Toetsingskader dag- en verblijfsrecreatie De Kempen 2021 versie Bergeijk

Deze toegenomen diversiteit betekent dat de wensen veranderen: een groengebied met veel activiteiten wordt vaak positiever beoordeeld dan een minder levendig groengebied. Tegelijkertijd staan gemeenten voor de

9

12

10

13

https://www.leisurelands.nl/ontdek-recreatiegebieden-leisurelands/kievitsveld Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd (2020) 11 Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd (2020)

Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd (2020) Fietsplatform en Wandelnetwerk (2018)

25

uitdaging om een goede balans te vinden tussen economie en ecologie om te zorgen dat de druk op de natuur niet té groot wordt. Het belang van ‘buiten zijn’ is ook in tijden van corona nogmaals gebleken: mensen trokken er massaal op uit om te wandelen, te fietsen en te recreëren in een groene omgeving. Betekenis voor De Kempen: • Aandacht voor routegebonden recreatie (o.a. door te zorgen voor goede fiets- en wandelpaden en bewegwijzering); • Zorg voor variatie in activiteiten die in het groengebied te ondernemen zijn (bijvoorbeeld fiets- en wandelpaden, maar ook mogelijkheden tot kanohuur); • Zorg ervoor dat de diverse vormen van wandelen en fietsen hun plek kunnen vinden in de huidige (toeristisch-recreatieve) infrastructuur; • Je kunt verschillende doelgroepen bedienen door het toevoegen van beleving aan (thema-)routes. Zo gaan plezierzoekers er graag op uit met z’n allen, met het hele gezin en maak je avontuurzoekers gelukkig met moeilijke/ uitdagende paden. Probeer deze routes te verbinden met doelgroepen die voor De Kempen kansrijk zijn. • Voeg beleving toe aan routes en zorg voor goed begaanbare en bereikbare fiets- en wandelpaden.

Wandelen Wandelen staat nog altijd met stip op nummer 1 van meest ondernomen vormen van vrijetijdsbesteding buiten. In wandelen zijn ook verscheidene ontwikkelingen te zien. Naast het ommetje rondom huis (al dan niet met hond) is het bekende lange afstandswandelen populair. Nordic walking (wandelen met stokken) had als eerste een vast plekje veroverd op de wandelpaden en is alweer opgevolgd door XCO Walking en Smovey Walking (ook met attributen waardoor je lijf versterkt wordt, alleen niet zo opvallend). Daarnaast zijn powerwalking, fitwalking en brisk walking (sportief wandelen in een stevig tempo), Chi walking (wandelen gecombineerd met Tai Chi, een Chinese bewegingsleer) en meditatief wandelen in opkomst. Ook worden de wandel-date en de wandelvergadering (‘weeting’ en ‘wandelbila’) steeds meer gemeengoed. Wandelen sluit niet alleen aan bij de behoefte aan beweging, maar ook bij de behoefte aan balans als tegenreactie op het drukke dagelijkse leven. Technologische ontwikkelingen zorgen ervoor dat wandelaars onderweg gebruik kunnen maken van digitale hulpmiddelen. Het in 2013 geïntroduceerde Brabantse wandelnetwerk omvat ongeveer 10.000 kilometer. In 2015 lagen de totale uitgaven aan wandelactiviteiten op €33,7 miljoen euro (11% t.o.v. de totale uitgaven in Nederland). Voor enkel De Brabantse Kempen zijn helaas geen data beschikbaar (bron: Visit Brabant).

26

8. Horeca en retail moeten voldoen aan hoge verwachtingen Horeca en retail zijn hard getroffen door de COVID-19 uitbraak. Door de maatregelen hebben zij veel omzet misgelopen. Op het gebied van horeca zijn beleving en onderscheidend vermogen steeds belangrijker. Gasten verwachten steeds meer een persoonlijke benadering en willen een waardevolle herinnering overhouden aan hun horecabezoek. Bovendien is er een toenemende aandacht voor het ‘pure spul’: eerlijke, duurzame, ambachtelijke en lokale producten. De gast wil bewust en gezond genieten.14 Streekproducten kunnen hierbij een belangrijke rol spelen.15 Winkels alleen zijn niet voldoende. Consumenten oriënteren zich steeds meer op lokale centra (voor hun dagelijkse boodschappen) en grote/ bijzondere centra met veel aanbod en sfeer. Andere functies zijn daarom steeds vaker te vinden in (winkel)centra en voegen veel waarde toe.16 Populaire winkelgebieden hebben dan ook wel een mix van activiteiten: cultuur, diensten, horeca, winkels en leisure. De (binnen)stad als geheel moet een aantrekkelijk gebied zijn en beleving bieden.17

Trends van buitenaf (externe trends) 1. Vergrijzing neemt toe Vergrijzing is al jaren een vast onderwerp in discussies over de toekomst van bijvoorbeeld de woningmarkt en krimpgebieden. De vergrijzing neemt langzaam toe: nog maar 24% van de Nederlandse bevolking is jonger dan 20 jaar en bijna 17% is 65+. Ruim 5% is zelfs 80 jaar of ouder.18 Volgens de bevolkingsprognose van het CBS zal de vergrijzing zich in de toekomst verder voortzetten. Het aantal ouderen neemt in de toekomst toe tot zo’n 26% 65-plussers en 11% 80-plussers in 2060. Betekenis voor De Kempen: • Senioren – die veel vrije tijd hebben – kunnen een belangrijke (potentiële) toeristische doelgroep vormen. De Kempen kunnen hierop inspelen door aanbod te ontwikkelen dat past bij deze groep om zo buiten het hoogseizoen aantrekkelijk voor hen te zijn.

