08_1_Concept Dekkingsplan 2026 (V0.5 ter instemming BCV. 13-2-2025)

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

Samenvatting Het dekkingsplan is één van de belangrijkste documenten van Brandweer Fryslân. Het beschrijft de repressieve brandweerzorg in relatie tot de risico's in de regio, en toont hoe meer dan 1200 professionals bijdragen aan de veiligheid van de Friese samenleving. Het Dekkingsplan 2026 – 2029 is de vierde versie sinds de regionalisering in 2014. Dekkingsplan 2026 – 2029: nóg betere dekkingsgraad Met de implementatie van dit dekkingsplan wordt de dekkingsgraad in Fryslân over het algemeen verbeterd. De basisbrandweerzorg blijft stabiel, en door een beperkt aantal wijzigingen in de specialistische taken wordt een betere dekking gerealiseerd. Dit is tot stand gekomen na een kritische, doch professionele analyse op alle taken. Het Dekkingsplan 20262029 bouwt voort op een solide fundament, waarmee Brandweer Fryslân zich blijft inzetten voor een veilig Fryslân. Gisteren, vandaag en morgen. Toegepaste methodiek Het plan is opgesteld volgens de nieuwe handreiking: Landelijke Uniforme systematiek Dekkingsplannen. De systematiek is gebaseerd op gebiedsgebonden opkomsttijden (GGO), waarbij gekeken wordt naar het dominante karakter van een geografisch gebied. Brandweer Fryslân heeft sinds 2017 de functie van deze richtlijn al verwerkt in haar netwerkgedachte: samen paraat.

Bij aanvang van het opstellingsproces van dit dekkingsplan gaf de Bestuurscommissie Veiligheid het kader ‘voortzetten Samen Paraat, maar kritisch zijn op specialistische taken’ mee. Dit dekkingsplan is primair gebaseerd op theoretische dekking en secundair op het aantal incidenten (evaluatie). Verder zijn bestaand beleid en interne adviesrapporten vertrekpunt geweest, bijvoorbeeld over natuurbrandbestrijding, schuimblussing of Fjoer en Wetter (over bluswater). Deel 1: basisbrandweerzorg Basisbrandweerzorg wordt in Fryslân geleverd vanuit een netwerk van 66 brandweerposten. Met uitzondering van de hoofdpost in Leeuwarden zijn deze posten gebaseerd op vrijwilligheid door middel van vrije instroom. Doordat de organisatie robuust is opgebouwd kan er gedegen basisbrandweerzorg geleverd worden. Vanwege de inzet van vrijwilligers kan de paraatheid enkel geborgd worden door in het netwerk een overlap van posten toe te passen. Zo kunnen posten op elkaar terugvallen als dat voor de paraatheid nodig is. Uit de operationele prestaties blijkt dat het netwerk bij daadwerkelijke incidenten goed functioneert, en dat de kazernes in het algemeen op de juiste plek staan. De gekozen richting van het bestuur, in combinatie met de landelijke systematiek, levert voor de basisbrandweerzorg in Fryslân een stabiel beeld waarop geen wijzigingen worden voorgesteld.

De basisbrandweerzorg is onderbouwd door een beoordeling gebaseerd op snelheid, capaciteit, paraatheid en werkdruk: • De snelheid waarmee de eerste basisbrandweereenheid bij een incident ter plaatse kan zijn, wordt in de dagsituatie grotendeels voldoende geschat. Voor de gebieden waar de opkomsttijd in theorie overschreden wordt, zijn aanvullende maatregelen beschikbaar. Denk dan aan voorlichting, oefeningen bij objecten of advies en toezicht. • Capaciteit gaat over het vermogen om bij opschaling tijdig meerdere eenheden ter plaatse te krijgen. Aan de hand van de opkomsttijd van de tweede en derde tankautospuit kan geconcludeerd worden dat er voldoende slagkracht beschikbaar is. • Gelet op het vrije instroomprincipe wordt de beschikbaarheid van basiseenheden grotendeels beoordeeld als voldoende. Knelpunten bestaan voornamelijk overdag. Voor grootschalige en langdurige inzetten is restdekking goed georganiseerd. Het netwerk van 66 posten is cruciaal om een parate brandweerorganisatie te garanderen. • Werkdruk wordt als handvat gebruikt om zowel de meerwaarde van een post- als de individuele belasting voor diens medewerkers te beschrijven. De werkdruk lijkt acceptabel, maar de kanttekening hierbij is dat de individuele beleving aan de hand van de beschikbare informatie lastig is uit te drukken.

Deel 2: specialistische en- aanvullende taken Naast basisbrandweerzorg zijn ook de specialistische en aanvullende taken geanalyseerd en geëvalueerd. Voor onderstaande taken is de inrichting zodanig goed, dat er geen wijzigingen voorgesteld worden: • Hulpverlening op hoogte (redvoertuig) • Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen • Mesthulpverlening (VIA) • Natuurbrandbestrijding • Specialistische hulpverlening (STH) • Operationele leiding • Duikteams (WO) Op het gebied van waterlevering en -transport, technische hulpverlening en incidentbestrijding op het water worden wijzigingen doorgevoerd. • Bluswatervoorziening: Om de dekkingsgraad en beschikbaarheid van bluswater in Noord-Fryslân te vergroten wordt een kwaliteitsslag voorgesteld door het aantal waterwagens uit te breiden en waar mogelijk ongewenste dubbelfuncties op te heffen. Daarnaast worden 28 motorspuitaanhangers afgestoten, omdat ook bij de levering van bluswater geleund wordt op het netwerk. • Technische hulpverlening met kraan: De analyse van Dekkingsplan 2.0 toonde voor deze taak een hoge overlap qua dekkingsgraad in de NW en ZO-hoek. Aanvullend toonde de evaluatie een relatief lage inzetfrequentie in de ZO-hoek. Hierom wordt in het nieuwe dekkingsplan deze taak uitgevoerd met drie in plaats van vijf hulpverleningsvoertuigen.

• Incidentbestrijding op het water: Er is grote overlap in dekking door omliggende posten rondom post Balk (i.c.m. lage inzetfrequentie). Tegelijkertijd ontbreekt dekking in NO-Fryslân (waar uit de evaluatie bleek dat er wel incidenten hebben plaatsgevonden). Daarom wordt een

oppervlaktereddingsteam van Balk naar Ternaard verplaatst. Bovendien wordt, eveneens vanwege grote overlap en beperkte inzetfrequentie, het brandweervaartuig van Balk afgestoten. Vooruitblik proces Nieuw in dit dekkingsplan is de cyclische benadering van het proces. Met het vaststellen van dit plan wordt de inrichtingsfase afgerond en start de uitvoeringsfase. De wijzigingen worden geïmplementeerd en Brandweer Fryslân richt zich op de realisatie van de beschreven brandweerzorg. Eén keer per jaar wordt de dekkingsprestatie beoordeeld op basis van daadwerkelijk bestreden incidenten. Indien dat inzicht aanleiding geeft tot wijzigingen, start de dekkingsplancyclus opnieuw. Conform het Besluit Veiligheidsregio’s wordt in ieder geval eens per vier jaar een nieuw dekkingsplan aan het Algemeen Bestuur voorgelegd.

4

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................... 8 Toelichting & leeswijzer ............................................................................................................ 9

Deel 1 - Basisbrandweerzorg ..................................................................................... 11 1.

