Raadsvoorstel werkprogramma en ambitiedocument MRE versie 17-1-2022.docx

Raadsvoorstel

Raadsvergadering d.d.

:

27 januari 2022

Afdeling

:

Bedrijfsvoering en Publiekszaken

Portefeuillehouder

:

Wethouder M.M. Kuijken en Wethouder S.C.A. Luijten

Onderwerp

:

Zienswijze werkprogramma en reactie ambitiedocument MRE

Betreffend onderdeel programmabegroting

:

Taakveld 0 "Bestuur en ondersteuning"

Samenvatting Gemeente Bergeijk werkt samen met de andere gemeenten in de Metropoolregio Eindhoven op het gebied van Economie, Transitie landelijk gebied, Energietransitie en Mobiliteit. Voor het werkprogramma 2022 vragen we in een zienswijze op Energietransitie meer aandacht voor de congestie op het energienetwerk. We ondersteunen de samenwerking op deze thema’s in de volgende bestuursperiode. We zien de MRE-regio als het juiste schaalniveau hiervoor. In het ambitiedocument wordt breder gekeken dan naar de vier thema’s: wat draagt de samenwerking bij voor de inwoners in de totale regio: stad èn land, economisch èn maatschappelijk. We vragen aandacht voor de communicatie daarover, ook over de resultaten en voordelen voor individuele gemeenten. Inleiding Op 7 december 2021 vroeg het Dagelijks Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven de raad om: • Een zienwijze op het Werkprogramma voor 2022, de inhoudelijke uitwerking van het Samenwerkingsakkoord 2019-2022 en de begroting 2022. • Een reactie op het Ambitiedocument “Balans in groei vanuit economische kwaliteit voor onze gezonde leefomgeving”, een overdrachtsdocument op de thema’s, resultaten en ambities van de MRE ter voorbereiding op het nieuwe samenwerkingsakkoord voor de volgende bestuursperiode. Advies 1.

Geen zienswijze in te dienen op het concept werkprogramma 2022 voor de thema's Economie, Mobiliteit, Transitie landelijk gebied en Samenwerking en strategie. 2. Een zienswijze in te dienen op het concept werkprogramma 2022 voor het thema Energietransitie, waarin meer aandacht wordt gevraagd voor het oplossen van de problemen omtrent netcongestie. 3. Een reactie te geven op het concept Ambitiedocument om de samenwerking op de huidige vier thema’s te onderschrijven met Brede welvaart en Verbinding stad-land als perspectief. Aandacht te vragen voor het actief uitdragen van de resultaten van de samenwerking. 4. Het Dagelijks Bestuur van de MRE hiervan op de hoogte te stellen. Beoogd effect Het concept-Werkprogramma 2022 wordt ter beoordeling aan de raad voorgelegd, omdat vanuit het strategisch akkoord is afgesproken dat de 21 raden meer betrokken worden bij de MRE, zodat zij hun kaderstellende en controlerende rol beter kunnen vervullen. De zienswijze en reactie zijn beide afgestemd tussen de Kempengemeenten.

Zienswijze Werkprogramma 2022 en reactie Ambitiedocument MRE

1

Raadsvoorstel

Het doel van de samenwerking binnen de MRE is het handhaven en uitbouwen van het economisch profiel van de regio, om op die manier het vestigings- en verblijfsklimaat voor de inwoners en bedrijven te stimuleren. Argumenten Nummering argumenten komt overeen met nummering advies