Betekenis voor De Kempen: • Streekproducten bieden kansen voor De Brabantse Kempen en voor het werken aan een duurzaam herstel van de sector; • Men bezoekt centra steeds minder primair voor alleen winkels, andere functies zijn van belang om het gebied voor de consument aantrekkelijk te laten zijn. Hierbij kun je denken aan het toevoegen van horeca of speelgelegenheden.

2. Duurzaamheid wordt steeds belangrijker De toenemende aandacht voor duurzaamheid zorgt ervoor dat dit begrip niet meer is weg te denken uit de samenleving, net als Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). MVO heeft drie aspecten: sociale, economische en ecologische duurzaamheid (people, planet, profit). Dit betekent dat ondernemingen economisch moeten kunnen blijven voortbestaan, maar dat dit niet ten koste mag gaan van de maatschappij of het milieu. Voor consumenten wordt duurzaamheid belangrijker en zij

14

17

15

18

Trends en ontwikkelingen KNH (2020) https://www.tipdebrabantsekempen.nl/nl/bourgondisch// 16 10 cruciale trends detailhandelsgebied, Stec groep (2019)

Inretail, Shopping 220, de nieuwe winkelstraat Ontwikkeling van de Nederlandse bevolking 1950-2020, CBS Statline (2020)

27

zijn in toenemende mate bereid meer te betalen voor een duurzaam product. In de vrijetijdssector groeit de aandacht voor duurzaamheid ook. Aan de ene kant in de keuzes van de gasten, aan de andere kant vanuit bestemmingen zelf. Het label “Green Key” is voor aanbieders en gasten een belangrijk keurmerk om te kunnen zien hoe duurzaam de onderneming is. De term ‘duurzaam toerisme’ valt ook steeds vaker. Hier gaat het er om dat toeristische activiteiten zo min mogelijk negatieve invloed hebben op het milieu en daar waar mogelijk zelfs een positieve bijdrage aan leveren. Betekenis voor De Kempen: • Dag- en verblijfsrecreatie kan hierop inspelen door bijvoorbeeld verduurzaming van recreatievastgoed. Er zijn ook restaurants die zich volledig richten op het slim gebruiken van (bijna weggegooid) voedsel om voedselverspilling tegen te gaan. Zo laten Schouwse strandpaviljoens koffiedrab terugkomen als kroket.19 3. Klimaatverandering: schommeling of trend? Klimaatverandering is niet nieuw. Door de honderden miljoenen jaren heen heeft de verplaatsing van continenten invloed gehad op de temperatuur op aarde. Deze verschuivingen veroorzaakten bijvoorbeeld vulkaanuitbarstingen. Dit had tot gevolg dat er CO2 vrijkwam en de aarde opwarmde. Ook vandaag de dag drukken natuurlijke invloeden een belangrijke stempel op het klimaat.

Zo hebben we elke 3-7 jaar te maken met El Niño, waardoor de zeewatertemperatuur in een gebied ten westen van Peru stijgt. Vervolgens zorgt dit verschijnsel voor wereldwijde afwijkingen in bewolking, neerslag en temperatuur. 19

https://www.pzc.nl/zeeuws-nieuws/schouwse-strandpaviljoens-gaan-slim-ommet-afval-koffiedrab-komt-terug-als-kroket~aacbfd29/

Naast natuurlijke invloeden oefent de mens invloed uit op het klimaat. Het grootste deel van de opwarming van de aarde is de afgelopen decennia toe te schrijven aan de waargenomen toename van broeikasgassen (waaronder CO2). CO2 komt in grote hoeveelheden vrij bij de verbranding van fossiele brandstoffen, zoals kerosine (de brandstof voor vliegtuigen).20 Betekenis voor De Kempen: • Door de temperatuurstijging wordt het zomerseizoen in Nederland langer; • Ook is er een grotere kans op aantrekkelijk weer voor vele buitenactiviteiten, zoals wandelen en fietsen; • Een belangrijke factor voor toeristen bij het kiezen van hun vakantiebestemming is de kwaliteit van het landschap. Klimaatverandering kan deze kwaliteit veranderen. Zo kunnen beuken en berken slecht tegen droogte en kan de beschikbaarheid en kwaliteit van het water beïnvloed worden; • Om extreme hitte en regenval op te vangen, kunnen faciliteiten worden aangepast zodat kans op overlast of schade afneemt. Een voorbeeld is het creëren van meer schaduw en koele plekken, zodat hittestress wordt tegengegaan.21 4. Toenemende invloed van social media en online/ digitale content In het algemeen neemt de invloed van sociale media en digitale toepassingen in onze samenleving toe. Dit is ook te merken in de toeristisch-recreatieve sector.

Voor het kiezen van een vrijetijdsbesteding worden recreanten steeds vaker beïnvloed via internet of sociale media. Bezoekers oriënteren zich in toenemende mate online vóór, tijdens en 20 21

https://www.wur.nl/nl/artikel/Oorzaken-klimaatverandering-1.htm https://klimaatadaptatienederland.nl/thema-sector/recreatie-toerisme/

28

ook na hun verblijf. Ze zoeken op websites als Booking.com of Tripadvisor naar activiteiten en overnachtingsmogelijkheden. Een goede online vindbaarheid en een uitstekende online beleving zijn daardoor van steeds groter belang. De informatie moet volledig, overzichtelijk en voor iedereen toegankelijk zijn. Aanwezigheid op internet en sociale media is een vereiste. De rol van online marketing groeit daarin mee en wordt steeds belangrijker in het aanbieden van producten en diensten. Naast het online boeken van vakanties en overnachtingen wordt digitalisering ook steeds vaker onderdeel van het concept van dag- en verblijfsrecreatie. Denk aan mogelijkheden om digitaal in te checken, online faciliteiten te boeken, of te chatten met medewerkers van de accommodatie. Daarnaast trekken dagattracties met een gecombineerd gebruik van tekst, geluid en video en interactief karakter meer bezoekers.22 Betekenis voor De Kempen: • Voor De Brabantse Kempen is het van belang om inwoners en bezoekers het gemak van digitale toepassingen te bieden, zonder dat dit afdoet aan de authenticiteit van het product en zonder daarbij het persoonlijk contact uit het oog te verliezen.