Dekking bijstellen: huidige brandweerzorg (processtap 1) ............................................. 12 1.1

Dekkingsplan 2.0 – herziene versie ........................................................................ 12

1.2

Interne ontwikkelingen .......................................................................................... 12

1.3

Externe ontwikkelingen.......................................................................................... 16

2.

Beschrijven dekking (processtap 2) ............................................................................... 19 2.1

Onderzochte factoren ........................................................................................... 19

2.2.

Snelheid ................................................................................................................ 20

2.3

Capaciteit.............................................................................................................. 22

2.4

Paraatheid ............................................................................................................. 25

3.

Beoordelen dekking (processtap 3) ............................................................................... 30 3.1

Aanpak .................................................................................................................. 30

3.2

Beoordeling snelheid............................................................................................. 30

3.3.

Beoordeling capaciteit .......................................................................................... 34

3.4.

Beoordeling paraatheid ......................................................................................... 35

3.5.

Beoordeling werkdruk............................................................................................ 35

4.

Conclusie basisbrandweerzorg ................................................................................. 36

Deel 2 – Specialistische- en aanvullende taken ........................................................... 37 5.

Brand............................................................................................................................. 38 5.1

6.

7.

Redvoertuig (RV / HW) ........................................................................................... 38

Bluswatervoorziening .................................................................................................... 41 6.1.

Groot watertransport-systemen (WTS / GWT) ........................................................ 41

6.2.

Waterwagen (WT / WTH) ........................................................................................ 43

6.3.

Motorspuit aanhanger (MSA) ................................................................................. 45

6.4.

Water inname punt (WIP)....................................................................................... 47

Hulpverlening ................................................................................................................ 49 7.1.

Hulpverleningsvoertuig-Kraan (HV-K) .................................................................... 49

7.2.

Mesthulpverlening (VIA)......................................................................................... 51

7.3.

Specialistisch Team Hulpverlening (STH)............................................................... 52

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

5

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

8.

Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen (IBGS) ................................................................ 55 8.1

Gaspakkenteam (GSE) .......................................................................................... 55

8.2.

Schuimblusvoertuig (SB) ....................................................................................... 56

8.3.

Basis ontsmettingseenheid (BOE) ......................................................................... 58

8.4.

Verkenningseenheden (VE) .................................................................................... 59

9.

Incidentbestrijding op het water .................................................................................... 61 9.1.

Waterongevallen eenheid (WO) ............................................................................. 62

9.2.

Oppervlaktereddingsteam (OVRT) ......................................................................... 63

9.3.

Brandweer vaartuig (BRV) ...................................................................................... 65

9.4.

Nationale Reddingsvloot (NRV) ............................................................................. 66

9.5.

Olieschermen........................................................................................................ 67

10.

Natuurbrandbestrijding ............................................................................................. 69

10.1.

Tankautospuit Natuurbrandbestrijding (TST-NB) .................................................... 69

10.2.

CCFM (CCFM) ....................................................................................................... 70

10.3.

Ondersteunend materiaal NBB.............................................................................. 72

11.

Waddeneilanden ....................................................................................................... 73

12.

Operationele Leiding ................................................................................................. 74

12.1.

Officier van Dienst (OvD) ....................................................................................... 74

12.2.

Hoofd Officier van Dienst (HOvD) .......................................................................... 75

12.3.

Algemeen Commandant Brandweerzorg (AC-B) .................................................... 76

12.4.

Commandant van Dienst (CvD) ............................................................................. 77

12.5.

Adviseur Gevaarlijke Stoffen (AGS) ........................................................................ 77

12.6.

Medewerker Staf Grootschalig Brandweer Optreden (Mw SGBO) .......................... 78

12.7.

Woordvoerder Brandweer (WV) ............................................................................. 78

12.8.

Overig .................................................................................................................... 79

13.

Overige taken ............................................................................................................ 80

13.1.

Logistiek (LOG) ...................................................................................................... 80

13.2.

Verlichtingscontainer (LIH) .................................................................................... 81

13.3.

Reservevoertuigen................................................................................................. 81

13.4.

Personeel- / materieel voertuigen (PM) .................................................................. 82

14.

Doorontwikkeling ...................................................................................................... 83

14.1.

Team Digitale Verkenning (TDV) ............................................................................. 83

14.2.

Operationele leiding .............................................................................................. 83

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

6

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

Deel 3 – Doorkijk...................................................................................................... 84 15.

Doorkijk ..................................................................................................................... 85

15.1.

Dekkingsplan vaststellen (processtap 4) ............................................................... 85

15.2.

Uitvoering bijstellen (processtap 5) ....................................................................... 85

15.3.

Dekking uitvoeren (processtap 6) .......................................................................... 85

15.4.

Uitvoering beoordelen (processtap 7) .................................................................... 85

Bijlagen .................................................................................................................. 86 Bijlage 1 – Toelichting komst gebiedsgerichte opkomsttijden ................................................. 87 Bijlage 2 – Overzicht aangepaste buurten .............................................................................. 88 Bijlage 3 – Aandachtspuntenlijst ............................................................................................ 89 Bijlage 4 – Takenoverzicht per post ......................................................................................... 91 Bijlage 5 – Wijzigingenoverzicht (postniveau) ......................................................................... 92 Bijlage 6 – Afkortingenlijst ...................................................................................................... 93

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

7

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

Inleiding Het dekkingsplan is één van de belangrijkste documenten van Brandweer Fryslân. Los van de feitelijke en wettelijke status beschrijft het document namelijk de (repressieve) zorg die de brandweer biedt. Anders gezegd: dít is wat we doen, dít is wat de meer dan 1200 repressieve brandweercollega’s leveren aan de Friese samenleving, dág en nacht. Het dekkingsplan laat daarmee het hart zien van de Friese brandweerzorg. Het verbindt de brandweercollega’s, toont de onderlinge afhankelijkheden en laat zien hoe we elkaar versterken. Paraatheid is ook meer dan een begrip: het is het primaire product wat de brandweer biedt aan de samenleving. Incidenten (en de locatie ervan) kunnen we niet voorspellen, maar paraat zijn als vangnet: daarvoor zijn we overal, dag en nacht beschikbaar. Elke post en medewerker draagt hieraan bij, ook in gebieden die het geluk hebben minder incidenten te hebben. Wijzigingen in dit dekkingsplan zijn dan ook primair geredeneerd vanuit dekking, en secundair op de aantallen incidenten. Voor Brandweer Fryslân is dit de vierde keer dat er een dekkingsplan geschreven wordt. Na de regionalisering in 2014 was het eerste dekkingsplan een feitelijke status quo zonder wijzigingen ten opzichte van de gemeentelijke inrichting.

In het daaropvolgende ‘Dekkingsplan 2.0 – Samen paraat’ maakten we de transitie van historisch gegroeid naar een inhoudelijk beredeneerd plan. Het besef dat Brandweer Fryslân een netwerkorganisatie is werd hier expliciet benadrukt. Alleen sámen kunnen wij incidenten het hoofd bieden, want de uitdagingen die op de posten afkomen zijn legio. Incidenten worden complexer, groter, langduriger en repressief personeel heeft steeds vaker te maken met uitdagingen op het gebied van werkdruk en paraatheid. Na een evaluatie in 2021 werd het Dekkingsplan 2.0, met een aantal beperkte wijzigingen, voor de periode van 20222026 opnieuw vastgesteld. Met de netwerkgedachte in haar fundament liep het Dekkingsplan 2.0 vooruit op de thema’s werkdruk en paraatheid. In de landelijke systematiek hebben deze thema’s een formele plek gekregen. Door de jaren heen is het hart van Brandweer Fryslân onveranderd. De toekomstverkenning in 2023 vatte dit samen in de uitspraak ‘Tegearre binne wy der, hjoed en moarn’. Brandweer Fryslân is trots op wat ze samen bereikt heeft, en bouwt daar in het volste vertrouwen op verder. Dat niet alles hetzelfde zal blijven is onvermijdelijk. Tegelijkertijd gaat dat alle medewerkers ook aan het hart, zeker bij posten waar taken veranderen of taken verplaatst worden naar andere posten.

