CConstaterende datBergeijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Regionaal Veiligheidsplan 2023-2026

Gemeenteraad 5 november 2026, gemeente BergeijkBij agendapunt: Verlengingsvoorstel Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2027-202826.602 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Ook de samenstelling van de criminele netwerken verandert: dit loopt niet meer langs de traditionele (etnische) lijnen, maar de netwerken zijn veel meer divers geworden qua achtergrond van de criminelen. Daarnaast zijn het geen vaste organisaties meer, maar vooral gelegenheidscoalities met extensieve financiële middelen (dit in tegenstelling tot gelimiteerde budget- ten bij de overheid), die gebruik maken van (financiële) facilitators in de ‘bovenwereld’. Ten slotte deinzen criminelen er (in toenemende mate) niet voor terug om bestuurders, politici en ambtenaren te intimideren, te bedreigen en met geweld te confronteren. 9 Jaarverslag 2020 RVP Oost-Brabant: blz 17.

5. Daling traditionele criminaliteit: | 6. | Maatschappelijke en sociale onrust bedreigen de | 7. | Toename van incidenten met kwetsbare personen samenleving: | en/of personen met onbegrepen gedrag: Sommige vormen van “traditionele” criminaliteit10 zijn | De inwoners van ons land (en dus ook in onze regio) | wijken en buurten op orde hebben. Het in buurten en | De afgelopen jaren werden er steeds meer (veiligheids) de afgelopen jaren (fors) gedaald. Zo werd in 2015 in | gaan offline en online steeds meer om met mensen | wijken aanwezig zijn biedt ook kansen om signalen | incidenten geregistreerd met betrokkenheid van kwets- Oost-Brabant nog 5.272 keer ingebroken in woningen, | die op hen lijken en verkeren daarmee in “bubbels” van | van andere vormen van radicalisering (jihadistische | bare personen of personen met onbegrepen gedrag. in 2019 was dat al gedaald naar 3.329, in 2020 daalde | gelijkgestemden. De tegenstellingen tussen verschil- | radicalisering, extreem rechts, extreem links en dieren- | In 2015 vonden er in onze regio Oost-Brabant 4.240 dat (mede als gevolg van corona) naar 2.528 en in 2021 | lende bevolkingsgroepen verdiepen zich (hoogopgeleid | en milieuextremisme) te herkennen en daar vervolgens | incidenten plaats met personen met onbegrepen gedrag. zette de daling door naar 2.072.

Ondanks deze daling | versus laagopgeleid, stad versus platteland, gelovig | op te reageren. | In 2020 waren er dat al 9.024.12 In 2021 steeg dat aantal zijn er in 2021 nog steeds meer dan 2.000 huishoudens | versus ongelovig, gevaccineerd versus niet gevacci- | door naar 10.021 incidenten. Ondanks discussies over in Oost-Brabant geconfronteerd met een inbraak in | neerd, rijk versus arm of links versus rechts). Groepen | wat nu precies een persoon met onbegrepen gedrag is, hun eigen woning. Dit geeft aan dat er nog steeds een | in de samenleving die minder goed kunnen meekomen | of discussies over de waarde van deze getallen, laten de “markt” is voor deze vorm van criminaliteit. Criminelen | hebben doorgaans een lager inkomen, meer schulden, | cijfers wel een duidelijke trend zien. De toename wordt die letterlijk de persoonlijke levenssfeer betreden van | een slechtere gezondheid en hun kinderen krijgen een | in de praktijk ook ervaren door politie en de hulpverle- de burger hebben een grote invloed op het veiligheids- | lager schooladvies. Kortom: duidelijke risico’s die de | ningsinstanties. De oorzaken zijn heel divers: van meer gevoel in onze samenleving. | sociale stabiliteit (en veiligheid) in ons land bedreigen.

| thuiswonende dementerenden als gevolg van de dubbele vergrijzing (meer ouderen en een ouder De lockdowns in 2020 en 2021 tonen aan dat externe | Daarnaast leiden gebeurtenissen elders in de wereld tot | wordende bevolking) tot een gebrek aan woningen voor factoren leiden tot een dynamisch veiligheidsbeeld. Dit | onrust in ons land en kunnen gevolgen hebben voor de | personen met psychische problematiek. De belasting op maakt dat het noodzakelijk is om in planvorming en bij | manier waarop we met elkaar samenleven. De samen- | de reeds schaarse politiecapaciteit is enorm: elke minuut het stellen van prioriteiten een bepaalde mate van flexibili- | leving en de sociale cohesie staan momenteel continu | die besteed moet worden aan deze menselijke drama’s teit in te bouwen en toont het belang aan van monitoring | onder zware druk. Sluimerende sociale spanningen | kan niet besteed worden aan andere politietaken. en tussentijdse bijsturing van prioriteiten door het gezag. | kunnen bij een incident tot ontbranding komen.

Dit kan leiden tot een verdergaande afname van vertrouwen | Onze samenleving wordt voor sommigen steeds inge- De daling van de traditionele (aangifte)criminaliteit | in de (vertegenwoordigers van de) media, wetenschap | wikkelder (digitalisering) en niet iedereen kan meeko- lijkt gepaard te gaan met de stijging van cybercrime en | (zoals het RIVM) en overheid, en op langere termijn tot | men. Dat kan leiden tot armoede, een problematische gedigitaliseerde criminaliteit. Het zullen zeker niet altijd | disfunctioneren van het politieke en maatschappelijke | schuldensituatie of dakloosheid. In 2009 waren 17 op de dezelfde daders zijn, maar duidelijk is wel dat crimi- | systeem. Ook het optreden van de overheid zelf (zoals | 10.000 Nederlanders dakloos. In 2020 waren dat er 34 nelen steeds nieuwe verdienmodellen zoeken. | de toeslagenaffaire en de discussies hierover) heeft | per 10.000 Nederlanders.13 Volgens het CBS is de stij- bij sommige inwoners geleid tot een daling van het | gende trend van het aantal dakloze mensen in ons land Er zijn echter ook vormen van traditionele criminaliteit | vertrouwen in overheid en/of politiek. De overheidspart- | wel tot stilstand gekomen.

Opvallend is de daling van het die niet dalen: het aantal gevallen van openlijk geweld | ners (zoals gemeenten, politie of politiek) zullen actief | aandeel 18- tot 27-jarigen onder de groep daklozen: dat tussen 2015 en 2019 is met bijna 27% gestegen (in 2021 | in woord en daad het vertrouwen moeten terugwinnen | daalde van 35% begin 2016 naar 18% op 1 januari 2021. daalt dit aantal overigens weer met 11,4%11 ). Gewelds- | van burgers die hun vertrouwen hebben verloren in | Naar verwachting telt Nederland in 2026 18 miljoen inwo- delicten als mishandeling en bedreiging hebben vaak | de overheid om te voorkomen dat grote groepen in | ners en 19 miljoen in 2038.14 De vraag naar woningen betrekking op uitgaansgeweld, drugshandel of vinden | onze samenleving zich buitensluiten of buitengesloten | zal toenemen. Om aan deze groeiende vraag te voldoen, plaats binnen de relationele sfeer (huiselijk geweld en | voelen. | moeten er tot 2030 bijna 900.000 nieuwe woningen kindermishandeling).

Bij huiselijk geweld en kindermis- | worden gebouwd.15 Zo lang die woningen er nog niet zijn, handeling wordt niet van alle feiten en incidenten ook | Maatschappelijke onrust is geen nieuw fenomeen, | zal de druk, zeker aan de onderkant van de woningmarkt, daadwerkelijk aangifte gedaan door de slachtoffers en/ | maar is mede door corona wel meer aan de opper- | groot zijn en zullen sommigen buiten de boot vallen. De of de betrokken professionals (voldoen aan meldplicht). | vlakte gekomen. Complottheorieën wakkeren dit | problematiek rondom personen met onbegrepen gedrag maatschappelijk ongenoegen verder aan en kunnen | en/of kwetsbare personen zal vooralsnog niet afnemen. Soms wordt op basis van dalende criminaliteitscijfers | verregaand ontwrichtend zijn. In 2020 heeft de NCTV geconcludeerd dat het de goede kant op gaat met de | in haar Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland dan veiligheid in ons land. Deze conclusie is echter helaas | ook een nieuwe vorm van radicalisering benoemd: te voorbarig: de enorme stijging van cybercrime en | anti-overheidsradicalisering. Op de openbare uitingen gedigitaliseerde criminaliteit (in combinatie met de lage | van deze vorm van radicalisering kan de overheid | 12 Zie de Jaarverslagen RVP Oost-Brabant 2019, 2020 en 2021. 13 Cijfers CBS d.d.