22

Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd (2019)

29

IV.

Samenvatting Leisure Kansenkaart In 2019 is de Leisure Kansenkaart23 opgeleverd voor beleidsmakers, bestuurders en vrijetijdsondernemers in De Brabantse Kempen. Met als doel: ‘meer inzicht te geven in het toetsen van plannen aan de behoefte van bewoners en bezoekers.’ De Leisure Kansenkaart is niet alleen ontworpen voor vrijetijdsondernemers in De Brabantse Kempen, ook ondernemers daarbuiten zijn welkom om in de regio te gaan ondernemen. Er is een 0-meting naar de status en omvang van toerisme en recreatie in De Brabantse Kempen uitgevoerd met inzicht in mogelijke kansen op het gebied van ontwikkeling van toeristisch-recreatief aanbod dat kans van slagen heeft. Onderscheid wordt gemaakt in: • Slow leisure, bewust genieten van de (natuurlijke) omgeving; • Experience leisure, (toeschouwend) deelnemer in actieve beleving; • Urban leisure, cultureel en bourgondisch genieten.

cultureel aanbod en wordt geadviseerd het aanbod beter onder de aandacht brengen. Identiteitskenmerken House of Leisure/ Dynamic Concepts Consultancy hebben als onderdeel van hun onderzoek field research uitgevoerd met behulp van liveenquêtering. Als respondenten gevraagd wordt wat De Brabantse Kempen kenmerkt komen ‘historische elementen’ en een ‘bescheiden normaal nuchtere’ bevolking naar voren. Een vriendelijke en gastvrije regio met de echte ‘Brabantse gemoedelijkheid’. Natuur en groen worden vaak benoemd maar zijn te generiek als identiteitskenmerk, deze waarden gelden ook voor andere regio’s in Nederland. In de Kansenkaart wordt het volgende geadviseerd als richting om de identiteit te specificeren: ‘een koppeling tussen de veelzijdige natuurlijke, bosrijke omgeving waar ontspanning samengaat met bourgondisch genieten van het historische Brabantse plattelandsleven’.

Ontwikkelruimte In het rapport wordt geconcludeerd dat op het gebied van experience leisure de grootste kansen liggen voor ontwikkeling. En dan met name op het gebied van watersport. Bij zowel bewoners als bezoekers komt de behoefte aan een bioscoop en casino in de regio naar voren. Advies is om de identiteit van de bestemming leidend te laten zijn bij ontwikkelingen. Tevens wordt als overweging meegegeven om aanbod dat niet in De Brabantse Kempen aanwezig is, maar wel in de aanliggende regio’s, onder de aandacht te brengen bij bepaalde doelgroepen. Ook in het aanbod van slow leisure, waar het aanbod de behoefte overstijgt, worden er toch kansen gezien voor ontwikkelingen die liggen op het gebied van activiteiten op en aan het water. Bij urban leisure is er nog behoefte aan 23

0-meting toeristisch-recreatief aanbod, House of Leisure en Dynamic Concepts consultancy (2019)

30

V.

De Kempen als toeristisch-recreatieve bestemming: analyse van de huidige situatie In dit gedeelte maken we een foto van het huidige dag- en verblijfsrecreatieve profiel van De Brabantse Kempen. Op basis van de verkregen data geven we onder meer inzicht in de geografische spreiding van het aanbod en de vitaliteit van de verblijfsrecreatie. Op verzoek is per gemeente een samenvatting toegevoegd van het onderzoek naar de identiteit uitgaande van de vrijetijdseconomie.

dat Zuidoost-Brabant – waar De Brabantse Kempen onderdeel van is – er regionaal gezien goed voor staat. De regio onderscheidt zich van de rest van de provincie op het vlak van excellente bedrijven. Maar liefst 17% van de capaciteit is als excellent beoordeeld. Slechts 9% van het verblijfsaanbod in de regio is niet vitaal – zie tabel B.1.26

Verblijfsrecreatie

Tabel B.1: Capaciteit vitaliteitssegmenten per regio (bron: ZKA, 2018)

Verblijfsaanbod bestaat vooral uit grote(re) accommodaties De verblijfsrecreatieve sector in Zuidoost-Brabant telde eind 2019 31.000 slaapplaatsen.24/25 Het gebied heeft relatief veel grote(re) verblijfsaccommodaties zoals campings en bungalowparken. De bestemming heeft zowel zelfstandige bedrijven als parken die onderdeel zijn van ketens als Centerparcs of Landal. Gasten vermaken zich vaak op het terrein zelf bij ketenbedrijven en grotere campings met veel faciliteiten. De regio heeft daarnaast diverse groepsaccommodaties, bed & breakfasts, minicampings en andere kleinschalige accommodaties. Het aantal hotels is beperkt. Verblijfsrecreatie in De Brabantse Kempen is bijzonder vitaal In 2018 is er onderzoek gedaan naar de vitaliteit van verblijfsrecreatieparken met minimaal 40 plaatsen – zijnde campings, bungalowparken en combinatie hiervan – in Noord-Brabant. Hieruit blijkt 24