In alle gevallen toont het de kracht en passie van Brandweer Fryslân: sámen zijn wij er voor de samenleving. Gisteren, vandaag en morgen.

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

8

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

Toelichting & leeswijzer Het dekkingsplan dat voorligt is opgesteld via de handreiking landelijke uniforme systematiek dekkingsplannen (hierna genoemd: de handreiking). Het is een generieke methode voor het bepalen van opkomsttijden van basisbrandweereenheden en het kunnen analyseren van de vereiste prestaties. Bovendien omvat het een cyclisch proces en draagt het bij aan het bestuurlijke en vakinhoudelijke gesprek over de brandweerzorg. De handreiking wordt sinds enkele jaren toegepast en bouwt voort op decennialange praktijkervaring van de brandweer, gecombineerd met inzichten uit het programma RemBrand en het rapport ‘Brandveiligheid is een coproductie’. De bandbreedtes van Rembrand zoals deze bij het Dekkingsplan 2.0 toegepast werden, worden losgelaten in dit dekkingsplan. Deze zijn in de handreiking vervangen door gebiedsgerichte opkomsttijden (GGO). Een nadere toelichting op de gebiedsgerichte opkomsttijden ten opzichte van object gebonden opkomsttijden is te vinden in bijlage 1. Specialismen en aanvullende taken Het beoordelingskader in de handreiking spitst zich toe op basisbrandweereenheden. Dit dekkingsplan beschrijft ook overige specialismes en aanvullende taken, zodat het dekkingsplan beter als basis kan dienen voor toekomstige voorzienbare en onvoorzienbare wijzigingen binnen de repressieve inrichting.

Deze zijn beoordeeld aan de hand van normen uit het Dekkingsplan 2.0. Bestuurlijke opdracht en overige bouwstenen Het bestuur van Veiligheidsregio Fryslân heeft voorafgaand aan het opstellen van dit dekkingsplan de opdracht gegeven om het netwerk van 66 posten, van waaruit de basisbrandweerzorg geleverd wordt, te behouden en kritisch te kijken naar de inrichting van de specialistische en aanvullende taken. Naast deze opdracht, het wettelijk kader en de handreiking zijn ook andere beleidsstukken als bouwsteen gebruikt voor dit dekkingsplan. Denk dan aan het incidentrisicoprofiel, een adviesdocument van het project Fjoer en Wetter, natuurbrandbestrijding of de notitie over schuimblussing. Leeswijzer De indeling van dit document komt grotendeels voort uit de processtappen uit de handreiking. Deel 1 richt zich op de primaire dekking van de basisbrandweereenheden en omvat processtappen 1 t/m 3 uit de handreiking. Hoofdstuk 1 beschrijft de aanleidingen en noodzaak tot het opstellen van een nieuw dekkingsplan, zoals interne en externe ontwikkelingen, en wijzigingen ten opzichte van het oude dekkingsplan. Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige dekking van basisbrandweerzorg. Hoofdstuk 3 geeft de indeling van risicocategorieën weer (het brandrisicoprofiel voor basisbrandweerzorg), en de mate waarin voldaan wordt aan de daarvoor geldende opkomsttijden.

Deel 2 gaat in op de dekking van specialistische en aanvullende taken en kan daarmee gezien worden als materieelspreidingsplan. Hoofdstuk 4 t/m 14 beschrijft de taken brand, hulpverlening, incidentbestrijding gevaarlijke stoffen, incidentbestrijding op het water, natuurbrandbestrijding, operationele leiding en overige taken.

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

9

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

Deel 3 geeft een doorkijk op de resterende vier processtappen uit de handreiking. Het betreft komende processtappen die onderdeel uitmaken van de cyclische benadering om het dekkingsplan in de toekomst te blijven herzien.

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

10

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

Deel 1 - Basisbrandweerzorg In dit eerste deel van het dekkingsplan is de basisbrandweerzorg in Fryslân uitgewerkt aan de hand van de landelijke uniforme systematiek voor dekkingsplannen en daarvoor zijn de processtappen doorlopen die in de handreiking zijn opgenomen. Het deel is ingedeeld op basis van de hoofdstukken: dekking bijstellen; huidige brandweerzorg, beschrijven dekking en beoordelen dekking.

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

11

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

1. Dekking bijstellen: huidige brandweerzorg (processtap 1) Dit hoofdstuk schetst de regionale context die dient als vertrekpunt voor het opstellen van een nieuw dekkingsplan. Brandweer Fryslân maakt inzichtelijk welke ontstane of voorgenomen wijzigingen in de ruimtelijke orde, gebruik gebouwen en/of de organisatie van invloed zijn op de regionale dekking en zo ja, in welke mate. Het huidige bestuurlijk vastgestelde ‘Dekkingsplan 2.0 – herziene versie’ is hiervoor als referentiekader gebruikt.

1.1

Dekkingsplan 2.0 – herziene versie

In 2017 stelde het bestuur het ‘Dekkingsplan 2.0 Samen Paraat’ vast, en benadrukte hiermee het belang van de netwerkorganisatie. In het plan werd duidelijk dat de gewenste brandweerzorg geleverd wordt in een netwerk van uiteindelijk 66 posten en meer dan 1200 zeer betrokken medewerkers, waarvan het merendeel vrijwillig. Het plan gold voor 4 jaar, is in 2021 geëvalueerd en heeft (in een beperkt herziene variant) een looptijd tot 2026. Het (herziene) Dekkingsplan 2.0 kent een inhoudelijke basering op het ‘RemBrand’-gedachtegoed. De normeringen hierin zijn destijds gebruikt om tot een balans tussen risico’s enerzijds en brandweerzorg anderzijds te kunnen komen. Vanuit de netwerkgedachte liep het Dekkingsplan 2.0 ook al vooruit op de thema’s werkdruk en paraatheid, die nu in de landelijke systematiek een formele plek hebben gekregen. Dit zorgt er voor dat bij de overgang van het huidige Dekkingsplan 2.0 naar de landelijke systematiek voor Dekkingsplannen het voor wat betreft basisbrandweer-zorg niet tot wezenlijke verschillen heeft geleid.

1.2

Interne ontwikkelingen

1.2.1. Repressieve inrichting De repressieve brandweerorganisatie van Veiligheidsregio Fryslân bestaat uit 66 brandweerkazernes, verspreid over 18 gemeenten. Twee geografisch over de regio verspreidde afdelingen sturen de posten aan. De hoofdpost Leeuwarden – Aldlânsdyk heeft voor de basis- en specialistische brandweerzorg een beroepsbezetting. De post Leeuwarden – Noord wordt in de dagsituatie (maandag tot en met vrijdag van 07.30 tot 17.30 uur) beroepsmatig bemenst. Aanvullend op de brandweerzorg vanuit de posten zijn er continu 12 functionarissen op piket beschikbaar voor operationele leiding en ondersteuning. Minder structureel, maar afhankelijk van de lokale omstandigheden, ondersteunen beroepskrachten in de dagsituatie meerdere vrijwillige posten in de paraatheid. De repressieve inrichting van de brandweer is gebaseerd op een stand-by situatie waarbij alle voer- en/of vaartuigen beschikbaar op de brandweerkazernes staan. Elke inzet heeft direct invloed op de repressieve dekking van het betreffende verzorgingsgebied. Hierbij houden we geen rekening met gelijktijdigheid van incidenten. 1.2.2. Vrijwilligers Van de 66 posten in Brandweer Fryslân wordt – van oudsher - 65 bemenst door vrijwilligers, en wordt uitgegaan van opkomst op basis van vrije instroom.