1 april 2021: in 2018 waren zelfs 37 op de 10.000 Nederlan- aangifte | bereidheid) en de vermoedelijke “dark numbers” | reageren. Maar in het sluimerende niet-zichtbare bij ondermijnende criminaliteit, mensenhandel of huise- | ongenoegen schuilen mogelijk veiligheidsrisico’s. Het | ders dakloos. Daklozen zijn volgens het CBS mensen die slapen op straat, in portieken, gebruikmaken van laagdrempelige opvang of incidenteel van opvang lijk geweld laten een ander beeld zien. Eerder is sprake | is daarom belangrijk dat politie, gemeenten en andere | bij vrienden of familie. van een verschuiving dan van een afname. | buurt- en wijkgerichte partijen hun voelsprieten in | 14 Cijfers van het CBS: op 23 augustus 2021 13.00 uur schatte de bevolkingsteller van het CBS het aantal inwoners van ons land op 17.526.701 inwoners. Bij de 10 Voor de informatie en cijfers in dit hoofdstuk is gebruik gemaakt van de | prognoses is nog geen rekening gehouden met migratiestromen door oorlogen Jaarverslagen RVP Oost-Brabant 2019, 2020 en 2021. | en klimaatcrises. 11 Zie jaarverslag RVP 2021. | 15 Nieuwsbericht op de site van de Rijksoverheid d.d. 28 januari 2021. 32 | 33 8. Positie jongeren staat onder druk: Tijdens de coronapandemie bleek hoe kwetsbaar de | de categorie 18 tot en met 22 jaar. In 2021 bedroegen positie van sommige jongeren is. Zeker tijdens de | die cijfers respectievelijk 295 en 345.

Dat zijn stijgingen gedwongen schoolsluitingen bleken relatief grote groe- | van 118,5% en 32,7%18. Bij jongvolwassenen (18- tot en pen jongeren onbereikbaar voor scholen (en hulpverle- | met 21-jarigen) zien we een toename van personen die ners) en hebben veel jongeren onderwijsachterstanden | worden verdacht van moord of poging tot moord met opgelopen. | 49% (2021 vergeleken met 2020)19. Hoewel volgens een onderzoek van Unicef in september 2020 wereldwijd Nederland op nummer 1 staat inzake | Helaas zijn veel jongeren gevoelig voor de verlokkingen mentale en fysieke gezondheid16, zijn er helaas ook veel | van criminaliteit: drugshandel en digitale criminaliteit jongeren in ons land waarmee het niet goed gaat. Overi- | leveren nu eenmaal meer geld op dan een stagevergoe- gens blijkt uit het Unicef-onderzoek “Geluk onder druk” | ding. Daarnaast is ook het drugsgebruik onder jongeren dat jongeren zelf de meeste druk voelen door school | (en de normalisering daarvan) een voortdurende bron en nauwelijks door social media. Tegelijkertijd zien we | van bezorgdheid. echter ook dat jongeren veel tijd doorbrengen op social media en daardoor vaak slachtoffer worden van gedigi- | Hoewel dus veel jongeren het in ons land goed doen en taliseerde criminaliteit (en ook vaak dader zijn).

| een gelukkig leven leiden, zijn er helaas ook groepen die kwetsbaar zijn door huiselijk geweld, schulden of De laatste jaren vindt een toename plaats van de | andere problemen achter de voordeur. Deze jongeren criminaliteit bij jongeren. Ook bij de jeugd wordt meer | krijgen doorgaans een lager schooladvies, er is meer geweld in de openbare ruimte waargenomen en vindt | schooluitval en zijn vatbaarder voor bijvoorbeeld psy- er normalisering van wapengebruik plaats17. Zorgwek- | chische problemen, criminaliteit, mensenhandel of radi- kend is het aantal steekincidenten in ons land: landelijk | calisering. Zeker jongeren met een migratieachtergrond waren er in 2017 135 verdachten van steekincidenten in | kunnen soms moeilijk meekomen in onze samenleving de leeftijdscategorie van 12 tot en met 17 jaar en 260 in | door de achterstandssituatie van hun ouders. 16 Unicef-rapport Report Card 16 waarbij de mentale en fysieke gezondheid van 18 Gebaseerd op cijfers uit bericht van de NOS d.d. 20 januari 2022. kinderen tussen | 19 Bericht van Nu.nl d.d. 29 december 2021 n.a.v. interview met Gerrit van der 17 Aldus het Strategisch Omgevingsbeeld 2020 van het Ministerie van Justitie & Burg, voorzitter van het College van procureurs-generaal in het Algemeen Veiligheid.

| Dagblad 34 | 35 Zorg en Veiligheid |  (prioriteit 1) Inleiding: | Waarom is een integrale aanpak van zorg en veiligheid ook in de komende jaren van belang? We leven in een complexe samenleving waarin niet | De afgelopen jaren is de samenwerking tussen zorg en | » Zoals in de inleiding reeds opgemerkt kan het | » | Huiselijk geweld en kindermishandeling is de meest iedereen op elk moment van zijn of haar leven mee kan | veiligheid in de regio en in veel gemeenten steeds beter | veiligheidsdomein niet zonder het zorgdomein | voorkomende vorm van geweld in onze samen- komen. Dit kent verschillende achtergronden. Soms | geworden: in sommige gemeenten zijn de afdelingen | en vice versa.22 De hier beschreven problematiek | leving. Met ongeveer 130.000 meldingen bij Veilig is er sprake van (een opeenstapeling van) psychische | veiligheid en zorg geïntegreerd of vinden gezamenlijke | bevindt zich op het snijvlak van zorg en veiligheid | Thuis (landelijke cijfers) is het een van de grootste klachten, een verslaving of een verstandelijke beperking. | acties plaats tussen deze afdelingen. Daarnaast sluit in | en daarom is een integrale aanpak nodig. Hierbij is | geweldsmisdrijven is in ons land (en ook in Oost-Bra- Soms is er sprake van crimineel gedrag en soms is er | veel gemeenten een wethouder zorg met regelmaat aan | het voorkomen van een probleem (een persoon met | bant).

Gemiddeld zijn er 50 zaken per jaar in Neder- gewoonweg sprake van pech. Dit kan persoonlijk lijden | bij een Driehoek of een ander veiligheidsoverleg met de | onbegrepen gedrag die op straat voor overlast of | land met dodelijke afloop (ongeveer 1 per week) en tot gevolg hebben en incidenten kunnen escaleren tot | burgemeester. Onder andere de (regionale) implementatie | gevaar zorgt) noodzakelijk: zowel voor de persoon | 1 op de 5 vrouwen is ooit fysiek mishandeld (vaak situaties met grote impact voor de betrokken personen | van de Wvggz21 en de aanpak van personen met onbegrepen | in kwestie, de directe omgeving van deze persoon | door de (ex)-partner). Verder is 2/3 van de daders en mensen om hen heen. We kennen allemaal de schok- | gedrag hebben hierbij als katalysator gewerkt. | als voor de organisaties die zich met deze persoon | ooit zelf slachtoffer geweest. Het is dus van belang kende voorbeelden van huiselijk geweld of incidenten | bezighouden (naast sociaal domein en GGZ-instel- | om hierop verder te investeren. met personen met onbegrepen gedrag. Dit zijn de exces- | Hiermee zijn we er echter nog niet. Er zijn maat- | lingen ook bijvoorbeeld politie of OM).