CBS statline (november 2020). De berekening van voorlopige cijfers over capaciteit in 2020 is gedaan met behulp van een enquête, welke onder accommodaties eind 2019 is gehouden. Op dit moment is het effect van corona op het aantal slaapplaatsen nog onduidelijk. 25 Bij deze cijfers is uitgegaan van de COROP Zuidoost-Brabant: Asten, Best, Cranendonck, Eersel, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Laarbeek, Oirschot,

Vitaliteitssegment

WestBrabant

MiddenBrabant

NoordoostBrabant

ZuidoostBrabant

NoordBrabant

Excellent

0%

10%

0%

17%

7%

Gezond en vitaal

34%

35%

34%

36%

35%

Middenmoot

32%

30%

41%

38%

35%

Vergane glorie

24%

23%

9%

1%

14%

Niet-vitaal

10%

2%

16%

8%

9%

Er zijn helaas geen cijfers beschikbaar specifiek over de vitaliteit van verblijfsaccommodaties in De Brabantse Kempen. Wel is uit gesprekken met de werkgroep gebleken dat er in de regio topparken zijn, maar ook een aantal niet-vitale parken. Reusel-De Mierden heeft bijvoorbeeld drie parken in het rode kwadrant, Bergeijk heeft één niet-vitaal park. De Someren, Valkenswaard, Waalre, Bergeijk, Bladel, Deurne, Eindhoven, GemertBakel, Helmond, Nuenen, Gerwen en Nederwetten, Reusel-De Mierden, Son en Breugel en Veldhoven. Recente cijfers specifiek voor De Kempen zijn niet beschikbaar. 26 Vitaliteit verblijfsrecreatie Noord-Brabant (ZKA, 2018)

31

laatstgenoemde wordt overigens volledig vernieuwd door Landal. De vitaliteit van verblijfsaccommodaties in De Kempen is uiteraard continu van belang. Dagrecreatie Uitgebreide toeristische basisinfrastructuur, maar relatief weinig bezienswaardigheden en attracties In De Brabantse Kempen is een uitgebreid fiets-, wandel-, MTB- en ruiternetwerk met veel afstappunten en horeca. Verspreid over het buitengebied komen we ook diverse horecavestigingen tegen. Als we kijken naar de horecadichtheid (aantal horecavestigingen per inwoner), dan zijn die het hoogst in de gemeenten Bergeijk en Reusel-De Mierden (4,7 vestigingen per 100.000 inwoners), gevolgd door Eersel (4,4). In deze gemeenten is de horecadichtheid ook hoger dan gemiddeld in Nederland (3,9). In de gemeente Bladel (3,4) is de horecadichtheid relatief laag.27

Identiteit van de gemeenten Gemeente Eersel In Eersel zijn ze content. Content met de prachtige omgeving waar men woont, de fraaie bosrijke omgeving waar heerlijk gewandeld en gefietst kan worden door bewoners en toeristen. Content met hun Bourgondische manier van leven: proosten op het goede leven en vieren wat gevierd kan worden. Er wordt genoten van het rijke verenigingsleven, van het gemeenschapsgevoel en de saamhorigheid die de dorpen bindt. Content zijn ze ook met de ondernemers. Eersel kent veel innovatieve bedrijven die voor de ultieme top gaan. Daar zijn ze trots op, of dat nu (horeca)ondernemers, winkeliers of de boeren zijn. De vele streekproducten zijn het uithangbord, het bewijs van hun trots. Eersel draagt bij aan de Brainport-regio, maar blijft wel het eigen 'boerenverstand' gebruiken. Dat heeft al veel gebracht. Kortom, 'content' is het jasje dat Eersel uitstekend past.

De dichtheid van bezienswaardigheden en attracties is niet hoog. Het Bakkerijmuseum en Kempen Museum de Acht Zaligheden zijn de belangrijkste musea. Daarnaast zijn bezoekboerderijen, wellnesscentra, speel- en zwemgelegenheden, natuurbeleving, kapelletjes en molens aanwezig. Er zijn outdoor-mogelijkheden en in iedere kern is detailhandel vertegenwoordigd. Voor het laatstgenoemde zijn binnen De Kempen een aantal grotere winkelconcentraties: Bladel centrum, Bergeijk centrum, Eersel centrum en Reusel centrum. Bladel heeft het meest complete en uitgebreide aanbod.28

Gemeente Reusel-De Mierden In Reusel-De Mierden vormen ze een hechte gemeenschap waar volop van de natuur genoten wordt. Het wordt gezien als een heerlijke gemeente voor de buitenmens. Ondernemend in de vrijetijdsector op gebied van natuur, bezienswaardigheden en voorzieningen, maar door de eigen bescheidenheid is de bekendheid ook bescheiden. Ze werken regionaal samen en dat strekt zich uit tot over de grens. Daarmee is de charme van de grensstreek authentiek. In Reusel-De Mierden wil men economische groei, maar staat het behouden van een prettige leef- en woonomgeving voorop, waarin natuur een belangrijke rol speelt. Er zijn vele mogelijkheden op het gebied van extensief recreëren (meanderende beekdalen, bosrijke gebieden/ landgoederen). Ook wordt de innovatieve agrosector in De Kempen als een belangrijke economische pijler gezien.

