichting van het bestuur van de deelnemende gemeenten en provincie tot het bijdragen in de financiële gevolgen van de beëindiging.

Financieel belang: o

Artikel 19 GR Bedrijfsvoeringsorganisatie Mobiliteitsburo NOF Stct. 2017-16823;

85

o

Variabele vervoerskosten op basis van gebruik vertaald in gebruikseenheden;

o

Vaste kosten op basis van aantal leerlingen voor regiekosten op het routevervoer en aantal ritten voor de regiekosten van het vraagafhankelijke vervoer;

o

Vaste kosten van het mobiliteitsbureau voor de deelnemende gemeenten op basis van het aantal inwoners.

Financieel Belang: Jaar

Begroting 2025 (x € 1.000)

Begroting 2026 (x € 1.000)

Financieel belang

2026

894

900

Eigen vermogen

2026

0

0

Vreemd vermogen

2026

1.038

1.189

Omvang financieel resultaat jaarrekening 2024, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

GR Recreatieschap de Marrekrite Marrekrite Juridische status: Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam Programma’s: 4 Wurk, Bedriuw en Rekreaasje

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De Marrekrite behartigt binnen de opgedragen taken de gemeenschappelijke belangen van de colleges, met als doel een evenwichtige en gecoördineerde ontwikkeling van de recreatie in de provincie Fryslân, rekening houdende met de belangen van natuur en landschap. De Marrekrite heeft als taak ter behartiging van het openbaar belang: •

Het bevorderen van waterrecreatie

•

Het bevorderen van landrecreatie

•

Advisering en ontwikkeling (water- en landrecreatie)

Wijze van belang: •

Bestuurlijk belang: o

Het colleges van Gedeputeerde staten en de colleges van burgemeester en 86

wethouders van de gemeenten wijzen elk één lid en tenminste één plaatsvervangend lid aan van het algemeen bestuur. De aanwijzing vindt zo spoedig mogelijk plaats. o

•

Het dagelijks bestuur bestaat uit de voorzitter en vijf andere leden, door en uit het algemeen bestuur aan te wijzen.

Financieel belang: o

De geldmiddelen van De Marrekrite worden gevormd door de bijdragen van de colleges en subsidies, schenkingen en overige bijdragen en inkomsten.

Financieel Belang: Jaar

Begroting 2025 (x € 1.000)

Begroting 2026 (x € 1.000)

Financieel belang

2026

23

23

Eigen vermogen

2026

3.709

3.683

Vreemd vermogen

2026

7.850

9.383

Omvang financieel resultaat begroting 2026, x € 1.000: 0 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

87

Vennootschappen en coöperaties NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland Juridische status: Naamloze vennootschap Programma’s: Algemiene dekkingsmiddels, Overhead, Heffing VPB en Onvoorzien

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De aanleg, het beheer, het onderhoud, de instandhouding en de exploitatie van centrale antenne inrichtingen met bijbehorende kabelnetten in de gemeente. Wijze van belang: •

Bestuurlijk belang: Stemrecht op grond van aandelen.

•

Financieel belang: De gemeente Dantumadiel bezit 26,5% (2.650 x € 50) van de aandelen in NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland, maar is niet aansprakelijk voor de ontstane tekorten. Bij de jaarrekening 2016 is besloten geen dividend uit te keren. De gegevens over de aandelen is gebaseerd op de jaarrekening 2016 en zijn in 2024 (pagina 11/106 jaarrekening 2024) niet gewijzigd.