Zorg (en sen, maar vaak kennen deze situaties een langere aan- | schappelijke ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld het | welzijn en buurt- en jongerenwerk) is essentieel bij | » | Naast de bovenstaande onderwerpen, die de looptijd, waarbij het van belang is dat instanties waar | woningtekort en de wachtlijsten die leiden tot een | het voorkomen dat jongeren bijvoorbeeld radicali- | komende RVP-periode de bijzondere aandacht mogelijk al in een vroegtijdig stadium acteren. Hiermee | grotere kans op escalatie van problemen. Daarnaast | seren of dreigen af te glijden in de zware onder- | hebben van de PRZV is het soms – door incidenten voorkomen we dat situaties escaleren, waardoor er een | blijft integraal werken de voortdurende aandacht nodig | mijnende criminaliteit. | of signalen uit het werkveld – noodzakelijk om op minder groot veiligheidsrisico is voor de samenleving, | hebben. Hiertoe jaagt de Programmaraad Zorg en | andere onderwerpen op het snijvlak van zorg en maar het ook recht doet aan het individu dat op dat | Veiligheid Oost-Brabant aan en adviseert en agendeert | » Hoewel er kanttekeningen te maken zijn als het gaat | veiligheid knelpunten te agenderen, aanjagen of moment de juiste zorg en ondersteuning nodig heeft. | waar nodig. Door met de inhoudelijke onderwerpen op | om registraties van incidenten en het aantal E33-mel- | adresseren.

De belangrijkste rollen voor de Pro- het snijvlak van zorg en veiligheid aan de slag te gaan, | dingen bij de politie niet het complete beeld schetst | grammaraad Zorg & Veiligheid waar zij zich op het Soms zijn de incidenten van dien aard dat het straf- | levert de PRZV een bijdrage aan de verdere verbinding | als het gaat om het aantal personen met onbegrepen | snijvlak van zorg en veiligheid mee bezig houdt zijn recht primair aan zet is. Dat is niet alleen rechtsta- | tussen zorg en veiligheid in de regio Oost-Brabant. | gedrag, laat het wel nog steeds een stijgende trend | de “3 A’s”: telijk juist, maar biedt ook de gelegenheid om, naast | zien, wat herkend wordt in de praktijk.23 Daar waar | 1. | Afstemmen, signaleren en kennisdelen strafrechtelijke interventies, ruimte te bieden aan een | er aan het begin van de vorige RVP-periode in 2015 | 2. | Agenderen/ambassadeur (richting eigen achter gedwongen zorgkader of dwingende interventies in het | nog 4.240 meldingen waren in de regio Oost-Brabant | ban én extern) sociaal domein. Tegelijk geldt dat voorkomen beter is | is dat aantal nu reeds gestegen tot 10.021 in 2021. | 3.Aanjagen dan genezen. Dus waar dat kan worden bereikt heeft | Ondanks dat het regionale project inzake personen dit zonder meer de voorkeur.

Meer aandacht voor | met onbegrepen gedrag in Oost-Brabant begin 2020 preventie, gezondheid, eenzaamheid en armoede leidt | is afgesloten, is de problematiek alleen nog maar tot reductie van het aantal personen met onbegrepen | verder toegenomen. De redenen voor deze toename gedrag. Een brede benadering, met een goed evenwicht | zijn niet eensluidend: een complexe samenleving, tussen preventie en repressie en tussen zorg en straf, | wachtlijsten bij de GGZ-instellingen, een tekort doet recht aan de situatie van het individu, zijn of haar | aan betaalbare woningen en minder tolerantie voor omgeving en de belangen van onze samenleving. | afwijkend gedrag kunnen hebben bijgedragen aan deze stijging. Kortom: het veiligheidsdomein heeft het zorg- en sociaal domein20 nodig en vice versa. Een goede ver- binding tussen deze domeinen is noodzakelijk en kan | 22 Overigens zijn er meer domeinen die relevant zijn bij het aanpakken van veilig- beiden ten goede komen. | heidsonderwerpen: wonen, onderwijs en jeugd. Daar wordt elders in dit RVP aandacht aan besteed; dit hoofdstuk ziet vooral toe op de verhouding tussen 20 | 21 | zorg en veiligheid. Daar waar we in dit document spreken over het zorgdomein bedoelen we het | Wvggz = Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg. | 23 Zie Onderzoeksrapport DSP: ‘E33 – Meer dan een label’. zorg- en sociaal domein.

36 | 37 Ambitie voor 2023-2026: | Wat gaan we de komende jaren doen? » We investeren in een nog sterkere verbinding tussen | Eerder in dit hoofdstuk is de nieuwe werkwijze van de | Speerpunten voor de komende jaren zijn: | » De jeugd heeft de toekomst! Die toekomst zit vol de domeinen zorg en veiligheid om een integrale | PRZV beschreven: afstemmen, agenderen en aan | jagen. | » | De aanpak van huiselijk geweld en kindermishan- | mooie kansen en uitdagingen, maar is soms ook aanpak te realiseren, zowel binnen de gemeentelijke | De kracht van de PRZV zit juist in deze actieve werk- | deling verdient extra aandacht, focus en inzet van | onderhevig aan risico’s en gevaren. Jongeren zijn organisaties als tussen de partners zoals bijvoor- | woorden: anders dan de meeste andere Programma- | alle partijen, primair vanuit het veiligheidsdomein in | bijna 24/7 digitaal en derhalve vaak slachtoffer én beeld de politie, OM, GGZ-instellingen, verslavings- | raden of bestuurlijke werkgroepen is de PRZV geen | nauwe relatie met het zorgdomein. Het gaat immers | dader van cybercrime. Ook worden jongeren, door zorg, Zorg- en Veiligheidshuizen, GGD of Veilig Thuis. | platform waar alle onderwerpen betreffende zorg en | om (vaak) zware geweldsmisdrijven.

Daarbij moet er | hun leeftijd nog vaak beïnvloedbaar en soms op Zowel op ambtelijk/beleidsmatig niveau als op | veiligheid kunnen worden ondergebracht, maar is het | ingezet worden op daders en de slachtoffers. Geweld | zoek naar “snel geld”, ingezet bij ondermijnende bestuurlijk niveau. | wel hét platform in Oost-Brabant dat mede richting kan | in afhankelijkheidsrelaties kent primaire en secun- | criminaliteit (als geldezels of drugskoeriers). Maar geven aan deze onderwerpen. Hierbij wordt gebruik | daire slachtoffers. Als kinderen secundair slachtoffer | ze lopen ook het risico op (seksuele) uitbuiting of » De PRZV ondersteunt bij knelpunten op het snijvlak | gemaakt van, en aangesloten op, de bestaande organi- | zijn, kan dat hun dagelijkse leven ernstig ontregelen | zijn beïnvloedbaar voor extremistische en radicale van zorg en veiligheid conform de “3 A’s”; Afstem- | saties en structuren. | en hun toekomst verstoren. Een verstoord en ver- | boodschappen. Kortom: een weerbare jeugd is van men, Agenderen en Aanjagen. Naast knelpunten op | zwakt thuisfront en het ontbreken van adequate hulp | groot belang voor een veilige toekomst.

Bij het het brede terrein van zorg en veiligheid ligt de focus | De PRZV kan bijvoorbeeld constateren dat het gebrek | kunnen leiden tot schoolverzuim, het terecht komen in | oppakken van vraagstukken op het snijvlak van van de PRZV de komende jaren op enerzijds perso- | aan passende woonvormen een adequate aanpak van | criminele circuits en uiteindelijk kunnen kinderen zelf | zorg en veiligheid zal daarom standaard de vraag nen met onbegrepen (en overlastgevend) gedrag (en | personen met onbegrepen gedrag in de weg staat of | vroeg of laat geweldpleger worden. De stuurgroepen | moeten worden gesteld of een specifieke jeugdaan- een hoog veiligheidsrisico) en anderzijds huiselijk | dat sommige gemeenten het onderwerp “nazorg” niet | maken gebruik van de bestaande structuur van de | pak noodzakelijk is. Hoewel het onderdeel “jeugd” geweld en kindermishandeling. | goed hebben geborgd. Het brede netwerk (waaronder | Zorg- en Veiligheidshuizen om voorstellen positief te | in dit RVP is opgenomen in het hoofdstuk zorg gemeenten, politie, OM, GGZ instellingen, afdelingen | bekrachtigen in de situaties dat besluitvorming door | en veiligheid, moet het ook onderdeel zijn van de » “Jeugd” komt als specifieke doelgroep terug bij de | jeugd, onderwijs, wonen en welzijn, de Zorg- en Veilig- | de gemeenten of overige gremia nodig is.