Dit houdt in dat vrijwilligers door de meldkamer worden gealarmeerd om vervolgens vanuit hun verblijfplaats op te komen naar de brandweerkazerne, waarna wordt uitgerukt naar het incident. Als de paraatheid er om vraagt kan

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

12

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

er gebruik gemaakt worden van één van de volgende dienstmodellen: 24-uursbezetting, dagbezetting, kazernering, ploegensysteem en/of incidentele consignatie. Het is bekend dat een post soms minder vrijwilligers beschikbaar heeft om uit te rukken dan noodzakelijk is. Brandweer Fryslân is daarom vanaf 2017 ingericht als een robuust netwerk van vrijwillige posten om een betrouwbare paraatheid te kunnen leveren en zodoende repressieve dekking te kunnen realiseren. Ook kan een post een beroep doen op de zogenaamde paraatheidspoule, waarbij per situatie gekeken wordt of er beroepspersoneel beschikbaar is om de post in de dagsituatie te ondersteunen in haar paraatheid. 1.2.3. Beroepsmatig repressieve medewerkers De post Leeuwarden Aldlânsdyk kenmerkt zich door een beroepsbezetting. Het betreft hier een 24-uursdienst en een repressieve dagdienst. Samen met de vrijwilligers van post Noord draagt zij zorg voor continu voldoende operationele slagkracht. Het risicobeeld van de gemeente Leeuwarden met veel inwoners, hoogbouw in het Noorden, een oude binnenstad, ziekenhuis, gevangenis, vliegbasis en een groot aantal inzetten en specialismen in combinatie met de vastgestelde opkomsttijden vraagt om een snelle uitruktijd en beroepsbezetting. Dagdienstmedewerkers zijn op andere kazernes ook aanwezig, maar draaien daar vaak niet in een hard rooster mee in de uitruk.

Zij rukken, mits aanwezig en wanneer de werkzaamheden het toelaten, meestal uit samen met opgeroepen vrijwilligers. Bovendien wordt een groot deel van de piketfuncties ingevuld door collega’s die een beheersmatige functie binnen Brandweer Fryslân hebben. De medewerkers in de 24-uursdienst en repressieve dagdienst leveren ook een beheersmatige bijdrage in de koude organisatie. Zij voeren werkzaamheden uit voor de functionele gebieden Materieelbeheer, Vakbekwaamheid, Risicobeheersing en Planvorming. 1.2.4. Uitruk op Maat De basisbrandweerzorg is in Brandweer Fryslân gebouwd op een volledig bemenste TS (TS6) als uitgangspunt. De personele formatie van alle posten is gericht om dit te kunnen leveren. Deze inrichting is in lijn met de wet en het Besluit Veiligheidsregio’s, en is opgehangen aan het maatgevende incident ‘Brand gebouw’. Dit vereist de inzet van een tankautospuit met zes personen (TS6), hoewel het merendeel van de (níet-maatgevende) incidenten een lichtere inzet vraagt. Het landelijk kader Uitruk op Maat (UoM) geeft mogelijkheden in het differentiëren van de inzet van mensen en middelen naar incidenttypes en risico’s. Door te differentiëren kan de brandweer op modulaire wijze nabij of op de plaats incident een tankautospuit en zes personen samenstellen. Veiligheidsregio’s zijn binnen de wettelijke kaders vrij de eigen werkvorm te kiezen.

De uitgangspunten staan beschreven in het ‘Bijgesteld Landelijk Kader Uitruk op Maat’. Veiligheidsregio Fryslân kent de volgende optionele afwijking van de basisbrandweereenheid: 1.2.5. TS-Flex Om de trend van verminderde paraatheid bij brandweervrijwilligers op te vangen hebben de posten een vakbekwaamheidsprogramma doorlopen om met minder dan zes personen met een TS-Flex de incidentbestrijding te beginnen. Hierbij geldt het principe ‘TS6 als het kan, TS-Flex als het moet’, waarbij we in de basis werken met een standaard TS6. Maar wanneer de opkomst hiervoor onvoorzien niet toereikend is, staan we optioneel het uitrukken tot en met het minimum van een TS 4 toe. Deze eenheid bestaat uit een standaard tankautospuit en vier personen: een

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

13

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

bevelvoerder, een chauffeur/voertuigbediener en minimaal twee manschappen. Het TS-Flex beleid geldt alleen voor de basisbrandweerzorg: voor de specialistische taken is geen beleid ontwikkeld om (ten negatieve) af te wijken van de vereiste personele bezetting. Brandweer Fryslan maakt geen gebruik van samengestelde eenheden. 1.2.6. Interne afspraken omtrent alarmering Via een één-weg pagersysteem alarmeert de meldkamer momenteel Friese brandweereenheden. Bij niet-voorziene paraatheidsproblemen kan daar via dit systeem niet over gecommuniceerd worden met de meldkamer. Een twee-weg pagersysteem kan dat wel. Het grote voordeel van een dergelijk systeem is dat de oplopende opkomsttijd beperkt wordt, doordat een buurpost sneller gealarmeerd kan worden. Brandweer Fryslân ziet meerwaarde in deze functionaliteit. In de afgelopen jaren heeft Brandweer Fryslân hier al onderzoek naar gedaan, en is destijds in afstemming met de Bestuurscommissie Veiligheid besloten om een aantal jaren te wachten totdat er robuustere en gebruiksvriendelijkere twee-weg pagers op de markt zouden komen. In 2025 neemt Brandweer Fryslân hier opnieuw een standpunt op in. Mogelijk wordt in 2026 tot aanschaf van de twee-weg pagers overgegaan. Hier wordt te zijner tijd met het bestuur over gesproken.

De gebruikte paraatheidssystemen (Brandweerrooster, WiiB) worden momenteel gebruikt om de posten vooraf inzage te bieden in de beschikbaarheid van hun ploegleden. Het biedt de posten de mogelijkheid om maatregelen te treffen bij onvoldoende beschikbaarheid, zoals uitmelden en/of het organiseren van beroepsondersteuning uit de flexibele schil.