27

28

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2020/15/hoogste-horecadichtheid-inzeeland-in-januari-2020

Regionale visie detailhandel De Kempen (2015)

32

Gemeente Bergeijk In Bergeijk hebben ze het goed voor elkaar en dat kan op twee manieren geïnterpreteerd worden: het leven is er goed en de inwoners zijn er voor elkaar (samen). De natuur is volop aanwezig en dat groen zorgt voor rust en ruimte waar men zich in opgenomen en veilig voelt. Bewoners genieten vaak onbewust van deze bijzondere kwaliteit maar dag- en verblijfsgasten stellen het zeer op prijs. Juist door de combinatie met de gastvrije aard en toegankelijkheid van de mensen. Bergeijk is een echte grensgemeente waar soms de grenzen van het toelaatbare worden opgezocht. Kunst kreeg in de jaren vijftig van de vorige eeuw een impuls toen ontwerpers en kunstenaars de gemeente ontdekten en er enige tijd werkten. Bergeijkenaren zijn aanpakkers die met gezond verstand praktische en vaak inventieve oplossingen weten uit te voeren. Zij buigen mee met de wind, zien hun kansen en pakken die.

Gemeente Bladel In Bladel zijn ze bescheiden en komt de gemeenschapszin naast het ‘dan gaan we even aanpakken’ sterk naar voren maar dan wel op een manier van: ‘doe maar gewoon’. Een grensgemeente met mooie verhalen over bijvoorbeeld smokkelroutes, die zowel bewoners als toeristen kunnen boeien. De sociale controle zorgt met de aanpak mentaliteit dat hulp en ondersteuning ook daadwerkelijk vorm krijgt. Zoals met de buurtbus en de collectieve woningbouw. Het samendoen en de verbondenheid uit zich in een rijk verenigingsleven, maar manifesteert zich ook in de relatie tussen gemeente en dorpsraden en ondernemers onderling.

33

Dag- en verblijfsrecreatieve voorzieningen in De Brabantse Kempen (bron: Rho Adviseurs)

34

VI.

SWOT-analyse Bijlagen II en V geven inzicht in de huidige situatie van De Brabantse Kempen als toeristisch-recreatieve bestemming. Ook is een beeld geschetst van de doelgroepen en bijbehorende toeristisch-recreatieve leefstijlen, trends en ontwikkelingen. Deze bijlage bevat een SWOT-analyse, een sterkte-zwakte analyse, gebaseerd op de analyse uit de gezamenlijke Visie VTE (2016). Er is bij het opstellen van de SWOT ook gekeken naar de ontwikkelingen in de afgelopen vier jaar. Sterkten – de kracht van De Kempen als toeristisch-recreatieve bestemming:

Zwakten – punten waarop De Kempen zich nog kan ontwikkelen zijn:

Kansen die van buitenaf op De Brabantse Kempen afkomen zijn:

Bedreigingen – negatieve ontwikkelingen van buitenaf zijn:

•

Sterke verblijfsaccommodaties met nationale uitstraling

•

Het merk ‘Kempen’ heeft een zwakke naamsbekendheid

•

Corona: groei van dichtbij markten (Nederland, Duitsland en België)

•

De Kempen heeft een aantal grote vakantieparken. De bungalowsector is uiterst competitief, concurrentie is groot

•

De regio is trots op prestaties van een aantal bedrijven die bijvoorbeeld landelijke prijzen hebben gewonnen

•

Beperkte samenwerking tussen gemeenten. Samenwerking tussen gemeenten gaat steeds beter, maar verdient constante aandacht.

•

Toenemende interesse in gezonde en duurzame levensstijl benutten: buitenrecreatie faciliteren

•

Afname in voornaamste doelgroep: families (vergrijzing)

•

Centrale ligging/ bereikbaarheid t.o.v. Tilburg, Eindhoven en België

•

Gezamenlijke marketingkracht (toeristische informatie is regionaal niet op orde)

•

Toenemende vergrijzing > ontwikkelen aanbod voor senioren. Zij hebben tijd en geld

•

Steeds meer keuzevrijheid, als je je niet onderscheidt dan word je niet gekozen

•

(Onderdeel van) Brainport

•

Weinig evenementen buiten het hoogseizoen

•

Bevolkingsconcentraties Eindhoven, Tilburg en Turnhout

•

Recreanten besteden minder t.o.v. andere regio’s

•

Hoogwaardig recreatief netwerk van wandel-, MTB, fiets- en ruiterpaden

•

Traagheid der regels, waardoor minder innovatie ondernemers

•

Inspelen op toenemende behoefte aan groen, recreatie, wandelen en fietsen (o.a. vanwege corona)

•

Steeds veranderende vraag en onvoorspelbaarheid consument: de markt is dynamisch

•

Grenzend aan Nationaal Park de Hoge Kempen (België) – hoge naamsbekendheid. Op Nederlands grondgebied tref je onder meer de Hapertse Heide en Cartierheide.

•

Beperkte samenwerking/ communicatie tussen ondernemers onderling en tussen ondernemers en andere aanbieders

•

Inzetten op beleving en thematisering door middel van storytelling

•

VISIT Brabant vertegenwoordigt niet altijd De Brabantse Kempen (ziet te weinig mogelijkheden voor bezoekers buiten Brabant)

35

•

Rijke (cultuur)historie: kerken, kapelletjes, monumenten, langgevelboerderijen

•

Weinig luxe vormen van vervoer, verblijf en vermaak

•

Gunstige ligging t.o.v. Eindhoven Airport

•

Innovatieve maakindustrie in omgeving

•

Bewegwijzering/ infoborden niet altijd op orde

•

Om voldoende boekingen te genereren, hebben de grotere verblijfsaccommodaties met veel faciliteiten krachtige marketing- en salesafdelingen