Financieel Belang: Jaar

Jaarrekening 1-1 (x € 1.000)

Jaarrekening 31-12 (x € 1.000)

Financieel belang

2025

133

133

Eigen vermogen

2025

9.242

7.736

Vreemd vermogen

2025

41.427

39.315

Omvang financieel resultaat jaarrekening 2025, x € 1.000: -/-1.453 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

Afvalsturing Friesland (Omrin) Afvalsturing Friesland (Omrin) Juridische status: Naamloze vennootschap Programma’s: Algemiene dekkingsmiddels, Overhead, Heffing VPB en Onvoorzien

88

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Uitvoeren van de wettelijke taak huishoudelijk en bedrijfsafval te verwerken op basis van contractafspraken met de gemeente. Doelstelling is dit op een doelmatige, milieu hygiënisch verantwoorde manier te doen en preventie en hergebruik van afval actief te bevorderen. Wijze van belang: •

Bestuurlijk belang: Stemrecht op basis van aandelen. De N.V. heeft 3.001 gewone aandelen A met een waarde van € 450 per stuk en 1.350 gewone aandelen B. Van de 3001 aandelen A zijn er 3.000 aandelen in bezit van de Friese gemeenten. Eén aandeel A is in handen van de GR OLAF en 1.350 aandelen B zijn in handen van gemeenten buiten Friesland. Inmiddels is ook het eerste Aandeel C uitgegeven.

•

Financieel belang: De gemeente Dantumadiel is op twee manieren betrokken bij Omrin, als aandeelhouder en als klant/leverancier van afval. Het aandeel staat op de balans met de historische aanschafwaarde van nul.

De afvalsturing is een NV. Voor een NV gelden andere begrotingsregels. De BBV is niet van toepassing. De afvalsturing neemt daarom geen geprognotiseerde balans op in de begroting. Financieel Belang: Jaar

Begroting 2025 (x € 1.000)

Begroting 2026 (x € 1.000)

Financieel belang

2026

0

0

Eigen vermogen

2026

Wordt niet verstrekt

Wordt niet verstrekt

Vreemd vermogen

2026

Wordt niet verstrekt

Wordt niet verstrekt

Omvang financieel resultaat begroting 2026; x € 1.000: 4.883 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

Bank Nederlandse Gemeenten Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Juridische status: Naamloze vennootschap Programma’s: Algemiene dekkingsmiddels, Overhead, Heffing VPB en Onvoorzien

89

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Efficiënt betalingsverkeer van gemeenten. Wijze van belang: •

Bestuur belang: Stemrecht op basis van aandelen.

•

Financieel belang: Dantumadiel bezit per 31-12-2024 12.285 aandelen, die een belang van € 27.873. vertegenwoordigen (2,50 per aandeel).

BNG Bank emitteert leningen, die beursgenoteerd zijn. Om die reden is BNG Bank gehouden aan de regels die de Autoriteit Financiële Markten stelt aan het verstrekken van mogelijk koersgevoelige informatie. Het verstrekken van cijfers en verwachtingen over eigen vermogen en netto resultaat valt daar uitdrukkelijk onder. Financieel Belang: Jaar

Jaarrekening 1-1 (x € 1.000)

Jaarrekening 31-12 (x € 1.000)

Financieel belang

2025

28

28

Eigen vermogen

2025

Wordt niet verstrekt

Wordt niet verstrekt

Vreemd vermogen

2025

Wordt niet verstrekt

Wordt niet verstrekt

Omvang financieel resultaat begroting 2025 x € 1.000: Wordt niet verstrekt Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

Coöperatie Openbare Verlichting Energie Fryslân UA Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân UA Juridische status: Coöperatie Programma's: 6 Iepenbiere Romte

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Het inkopen van energie (Energie-Diensten) ten behoeve van de deelnemende gemeenten in Fryslân en datgene wat daarmee verband houdt. Het beheer en onderhoud van openbare verlichting (OVLdiensten) en van laadinfrastructuur voor elektrische vervoersmiddelen (Laadinfra-Diensten) ten behoeve van de deelnemende gemeenten in Fryslân. (Artikel 2 Statuten)

90

Wijze van belang: •

Bestuur belang: De gemeente Dantumadiel is een gewoon lid van deze vereniging en heeft stemrecht. De gemeente heeft de plicht om de diensten van de coöperatie af te nemen. Hiervoor moet een overeenkomst worden afgesloten.