1.2.7. Samenwerking externe partijen In Veiligheidsregio Fryslân zijn geen bedrijven die een aanwijzing hebben tot het instellen van een bedrijfsbrandweer. Een tweetal bedrijven hebben een extra-uitgeruste BHV-organisatie: Douwe Egberts in Joure en Philips in Drachten. Met beide bedrijven is afgesproken dat zij niet ingezet worden op publiek terrein. Het militair terrein van de Vliegbasis Leeuwarden heeft voor het vliegverkeer beschikking over eigen brandweerzorg. Deze wordt bij alarmeringen op het militair terrein als eerste zélf gealarmeerd, en conform het rampenbestrijdingsplan worden de benodigde civiele hulpverleners ook gealarmeerd. 1.2.8. Doorontwikkeling brandweerzorg In de jaren van het huidige dekkingsplan (2017-2025) heeft Brandweer Fryslân een aantal ontwikkelingen doorlopen die niet in het (herziene) Dekkingsplan 2.0 vermeld zijn. In dit dekkingsplan worden deze wel opgenomen. De ontwikkelingen zijn: •

•

Specialistisch en Grootschalig Brandweer Optreden (S-GBO) Voor specialistisch- en grootschalig brandweer optreden (S-GBO) volgt Brandweer Fryslân de landelijke visie op GBO. Deze visie is in 2019 grotendeels geïmplementeerd, maar destijds niet opgenomen in het Dekkingsplan. Operationele leiding Hiermee wordt gedoeld op de operationele structuur van incidentbestrijding vanuit de brandweer. Deze structuur loopt uiteen van de basisbrandweerzorg (waar een

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

14

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

•

•

•

•

•

bevelvoerder de eerste operationele leidinggevende is) tot aan GRIP2, waarbij de Algemeen Commandant Brandweer (AC-B) de hoogst operationeel leidinggevende is. Een deel ervan wordt geleverd vanuit de basisbrandweerzorg, en was daardoor vanaf 2017 vermeld in het Dekkingsplan 2.0. Een ander deel wordt geleverd vanuit de (S-)GBO inrichting. Aangezien deze werkwijze niet vermeld was in het Dekkingsplan, was dit deel van de operationele leiding (en ondersteuning) niet volledig in beeld. Natuurbrandbestrijding In 2023 is natuurbrand in de Nationale risicoanalyse geclassificeerd als ‘zeer waarschijnlijk'. Ook in Fryslân vraagt het aandacht. Zowel in het voorkomen van-, voorbereiden op- en het bestrijden van daadwerkelijke incidenten. Vanaf 2022 is Brandweer Fryslân projectmatig bezig om deze vorm van incidentbestrijding aanzienlijk te verstevigen. Met de door het bestuur in 2023 extra beschikbaar gestelde middelen heeft Brandweer Fryslân hiervoor de aanschaf in gang gezet voor specialistische eenheden. In dit dekkingsplan wordt de inrichting voor deze taak opgenomen. Mesthulpverlening In de provincie Fryslân is een grote agrarische sector. Omdat incidenten met mestputten (in combinatie met vee en/of grote huisdieren) frequent voorkwamen is Brandweer Fryslân in 2019 begonnen met het specialistische taak mesthulpverlening.

Vijf teams zijn toen aanvullend uitgerust en opgeleid voor het bestrijden van dergelijke incidenten. Anno 2024 zijn hiervan vier teams over. In dit dekkingsplan wordt de inrichting voor deze taak opgenomen. Bluswatervoorzieningen Brandbestrijding is onlosmakelijk verbonden met het voorhanden hebben van bluswater. Ook als een brand te groot is om nog bestreden te kunnen worden, is voldoende bluswater een vereiste om te voorkomen dat de brand zich uitbreidt naar een naastgelegen perceel. In 2019 heeft Brandweer Fryslân, in opdracht van de Bestuurscommissie Veiligheid, dan ook beleid op bluswatervoorzieningen opgesteld. Om de benodigde middelen gemotiveerd al dan niet op te nemen in het nieuwe Dekkingsplan is in 2024 projectmatig onderzocht in hoeverre hiertoe nog noodzaak is. De adviezen zijn verwerkt in het nieuwe dekkingsplan. Ondersteuningspeloton Schiermonnikoog Op Schiermonnikoog wordt, ter ondersteuning van de brandweereenheid, gebruik gemaakt van een zgn. ondersteuningspeloton. Deze eenheid bestaat uit vrijwilligers van het eiland (niet zijnde brandweervrijwilligers) die hand en spandiensten verrichten om de brandweereenheid en de andere hulpdiensten te ontlasten. Brandweer Fryslân faciliteert deze eenheid met een specifieke aanstelling, ongevallenverzekering en vakbekwaamheidsactiviteiten.

Doorontwikkeling bouwagenda Brandweer Fryslân kent 66 kazernes, waarvan de meeste in eigendom van de Veiligheidsregio zijn. Sinds de regionalisering in 2014 werkt Brandweer Fryslân planmatig aan een kwaliteitsverbetering van het vastgoed (lees kazernes). Hiervoor zijn twee instrumenten ingezet: de portfolio-analyse wat een belangrijk ondersteunend instrument is voor het bepalen van de prioriteitsvolgorde bij vervanging en/of verbetering van kazernes (de zogeheten Bouwagenda). Nieuwbouw vindt plaats op basis van een blauwdrukaanpak. Per type kazerne (compact, middel, groot) is er een basisontwerp. Dit is o.a. effectief voor de ontwerpfase. Na de bouw van de eerste kazerne volgens dit principe heeft een evaluatie plaatsgevonden. Op basis hiervan is in samenhang met de noodzaak om bouwkosten in de hand te houden een bijgestelde

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

15

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

•

•

blauwdruk voor de compacte kazerne ontwikkeld. Deze is goed ontvangen bij posten. Zo blijft nieuwbouw van kazernes nog mogelijk. Tegelijkertijd bereidt Brandweer Fryslân zich voor op de periode na afloop van de bouwagenda. Om vorm te geven aan toekomstbestendige, functionele en betaalbare huisvesting is gestart met de ontwikkeling van een strategisch huisvestingsprogramma. Energietransitie: verduurzaming wagenpark Brandweer Fryslân kent een groot wagenpark, zowel voor brandweerzorg (repressief) als voor ondersteunende taken. Duurzaamheid is een steeds belangrijker thema voor het wagenpark. Op grond van wet- en regelgeving en maatschappelijke ambitie is er de noodzaak om uitstoot zoveel mogelijk te minimaliseren, waarbij voor repressieve voertuigen de veiligheidsfunctie leidend blijft. Dit betekent dat bij vervanging binnen het wagenpark de insteek is om zoveel mogelijk voertuigen met beperkte tot geen emissie te verwerven, zoals hybride en elektrische voertuigen. Deze ontwikkeling heeft ook financiële effecten: vervangende voertuigen blijken dikwijls duurder te zijn. Daarnaast vraagt dit een goede infrastructuur voor de brandstofvoorziening. De komende jaren ontstaat er meer zicht op de (financiële) impact van deze ontwikkelingen. Gebruik ondersteunende voertuigen Elke brandweerpost beschikt sinds 2017 over een ondersteunend voertuig voor personeel- en materieelvervoer.

Dit voertuig wordt bijvoorbeeld gebruikt tijdens oefenmomenten, vervoer van cursisten naar een opleidingslocatie. In de jaren na de introductie heeft het voertuig in een aantal gevallen ook een repressieve rol gekregen, bijvoorbeeld bij het narijden naar een incident in het eigen operationele gebied, het vervoeren van een aanhanger tijdens incidenten en het inzetten als vervoer van een verkenningseenheid. Vanuit een financieel-economisch standpunt en in het licht van de verduurzaming van het wagenpark is er een behoefte om de inzet van ondersteunende voertuigen te evalueren.

