Uitvoeringsprogramma - waardevolle recreatie en toerisme in de Brabantse Kempen - 2026 - 2030

Waardevolle

in de Brabantse Kempen

Uitvoeringsprogramma

1. Inleiding In vervolg op de ‘Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie De Kempen 2017 - 2026’ is een geactualiseerde visie opgesteld, de ‘Visie waardevolle recreatie en toerisme in de Brabantse Kempen 2026 – 2034’ waarvan dit uitvoeringsprogramma een uitvloeisel is. In dit uitvoeringsprogramma zijn de doelen uit de visie uitgewerkt tot te realiseren projecten in de periode 2026 - 2030. In hoofdstuk 2 is de samenvatting uit de geactualiseerde visie opgenomen om het uitvoeringsprogramma en de projecten in de juiste context te plaatsen. In hoofdstuk 3 zijn per doel projecten opgenomen. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de rolverdeling tussen gemeenten en Visit de Kempen. In hoofdstuk 5 wordt afgesloten met de financiële bijdrage en verdeling van kosten over de doelen van het uitvoeringsprogramma.

3

2. Samenvatting geactualiseerde visie Aanleiding De Kempengemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden werken sinds 2017 intensief

Deze ambitie is vertaald naar 5 strategische doelen:

samen aan de recreatieve en toeristische ontwikkeling van de regio. Inwoners en bezoekers kijken immers niet naar gemeentegrenzen als het aankomt op de besteding van hun vrije tijd. Daarnaast hebben we met vier gemeenten een breder en gevarieerder aanbod van voorzieningen. Samen staan we sterker! De gezamenlijke visie (2017-2026) met bijbehorende uitvoeringsprogramma’s (UVP’s) leidde tot sterke lokale Visit-organisaties, één subregionale Visit de Kempen, productontwikkeling en verbinding van ondernemers. Omdat deze visie in 2025 afloopt, is een geactualiseerde visie opgesteld, gebaseerd op relevante trends & ontwikkelingen, beleid op nationaal en provinciaal niveau, een evaluatie van de vorige visie en een participatietraject met stakeholders (lokale Visit-organisaties, Visit de Kempen, Brabant Partners, provincie Noord-Brabant, recreatieondernemers, dorpsraden en diverse

1.

Behoud en versterking van de authentieke streek de Brabantse Kempen.

2.

Behoud en versterking van de Brabantse Kempen als levendige streek waar het goed wonen en recreëren is.

3.

Inzet op een integrale aanpak.

4.

In balans houden van de effecten van recreatie en toerisme ten behoeve van de brede welvaart.

5.

Lokale ondernemers verbinden aan deze ambitie en doelstellingen.

Om bovenstaande doelen te bereiken zetten we in op de drie speerpunten die bijdragen aan waardevolle recreatie en toerisme:

ambtenaren van de vier gemeenten).

Bestemmingsontwikkeling: het creëren en versterken van een samenhangend, duurzaam en toekomstbestendig recreatief en toeristisch aanbod in de Kempen.

Waarom investeren in recreatie en toerisme?

Bestemmingsmarketing: de marketing- en promotie-inspanningen die gericht zijn op het vergroten van de bekendheid van het aanbod onder inwoners en bezoekers.

De recreatief-toeristische sector draagt bij aan sociale cohesie, aan gelukkige en vitale mensen, aan identiteit en aan trots. Verder stimuleert de sector inwoners en bezoekers om te bewegen en elkaar

Bestemmingsmanagement: alle inspanningen gericht op het realiseren van een zo groot mogelijke positieve impact van recreatie en toerisme op onze regio. Aan deze inspanningen ligt zoveel mogelijk een integrale aanpak ten grondslag.

op te zoeken. De sector zorgt er mede voor dat het voorzieningenniveau in stand wordt gehouden en dat het leefklimaat op peil blijft. De recreatief-toeristische sector is ook een belangrijke sector voor de economie en werkgelegenheid. Het aantrekken van bezoekers is echter geen doel op zich, maar eerder een middel om de voorgenoemde maatschappelijke vraagstukken op te lossen.

Waardevolle Recreatie en Toerisme

Huidige situatie zijn de kernwaarden die tezamen de identiteit van onze recreatief-toeristische regio vormen. In de visie 2017-2026 lag de focus met name op de economische meerwaarde van recreatie en toerisme: meer bezoekers naar de Kempen trekken, een toename van de bestedingen en de werkgelegenheid in de sector en het genereren van een hogere naamsbekendheid van de Brabantse Kempen. Met de geactualiseerde visie verschuift de focus van ‘economische meerwaarde’ naar inzet op ‘waardevolle recreatie en toerisme’. Deze verschuiving past bij de druk op ruimte door de groei van het aantal inwoners (schaalsprong). Ook past het bij de ambitie om meer in te zetten op brede welvaart.