•

Goede voorzieningen als Landgoed Duynenwater voor evenementen

•

Beperkt hotelaanbod, relatief veel campings en vakantieparken

•

Verbreding aanbod van kwalitatieve en diverse dagrecreatie

•

Nabijheid van Beekse Bergen, Efteling, Bobbejaanland

•

Slechte bereikbaarheid met openbaar vervoer

•

Belangstelling voor innovatieve (horeca)concepten

•

Aanwezigheid van horeca langs routes

•

Gebrek aan ‘experience leisure’ (zie hoofdstuk 6)

•

Behoefte aan gebruik nieuwe technologie en innovaties bij gasten

•

Bourgondische en gastvrije inwoners

•

Onvoldoende focus op zakelijke markt en expats

•

Beter verbinden van het aanbod d.m.v. productontwikkeling en positionering rondom streekproducten, evenementen, natuurbeleving

•

Langetermijnimpact coronavirus

36

VII.

Maatwerk Het geactualiseerde toetsingskader vormt het startpunt van een nieuwe koers, waarbij ruimte is voor maatwerk. Dit betekent dat we buiten de kaders durven denken als plannen bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit van de (leef)omgeving. In sommige gevallen is een maatwerk beoordeling noodzakelijk om na te gaan of een initiatief op een bepaalde locatie een passende invulling is. Vanuit een ‘ja mits-houding’ staan Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden open voor maatwerk. Maatwerk leidt tot een zoektocht naar de juiste methode. Het beoordelen van de kwaliteit van een plan is geen exacte wetenschap. Het is dan ook niet meetbaar en/of in cijfers uit te drukken. Om die reden is het van belang afspraken te maken hoe plannen ambtelijk op een zorgvuldige manier worden beoordeeld. Een integrale benadering is de sleutel. Daarbij wordt een initiatief ook vanuit andere beleidsterreinen beoordeeld. Zo onderzoekt Ruimtelijke Ordening de haalbaarheid, terwijl VTE het kwaliteitsaspect bekijkt. Er zijn sowieso twee vereisten waaraan voldaan moet worden bij plannen waarvoor maatwerk nodig is: 1. Door de omgeving gedragen In alle gevallen is open communicatie een vereiste. Niet alleen tussen initiatiefnemer en gemeente, maar ook tussen initiatiefnemer en belanghebbenden, tussen gemeente en belanghebbenden en/ of

tussen gemeenten onderling. Transparant aangeven waarom je voor of tegen een ruimtelijk initiatief bent, komt de kwaliteit van de besluitvorming ten goede. Voor plannen waarvoor maatwerk nodig is moet de initiatiefnemer gedurende het proces in overleg blijven met de omgeving (omgevingsdialoog). Er moet worden aangetoond dat dit is gedaan (bijvoorbeeld door een verslag), wat de reactie van de omgeving was en wat daarmee is gedaan. Dit betekent niet dat het plan door de omgeving gedragen moet zijn (bij voorkeur wel natuurlijk). Het is belangrijk dat de omgeving gehoord wordt. 2. Toekomstbestendigheid Een belangrijk doel is een duurzame en toekomstbestendige invulling van een locatie. Plannen die ervoor zorgen dat een locatie invulling krijgt waardoor voor een langere periode invulling wordt gegeven aan de locatie kan hierdoor worden gezien als kwaliteit. De kwaliteit toekomstbestendigheid kan op meerdere manieren worden gezien. Zo kan dit te maken hebben met de financiële haalbaarheid van een bedrijfsconcept of met een bestemming waarmee een duurzame invulling is gegeven aan een locatie. Wanneer bedrijvigheid – in de breedste zin van het woord, dus ook voor bijvoorbeeld recreatieve of zorginitiatieven – onderdeel uitmaakt van een planvoornemen dient de initiatiefnemer een toelichting te geven op het toekomstperspectief van het plan wanneer er sprake is van maatwerk.

37

VIII.

Oplegger Bergeijk In het Toetsingskader dag- en verblijfsrecreatie de Kempen zijn uitgangspunten en algemene vereisten opgenomen voor de dag- en verblijfsrecreatie in de gemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden. Omdat er verschillen bestaan in de accenten per gemeente is ervoor gekozen om – als aanvulling op het toetsingskader - een oplegger op te nemen. Hierin worden de uitgangspunten en vereisten op gemeentelijk niveau verder aangescherpt. Focus

De gemeente Bergeijk legt de focus op dagrecreatieve activiteiten. Initiatieven die het dagrecreatieve aanbod versterken worden aangemoedigd. Ten opzichte van het aanbod verblijfrecreatie blijft het dagrecreatief aanbod namelijk achter. Initiatieven voor kleinschalige verblijfsrecreatie blijven mogelijk. Deze moeten bij voorkeur voorzien in een behoefte van consumenten, van hoogwaardige kwaliteit zijn én een variatie vormen op het bestaande aanbod. Daarnaast dient het kleinschalig initiatief bij te dragen aan landschappelijke kwaliteit van de omgeving of leefbaarheid. In sommige gevallen, zoals bij de herontwikkeling van een agrarisch bedrijf (VAB) en in gevallen van een grote meerwaarde voor de gemeente (bijvoorbeeld op gebied van landschappelijke kwaliteit, leefbaarheid, werkgelegenheid), kan van het bovenstaande worden afgeweken.