1.3

Externe ontwikkelingen

1.3.1. Geografie en demografie Veiligheidsregio Fryslân (VRF) is congruent aan de grenzen van de provincie Fryslân. De vijf omringende Veiligheidsregio’s zijn: Groningen, Drenthe, Overijssel, Flevoland en Noord-HollandNoord. De provincie Fryslân heeft een oppervlakte van 5.753 km² en bestaat voor 59% uit land, voor 30% uit buitenwater en voor 11% uit binnenwater. Een aanzienlijk deel van het land ligt net onder de zeespiegel. Het grootste deel van de Waddenzee valt onder de regio Fryslân. Tot de regio behoren de bewoonde eilanden Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. De provincie Fryslân kent vanwege het vele water diverse meren, rivieren en kanalen. Vanuit Leeuwarden lopen spoorlijnen naar Harlingen, Stavoren, Heerenveen en Groningen. Voor autoverkeer zijn er vier snelwegen: de A6, A7, A31 en A32. Verspreid over 18 gemeenten wonen in de provincie Fryslân ruim 660.000 mensen. Fryslân is met haar oppervlakte verreweg de grootste en qua inwonertal de twaalfde Veiligheidsregio in Nederland. De bevolkingsprognose (CBS, 2022) laat een krimp van de bevolking en een toenemende vergrijzing in de plattelandsgemeenten zien. De prognose van het afnemen van de inwonersaantallen zal voornamelijk het resultaat zijn van het overlijden van de grote babyboomgeneratie. Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

16

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

1.3.2. Toekomstverkenning Brandweer Fryslân In 2023 heeft Brandweer Fryslân een toekomstverkenning uitgevoerd, in navolging op de provinciale toekomstverkenning van de Veiligheidsregio Fryslân. Eén van de zaken die hierin naar voren kwam is de gebleken kracht van de netwerkorganisatie. Dit heeft geresulteerd in een robuust stelsel waarbij posten elkaar ondersteunen in het leveren van brandweerzorg. Ook gaf de verkenning zicht op een verwachtte toename aan de behoefte in maatwerk. Zeker bij landelijk gelegen posten is het niet meer vanzelfsprekend dat wonen & werken in dezelfde omgeving plaatsvindt. Overdag zorgt dit in toenemende mate voor paraatheidsuitdagingen, waarvoor creatief maatwerk (zoals flexwerken of werken vanuit een kazerne, maar ook andere samenstellingen van eenheden en/of takenpakketten) vereist is om antwoord te bieden aan dergelijke uitdagingen. Landelijk wordt de komende jaren nagedacht over anders inrichten van het repressieve functiehuis van Brandweer Nederland, mede omdat deze worsteling ook in andere regio’s herkend wordt. 1.3.3. Rechtspositie vrijwilligers De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de huidige rechtspositie van brandweervrijwilligers geen vanzelfsprekendheid is. Er ontstonden o.a.

vraagtekens over het inhoudelijke onderscheid tussen beroepsmatig en vrijwillig brandweerpersoneel en over de vraag in hoeverre vrijwillig brandweerpersoneel een alarmering mocht weigeren. Hoewel er op dit moment geen concrete wijzigingen verwacht worden, blijft de kans bestaan dat de (Europese) overheid hierin op termijn alsnog aanpassingen nodig achten. 1.3.4. Interregionale afspraken Brandweer Fryslân heeft op een aantal vlakken interregionale afspraken. Op detailniveau betreft dit het inzetten van basisbrandweerzorg rond de provinciegrenzen. Brandweer Fryslân helpt de buurregio’s en visa versa. Op het niveau van specialistisch grootschalig brandweeroptreden levert Brandweer Fryslân in Noord-Nederland het Specialistisch Team Hulpverlening (STH), wat o.a. ingezet kan worden bij instortingen. Ook draagt Brandweer Fryslân voor incidenten op het water bij aan de Nationale Reddingsvloot (NRV); de landelijke hybride organisatie van Brandweer en Reddingsbrigades. 1.3.5. Verlaging maximum snelheid binnen de bebouwde kom In 2020 heeft de Tweede Kamer ingestemd met een motie om de maximum snelheid in de bebouwde kom te verlagen van 50 naar 30 km/u. Sindsdien zijn diverse (grote) gemeenten in Nederland hiermee gaan experimenteren.

Binnen Fryslân hebben de Provincie Fryslân en een aantal gemeenten hierover beleidsvoornemens ontwikkeld, en is de verwachting dat in de komende jaren steeds meer wegen aangewezen worden waarop maximaal 30 km/u gereden mag worden. Een impact op brandweerzorg is op voorhand niet te schetsen; in de landelijke afwegingsschema’s en gemeentelijke plannen wordt weliswaar rekening gehouden met behoeften van noodhulpdiensten, maar het betekent ook dat brandweervrijwilligers minder snel op de kazerne kunnen zijn. Dit dekkingsplan is gebaseerd op berekeningen gebruikmakend van huidige actuele snelheden op de verschillende wegdelen. Doorgevoerde wijzigingen door gemeentes kunnen aanleiding zijn tot bijstellen van de dekking. 1.3.6. Ruimtelijke ontwikkelingen Ook in Fryslân is sprake van woningnood. Zowel in de stedelijke als in de plattelandsgebieden is behoefte tot het creëren van nieuwe woningen. In combinatie met de vergrijzing is een behoefte zichtbaar op zogenaamde nultredewoningen en geclusterde woningen; woningen die geschikt zijn voor minder-zelfredzame ouderen. Dit heeft mogelijk ook impact op het brandrisicoprofiel.

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

17

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

Ook de energietransitie heeft effect op de ruimtelijke ontwikkelingen: toenemende isolatie, ecologische bouwmaterialen, toenemend gebruik van zonne-energie en alternatieve energievoorzieningen in & rondom woningen (zoals thuis- en wijkbatterijen) zorgen voor verandering in brandrisico’s. Dit dekkingsplan gaat uit van de huidige ruimtelijke indeling. Daar waar de brandweer naar verwachting laat is, wordt het des te belangrijker dat de functionele gebieden Risicobeheersing extra inspanning leveren, bijvoorbeeld door Brandveilig Levenprogramma’s.

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

18

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

2. Beschrijven dekking (processtap 2) Dit hoofdstuk beschrijft de verwachte dekking van basisbrandweerzorg in het verzorgingsgebied van Brandweer Fryslân. Aan de hand van de handreiking Gebiedsgerichte Opkomsttijden wordt inzichtelijk waar de brandweer repressief toe in staat is onder de beschreven situatie uit hoofdstuk 1.

2.1

Onderzochte factoren

Het inzicht ontstaat door vier factoren te beschrijven: snelheid, capaciteit, paraatheid en werkdruk. Enkel voor de factoren snelheid en capaciteit bestaat een beoordelingskader. Door toch ook de factoren paraatheid en werkdruk te beschrijven wordt er een beter inzicht in de dekking gecreëerd. Onderstaande tabel geeft weer op basis van welke onderwerpen de factoren beschreven worden. Factor Snelheid Capaciteit Paraatheid

Werkdruk

Onderwerp Maatgevend scenario Snelste hulp ter plaatse Slagkracht Grootschalig optreden Beschikbaarheid Gelijktijdigheid Restdekking Alarmeringsfrequentie

2.1.1. Prognose opkomsttijd Voor de factoren snelheid en capaciteit is de prognose van de opkomsttijd van belang. De opkomsttijd bij een incident is de tijdsduur tussen de melding van een hulpvraag bij de meldkamer tot het moment waarop de brandweereenheid op de incidentlocatie arriveert. Onder prognose wordt in dit verband de verwachte opkomsttijd voor een specifieke locatie verstaan. De opkomsttijd bestaat uit drie tijdselementen, namelijk meldkamertijd, uitruktijd en rijtijd. Onderstaande figuur geeft dat schematisch weer.