Ambitie, doelen en speerpunten

Leefbaarheid en brede welvaart

Groene ruimte, rust, Kempische gastvrijheid, ligging aan de grens met België en in de Brainportregio

Draagkracht van de bestemming Leefomgeving: natuur, erfgoed, mobiliteit etc. Leefbaarheid: overlast, vervreemding, afname bezoekerservaring

De geactualiseerde stip op de horizon is: Ontwikkeling van de bestemming & toeristische druk

Eind 2033 is de Brabantse Kempen een authentieke en levendige streek, waar het prettig wonen, recreëren en ondernemen is. Recreatie en toerisme leveren een belangrijke bijdrage aan de brede welvaart. Door een integrale aanpak zijn de effecten van recreatie en toerisme in balans.

Figuur 1: Model waardevolle recreatie en toerisme (Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd)

Van visie naar uitvoering De implementatie van de geactualiseerde visie gebeurt via twee uitvoeringsprogramma’s (2026– 2030 en 2030–2034). Gemeenten geven samen met de Visit-organisaties uitvoering aan deze

4

programma’s, waarbij de gemeentes de kaders stellen.

5

3. Van doelen naar projecten 3.1 Doelen en projecten 3.1.1

Doel 1: Behoud en versterking van de authentieke streek de Brabantse Kempen

3.1.2

Doel 2: Behoud en versterking van de Brabantse Kempen als levendige streek waar het goed wonen en recreëren is

De Kempen heeft een eigen identiteit: het Kempische DNA (zie 2.1 visiedocument). Elke gemeente heeft de eigen identiteit laten onderzoeken. De overeenkomsten hieruit vormen samen het DNA

Binnen de Kempen en in de directe omgeving is veel recreatief-toeristisch aanbod. Dit willen we

van de regio. Het DNA is een bron van trots voor onze eigen inwoners, zorgt voor herkenning

graag behouden en waar mogelijk nog verder versterken, waarbij we kijken naar de behoefte van

en trekt bezoekers aan. Door dit karakter te behouden en te versterken blijft de Kempen een

de inwoner en de bezoeker. Een bloeiende recreatief-toeristische sector draagt bij aan de leefbaar-

aantrekkelijke en duurzame plek om te recreëren. De focus op echtheid sluit mooi aan op de

heid en levendigheid van het gebied. Onderdeel daarvan zijn de recreatief-toeristische bedrijven.

huidige behoefte aan kleinschalige, lokale en unieke belevenissen. Tegelijk zorgt het voor het

Als gemeenten kunnen we faciliteren bij de planvorming, voor de daadwerkelijke uitvoering ervan

behoud van onze eigen cultuurhistorie.

zijn we afhankelijk van deze bedrijven. Hierbij is ook de vitaliteit van onze vakantieparken van groot belang. Als een toekomstbestendige verblijfsaccommodatie een recreatieve bestemming

Project

Planning

Uitwerken van het DNA van de Kempen (bijvoorbeeld door het concretiseren van

2026

gezamenlijke kernwaarden)

Speerpunt Bestemmings ontwikkeling

In de lead

heeft, zetten wij in op uitsluitend recreatief gebruik. Ook een centrum met voldoende horeca en winkelgelegenheid draagt bij aan een levendige streek. Daarbij is, indien aanwezig, met name centrummanagement aan zet.

Gemeenten

Project Uitdragen van het DNA van de Kempen (bijv. authenticiteitskeurmerk/ inspiratieboek

2027 t/m 2029

ontwikkelen voor ondernemers)

Bestemmings marketing

Visit de Kempen

op het DNA van de Kempen (zoals de Sagen en Legenden routes waarin het cultureel erfgoed

Kempen (bijv. bewegwijzering of informatieborden)

de Kempen (knelpunten en kansen - zoals meer

2026 t/m 2029

Bestemmings ontwikkeling

Visit de Kempen

2027 t/m 2029

Ondersteunen (in uren en/of expertise) van evenementen die bijdragen aan de levendigheid

2026 t/m 2029

van de Kempen 2027

Bestemmings marketing

Visit de Kempen

Het aanbod van de Kempen promoten met de juiste online (bijv. social media) en offline marketing (bijv. Kempenmagazine)