| aanpak op de andere prioriteiten (digitale veilig- vraagstukken op het snijvlak van zorg en veiligheid. | heidshuizen, de GGD, de woningbouwverenigingen, HALT, | Opdracht: de stuurgroepen Huiselijk Geweld en | heid, maatschappelijke onrust, mensenhandel en DJI, Novadic-Kentron, de Reclassering etc.) moet daar | Kindermishandeling. | ondermijning). Opdracht: alle partners. » Doorlopend moet bezien worden of er onder werpen | dan mee verder aan de slag gaan. De PRZV is daarmee in overleggremia gebundeld kunnen worden. Als | geen actieoverleg. Dat is gelet op de veelvoud van | » | Bij de aanpak van personen met onbegrepen gedrag | » De Zorg- en Veiligheidshuizen zijn de expertise | centra partners moeten we ervoor waken dat voor elk | onderwerpen, belangen en verantwoordingslijnen niet | wordt de focus de komende jaren gelegd op het | voor verschillende onderwerpen betreffende zorg en onderwerp dat valt onder het thema “zorg en veilig- | mogelijk. Daar waar “veiligheid” strak is georganiseerd | aanjagen dat er passende woonruimte voor deze | veiligheid. Daar vinden casusoverleggen plaats voor heid” een separate governance wordt opgetuigd.

| langs de kaders van de Politiewet (de politie-eenheid | doelgroep komt én richten we ons op het voorkomen | complexe casuïstiek en worden aanpakken opgezet Oost-Brabant met het Regionaal Overleg Veiligheid, de | van overlast en criminaliteit. Interveniëren vanuit | voor specifieke groepen. Tevens spelen de Zorg­ en Regionale Driehoek, de Bestuurlijke Regiegroep en de | vroegsignalering, verbeteren van de integrale acute | Veiligheidshuizen een belangrijke rol bij de aanpak Driehoeken Basisteams) is het Zorg- of Sociaal Domein | ketenzorg en tijdelijk rust creëren, bijvoorbeeld | van radicalisering (weegtafel) en de Ketenveldnorm. anders en op een andere schaal georganiseerd (ver- | door middel van time-out voorzieningen, kan er aan | Daarmee zijn ze de knooppunten voor gecoördi- schillende soorten overleggen, portefeuillehouders en | bijdragen dat personen met onbegrepen gedrag niet | neerde acties van de zorg- en veilig | heidspartners externe partners met eigen besturen). Verschillende | escaleren tot hoog-veiligheidsricio’s, of erger nog; | waar de kennis aanwezig is over de verschillende van onderstaande speerpunten zijn dus niet of niet vol- | tot impactvolle incidenten voor het individu en de | onderwerpen. En verder hebben beide organisaties ledig voor verantwoording van de PRZV. Sterker: ook de | samenleving.

Domeinoverstijgend samenwerken is | een taak in de ontwikkeling van kennis en expertise andere Programmaraden, bestuurlijke werkgroepen en | hierbij essentieel. De zorg- en veiligheidsoverleggen | in de regio en het bevorderen van domeinover- Driehoeken staan aan de lat om de verbinding tussen | in de subregio’s zijn hierbij in eerste instantie aan zet. | stijgende samenwerking in de keten van zorg en zorg en veiligheid te verstevigen en te borgen door | Opdracht: de subregio’s en de PRZV. | veiligheid. Het uitbreiden van hun rol als kennis- en middel van concrete onderwerpen. | expertisecentrum zal de komende jaren centraal » | Verder gaat de regio Oost-Brabant door met uitvoering | staan. De organisaties bekijken hoe werk | afspraken van de ketenveldnorm Levensloopfunctie en Bevei- | met partners op elkaar kunnen worden afgestemd. ligde bedden. Doel is betere ondersteuning en zorg | De Zorg- en Veiligheidshuizen werken onder voor mensen met (potentieel) gevaarlijk gedrag als | aansturing van een stuurgroep (ZVHBNO) c.q. gevolg van een psychische stoornis en/of een verstan- | regiegroep (ZVHBZO) waarin de ketenpartners zijn delijke beperking, zonder strafrechtelijke titel. Met de | vertegenwoordigd.

Daarin worden ook de regionale Ketenveldnorm bieden we continuïteit van ambulante | prioriteiten benoemd, naast de opdracht zoals die ondersteuning en risicogerichte zorg (forensisch | is vastgelegd in de landelijke Meerjarenagenda FACT-zorg en de mogelijkheid om tijdelijk op te scha- | 2021-2024. len naar beveiligde intensieve zorg). Dit alles draagt | Opdracht: Zorg- en Veiligheidshuis Brabant-Noord bij aan de veiligheid in de directe lokale leefomgeving. | en Zorg- en Veiligheidshuis Brabant-Zuidoost. Opdracht: uitvoerende organisaties Ketenveldnorm en ondersteunen vanuit de PRZV. 38 | 39 4140 Samen bouwen aan een veilig Oost-BrabantRegionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026 Ambtelijk en bestuurlijk platform: Thans zijn in onze regio de (bestuurlijke) Programma- raad Zorg & Veiligheid (PRZV) en het (ambtelijk) Agendaoverleg Zorg & Veiligheid actief. Daarnaast is er een breed Netwerk Zorg & Veiligheid. Voor inhoudelijke informatie over deze platforms wordt verwezen naar de bijlage “Governance”.

Digitale Veiligheid |  (prioriteit 2) Inleiding | Waarom is dit onderwerp ook in de komende jaren van belang? Onze samenleving is in toenemende mate afhankelijk | » De media staan bol van misdrijven met een digitaal | » | De coronapandemie heeft de toch al stijgende trend | » Breed inzetten op Cyberweerbaarheid is dus een van informatietechnologie (IT). Nieuwe technologie | aspect. Cijfers en rapporten ondersteunen deze | in een stroomversnelling gebracht. Mensen gingen | belangrijk speerpunt voor de komende jaren. Het leidt tot nieuwe waardevolle toepassingen, maar het | stijgende trend. We zien hierbij een verschuiving | thuiswerken en winkels werden webwinkels. De | jaarlijkse Cybersecurity onderzoek Veilig Online van faciliteert en genereert ook nieuwe kwetsbaarheden | van traditionele criminaliteit (zoals woninginbraken, | verwachting is dat de informatiebeveiliging niet in | Alert Online26 laat echter zien dat de Cyberweer- en dreigingen. Door werk en vrije tijd zijn veel van onze | afpersing of babbeltrucs) naar digitale criminaliteit | hetzelfde tempo is meegegroeid. Hierdoor ontston- | baarheid van de samenleving achterblijft. Dit maakt inwoners een groot deel van de dag online en daarmee | (zoals hacking, ransomware of phishing).

Als we kij- | den kwetsbaarheden waar criminelen slim gebruik | de noodzaak om hier op te investeren én een inhaal- ook kwetsbaar voor criminelen. Voor de komende peri- | ken naar de politiecijfers24 in Oost-Brabant van 2021 | van hebben gemaakt. De verwachting is dat we deels | slag te maken erg groot. ode voorzien we dat het belang van informatietechno- | vergeleken met de cijfers van 2019 dan zien we een | digitaal blijven werken in de toekomst. De voor delen logie voor alle maatschappelijke processen nog groter | forse stijging van cybercrime- en fraudezaken (veelal | van deze versnelde digitalisering hebben we er | Ambitie voor 2023-2026: wordt, waarbij geldt dat niet alleen haast elk delict een | digitale fraude) van respectievelijk 250% en 50% en | namelijk ook van ondervonden. Het zal nog enige tijd | » We streven naar een weerbare samenleving met digitale component kent, maar elke maatschappelijke | een daling van 38% van het aantal woninginbraken. | kosten om de informatiebeveiliging verder in te rege- | minder slachtoffers doordat er minder geslaagde gebeurtenis een digitaal spiegelbeeld heeft. De snel | len waardoor de kwetsbaarheden blijven bestaan.

| pogingen van cyberaanvallen en gedigitaliseerde stijgende trend maakt vele slachtoffers en kan ont- | » Deze digitalisering van de criminaliteit zal alleen | Daarnaast is het een continue “ratrace” tussen crimi- | criminaliteit zijn. Dit doen we door te investeren in wrichtende effecten hebben op de maatschappij. Dit | maar verder toenemen. In feite is het al de nieuwe | nelen en informatiebeveiligingsmaatregelen, waarbij | cyberweerbaarheid en informatieveiligheid. is zeker het geval in de kennisintensieve en hightech | werkelijkheid. Onze manier van het tegengaan van | informatiebeveiliging een balans is tussen enerzijds omgeving van Oost-Brabant; de effecten zijn des te | deze digitalisering van de criminaliteit blijft echter | “dichttimmeren” en anderzijds “gebruikersgemak”. | » We zorgen er voor dat de organisaties (politie, OM groter wanneer daar grote verstoringen in optreden. | achter. | en gemeenten) een stap verder komen in de interne » | We zien dat openbare ordeverstoringen steeds meer | transitie als het gaat om de verschuiving van crimi- We pakken Digitale Veiligheid als onderwerp daarom | » Naast het leed van individuele burgers of bedrijven | online worden aangejaagd, ook in Oost-Brabant. We | naliteit van het fysieke naar het digitale domein.