Meldkamertijd De meldkamertijd is de tijd die de meldkamer nodig heeft om een incident aan te nemen, triage te plegen, en passende eenheden te alarmeren. Voor het bepalen van dit dekkingsplan is de meldkamertijd berekend op 70 seconden. Het is berekend aan de hand van alle prio-1

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

19

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

meldingen in de periode 2021 tot en met 2023. Dit tijdselement is voor iedere bepaling van de verwachte opkomsttijd voor het gehele verzorgingsgebied van Brandweer Fryslân hetzelfde. Uitruktijd De uitruktijd is de tijd tussen de alarmering van een eenheid en de uitruk naar een incident. De uitruktijden zijn per post berekend op basis van gerealiseerde tijden in de periode van 2021 tot en met 2023. Het betreft hier dezelfde data als die is gebruikt voor de kazerne volgorde tabel (KVT). Rijtijd De rijtijd is de tijd tussen het vertrek vanaf de uitruklocatie tot de aankomt bij een incidentlocatie. Voor het bepalen van de verwachte rijtijd is de Wegstatus Module in de applicatie CARE-DRIvE gebruikt. Hierin is het wegennet opgedeeld in straatdelen, en heeft ieder deel een eigen gemiddelde snelheid die is vastgesteld aan de hand van de daadwerkelijk gereden snelheid door personenvoertuigen over een periode van vier jaar. Dit zijn zogenaamde speedprofiles.

2.2. Snelheid Snelheid beschrijft de best geschatte tijd waarmee de eerste hulpverlening bij een incident ter plaatse kan zijn. Het gebied waar een basisbrandweereenheid het snelst is ten opzichte van andere basisbrandweereenheden noemen we het operationele gebied van die eenheid. Omdat conform de handreiking het incidenttype gebouwbrand als maatgevend scenario is genomen, wordt in dit verband gesproken over basisbrandweereenheden. De wet schrijft een TS6 als basisbrandweereenheid voor. Met behulp van de factor opkomsttijd wordt inzicht in de snelheid gegeven. De snelheid wordt beschreven op basis van de dag-situatie. Enerzijds omdat er, met uitzondering van Post Noord, binnen de regionale dekking geen onderscheid wordt gemaakt naar tijdstip van de dag. Anderzijds omdat in de ANW-situatie ten opzichte van de dag-situatie de prestatie in slechts 3% van de vakken verandert. De volgende afbeelding toont de snelheid van opkomst van een basisbrandweereenheid (de eerste TS) in de dag-situatie weer. Hoe lichter de kleur, hoe sneller de eenheid ter plaatse is.

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

20

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

Wanneer dezelfde prestatie in een S-curve wordt weergegeven, dan ziet dat er als volgt uit. Hierbij is de dekking op objectniveau berekend. Onderstaande grafiek geeft op de horizontale as de opkomsttijd weer, en in de verticale as staat het percentage objecten dat wordt bereikt.

In de dagsituatie blijkt dat bij het maatgevend scenario gebouwbrand de eerste TS in 30% van de gevallen binnen 7 minuten ter plaatse is bij het incident. Voor 90% van de objecten is dat binnen 12 minuten.

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

21

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

2.3

Capaciteit

Capaciteit bestaat uit slagkracht en grootschalige- en langdurige inzetten. Dit wordt beschreven omdat de dekking niet enkel wordt bepaald door de snelheid waarmee eenheden bij een incident ter plaatse kunnen zijn, maar ook door de beschikbaarheid van voldoende eenheden bij opschaling. 2.3.1 Slagkracht Slagkracht1 is het vermogen om bij opschaling tijdig meerdere eenheden tot een maximum van drie tankautospuiten bij het incident ter plaatse te krijgen. De basisbrandweerzorg voorziet in een slagkracht tot maximaal drie tankautospuiten en één bijzonder voertuig onder leiding van een officier van dienst. Een inzet met meer dan drie tankautospuiten wordt grootschalig genoemd. Onderstaande afbeelding laat zien hoeveel TS’en binnen vijftien minuten ter plaatse kunnen zijn. Hoe donkerder de vlek, hoe lager de slagkracht.

NB. In Dekkingsplan 2.0 werd dit onderdeel beschreven als toegevoegde waarde van een kazerne. In tabel-vorm werd toen inzichtelijk gemaakt wat voor bijdrage posten hadden als 2e eenheid in een naastgelegen operationeel gebied. Conform de handreiking wordt dit nu onder de noemer slagkracht inzichtelijk gemaakt, en uitgebreid met de 3e eenheid. 1

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

22

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

Aanvullend toont onderstaande afbeelding binnen hoeveel minuten drie TS’en ter plaatse kunnen zijn. Hoe donker der de vlek, hoe langer het duurt voordat de derde TS ter plaatse is.

In deze afbeelding valt de classificatie van de Waddeneilanden op. De posten op de eilanden zijn uitgerust met maximaal twee TS’en, en dus moet de derde TS altijd van vaste wal komen, en heeft daarom hoge opkomsttijd. Brandweer Fryslân heeft afspraken met de veerdiensten over het overbrengen van materieel ten tijde van incidenten. De posten op de eilanden zijn uitgerust met aanvullend materiaal, om de periode te overbruggen voordat versterking is gearriveerd. Onderstaande S-curve laat zien hoe snel de eerste, tweede en derde TS bij het maatgevend scenario gebouwbrand ter plaatse kunnen zijn. Het toont welk percentage van de objecten (verticale as) bereikt wordt in een bepaalde opkomsttijd (horizontale as). Uit de S-curve blijkt dat in 50% van de gevallen drie TS’en binnen 15 minuten ter plaatse kunnen zijn.

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

23

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

2.3.2 Grootschalig brandweeroptreden (GBO) Bij een inzet met meer dan drie basisbrandweereenheden wordt gesproken over grootschalig brandweeroptreden. Vier eenheden vormen samen met een pelotonscommandant een peloton. Het eerste peloton wordt geformeerd vanuit de KVT: de dichtstbijzijnde eenheden worden hiervoor geselecteerd. Het inzetten van een peloton heeft impact op de restdekking van de regio. Opvolgende pelotons worden via de KVT daarom samengesteld uit eenheden van posten die verder weg en verspreid in de regio liggen. Doordat elke regio heeft vastgesteld welke tankautospuiten géén onderdeel mogen zijn van in één keer opgeroepen pelotons, is restdekking en inzetbaarheid van specialismen per regio zo passend mogelijk georganiseerd. Van de 66 posten die in Fryslân basisbrandweerzorg bieden zijn 21 te selecteren voor optreden in GBO-verband. In theorie kan Brandweer Fryslân hiermee vijf pelotons basisbrandweerzorg vormen, mits er geen ander peloton nodig is (bijvoorbeeld Grootschalige Watervoorziening of Logistiek). De pelotonscommandanten voor de pelotons komen uit de zes OvD-gebieden die Fryslân telt. Praktisch gezien ligt het aantal pelotons daarmee lager, omdat bij een GBO -waardig incident meestal, naast de pelotons basisbrandweerzorg, ook een peloton GWV en Logistiek wordt ingezet.