6

In de lead

Bestemmings ontwikkeling

Gemeenten

doorvoeren)

centraal staat) Opstellen leidraad uniforme bebording binnen de

Speerpunt

Verbeteren van de knooppuntennetwerken in inclusieve routes - in beeld brengen en oplossen/

(Door)ontwikkeling van producten die aansluiten

Planning

2026 t/m 2029

Bestemmings marketing

Bestemmings marketing

Visit de Kempen

Visit de Kempen

7

3.1.3

Doel 3: Inzet op een integrale aanpak

3.1.4

Doel 4: In balans houden van de effecten van recreatie en toerisme ten behoeve van de brede welvaart

Inzet op recreatie en toerisme is geen doel op zich, maar een middel om te komen tot brede welvaart. Dit vraagt om een integrale aanpak. Recreatie en toerisme zijn geen op zichzelf staande sectoren,

Een evenwichtige ontwikkeling van recreatie en toerisme betekent dat de voordelen – zoals eco-

maar raken ook andere beleidsterreinen. Een integrale aanpak, waarbij verschillende beleids-

nomische groei, werkgelegenheid en levendigheid – niet overschaduwd worden door negatieve

terreinen, ondernemers en inwoners samenwerken, zorgt voor synergie en duurzame ontwikkeling.

effecten. Ongebreidelde groei van recreatie en toerisme kan leiden tot overlast, druk op natuur

Ondanks het feit dat ruimte steeds schaarser wordt, is het belangrijk dat er voldoende ruimte blijft

en/of afname van leefbaarheid voor inwoners. Door het bewaken van de balans zorgen we ervoor

om te recreëren. Dit vraagt om multifunctioneel ruimtegebruik en een integrale aanpak.

dat recreatie en toerisme een blijvende, positieve bijdrage levert, zodat de Kempen een fijne plek blijft om te wonen, recreëren en ondernemen.

Project Verdiepingsslag Toetsingskader dag- en verblijfsrecreatie

Planning

2027

Speerpunt Bestemmings ontwikkeling

In de lead

Gemeenten

Project Database op Kempenniveau opbouwen t.b.v. inzicht en monitoring

Planning

2026 t/m 2029

Speerpunt Bestemmings management

In de lead

Gemeenten

Versterken samenwerking met andere beleidsterreinen binnen de gemeenten (zoals natuur, cultuur, erfgoed, sport, economie, verkeer

2026 t/m 2029

Bestemmings management

Gemeenten

en ruimtelijke ontwikkeling)

Datagedreven werken: keuzes/advies op basis van betrouwbare data (bijv. druktemeting of

2028

bezettingsgraden accommodaties)

Bestemmings management

Gemeenten

(Verder) intensiveren van de contacten met o.a. recreatief-toeristische ondernemers, Visitorganisaties, centrummanagementorganisaties, brancheorganisaties, terreinbeherende

2026 t/m 2029

organisaties en (Belgische) buurgemeenten met

Bestemmings management

Visit de Kempen

3.1.5

Doel 5: Lokale ondernemers verbinden aan deze ambitie en doelstellingen

als doel de mogelijkheden tot samenwerken te

Een sterke lokale economie zorgt ervoor dat recreatie en toerisme een motor is voor brede wel-

onderzoeken

vaart, waarvan zowel inwoners, ondernemers als bezoekers profiteren. Ondernemers hebben be-

Verder uitbouwen van Visit de Kempen met als doel de Kempen als één recreatief-toeristisch

2026 t/m 2029

gebied neer te zetten.

Bestemmings marketing

hoefte aan een consistent beleid. Een langetermijnvisie die niet onderhevig is aan externe factoren Visit de Kempen

te stellen, maar als overheid zitten we niet op de stoel van de ondernemer. Wel hebben we de laatste jaren meer samenwerking gezocht met stakeholders. Ondernemers, Visit-organisaties

Bestemmings Opstellen losse jaarplannen

2026 t/m 2029

ontwikkeling, marketing en

Gemeenten

management

2028 en 2029

ontwikkeling, marketing en management

en centrummanagement-organisaties zijn belangrijke partners als het gaat om het behalen van bovenstaande doelen. Zo dragen ze bij aan een authentieke en levendige streek, een integrale aanpak en, meer algemeen, aan de brede welvaart.