Het in de volle breedte aan: van grootschalige ransomware | die slachtoffer worden van digitale criminaliteit | hebben hier voorbeelden van gezien bij de rellen in | Regionaal Expertteam Digitale Veiligheid kan hierbij aanvallen vanuit criminelen of cyberaanvallen van | beschrijft het Dreigingsbeeld statelijke actoren25 dat | Eindhoven en ’s-Hertogenbosch, maar ook bij een | adviseren. statelijke actoren tot digitale criminaliteit die individuen | Cybercrime ook om andere motieven dan geldelijk | dreigend project-X feest in Katwijk (gemeente Land raakt zoals phishing of sexting. Kortom, we richten | gewin wordt gepleegd. Het is dus niet alleen schrij- | van Cuijk). Er zijn nog onvoldoende handvatten om | » Wanneer er zich een cyberaanval voordoet dan ons op cybercrime én gedigitaliseerde criminaliteit. De | nend voor de individuele slachtoffers, het kan ook | hier tegen op te treden. | zorgen we voor schadebeperking doordat de cyber- aanpak van Digitale Veiligheid vraagt om een verschui- | nog eens ontwrichtend zijn voor de maatschappij. | gevolgbestrijding bij organisaties beter op orde is en ving van werkzaamheden en competenties. Daarom | Deze dreiging houdt zich niet aan regionale grenzen, | » | Daders van cybercrime en gedigitaliseerde crimina- | er op cyberincidenten geoefend wordt.

bevorderen we dat de eigenstandige organisaties vanuit | maar we kunnen stellen dat we in Oost-Brabant | liteit zijn moeilijk op te sporen en te vervolgen. Waar ieders rol en taak volop inzetten op Digitale Veiligheid. | niet minder kwetsbaar zijn dan andere delen van | er bij de traditionele criminaliteit tussen daders en Daarnaast werken we aan een integrale aanpak als het | Nederland, mede gezien de hightech industrie en de | slachtoffers veelal een direct (fysiek) verband (met gaat om het verhogen van de cyberweerbaarheid van de | toegenomen digitalisering in de agrarische sector. | sporen) is, is dat bij cybercrime en gedigitaliseerde samenleving als geheel. | criminaliteit veel minder het geval. Digitale sporen » Internationale conflicten, zoals de oorlog in | zijn niet altijd te traceren en daders kunnen zich Oekraïne, vergroten het risico op cyberaanvallen | op andere continenten bevinden. Alhoewel hier wel vanuit Rusland. Deze dreiging zal door de oorlog | slagen in gemaakt worden door politie en OM is het steeds reëler worden. | voorkomen van slachtoffers (door mensen cyber- weerbaar te maken én de informatiebeveiliging op 24 Bron: data.politie.nl. Een kanttekening bij deze cijfers is op zijn plaats. De orde te brengen) en het verstoren van processen vele politiecijfers geven enkel de cijfers weer van mensen die aangifte hebben | malen effectiever.

Mocht er zich toch een incident gedaan en de cijfers kunnen zijn vertekend door vervuiling in de registraties en het hanteren van verschillende definities. Ook wordt veel niet gemeld. | voordoen dat is het van belang dat de cybergevolg- Hiermee zijn deze cijfers slechts het topje van de ijsberg. De stijgende trend | bestrijding ook op orde is. 26 Alert Online is een initiatief dat overheid, bedrijfsleven, onderwijs, wetenschap is evenwel duidelijk en wordt ook ondersteund door cijfers van het CBS en de Fraudehelpdesk. | en consumenten in Nederland faciliteert en stimuleert samen te werken aan 25 Dreigingsbeeld statelijke actoren (uitgave AIVD, MIVD, NCTV, februari 2021). | cybersecurity én hen meer cyber secure te laten handelen. 42 | 43 45 Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant44 Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026 » Zoals gezegd is opsporen en vervolgen moeilijk. Daarom is het raadzaam om - naast verstoren - in te zetten op het voorkomen van slachtoffers. Dit doen we door te investeren in digitale weerbaarheid. Digitale weerbaarheid kent twee facetten: – enerzijds moeten blijven bevorderen dat het “eigen huis op orde” is als het gaat de informatie- beveiliging. Overheidsorganisaties hebben hierin een extra verantwoordelijkheid gelet op de voor- beeldfunctie én op het feit dat de overheid soms werkt met vertrouwelijke persoonsgegevens.

Het vertrouwen in de overheid wordt geschaad indien privacygevoelige informatie “op straat belandt”. Opdracht: alle partners zullen er zelf voor moeten zorgen dat het eigen huis op orde is. Hierbij houden we de verbinding met de CISO's28 in de regio. – anderzijds moeten we werken aan het bewust maken en het bieden van een handelingsperspec- tief aan burgers, bedrijven en overheden. Gemeen- ten ondersteunen burgers en bedrijven bij het vergroten van de digitale weerbaarheid. De focus ligt hierbij op de kwetsbare groepen zoals jeugd (als dader en slachtoffer), het Midden- en Klein- bedrijf, ouderen, laaggeletterden en “digibeten”, maar ook ‘de burger’ in algemene zin zal weerbaar moeten zijn en blijven. De Programmaraad Digitale Veiligheid en het Regionale Expertteam Digitale Veiligheid ondersteunen hierbij door inter venties en campagnes laagdrempelig aan te bieden aan de gemeenten en hierover te adviseren. Het Expertteam zal hiertoe in de volgende RVP-periode ook nieuwe samenwerkingsverbanden zoeken, o.a. op het thema Jeugd en Ondermijning. Opdracht: alle partners, ondersteund door de Programmaraad Digitale Veiligheid en het Regionale Expertteam Digitale Veiligheid, Cyberweer-baarheidscentrum Brainport, Platform Veilig Ondernemen (PVO) Oost-Brabant. 28 Ciso = Chief information Security Officer.

De Ciso is binnen een organisatie verantwoordelijk voor het implementeren van informatiebeveiligingsbeleid en het toezicht daarop. - Ongetwijfeld lukt het nooit helemaal om cyberinci- denten te voorkomen. Daarom is het van belang om hier op voorbereid te zijn en de schade te beperken mocht het zich onverhoopt voordoen. Daarom is het van belang om te investeren in cybergevolgbestrij- ding. Organisaties dienen voorbereid te zijn op de gevolgen van een cyberincident, zowel bij interne incidenten als bij incidenten met een extern effect. Planvorming en oefenen gaan hierbij hand in hand. Opdracht: alle partners, ondersteund door de Veilig- heidsregio’s - Online aangejaagde ordeverstoringen komen steeds meer voor. Reeds ontwikkelde bevoegdheden en interventies worden ontsloten voor onze partners. Opdracht: alle partners. De Programmaraad Digitale Veiligheid en het Regionale Expertteam Digitale Veiligheid bieden hierbij ondersteuning. - Politie, OM en andere informatiebronnen kunnen voor actuele informatiebeelden zorgen die gemeen- ten kunnen helpen in de preventiestrategieën, zodat ze die daar waar nodig ook op de actualiteit aan kunnen passen (is er bijvoorbeeld sprake van een nieuwe vorm van gedigitaliseerde criminaliteit of is er een nieuwe modus operandi waar we burgers en bedrijven weerbaar voor moeten maken?). Opdracht: politie, OM en andere houders van informatie.