1.1 Het Werkprogramma 2022 is een uitwerking van het Samenwerkingsakkoord 2019-2022 op de afgesproken thema’s en omvat geen nieuw beleid. Het concept werkprogramma 2022 geeft op hoofdlijnen de acties weer op onze regionale opgaven voor het laatste jaar van het huidige samenwerkingsakkoord. Input voor de inhoud van het werkprogramma is geleverd vanuit de vier portefeuillehoudersoverleggen op de thema’s, ambtenaren, de Metropoolconferentie voor college- en raadsleden op 6 oktober 2021 en de Raadstafel21 op 13 oktober 2021. Daarmee is het concept werkprogramma dat nu voorligt een product van de 21 deelnemende gemeenten. In het concept werkprogramma 2022 zijn naast de ‘reguliere’ acties op de vier thema’s ook stappen opgenomen om met elkaar te komen tot een doorontwikkeling van onze regionale inhoudelijke agenda, het huidige samenwerkingsakkoord. Het concept werkprogramma 2022 bevat voor alle thema’s een overzicht van gerealiseerde onderwerpen voor de jaren 2019, 2020 en 2021 en de te realiseren onderwerpen (acties en beoogde resultaten) voor het jaar 2022. Dit werkprogramma is vooral vanuit de inhoud opgebouwd. In het werkprogramma 2022 is evenals vorig jaar een planning per kwartaal opgenomen. 1.2 Geen zienswijze indienen op het thema Economie, het werkprogramma biedt een goede basis voor samenwerking in 2022.

Samenwerking met 21 gemeenten op het gebied van economie is essentieel voor de ambities en uitdagingen waarvoor we gezamenlijk aan de lat staan. De MRE is daarvoor ook het juiste schaalniveau. Als regio de Kempen of individuele gemeente redden we het niet op dat gebied. We herbergen diverse economische sectoren die met elkaar samenhangen en functioneren als één ‘daily urban system’ op het schaalniveau van Zuidoost-Brabant. De kwaliteiten van het stedelijk gebied en de kwaliteiten van het landelijk gebied zijn hierbij onlosmakelijk met elkaar verbonden. De regio heeft met hard werken een uniek economisch profiel opgebouwd. De totale Brainportregio is niet voor niets een economisch kerngebied van Nederland en is de economische motor die heeft bijgedragen dat we, economische gezien, veerkracht hebben getoond tijdens de coronacrisis. De regio is één verweven systeem, met diversiteit aan elementen die elkaar versterken. Onze regio beschikt over de juiste factoren om de economische groeit naar de toekomst verder uit te bouwen. Groei geeft héél veel, maar vraagt ook veel. Door groei ervaren we ook in toenemende mate schaarste. Op het vlak van wonen, werklocaties, mobiliteit, de arbeidsmarkt en klimaatopgaven. Zowel gemeente(n) als regio staan daarbij voor de uitdaging om de slagkracht te versterken. We gaan in de toekomst nog veel meer samen doen en dat moet ook.

Omdat de vervlechting van de opgaven eerder groter dan kleiner zal worden. We willen onze partners oproepen dat het voor de doorontwikkeling van de totale Brainportregio essentieel is om blijvend te investeren in een duurzame overlegstructuur waarbij de totale vestigingsplaats Brainport het uitgangspunt is welke niet aan gemeentegrenzen gebonden is. 1.3 Geen zienswijze indienen op het thema Mobiliteit, dit sluit volledig aan bij de mobiliteitsstrategie de Kempen. Mobiliteit gaat over de grenzen heen waardoor samenwerking extra belangrijk is. Ondanks de goede samenwerking zien we dat hier verbeteringen mogelijk zijn. In 2022 ligt de focus op het verbeteren van de organisatiestructuur. Het advies daarover sluit naadloos aan op de werkwijze zoals wij deze in de Kempen al toepassen. Inhoudelijk ligt de focus op het programmatisch werken aan de mobiliteitsopgaven van nu (tot 2030) en de toekomst (tot 2040).