Zonering

Bergeijk gaat uit van de zonering, zoals opgenomen is op de kaart in deze oplegger. In sommige gevallen, zoals bij de herontwikkeling van een agrarisch bedrijf (VAB) en in gevallen van een grote meerwaarde voor de gemeente (bijvoorbeeld op gebied van landschappelijke kwaliteit, leefbaarheid, werkgelegenheid), kan er worden afgeweken van de zonering. Afwijkingen kunnen alleen plaatsvinden als de ontsluiting van het gebied en de draagkracht van het landschap dit toelaten en als het initiatief een kwaliteitsimpuls vormt voor het landschap. Als het gaat om VAB’s is er altijd sprake van maatwerk.

Horeca

Uitgangspunt voor het toevoegen van horeca in het buitengebied is dat deze ondergeschikt moet zijn aan een andere hoofdactiviteit en dat de maximale oppervlakte 100m² (exclusief terras) bedraagt. Niet ondergeschikte kleinschalige horeca is mogelijk op voorwaarde dat er geen stapeling met andere functies is, dat de bebouwde oppervlakte van de publieksruimte (exclusief sanitair, keuken en bergruimte en andere bijbehorende voorzieningen) maximaal 50m² bedraagt, met maximaal 50m2 terras, zoals bijvoorbeeld een klein fiets-/wandelcafé in de buurt van doorgaande recreatieve routes.

Recreatieve (neven)activiteiten (aanvulling op pag. 11)

Voor nieuwe recreatieve voorzieningen zoals kleinschalige dagrecreatie (denk aan kinderboerderijen en educatieve voorzieningen als musea) en kleinschalige verblijfsrecreatieve voorzieningen (zoals groepsaccommodaties) geldt een maximum van 400 m2 aan bebouwd oppervlak ten dienste van de recreatieve activiteit, eventueel aangevuld met 100m2 ondergeschikte horeca (zie Horeca).

38

Voor kleinschalige verblijfsrecreatieve voorzieningen in bestaande bebouwing bij agrarische bedrijven geldt dat de totale oppervlakte aan logeereenheden niet meer mag bedragen dan 50% van de gezamenlijke vloeroppervlakte van de bedrijfswoning en de bijbehorende bijgebouwen. Er wordt slechts meegewerkt aan recreatieve voorzieningen (zowel zelfstandig als ondergeschikt) die uitsluitend voor recreatief gebruik zijn bedoeld en niet benut worden voor zelfstandige bewoning of huisvesting van arbeidsmigranten. Er zal op toe worden gezien dat voorzieningen en inrichting hierop toe worden gesneden. Zonering van Bergeijk Bergeijk hanteert een viertal toeristische zones: ▪ Kernen ▪ Landelijk intensief recreatief gebied ▪ Landelijk extensief recreatief gebied ▪ Overig landelijk gebied De kernen De kernen van Bergeijk zijn ‘concentratiegebieden’ van min of meer stedelijke vormen van recreatie: funshoppen, evenementen, (straat-) theater en terrassen. Mogelijke vormen van verblijfsrecreatie binnen de bebouwde kom zijn B&Bs en hotels, waarbij wel sprake moet zijn van de kwaliteiten zoals onder ‘focus’ wordt benoemd. Landelijk intensief recreatief gebied In het landelijk intensief recreatief gebied is er ruimte voor intensieve ontwikkeling. In een intensief recreatief gebied bevindt zich een cluster van intensieve toeristisch-recreatieve bedrijven en voorzieningen.

Het gaat hier om: Centerparcs de Kempervennen, Camping de Paal en Landal Forest Village. Deze parken in de intensief recreatieve gebieden hebben veel seizoensplaatsen en/of een grote vaste klantenkring, veelal bestaand uit (oudere) stellen en gezinnen met jonge kinderen. Deze toeristen zoeken een herkenbaar en vertrouwd product en hechten aan een veilige en verzorgde omgeving met kindvriendelijke voorzieningen. In principe krijgen bestaande intensieve recreatiebedrijven in deze zone de ruimte voor uitbreiding ten behoeve van kwaliteitsverbetering van het aanbod. Bij de beoordeling telt de versterking van de aanwezige landschappelijke waarden op en rond het eigen bedrijf en bijdragen aan leefbaarheid. Landelijk extensief recreatief gebied Deze gebieden zijn kansrijk voor toerisme vanwege hun aantrekkelijkheid vanuit landschappelijk en/of cultuurhistorisch oogpunt en/of de nabijheid van aantrekkelijke natuurgebieden en/of de nabijheid van een dorpskern of water. Het toerisme in kansrijk extensief recreatief gebied krijgt meer ruimte zich te

39

ontwikkelen dan in overige recreatief gebied. Nieuwe kleinschalige dagrecreatieve en verblijfsvoorzieningen en uitbreiding van bestaande voorzieningen zijn in landelijk extensief recreatief gebied mogelijk. De volgende gebieden zijn in Bergeijk aangewezen als kansrijk extensief: 1. Burgemeester Aartslaan 2. Witrijt Overig recreatief gebied Het toerisme in de zone “overig recreatief gebied” is gericht op het beleven van het platteland met natuur en landbouw. Het toerisme in deze zone is voornamelijk een nevengeschikte economische activiteit, een ondersteunende activiteit aan andere economische activiteiten. In overig recreatief gebied wordt vanuit toeristisch-recreatief perspectief juist rust en ruimte bijzonder geacht. Nieuwe kleinschalige extensieve dag- en verblijfsrecreatieve ontwikkelingen zijn dus mogelijk als nevenactiviteit, en als toevoeging aan bestaande voorzieningen om de kwaliteit daarvan te verbeteren. Op onderstaande kaart zijn de vier zones aangegeven

40

41

IX.