Wat gaan we de komende jaren doen? Als regio Oost-Brabant kunnen we niet alle cybercrimi- nelen oppakken; juist bij deze vorm van criminaliteit hebben we te maken met daders en slachtoffers die niet in dezelfde regio of hetzelfde land of hetzelfde continent hoeven te wonen. Dat maakt opsporing en vervolging lastig. Maar niet onmogelijk! Daarom is het zaak om te kijken wat we wél kunnen doen als regio. » Politie en OM gaan onverminderd door met opspo- ring en vervolging en werkt hierin bovenregionaal en internationaal samen. Daarnaast wordt ingezet op verstoring van het criminele proces. De digitalisering biedt ook kansen voor politie en OM als het gaat om opsporing, maar ook als het gaat om slimme inzet van schaarse capaciteit27. Opdracht: OM, Politie, Taskforce-RIEC (met partners): verstoren, opsporen en vervolgen. » Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit is een relatief nieuw fenomeen. De verschuiving van criminaliteit van het fysieke naar het digitale domein (de “crime change”) vraagt om een transitie binnen organisaties; het vraagt om nieuwe en andere werkzaamheden, andere competenties, andere samenwerkingsverbanden en ander beleid (bijvoor- beeld als het gaat om online aangejaagde openbare ordeverstoringen). Op den duur zullen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit “business-as-usual” zijn, waar organisaties toekomstbestendig op inge- richt moeten zijn.

Opdracht: alle partners zullen deze transitie door moeten maken. De Programmaraad Digitale Veilig- heid en het Regionale Expertteam Digitale Veiligheid kunnen hierbij ondersteuning bieden. 27 Waarbij vanzelfsprekend rekening wordt gehouden met de privacyregels en de richtlijnen van de Autoriteit Persoonsgegevens. Ambtelijk en bestuurlijk platform: Thans zijn in onze regio de Programmaraad Cyber en de Projectgroep Cyber actief. In deze RVP-periode gaan we overeenkomstig de benaming van dit hoofd - stuk “Digitale Veiligheid” het ambtelijke en bestuurlijke platform ook zo noemen waarbij de Projectgroep wordt omgevormd tot een Regionaal Expertteam Digitale Veiligheid. De Programmaraad is het strate - gisch bestuurlijk platform voor Digitale Veiligheid. Het Expertteam is het ambtelijk gremium dat enerzijds de Programmaraad voedt en ondersteunt en anderzijds zijn de deelnemers voor hun collega’s in het basisteam het aanspreekpunt voor deze onderwerpen. Voor inhou - delijke informatie over deze platforms wordt verwezen naar de bijlage “Governance”.

Maatschappelijke onrust | “ (prioriteit 3) Inleiding: | Waarom is dit onderwerp ook in de komende jaren van belang? Onze samenleving staat onder constante druk die | » | Het dreigingsniveau in ons land staat (begin 2022) | » | Corona heeft een katalyserende werking op al slui- | » | Complottheorieën wakkeren het maatschappelijk kan leiden tot maatschappelijke onrust. Dit is geen | op Dreigingsniveau 3, hetgeen betekent dat een | merend maatschappelijk ongenoegen gehad. Sinds | ongenoegen verder aan en kunnen verregaand nieuwe ontwikkeling, maar de coronapandemie heeft | terroristische aanslag in Nederland voorstelbaar | de uitbraak van het virus heeft ontevredenheid in | ontwrichtend zijn.38 Daar waar in het verleden de deze problematiek meer aan de oppervlakte gebracht | is. De jihadistische dreiging tegen Nederland blijft | de samenleving zich zowel online als offline sterker | onvrede van sommigen zich richtte op specifieke én verdiept. Polarisatie29, extremisme30 en radicalise- | onveranderd in stand en ook een terroristische | gemanifesteerd.

Op verschillende thema's vinden | bevolkingsgroepen (en de overheid nog als een ring31 ondermijnen en ontwrichten onze samenleving | aanslag in Nederland uit rechts-extremistische hoek | individuen en groepen - geholpen door sociale media | mediator kon optreden), is die overheid (maar ook de en leiden tot een afname van vertrouwen in instanties | is voorstelbaar (met extra aandacht voor accelera- | - elkaar in gevoelens van onbehagen, onrechtvaardig- | media) nu zelf het mikpunt van onvrede en agressie. (zowel in de overheid als in het maatschappelijk mid- | tionistische32 netwerken). Er vinden in Europa nog | heid of een andere werkelijkheidsbeleving. Dat geeft | Veel van onze inwoners volgen niet meer de traditio- denveld) en op termijn zelfs tot het disfunctioneren van | steeds aanslagen plaats door alleen handelende | brandstof aan wantrouwen tegen traditionele instel- | nele media (krant, Omroep Brabant, NOS-journaal of het politieke en maatschappelijke systeem. Dit is een | daders (met politieagenten als primair doelwit). | lingen als de overheid, de wetenschap of reguliere | RTL-nieuws) en staan niet open voor mededelingen bedreiging voor een vrije democratische samenleving.

| Verder is sprake van een mogelijke verharding bij een | media.35 Tegenstanders van de corona-maatregelen | van de overheid, maar vertrouwen op (des)informatie In de Horizonscan 2020 van de Nationale Veiligheid | klein deel van het coronaprotest.33 Het debat (ook | en/of tegenstanders van vaccinatie waren prominent | die tot hen komt via social media. Bekend zijn de Strategie van het Ministerie van Justitie & Veilig- | in Oost-Brabant) is verhard en verruwd en politici, | aanwezig in het publieke debat. In 2020 heeft de | algoritmes waarmee personen die ontvankelijk zijn heid wordt opgemerkt dat meer aandacht nodig is | journalisten, maar ook GGD-medewerkers of anderen | NCTV dan ook een nieuwe vorm van radicalise- | voor deze boodschappen continu worden gevoed. voor ‘niet-gewelddadig extremisme’. Een toename | die zich uitspreken, worden bedreigd. | ring toegevoegd aan de verschillende vormen van | Tevens kan geconstateerd worden dat dit soort van tegenstellingen (sociaaleconomisch én sociaal- | radicalisering: anti-overheidsradicalisering.36 Het is | desinformatie mede gevoed wordt door sommige cultureel), het toenemende belang van ervaren primaire | » | Door grote processen als globalisering, individuali- | de vraag of geharde tegenstanders van het corona- | politici.

identiteit en toename van complotdenken vormen een | sering en informatisering is de Nederlandse samen- | beleid zich na de coronapandemie weer voegen in voedingsbodem voor niet-gewelddadig extremisme | leving veranderd. De grote diversiteit van de bevolking | onze samenleving of nieuwe thema’s vinden. De en polarisatie. Dit kan ontwrichtend werken voor de | is daar onderdeel van op het gebied van etnische | onvrede in de samenleving lijkt al voor corona aan stabiliteit en leefbaarheid in ons land. | en religieuze achtergrond, in opvattingen en compe- | een opmars begonnen. Het aantal demonstraties is, tenties en in mogelijkheden en kansen34 (Boutellier | ook in de Brabantse steden, fors toegenomen.37 2012). 29 Polarisatie is het versterken van tegenstellingen tussen partijen of | 32 Accelerationisme: het extreemrechtse gedachtegoed waarbij het creëren | 35 Midterm review 2021 Nationale Veiligheid Strategie | 38 Ook in het straatbeeld in Oost-Brabant zijn uitingen te zien van complot- bevolkingsgroepen. | of versnellen van chaos wordt nagestreefd, om zo een rassenoorlog en de | 36 Hieronder vallen bijvoorbeeld gewelddadig verzet tegen de corona-maatregelen, theorieën zoals QAnon of graffiti tegen de coronamaatregelen. 30 Extremisme is een vorm van radicalisering met een tot het uiterste door- | vervanging van de democratie door een witte etnostaat te bespoedigen.

| het vernielen van (vermeende) 5G-masten of het delen van privégegevens om getrokken ideologie waarbij de bereidheid tot het sluiten van compromissen | 33 Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) 55 uit oktober 2021. | iemand (bijvoorbeeld een politiemedewerker of journalist) te intimideren (doxing). ontbreekt. | 34 Boutellier et al., 2012 | 37 T.a.v. het aantal demonstraties in Brabantse steden: in Eindhoven werden in 31 Radicalisering is een proces van toenemende bereidheid om de uiterste con- | 2017 48 manifestaties (demonstraties) georganiseerd. In 2019 waren dat er sequentie uit een denkwijze te aanvaarden en die in daden om te zetten. Deze | al 200, in 2020 184 en in 2021 318. In ’s-Hertogenbosch werd in 2015 3 keer toenemende bereidheid kan leiden tot gedrag dat andere mensen diep kwetst | gedemonstreerd en in 2021 24 keer. Overigens zien we, zeker in Eindhoven, of in hun vrijheid raakt, kan aanleiding zijn voor individuen of groepen om zich | ook een toename van demonstraties tegen de overheid (en/of tegen de corona- af te keren van de samenleving en kan leiden tot het gebruik van (definitie van | maatregelen) die niet van te voren worden aangemeld. In 2018 kwam dit nog de NCTV). | maar 1 keer voor en in 2021 waren er 52 niet aangemelde manifestaties.