Zienswijze Werkprogramma 2022 en reactie Ambitiedocument MRE

2

Raadsvoorstel

1.4 Geen zienswijze indienen op het thema Transitie Landelijk gebied, het werkprogramma biedt een goede basis voor samenwerking in 2022. Als Kempengemeenten zien we meerwaarde in de MRE als verbindende factor voor de 21 regiogemeenten op het gebied van transitie landelijk gebied. Die waarde uit zich in de sterkere lobby richting andere overheden en het samenbrengen van kennis en ervaringen. We waarderen dan ook de inzet van onze MRE collega’s en blijven graag onze schouders zetten onder de samenwerking. Het werkprogramma 2022 geeft hiervoor een goede basis. 1.3 Geen zienswijze indienen op het thema Samenwerking en strategie, de acties vloeien voort uit het samenwerkingsakkoord. Voor samenwerking en strategie zijn enkele samenwerkingsopgaven met een doorlopend karakter vermeld die kunnen worden gezien als de ‘basisdienstverlening’. Daarnaast zijn specifiek voor het jaar 2022 acties genoemd die uit het Samenwerkingsakkoord 2019-2022 voortvloeien. Binnen het thema samenwerking en strategie zijn de perspectieven van Brede Welvaart en in dat verlengde Stad-Land als een overkoepelende paraplu meegenomen. Daarmee wordt de integraliteit en samenhang van het werkprogramma bevorderd. 2.1 Wel een zienswijze indienen op het thema Energietransitie waarin meer aandacht wordt gevraagd voor het oplossen van de problemen omtrent netcongestie.

De MRE heeft, in navolging van de Kempengemeenten, een milieueffectenonderzoek uitgevoerd (plan MER) om tot een zorgvuldige analyse van mogelijke zoekgebieden voor grootschalige opwek te komen. De gemeenten hebben mede op basis van het plan MER keuzes gemaakt voor (het openstellen van) zoekgebieden voor grootschalige opwek. Deze keuzes zijn vertaald in inschattingen van opbrengsten in deze zoekgebieden, zodat de MRE inzicht heeft in de potentie van duurzame opwek in haar regio. Het bod dat we als MRE hebben gedaan richting het Rijk is, naast gedragen, ook goed onderbouwd en daarom realistisch. Het bod is om 2 TWh aan duurzame opwek bij te dragen aan het doel van 35 TWh, in het jaar 2030. Helaas is het al enige tijd bekend dat we in de MRE-regio kampen met (ernstige) congestie van het elektriciteitsnet. Het merendeel van de gebieden heeft geen transportcapaciteit meer, maar hier wordt door middel van congestiemanagement onderzocht of er eventueel nog (zeer beperkte) ruimte beschikbaar komt. In de Kempengemeenten is echter reeds sprake van ernstige congestie. Hier is zelfs met congestiemanagement geen enkele transportcapaciteit meer beschikbaar. Ook de status van de andere drie subregio’s verandert in de nabije toekomst naar ‘ernstige congestie’. De onontkoombare noodzakelijke investeringen/verzwaringen zijn evident.

Niet alleen om de benodigde duurzame energie op te kunnen ontsluiten, maar ook om het draagvlak bij onze inwoners op peil te houden. Daarbij staat de MRE-bijdrage van 2 TWh aan het landelijke doel van 35 TWh onder ernstige druk. Wat ons betreft zou er in het werkprogramma 2022 dus meer aandacht moeten komen voor het oplossen van de problemen omtrent netcongestie. Zowel via de reguliere aansluiting op het elektriciteitsnetwerk alsook onderzoek naar innovatieve oplossingen en/of alternatieven om de energietransitie mogelijk te maken. Het gezamenlijk optrekken, als gemeenten en regio, heeft hierin een duidelijke meerwaarde en is van groot belang. 3.1 Het concept Ambitiedocument “Balans in groei vanuit economische kwaliteit voor onze gezonde leefomgeving” is een overdrachtsdocument op de inhoudelijke thema’s en wijze van samenwerking voor de nieuwe gemeenteraden. Het document geeft inhoudelijk op hoofdlijnen richting aan de doorontwikkeling van het Samenwerkingsakkoord 2019-2022. Voor de inhoudelijke opgaven is het vertrekpunt de vier huidige thema’s economie, mobiliteit, energietransitie en transitie landelijk gebied. Daarnaast zijn twee perspectieven toegevoegd van waaruit we naar deze thema’s kijken. Dit zijn Brede Welvaart en in dat verlengde ook de verbinding Stad-Land als ‘complete’ regio.