Intakeformulier recreatieve en toeristische initiatieven Uw gegevens Achternaam

………………………………………………………………………………………

Voorletters

………………………………………………………………………………………

Adres

………………………………………………………………………………………

Postcode en woonplaats

………………………………………………………………………………………

Telefoonnummer

………………………………………………………………………………………

E-mail

………………………………………………………………………………………

Gegevens van gemachtigde (indien van toepassing) Naam organisatie

………………………………………………………………………………………

Contactpersoon

………………………………………………………………………………………

Vestigingsadres

………………………………………………………………………………………

Postcode en plaats

………………………………………………………………………………………

Telefoonnummer

………………………………………………………………………………………

Email

………………………………………………………………………………………

KVK-nummer

………………………………………………………………………………………

Gegevens locatie/plaats van uw plan Adres

………………………………………………………………………………………

Plaats

………………………………………………………………………………………

Kadastraal (indien bekend)

Gemeente ………………………sectie……….nummer(s)……………………..

42

Uw plan Korte omschrijving van uw initiatief: ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………

Draagvlak Heeft u al met de omgeving gesproken over uw verzoek (omgevingsdialoog). 0 Ja, met wie? Wanneer? Wat was de uitkomst? 0 Nee.

Status verzoek (maak 1 keuze): 0

Ambtelijk: u krijgt gratis een advies (op hoofdlijnen) over uw mogelijkheden van uw plan

0

Bestuurlijk: er is sprake van een principeverzoek en u krijgt een principebesluit van het college van burgemeester en wethouders.

Toelichting: Als een bouwplan of initiatief niet voldoet aan het bestemmingsplan, kan een ontwikkeling alleen doorgang vinden als de gemeente bereid is om van het bestemmingsplan af te wijken. Om na te gaan of een plan haalbaar is en onnodige kosten te voorkomen bestaat de mogelijkheid om een plan eerst ambtelijk te laten beoordelen of het haalbaar is Wilt u weten of de gemeente bereid is tot medewerking aan de benodigde procedure? Dan neemt het college van burgemeester en wethouders een (principe)besluit op uw verzoek. Om een goede afweging te kunnen maken of uw plan in principe haalbaar is, doet de gemeente inhoudelijk onderzoek vanuit meerdere invalshoeken. Dit kost tijd en geld. Daarom brengen wij voor de behandeling van een (principe)verzoek leges in rekening volgens de Legesverordening29.

29

Voor de precieze kosten zie de actuele Legesverordening.

43

Bij te voegen documenten -

Nadere omschrijving van het initiatief met de aanleiding, de motivatie waarom van het bestemmingsplan zou moeten worden afgeweken. Ga hierbij in op onderstaande vragen: o o o o o o o o o o

Vindt u dat uw initiatief aansluit bij de karakteristieken(en) en/of identiteit van de regio of de gemeente? Kunt u dit toelichten? Kunt u toelichten in hoeverre uw voorstel bijdraagt om het recreatieve aanbod in de Kempen gevarieerder te maken? Op welke doelgroepen (zie bijlage II) richt u zich met uw initiatief? Kunt u toelichten waarom u voor deze doelgroepen hebt gekozen? Op pagina 13 wordt een aantal kenmerken genoemd m.b.t. goed ondernemerschap, zoals innovatie en MVO. In hoeverre herkent u zich daarin? Wat is uw verwachting over de verkeersbewegingen en geluid? Hoe regelt u parkeren? Op welke onderdelen uit de Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Brabantse Kempen en het Uitvoeringsprogramma Vrijetijdseconomie ziet u kansen om op aan te haken? Heeft uw initiatief een positief effect op andere ondernemers, organisaties of inwoners? Zoekt u aansluiting bij andere vrijetijdsvoorzieningen, bijvoorbeeld op het gebied van samenwerking? Kunt u dit verder toelichten? Draagt uw initiatief bij aan de versterking en/of ontwikkeling van natuur en/of landschap? Maakt u met uw initiatief gebruik van leegstaande bebouwing? Of voorkomt u leegstand? In hoeverre draagt u iets bij aan bijvoorbeeld cultuur, duurzaamheid, gezondheid of natuur? Doet u hier iets extra's voor?

- Situatieschetsen en/of plattegronden van de huidige én nieuwe situatie - Bouwtekeningen (optioneel) - Foto’s (optioneel) Deze opsomming is niet compleet. Afhankelijk van uw plan kunnen we andere of aanvullende gegevens nodig hebben om uw verzoek goed te kunnen beoordelen. Voor meer informatie verwijzen wij u naar het Toetsingskader dag- en verblijfsrecreatie De Kempen. Tekeningen en plattegronden mogen in schetsvorm zijn, maar dienen op schaal te zijn en te zijn voorzien van duidelijke maten. Ondertekening Aanvrager en/of gemachtigde verklaart deze aanvraag volledig en naar waarheid te hebben ingevuld. Datum:

………………………………………………………………………………………

Handtekening: ………………………………………………………………………………………

44

Geraadpleegde bronnen Beleidsvisie dag- en verblijfsrecreatie De Kempen (2008) Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Brabantse Kempen, Samen op pad in de Brabantse Kempen (2016) Uitvoeringsprogramma Vrijetijdseconomie (2017) 0-meting toeristisch-recreatief aanbod en Kansenkaart, House of Leisure en Dynamic Concepts consultancy (2019) Omgevingsvisie 1.0 Eersel (2020) Visie Buitengebied Eersel (2020) Omgevingsvisie Reusel-De Mierden (2018) Omgevingsvisie 1.1 Bladel Structuurvisie Bergeijk (2010) Omgevingsvisie Noord-Brabant (2018) Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd (2020 Leefstijlen en wetenschappelijk model BSR™ (Brand Strategy Research) van SAMR

.

45

46