•

Financieel belang: De leden van de coöperatie delen in de winst en het verlies van de coöperatie naar rato van de door hen in het betreffende boekjaar afgenomen OVL-Diensten, Energie-Diensten en Laadinfra-Diensten. Deze toekenning heeft plaats bij op door de raad van commissarissen goedgekeurd voorstel van de directie genomen besluit van de algemene ledenvergadering. (Artikel 20 Statuten).

De OVEF neemt geen geprognotiseerde balans op in de begroting. Financieel Belang: Jaar

Begroting 2025 (x € 1.000)

Begroting 2026 (x € 1.000)

Financieel belang

2026

0

0

Eigen vermogen

2026

Wordt niet verstrekt

Wordt niet verstrekt

Vreemd vermogen

2026

Wordt niet verstrekt

Wordt niet verstrekt

Omvang financieel resultaat begroting 2026, x € 1.000: € 0,Risico's (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

91

Stichtingen en verenigingen Stichting Roobol Stichting Roobol Juridische status: Stichting Programma’s: 2 Mienskip

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: Verzorgen van het openbaar basisonderwijs zoals beschreven in artikel 46 van de Wet op het Primair Onderwijs in de gemeenten Noardeast-Fryslan, Dantumadiel en Achtkarspelen. In 2019 zijn de statuten aangepast in verband met de wettelijke mogelijkheid tot het realiseren van een samenwerkingsschool voor het openbaar en bijzonder onderwijs. Wijze van belang: •

•

Bestuur belang: Deelnemers in de stichting zijn o.a.: de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, NoardeastFryslân (voormalig Dongeradeel en voormalig Kollumerland c.a.) en zijn omschreven als gemeenteraad in de statuten. Deze gemeenten hebben een belangrijke toezichthoudende functie. o

Op grond van art 6 lid 8 van de statuten heeft het dagelijks bestuur de toestemming nodig van de gemeenteraden voor: het wijzigen van de statuten, het ontbinden van de stichting, het opheffen van de school.

o

Daarnaast heeft de gemeenteraad de bevoegdheden: benoemen, schorsen en ontslaan van de leden van de raad van toezicht; de ontbinding van de stichting ingeval van handelen in strijd met de wet en/of ernstige taakverwaarlozing (artikel 24 statuten)

Financieel belang: o

Artikel 24 lid 3 statuten: Ingeval van ernstige taakverwaarlozing door het bestuur of het functioneren van het bestuur in strijd met de Wpo is de gemeenteraad bevoegd zelf te voorzien in het bestuur van de openbare scholen en zo nodig de stichting te ontbinden.

o

In het reglement van de raad van toezicht wordt de relatie tussen raad en gemeenteraad uitgewerkt onder goedkeuring van de gemeenteraad. (art 24 lid 4 statuten)

o

De raad van toezicht legt jaarlijks (binnen 6 mnd. na het boekjaar) verantwoording af over de uitvoering van taken/ bevoegdheden in het jaarverslag van de stichting en stelt dit beschikbaar aan o.a.: de gemeenteraad. (art 12 lid 5 statuten)

92

Financieel Belang: Jaar

Jaarrekening 1-1 (x € 1.000)

Jaarrekening 31-12 (x € 1.000)

Financieel belang

2024

p.m.

p.m.

Eigen vermogen

2024

4.421

3.409

Vreemd vermogen

2024

2.827

2.635

Omvang financieel resultaat jaarrekening 2024, x € 1.000: -/- 384 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) Juridische status: Vereniging Programma’s: 1 Ynwenner en Bestjoer

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De VNG behartigt de belangen voor alle Nederlandse gemeenten. Wijze van belang: •

Bestuur belang: Lidmaatschap van de vereniging met stemrecht, conform de statuten.

•

Financieel belang: Conform de statuten betalen de leden contributie. De contributie voor 2024 betreft: € 42.745

Financieel Belang: Jaar

Jaarrekening 1-1 (x € 1.000)

Jaarrekening 31-12 (x € 1.000)

Financieel belang

2024

43

43

Eigen vermogen

2024

56.301

60.360

Vreemd vermogen

2024

91.235

166.973

93

Omvang financieel resultaat jaarrekening 2024, x € 1.000: -/- 634 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

Vereniging van Friese Gemeenten Vereniging van Friese Gemeenten (VFG) Juridische status: Vereniging Programma’s: 1 Ynwenner en Bestjoer

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De VFG behartigt de belangen voor alle Friese gemeenten, totaal 24. Wijze van belang: •

Bestuur belang: Lidmaatschap van de vereniging met stemrecht.