Vanuit onze wijze van samenwerken wordt richting gegeven hoe we met elkaar een stap vooruit kunnen gaan zetten in ons ‘samen werken’ door aanscherping van eigenaarschap en medeverantwoordelijkheid.

Zienswijze Werkprogramma 2022 en reactie Ambitiedocument MRE

3

Raadsvoorstel

3.2 Het concept Ambitiedocument geeft een Integraal beeld voor de complete regio: stad en land. De focus van de agenda van de MRE lag de afgelopen periode op vier urgente inhoudelijke en integraal verbonden thema’s. Daarmee hebben we een aantal mooie successen bereikt zoals het bereikbaarheidsakkoord, het streefbeeld landelijk gebied, de herstelaanpak coronacrisis en de Regionale Energiestrategie (RES). Het concept ambitiedocument beschouwd de regio als een geheel, een ‘daily urban system’. De doorontwikkeling van de ambitie voor de ‘complete’ regio gaat voorbij enkel en alleen economische groei. Het perspectief van brede welvaart en een gezonde leefomgeving wordt prominenter in als ‘hoger doel’ in de ambitie opgenomen. De regionale opgaven en thema’s voor de komende periode worden dan ook op het schaalniveau van 21 gemeenten bezien. De complete regio vraagt om actieve inzet op het bewaken en verbeteren van de balans tussen landelijk en stedelijk gebied. We staan aan de vooravond van een duurzame schaalsprong die eisen stelt aan de kwaliteiten van de leefomgeving, zoals bereikbaarheid en diversiteit in aanbod. Tegelijkertijd staan we voor ingrijpende transities in ons landelijk gebied. 3.3 Brede welvaart is het verbindend perspectief voor regionale samenwerking.

Bij brede welvaart gaat het niet om het vergroten van de (materiële) welvaart, maar om het welzijn en welbevinden van de bevolking. Welvaart in brede zin gaat over de mogelijkheden van mensen om een leven te leiden dat ze positief waarderen. Het gaat om de kwaliteit van leven en van de leefomgeving (werk, school, ontspanning en sociale interactie). Door brede welvaart centraal te stellen in regionaal beleid zorgen we ervoor dat alle inwoners in de regio kunnen profiteren van groei in welvaart en welzijn. 3.4 Het Ambitiedocument is tot stand gekomen met inbreng van betrokkenen van de 21 gemeenten. Voor het tot stand komen van het Ambitiedocument en toekomstig Samenwerkingsakkoord zijn verschillende kennissessies (inhoudelijke masterclasses) over de regionale opgaven georganiseerd. Beoogd doel daarbij is om de verschillende doelgroepen (raadsleden, bestuurders, ambtenaren) objectief inzicht te geven en te ondersteunen bij de verkenning van bovenlokale opgaven waarvan het toegevoegde waarde biedt om die door samenwerking op te pakken. 3.5 In een reactie van de gezamenlijke Kempengemeenten het belang van regionale samenwerking benadrukken en de betrokkenheid stimuleren door goede terugkoppeling over de bereikte resultaten. Voorstel voor reactie: Onze regio is een toonaangevende hightechregio die zich kenmerkt door een kennisintensieve en slimme maakindustrie.