Bestemmings Opstellen uitvoeringsprogramma - (2030-2034)

of wisselingen in bijvoorbeeld gemeentebestuur. We vinden het belangrijk om beleidskaders

Gemeenten

Project Netwerkbijeenkomsten organiseren (bijv. kennissessies)

Vervolg project Regioboost

Planning

2026 t/m 2029

2026 t/m 2029

Opzetten van een thematische jaarkalender waar ondernemers eenvoudig op aan kunnen haken (bijv. Hippisch september)

8

2026 t/m 2029

Speerpunt Bestemmings management

Bestemmings marketing

Bestemmings marketing

In de lead

Visit de Kempen

Visit de Kempen

Visit de Kempen

9

3.1 Van plan naar uitvoering Jaarlijks stellen we een jaarplan op voor het komende jaar en maken we de balans op over het afgelopen jaar. Voor elk project gelden in ieder geval de volgende uitgangspunten:

De Kempen is één recreatief-toeristisch gebied met een eenduidige uitstraling. Stakeholders moeten betrokken/geïnformeerd worden. Per project wordt een projectplan opgesteld met daarin de concreet op te leveren resultaten, zodat na afloop de resultaten gemeten kunnen worden. De raden worden jaarlijks geïnformeerd over de voortgang via een raadsinformatiebrief en ondernemers via de nieuwsbrief van Visit de Kempen en/of de lokale Visit.

4. Rolverdeling Gemeenten zijn over het algemeen in de lead bij projecten die vallen onder de speerpunten ‘bestemmingsontwikkeling’ en ‘bestemmingsmanagement’. De rol van de gemeenten is met name richting geven en faciliteren. Visit de Kempen is in de lead voor projecten die vallen onder het speerpunt ‘bestemmingsmarketing’. Daar waar mogelijk worden ondernemers betrokken bij projecten. Ondernemers zorgen er enerzijds voor dat bezoekers naar onze regio komen en dat zij zich, net als inwoners, gaan rond bewegen. Anderzijds zorgen zij voor een kwalitatief en divers aanbod en producten waar zowel inwoners als bezoekers gebruik van maken. Op deze manier maken ook ondernemers de eigen leefomgeving aantrekkelijker en levendiger voor inwoners.

10

11

€230.000 5. Financiering

€150.000

Voor de financiering gelden de volgende uitgangspunten: De gemeenten stellen met elkaar een visie met onderliggend uitvoeringsprogramma vast waarin budgetten per gemeente worden gealloceerd voor de uitvoering hiervan.

Doel 1

De gemeenten maken per project een duidelijke verdeling van wat lokaal en wat gezamenlijk wordt opgepakt. Zo is de ontwikkeling van het concept voor een thematische belevingsfietsroute een gezamenlijk project. De aanleg van de route gebeurt vervolgens decentraal, waarvoor lokaal budget en capaciteit wordt geregeld. Bij de uitwerking van projecten wordt tevens in beeld gebracht wat na afloop de structurele (beheer- en onderhouds) kosten zijn en voor wiens rekening deze komen. Voor dit uitvoeringsprogramma is gekozen om, op basis van onderstaande inschatting van de projectkosten, een inleg te hanteren van € 160.000,- per jaar. Ook in het kader van bezuinigingen en de beperkte ruimte voor extra budgetten is het logisch om ongeveer dezelfde inleg te

Behoud en versterking van de authentieke streek

Doel 2 Behoud en versterking van de Brabantse Kempen als levendige streek waar het goed wonen en recreëren is.

de Brabantse Kempen.

€170.000

hanteren als in het vorige uitvoeringsprogramma en deze niet te indexeren. Elke gemeente draagt bij op basis van inwonertal. Dit is een pragmatische invulling die recht doet aan de grootte van de gemeenten en die praktisch te hanteren is. Dit betekent dat de inleg per gemeente als volgt is:

€50.000 Doel 3

Bijdrage per

Inwonertal

Percentage

1-1-2025

inwonertal

Gemeente Bergeijk

19.263

25,92%

€ 41.472

Gemeente Bladel

21.013

28,27%

€ 45.232

Gemeente Eersel

20.389

27,44%

€ 43.904

Gemeente Reusel-De Mierden

13.653

18,37%

€ 29.392

Totaal

74.318

100,00%

€ 160.000

Inzet op een integrale aanpak.

jaar periode 2026-2030

Doel 4 In balans houden van de effecten

€40.000

van recreatie en toerisme ten behoeve van de brede welvaart.

N.B.: Voor de gehele looptijd van het uitvoeringsprogramma wordt het percentage uit de kolom ‘Percentage inwonertal’ gehanteerd.

Doel 5 Lokale ondernemers verbinden aan deze ambitie en doelstellingen.

12

13 Figuur 2: Visualisatie van de financiering per doel.