•

Financieel belang: o

De leden betalen contributie

o

De gemeente Dantumadiel € 12K

Financieel Belang: Jaar

Jaarrekening 1-1 (x € 1.000)

Jaarrekening 31-12 (x € 1.000)

Financieel belang

2024

12

12

Eigen vermogen

2024

171

173

Vreemd vermogen

2024

101

98

Omvang financieel resultaat jaarrekening 2024, x € 1.000: 2 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

Stichting IJswegencentrale Oostergo Stichting IJswegencentrale Oostergo Juridische status: Stichting Programma’s: 4 Wurk, Bedriuw en Rekreaasje

94

Openbaar en wijze van belang: Openbaar belang: De gemeente Dantumadiel en de gemeente Noardeast-Fryslân. hebben een IJswegencentrale opgericht met als doel het organiseren van schaatstochten in de regio bij voldoende ijsdikte. Wijze van belang: •

Bestuur belang: Een wethouder van Dantumadiel is lid van het dagelijks bestuur.

•

Financieel belang: De gemeenten Dantumadiel en de gemeente Noardeast-Fryslân geven een bijdrage van 0,045 per inwoner.

Financieel Belang: Jaar

Jaarrekening 1-1 (x € 1.000)

Jaarrekening 31-12 (x € 1.000)

Financieel belang

2024

0,9

0,9

Eigen vermogen

2024

68

68

Vreemd vermogen

2024

0

0

Omvang financieel resultaat jaarrekening 2024 x € 1.000: 0,4 Risico’s (kwantificeerbaar of niet-kwantificeerbaar): -

95

Paragraaf grondbeleid 7.1 Inleiding Na het bereiken van een piek in de zomer van 2022, daalden de huizenprijzen een jaar lang. Dat was het gevolg van een combinatie van stijgende hypotheekrente en verslechterde economische vooruitzichten. Deze daling draaide in de zomer van 2023: de rente bleef stabiel en inkomens begonnen te stijgen. Hogere inkomens vergrootten de leencapaciteit, terwijl het aanbod van nieuwe woningen krap bleef. Sindsdien zijn de huizenprijzen hersteld en liggen ze ver boven het niveau van medio 2022. Voor 2024 waren de prijzen gemiddeld 8,7 % hoger dan in 2023. DNB verwacht dat de huizenprijzen in 2025 met circa 7 % stijgen, en dat die groei in 2026 (en naar verwachting ook in 2027) afvlakt naar ongeveer 4 % per jaar. Deze stijging wordt vooral gedreven door hogere lonen, die zowel de koopkracht als de maximale leencapaciteit vergroten, én door blijvende woningnood en beperkt nieuwbouwaanbod. Starters blijven het moeilijk hebben. Volgens DNB is het benodigde bruto gezinsinkomen om een gemiddelde woning te kunnen financieren voor veel starters nog steeds buiten bereik. Vormen als eigen spaargeld, schenkingen of gedeelde aankoop blijven noodzaak. Het aanbod van nieuwbouwwoningen blijft ernstig beperkt door hoge bouwkosten, hogere prijzen van bouwmaterialen, personeelstekorten en strenge stikstofregelgeving.

Gezien het belang van voldoende woningaanbod voor de toegankelijkheid van de Nederlandse woningmarkt, is het essentieel dat onze gemeente de komende jaren het aanbod van nieuwbouwwoningen uitbreidt— voor diverse doelgroepen.

7.2 Nota Grondbeleid 2024-2027 Op dit moment hanteren we nog de Nota Grondbeleid die tot en met 2023 was vastgesteld. De Nota Grondbeleid 2026-2029 is nog in ontwikkeling. In de Nota Grondbeleid 2026-2029 worden de hoofdlijnen van het te voeren grondbeleid vastgelegd. Tevens worden onderstaande doelen nagestreefd: •

Het te voeren grondbeleid aanpassen aan de actuele wet- en regelgeving.