46 | 47 Ambitie voor 2023-2026: | Wat gaan we de komende jaren doen? » Tegenstellingen in onze samenleving zijn er legio: | » | Polarisatie, extremisme en radicalisering spelen | » Ondersteunen van sociale cohesie in onze wijken en | Als regio Oost-Brabant kunnen we niet de loop van de klimaat, koloniaal verleden, vaccinaties, dieren- | helaas, in meer of mindere mate, in alle 32 gemeen- | dorpen door een nauwe samenwerking (ambtelijk en | geschiedenis veranderen, we hebben geen invloed op rechten, ras, gender, vermogen, wonen etc. In het | ten in Oost-Brabant. Daar waar de ene gemeente | bestuurlijk) van de kolom veiligheid en het sociaal | internationale ontwikkelingen en we kunnen het internet maatschappelijk debat is er vaak aandacht voor de | misschien meer alert is op jihadisme of rechts- | domein; | niet vrijwaren van desinformatie of extremistische uitgesproken opvattingen van de polen, terwijl het | extremisme, zal een andere gemeente juist op haar | boodschappen. Maar er is veel wat we wel kunnen grootste deel van de mensen ergens in het midden | hoede zijn door de aanwezigheid van nertsfokke- | » Aanjagen van en investeren in (de verdere opbouw | doen. Het blijft van belang om tijdig te herkennen als zit. Deze middengroep is divers en wordt ook wel | rijen of 5G-masten. | en verankering van) stevige lokale netwerken die, | inwoners van onze regio radicaliseren.

Awareness en het ‘stille midden’ genoemd. Door de polen wordt | indien nodig, de weg naar de regio weten te vinden | urgentie zijn daarbij essentieel. Daarnaast is het voor- druk uitgeoefend om het midden mee te krijgen. Het | » | De komende jaren zal Nederland geconfronteerd | en bijdragen aan het voorkomen van maatschap- | komen van verdergaande polarisatie een gezamenlijke midden voelt zich gedwongen een keuze te maken | worden met het vrijkomen van (ex-)gedetineerden | pelijke onrust, polarisatie, extremisme en radicali- | opgave. Het versterken van het brede netwerk en het als de twee uiterste groepen steeds feller van zich | die eerder zijn veroordeeld voor extremistische of | sering. Dit is een laagdrempelige manier om juist | maatschappelijk middenveld en het weerbaar maken laten horen. Het aantal mensen aan beide polen | terroristische strafbare feiten. Ook kan het zijn dat | in tijden van rust lokale sleutelfiguren duurzaam te | van onze samenleving blijven kern van deze aanpak: neemt toe, waardoor het ‘stille midden’ en de ruimte | er uitreizigers en/of hun minderjarige kinderen uit | verbinden in bondgenootschappen; | » | De aandacht voor polarisatie, extremisme en radicali- voor nuance verdwijnen. Dit heeft als gevolg dat | oorlogs | gebied terugkomen naar Nederland (en zij | sering mag niet verslappen.

Awareness en urgentie mensen steeds extremere standpunten innemen in | gaan niet per definitie wonen in de regio waarvan- | » Investeren in kennis en awareness rondom extre- | blijven belangrijk. Een Aandachtsfunctionaris Maat- het polarisatieproces.39 De kans is dus groot dat de | daan is uitgereisd). | misme, radicalisering en polarisatie; | schappelijke Onrust41 kan hieraan een waarde volle polarisatie eerder zal toenemen dan afnemen. Juist | bijdrage leveren. Dankzij deze Aandachts functionaris dan verdient het midden dat er meer aandacht is | » Zerotolerance voor geweld tegen ambtsdragers, | blijven deze thema’s geagendeerd op de lokale agenda. voor hun geluid en dat er meer geluisterd wordt door | hulpverleners, journalisten en anderen die bedreigd | We stimuleren dat elke gemeente in Oost-Brabant in overheden naar het midden en voorkomen wordt dat | worden in de uitoefening van hun functie. | 2024 over een Aandachtsfunctionaris beschikt. men moet gaan schreeuwen om gehoord te worden. | Opdracht: alle partners. Daarmee wordt polarisatie voorkomen en het midden versterkt! | » | Bij de aandacht voor radicalisering zal er vanuit politie, OM en gemeenten (inclusief de lokale net- » De inval van Rusland in de Oekraïne in februari 2022 | werkpartners) ook uitdrukkelijk aandacht zijn voor heeft de geopolitieke verhoudingen in Europa ingrij- | radicalisering online.

Onderdeel van deze online aan- pend veranderd. Dit heeft ook invloed op ons land en | pak is het identificeren van verspreiders van digitale onze regio: de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, | propaganda en, daar waar mogelijk, verstoren van de spanningen tussen Russen en Oekraïners in ons | verspreidingskanalen. land, mogelijke cyberaanvallen of desinformatie uit | Opdracht: alle partners. Rusland en verdere polarisatie rondom dit onderwerp in onze samenleving. | » | Het is van belang om de informatiedeling tussen Ook andere internationale ontwikkelingen hebben | de organisaties, met name uit het zorgdomein, te direct invloed op de situatie in onze regio (zoals | optimaliseren. Gezien de risico’s op radicalisering de onthoofding van een Franse leraar op 16 oktober | bij personen met onbegrepen gedrag is de capaciteit 2020 of de bestorming van het Capitool in | en het detectievermogen in de geestelijke gezond- Washington40). | heidszorg en andere maatschappelijke instellingen eveneens van groot belang. De NCTV verwijst hier ook expliciet naar bij het benoemen van het opko- mende accelerationisme en bij potentieel gevaarlijke eenlingen. Opdracht: Programmaraad Maatschappelijke Onrust en de Zorg- en Veiligheidshuizen in samenwerking met Programmaraad Zorg & Veiligheid.

39 Kennisplatform Integratie en Samenleving, 2018 | 41 Een aandachtsfunctionaris (binnen een gemeente) is geen fulltime functie, 40 Marnix Eysink Smeets van de Hogeschool Inholland ziet een direct verband | maar het gaat om taken die voor een deel binnen het huidige takenpakket tussen de bestorming van het Capitool en de avondklokrellen in ons land. Hij | vallen. Te denken valt om deze functionaris te koppelen aan het Expert- verwacht dat de verwachte polarisatie en onrust rondom de presidentsverkie- | team. Daarnaast kan overwogen worden om ook te stimuleren dat partner- zingen in de VS in 2024 (zeker als voormalig president Trump weer mee gaat | organi | saties (bijvoorbeeld jongerenwerk of GGZ) aandachtsfunctionarissen doen) ook zal leiden tot een toenemende polarisatie in Europa. | aanstellen. 48 | 49 5150 Samen bouwen aan een veilig Oost-BrabantRegionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026 » Polarisatie is een thema voor ons allen: een ieder moet zijn rol pakken! De gemeente (vaak het sociaal domein) heeft de regierol in de lokale aanpak van polarisatie. Regionaal kunnen hiervoor handvatten worden aangedragen. Het voorkomen van polari- satie betekent ook dat een ieder mee kan doen in de (lokale) samenleving en dat de overheid hiervoor de kaders stelt en actief hieraan bijdraagt.