Brandweer Fryslân kan in basis de onderstaande pelotons formeren: • 5x peloton basisbrandweerzorg o 1e peloton binnen 30 minuten inzetbaar o Maximaal aantal pelotons afhankelijk van feitelijke situatie • 3x peloton technische hulpverlening en redding o 1e peloton binnen 60 minuten inzetbaar o Maximaal aantal pelotons afhankelijk van feitelijke situatie • 2x peloton logistiek en ondersteuning o 1e peloton binnen 30 minuten inzetbaar • 2x peloton grootschalige watervoorziening o 1e peloton binnen 30 minuten inzetbaar • 1x peloton natuurbrand o Binnen 30 minuten inzetbaar op vaste wal o Realiseerbaar na de uitrol van de NBB-voertuigen Interregionale bijstand GBO Een peloton kan ook ingezet worden om (specialistische) bijstand te leveren aan een andere veiligheidsregio. Brandweer Fryslân kan de volgende eenheden in interregionaal verband leveren: • • • •

1x peloton basisbrandweerzorg o inzetbaar binnen 60 minuten op de eigen regiogrens 1x peloton grootschalige watervoorziening o inzetbaar binnen 60 minuten op de eigen regiogrens 1x peloton redding en technische hulpverlening o inzetbaar binnen 60 minuten op de eigen regiogrens 1x Specialistisch Team Hulpverlening (STH) o 30 minuten na alarmering uitgerukt, ter plaatse binnen 90 minuten na alarmering

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

24

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

• •

1x peloton Nationale Reddingsvloot o binnen 3 uur na alarmering op vertreklocatie 1x peloton logistiek en ondersteuning

Verzoeken om meer interregionale eenheden kunnen via verzoeken tot landelijke bijstand aan Brandweer Fryslan gesteld worden. Aanvullend zijn via de samenwerking met de Veiligheidsregio Groningen (VRG) en Veiligheidsregio Drenthe (VRD) pelotons beschikbaar die Brandweer Fryslân niet zelf kan leveren2, zoals Grootschalige Ontsmetting.

2.4

Paraatheid

De paraatheid gaat over de mate waarin de brandweer erin kan voorzien dat een aangewezen eenheid met werkend materieel en voldoende personeel naar een incident kan uitrukken en daadwerkelijk kan optreden. Een dekkingsplan is namelijk statisch: eenheden lijken altijd paraat. Brandweer Fryslân is grotendeels gebaseerd op vrijwilligheid door middel van vrije instroom. Dat houdt in dat de organisatie verwacht dat de vrijwilliger naar de kazerne komt als de pager gaat en de vrijwilliger beschikbaar is. Een gevolg van vrije instroom is dat de paraatheid niet altijd gegarandeerd is. Door factoren als beschikbaarheid en gelijktijdigheid te beschrijven, wordt meer recht aan de praktijk gedaan. 2.4.1

Beschikbaarheid

Beschikbaarheid is de mate waarin de brandweer voldoende (gekwalificeerd) personeel en werkend materieel op de 66 posten beschikbaar heeft om daadwerkelijk naar een incident uit te rukken. Bij de hoofdpost in Leeuwarden (en Post Noord in de dagsituatie) is de beschikbaarheid gegarandeerd doordat beroepspersoneel gekazerneerd is. Over de 65 vrijwillige brandweerposten is bekend dat deze niet altijd 24/7 paraat zijn. De meeste knelpunten worden ervaren in de dag-periode. Brandweer Fryslân registreert geen beschikbaarheid, maar kan wel een indicatie van de paraatheid geven. Deze overzichten geven geen sluitend beeld, maar tonen wel aan dat niet altijd alle posten paraat zijn. De indicatie wordt gegeven aan de hand van uitdienstmeldingen en het aantal incidenten in een verzorgingsgebied van een post waar een andere post naartoe is gegaan. Onderstaande tabel toont het percentage waarbij een post de eerste TS leverde binnen het verzorgingsgebied van een andere post, terwijl deze niet elders werd ingezet. Totaal alarmeringen*, met uitzondering van 31 december en 1 januari Aantal alarmeringen waar een andere post is uitgerukt dan volgens KVT Percentage waarbij een andere post de eerste TS leverde

13.430 465 4%

*GMS dataset 2021 t/m maart 2023

Onderstaande tabel en grafieken geven het aantal en de spreiding van uitdienstmeldingen weer. Een dataset van de meldkamer is gebruikt en het betreft de periode oktober 2022 t/m april 2024. Het is met de beschikbare data niet mogelijk om vast te stellen of er ten tijde van de uitdienststelling ook meldingen zijn binnengekomen bij de betreffende post. Indien hier sprake van is geweest, is een beroep gedaan op een nabijgelegen post.

2

Deze staan beschreven in het Handboek grootschalig brandweeroptreden Noord-Nederland (2020)

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

25

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

TS ANW Dag Totaal

Aantal uitdienstmeldingen 762 1.698 2.460

Impact beschikbaarheid Posten kunnen ad hoc of gepland buiten dienst zijn. Gepland kan zijn vanwege onderhoud aan het voertuig, vakbekwaamheidsactiviteiten, of wanneer vooraf bekend is dat binnen een bepaalde periode onvoldoende mensen beschikbaar zijn. Brandweer Fryslân heeft uitgangspunten geformuleerd en maatregelen genomen om beschikbaarheid zo goed als mogelijk in te richten. Deze uitgangspunten zijn: • • •

• •

De basisformatie van de post wordt ingericht op een basiseenheid (6 personen) De gewenste basisformatie is 200% voor manschappen, en 400% voor bevelvoerder en chauffeur van de eenheid met de mogelijkheid tot gemotiveerd afwijken De gewenste basisformatie van een ploegensysteem per ploeg is 150% voor manschappen, chauffeurs en bevelvoerders met de mogelijkheid tot gemotiveerd afwijken De bezetting van een hulpverleningsvoertuig (HV-K) of redvoertuig (RV) komt bovenop de basisformatie van een post De bezetting van de overige specialistische eenheden wordt geleverd door de basisformatie van de post

De maatregelen zijn: • De opbouw als netwerkorganisatie, waarin posten nabij genoeg van elkaar gepositioneerd zijn om elkaar te kunnen ondersteunen • Het beschikbaar stellen van een paraatheidsmonitoring systeem voor alle posten • Het gebruiken van de TS-Flex mogelijkheden • Het hebben van een paraatheidspoule beroepsmedewerkers • Het flexibel kunnen alarmeren, bijvoorbeeld tijdens vakantieperioden • Het voorhanden hebben van reservevoertuigen en het beperken van de tijdsduur van onderhoudswerkzaamheden

Versie 0.5 (concept ter instemming BC-V 13-2-2025)

26

Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Samen paraat: gisteren, vandaag & morgen

2.4.2 Gelijktijdigheid Gelijktijdigheid ontstaat als de meldkamer een beroep wil doen op een eenheid die reeds is ingezet. Inzicht in de kans op gelijktijdigheid is relevant voor de paraatheid. Het zegt namelijk iets over de mate waarin de brandweer erin kan voorzien dat de snelste eenheid ter plaatse komt. Daarmee geeft gelijktijdigheid inzicht in de kwaliteit van de dekking. Brandweer Fryslân kan gelijktijdigheid enkel kwalitatief beoordelen. Op basis van een inschatting wordt gesteld dat dit weinig voorkomt, met uitzondering van piekmomenten zoals de jaarwisseling en stormen. Enkel bij posten met veel alarmeringen kan gelijktijdigheid een enkele keer plaatsvinden. In deze gevallen wordt de kazerne volgorde tabel (KVT) toegepast en wordt de dichtstbijzijnde beschikbare eenheid gealarmeerd. 2.4.3 Restdekking Bij grootschalige en langdurige inzetten worden veel eenheden ingezet. Het aantal ingezette eenheden kan zo groot zijn, dat de beschikbaarheid van eenheden voor de rest van de regio fors terugloopt. Dit doet zich zowel voor bij een incident in het eigen verzorgingsgebied als in geval van bijstand. De inzet van een groot aantal eenheden tegelijkertijd heeft overduidelijk invloed op de dekking van (een deel van) het verzorgingsgebied.