•

De raad kaders voor het te voeren grondbeleid vast laten stellen.

•

De uitvoeringsplannen baseren op het vastgestelde grondbeleid.

•

Het creëren van duidelijkheid over grondverwerving en de uitgifte van gronden.

•

Het bieden van inzicht in de wijze waarop grondprijzen tot stand komen.

•

Het toevoegen van erfpacht als een van de instrumenten binnen het grondbeleid.

Het grondbeleid heeft betrekking op de wijze waarop de gemeente haar instrumenten van grondbeleid zo optimaal mogelijk kan inzetten om de beleidsdoelstellingen binnen de gemeentelijke programma’s te verwezenlijken.

96

7.3 Grondexploitatiecomplexen Aan het begin van het boekjaar waren de complexen Jagerswei II te Broeksterwâld, Jagerswei III te Broeksterwâld, De Westereen East te De Westereen, Oostersingel te De Westereen, De Bosk te Feanwâlden en Adolarstrjitte te Walterswâld in exploitatie. Aan het einde van het boekjaar zullen de complexen Jagerswei II te Broeksterwâld en Oostersingel te De Westereen worden afgesloten. In Tabel 1. Totaaloverzicht grondexploitatiecomplexen. is het verloop van de boekwaarde gedurende het boekjaar, de totale winstneming en de balanswaarde aan het einde van het boekjaar na actualisatie per grondexploitatiecomplex gespecificeerd. De boekwaarde van de grondexploitatiecomplexen betreft het saldo van de gerealiseerde kosten en de gerealiseerde opbrengsten. Het te verwachten resultaat van de grondexploitatiecomplexen tezamen bedraagt op basis van de eindwaarde na actualisatie €952.434. Er is geen verliesvoorziening met betrekking tot de grondexploitatiecomplexen gevormd. TABEL 1: Totaaloverzicht grondexploitatiecomplexen Grondexploitatie (bedragen in €)

Einddatum

Boekw. 1-12025

Boekw. 31-122025

Jagerswei II, Broeksterwâld

31-122026

-322.408

-133.770

133.770

-

Jagerswei III, Broeksterwâld

31-122026

191.823

-92.988

44.852

-48.136

De Westereen-East, De Westereen

31-122026

-511.843

-1.072.824

612.827

-459.997

Oostersingel, De Westereen

31-122026

19.814

-28.400

28.400

-

De Bosk, Feanwâlden

31-122029

846.656

1.211.879

192.329

1.404.208

Adolarstrjitte, Walterswâld

31-122026

224.738

67.464

29.672

97.136

Prikkebosk, Damwâld

31-122030

-

-

-

-

448.779

-48.638

1.041.849

993.211

Totaal

Totale winstneming

Balansw. 31-122025

7.4 Winstneming grondexploitatiecomplexen Op grond van Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) dient de gemeente bij grondexploitatiecomplexen tussentijds winst te nemen conform de Percentage of Completionmethode. Het uitgangspunt van de Percentage of Completion-methode is de tot en met het huidige boekjaar gerealiseerde kosten en opbrengsten, ten opzichte van de totale kosten en opbrengsten. In

97

Tabel 2. Winstneming. is de totale winstneming op basis van de Percentage of Completion-methode na actualisatie per grondexploitatiecomplex gespecificeerd. TABEL 2: Winstneming Grondexploitatie (bedragen in € )

Resultaat

PoC-percentage

Totale winstneming

Jagerswei II, Broeksterwâld

205.118

100%

205.118

Jagerswei III, Broeksterwâld

63.747

100%

63.747

De Westereen-East, De Westereen

713.637

100%

713.637

6.488

100%

6.488

De Bosk, Feanwâlden

859.462

91%

779.611

Adolarstrjitte, Walterswâld

199.937

100%

199.973

Prikkebosk, Damwâld

1.199.182

20%

243.902

Totaal

3.247.607

Oostersingel, De Westereen

2.162.476

In Tabel 3. Specificatie winstneming. is de winstneming op basis van de Percentage of Completionmethode na actualisatie per boekjaar en grondexploitatiecomplex gespecificeerd. TABEL 3: Specificatie winstneming