Dus: tegen- gaan discriminatie, tegengaan armoede, gelijke kan- sen voor iedereen (stageplekken en arbeidsmarkt), talentontwikkeling etc. Alle partijen zijn nodig bij de signalering, indamming en bestrijding van polari- satie. De politie richt zich op zowel de signalering als interveniëring, omdat polarisatie tot verstoring van de openbare orde kan leiden. Het Openbaar Ministerie (OM), bureau Halt en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)42 hebben een rol bij de aanpak van polarisatie wanneer er strafbare feiten zijn gepleegd. Scholen zijn een belangrijke partner omdat zeker ook jongeren vatbaar zijn voor polariserende invloeden. In het onderwijs ligt de focus op de preventie van polarisatie. Jeugdhulpverlening is belangrijk doordat zij dichtbij jongeren staan, hun leef- en denkwereld (proberen) te begrijpen en te investeren in regulier contact met jongeren.43 Opdracht: alle partners. » De samenleving zijn wij allen! Dat betekent dat gemeenten sterk inzetten op netwerken om lokale verbindingen te onderhouden en te borgen. Dit wordt regionaal ondersteund. Bondgenoten, Focusgroepen, Sleutelfiguren of andere vormen van lokale net- werken moeten de verbinding onderhouden tussen inwoners en overheidspartners. Netwerken kunnen worden ingericht op religieuze basis, op wijkniveau of op leeftijd. Opdracht: alle gemeenten.

De Programmaraad Maat- schappelijke Onrust ondersteunt deze projecten door expertise met hulp van de Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS).44 42 Naast deze partners zijn er nog meer partijen die een rol hebben in dit dossier zoals bijvoorbeeld 3RO en de Jeugdreclassering. 43 Uit: De aanpak van polarisatie: een verkenning van de rol van de Veiligheids- regio. Rapport van Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) d.d. 9 december 2021. 44 De ESS biedt gemeenten, professionals en gemeenschappen praktijkkennis aan over maatschappelijke spanningen en polarisatie en over radicalisering. » Doorgaan met het trainen van medewerkers gemeenten, politie, OM, welzijnsorganisaties, maatschappelijk werkers, Reclassering, Jeugdzorg, buurt- en wijkwerkers, wijk-GGD’ers en anderen om tijdig radicalisering te herkennen en te voorkomen dat inwoners radicaliseren. Extra aandacht hierbij voor het trainen van medewerkers uit de geestelijke gezondheidszorg (zoals de GGZ), aangezien uit veel cases blijkt dat radicalisering regelmatig samen - gaat met psychische problemen. Opdracht: Programmaraad Maatschappelijke Onrust. Naast de trainingen die aangeboden worden door de Programmaraad zijn er natuurlijk ook interne trajecten ter bevordering van de kennis van professionals en worden de partners die deelnemen aan de weegtafel getraind.

» Mede door corona, maar ook door intensief gebruik van social media, zijn jongeren extra kwetsbaar voor complottheorieën, extremisme en radicali­ sering. Veel jongeren zitten in een ‘informatiebubbel’ waarin groepsleden elkaars ideeën en meningen onder steunen.45 Scholen, jongerenwerk, ouders, sport verenigingen, bedrijfsleven en de cultuursector worden gestimuleerd om enerzijds de kansen- ongelijkheid te verminderen en uitsluiting tegen te gaan en anderzijds moeten extremisme en radica- lisering hard de kop worden ingedrukt. Rolmodel- len, stageplekken en tegengaan van discriminatie moeten hand in hand gaan met een “zero- tolerance”- beleid richting desinformatie en extremistische standpunten. Opdracht: alle gemeenten, scholen, jongerenwerk, Jeugdzorg, Bureau Halt en politie (jeugdagenten en digitale wijkagenten). » Naast de PGA-aanpak (individuele casuïstiek) in de Zorg- en Veiligheidshuizen moet er ook aandacht komen voor fenomeenaanpak en voor georgani- seerde verbanden. Het is cruciaal dat ook bij de aanpak van georganiseerde verbanden multidisci- plinair en integraal wordt samengewerkt (met de ver- schillende partners uit de diverse domeinen al dan niet onder de vlag van het Zorg- en Veiligheidshuis). Opdracht: politie, OM, Zorg- en Veiligheidshuizen46 in samenwerking met de partners.

45 Nederlands Jeugdinstituut (NJI) 46 Het Zorg- en Veiligheidshuis heeft geen rol bij fenomeenanalyses; wel bij PGA. » De overheid (gemeenten, politie, OM, belasting - dienst etc.) trekt 1 duidelijke lijn met betrekking tot hetgeen geaccepteerd en hetgeen niet-geac - cepteerd gedrag is. Discussiëren mag (dat is zelfs gezond voor een levendige democratie), maar bedreigingen, beledigingen of het verspreiden van onwaarheden zijn niet toelaatbaar. In tijden van toenemende anti-overheidsradicalisering is het belangrijk dat de overheid goed communiceert en beter en vaker uitlegt waarom bepaalde beslissingen worden genomen. Opdracht: alle partners. » Anti-overheidsradicalisering kan leiden tot meer geweld tegen bestuurders, handhavers, politie - agenten, baliemedewerkers, brandweerlieden, ambulancemedewerkers of GGD-medewerkers. Dat is ontoelaatbaar. Na elke jaarwisseling of elk incident is de maatschappelijke verontwaardiging weer groot, maar het probleem is hardnekkig en doet zich bijvoorbeeld ook voor bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Het onderwerp VPT moet regionaal (en waar nodig lokaal) weer hoger op de agenda komen, met een stevige aanpak zodat we blijven uitstralen dat we geweld tegen professio - nals te allen tijde afkeuren en aanpakken. Hiervoor richten we een tijdelijk werkgroep VPT op die een regionaal actieplan uitwerkt.

47 Opdracht: stel een tijdelijke werkgroep VPT in die een Actieplan VPT opstelt. 47 Goed om hiervoor de samenwerking te zoeken met het TF-RIEC-programma inzake de Brabantse norm voor bestuurlijke weerbaarheid. Ambtelijk en bestuurlijk platform: Thans zijn in onze regio het Expertteam Radicalisering en de Programmaraad Radicalisering actief. Overeen- komstig de benaming van dit hoofdstuk en de bredere focus op de problematiek rondom polarisatie, wordt voorgesteld deze gremia voortaan te benoemen als Expertteam Maatschappelijke Onrust48 en Programma- raad Maatschappelijke Onrust. Voor inhoudelijke informatie over deze platforms wordt verwezen naar de bijlage “Governance”. 48 Het begrip “maatschappelijke onrust” wordt ook gebruikt bij cases waarbij bijvoorbeeld onrust ontstaat in een wijk bij huisvesting van een voormalige zedendelinquent. De aanpak van dit soort cases behoort tot de lokale verant- woordelijkheden op het gebied van openbare orde en veiligheid en valt niet onder de scope van een Programmaraad Maatschappelijke Onrust.

5352 Samen bouwen aan een veilig Oost-BrabantRegionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026 Ondermijning (prioriteit 4) Inleiding Oost-Brabant heeft geen uitzonderingspositie waar het georganiseerde criminaliteit en ondermijning betreft. Lokaal op gemeentelijk en basisteamniveau, maar ook op regionaal niveau speelt er veel onder en boven de oppervlakte. Beide niveaus zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, hebben elkaar nodig en versterken elkaar wederkerig. Op beide niveaus wordt stevig door- gepakt. Er liggen echter nog voldoende kansen om deze aanpak te intensiveren, verbindingen te leggen en de actiegerichtheid en maatschappelijk impact te vergroten. Hierbij gaan we werken vanuit een Brabantse norm voor bestuurlijke weerbaarheid. De hoofdaanpak binnen het thema ondermijning richt zich op impactrijke49 acties en het werken aan een weerbare overheid en maatschappij. Daarnaast krijgt mensenhandel een bijzondere plek in dit hoofdstuk. 49 Dat kan fiscaal, maatschappelijk, bestuursrechtelijk en/of strafrechtelijk. Waarom is dit onderwerp ook in de komende jaren van belang? Zichtbaar het verschil maken houdt enerzijds in de korte zichtbare klap maken op een lokale locatie zoals een witwaspraktijk in een nagelstudio, op een object zoals een witte Mercedes van een crimineel die het straatbeeld domineert en intimideert of op een subject zoals een beruchte straatdealer.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeentebergeijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/6a01f853-ef16-4927-a68d-1a3a42894166?agendaItemId=3806962e-48c8-4734-a73a-310274486d02