Grondexploitatie (bedragen in € )

Totale winstneming

20172020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Jagerswei II, Broeksterwâld

205.118

-

48.349

63.807

63.287

152.034

129.428

138.380

Jagerswei III, Broeksterwâld

63.747

-

-

-

-

9.883

33.401

37.871

De Westereen-East, De Westereen

713.637

133.046

139.887

267.281

324.314

291.329

488.678

538.826

Oostersingel, De Westereen

6.488

29.244

27.166

26.508

21.872

3.040

5.296

5.356

779.611

186.746

104.478

149.964

155.005

348.143

301.725

522.883

De Bosk, Feanwâlden

98

Grondexploitatie (bedragen in € )

Totale winstneming

20172020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Adolarstrjitte, Walterswâld

199.937

-

-

-

-

201

114.080

133.338

Prikkebosk, Damwâld

243.902

-

-

-

-

-

-

-

2.212.440

349.036

319.880

507.560

564.478

804.630

1.072.608

1.376.654

Totaal

De totale winstneming van de grondexploitatiecomplexen tezamen bedraagt na actualisatie €2.212.440. In de voorgaande boekjaren is een tussentijdse winst ten bedrage van €3.618.192 genomen. Aan het einde van het boekjaar is een tussentijdse winst ten bedrage van €1.376.654 genomen.

7.5 Nog te realiseren kosten en opbrengsten In Tabel 4. Specificatie nog te realiseren kosten en opbrengsten. zijn de nog te realiseren kosten en opbrengsten per 31-12-2025 per grondexploitatiecomplex gespecificeerd. De boekwaarde van de grondexploitatiecomplexen betreft het saldo van de gerealiseerde kosten en de gerealiseerde opbrengsten tot en met 31-12-2025. De nog te realiseren kosten zorgen voor een verhoging van de boekwaarde en de nog te realiseren opbrengsten zorgen voor een verlaging van de boekwaarde. De boekwaarde per 31-12-2025 vermeerderd met de nog te realiseren kosten en verminderd met de nog te realiseren opbrengsten resulteert in het eindresultaat. TABEL 4: Nog te realiseren kosten en opbrengsten Grondexploitatie (bedragen in €)

Boekw. 31-12-2026

Nominale kosten

Nominale opbrengsten

Eindresultaat

Jagerswei II, Broeksterwâld

-205.118

-

-

-205.118

Jagerswei III, Broeksterwâld

-63.747

-

-

-63.747

De Westereen-East, De Westereen

-713.636

-

-

727.157

-6.488

-

-

-6.488

-1.356.324

496.802

-

256.728

Boekw. 31-12-2026

Nominale kosten

Nominale opbrengsten

Eindresultaat

Adolarstrjitte, Walterswâld

-199.937

-

-

-

Prikkebosk, Damwâld

1.513.124

1.007.997

3.720.303

243.902

Totaal

-1.032.126

1.504.799

3.720.303

952.434

Oostersingel, De Westereen De Bosk, Feanwâlden Grondexploitatie (bedragen in €)

99

7.6 Risico’s Er is geen bestemmingsreserve voor de mogelijke risico’s gevormd. Jaarlijks worden de mogelijke risico’s geïnventariseerd en gekwalificeerd. Het betreft onder andere het risico van kostenstijging en rentestijging. Tevens is het mogelijk om specifieke risico’s aan specifieke grondexploitatiecomplexen toe te kennen. Op basis van de inventarisatie en kwalificatie van de mogelijke risico’s wordt een bedrag ten laste van de algemene reserve gereserveerd. In paragraaf Weerstandsvermogen zal nader worden ingegaan op de inventarisatie en kwalificatie van mogelijke risico’s.

100