Een regio met een diversiteit aan dorpen en steden en mooie landschappen waar inwoners werken, wonen én gebruikmaken van alle voorzieningen. De kwaliteiten van het stedelijk gebied en de kwaliteiten van het landelijk gebied zijn hierbij onlosmakelijk met elkaar verbonden. Regionale uitdagingen We staan voor grote transities in klimaat en energie en ruimtegebruik in het landelijk gebied. Maar ook voor het behoud van de kwaliteit van de leefomgeving en de sociale balans. Deze uitdagingen vragen om continuering van de samenwerking op de vier bestaande thema’s Economie, Energietransitie, Transitie landelijk gebied en Mobiliteit. Daarbij ondersteunen we de ambitie om de resultaten van de samenwerking in een breder perspectief te plaatsen: wat draagt dit bij aan de inwoners in de totale regio: stad èn land, economisch èn maatschappelijk. Brede welvaart Onze regionale samenwerking heeft in het verleden al geleid tot een krachtige economische ruggengraat. We ondersteunen de ambitie om breder te kijken dan de (high)tech economische ontwikkeling, maar ook aandacht te schenken aan de maatschappelijke opgaven in de regio. Een hogere kwaliteit van het woon- en leefklimaat in de regio maakt dat inwoners en anderen zich hier gezonder voelen en draagt bij aan het welzijn en de welvaart voor iedereen. Nu en in de toekomst.

Zienswijze Werkprogramma 2022 en reactie Ambitiedocument MRE

4

Raadsvoorstel

Samenwerking met 21 gemeenten is essentieel voor de ambities en uitdagingen op dat gebied. Als regio de Kempen of individuele gemeente redden we het niet op dat gebied. De MRE is daarvoor het juiste schaalniveau. Aandacht voor het delen van successen Het ambitiedocument noemt eigenaarschap en medeverantwoordelijkheid als de belangrijkste voorwaarden voor effectieve samenwerking. Cruciaal daarvoor is betrokkenheid van bestuurders, raadsleden en ambtenaren, maar ook maatschappelijke en commerciële partners en kennisinstellingen. Het actief uitdragen en verantwoorden van de positieve resultaten van onze samenwerking, ook de resultaten voor individuele gemeenten, versterkt deze betrokkenheid. Daarmee kan samenwerking op het schaalniveau van de MRE nog vanzelfsprekender worden. Kanttekeningen 1.1 Een zienswijze kan leiden tot een gewijzigd besluit van het algemeen bestuur van de MRE. De kans bestaat dat één of meerdere gemeenten binnen de MRE zich niet kunnen vinden in de voorgestelde conceptwerkprogramma 2022. Een (negatieve) zienswijze heeft voornamelijk effect als deze door een meerderheid van de 21 gemeenten wordt gesteund. Het Algemeen Bestuur van de MRE zal alle reacties/zienswijze van de raden betrekken bij de vaststelling van het werkprogramma 2022. Financiën Dit voorstel heeft geen financiële gevolgen en past binnen de begroting van de verbonden partij.

Maatschappelijk verantwoord inkopen Er is geen sprake van een inkoop/aanbesteding naar aanleiding van dit voorstel. Communicatie Na het Raadsbesluit de zienswijze en reactie kenbaar maken aan de MRE. Uitvoering De 21 gemeenten communiceren voor 3 februari 2022 hun zienswijze op het Werkprogramma 2022 en reactie op het Ambitiedocument 2023-2026. De definitieve behandeling en beoogde vaststelling op basis van een zienswijzennota vindt plaats in de vergadering van het Algemeen Bestuur van de MRE op 23 februari 2022. De gemeenteraad wordt halfjaarlijks via een Metropoolconferentie bijgepraat over de voortgang van het werkprogramma. Bijlagen A. Aanbiedingsbrief MRE Werkprogramma 2022 B. Concept Werkprogramma MRE 2022 C. Aanbiedingsbrief MRE Ambitiedocument D. Concept Ambitiedocument MRE 2023-2026 E. Concept Raadsbesluit Advies Raadscommissie De commissie ABZ heeft in haar vergadering d.d. 13 januari 2022 geadviseerd om het stuk door te geleiden naar de raadsvergadering van 27 januari 2022 als hamerstuk.

Burgemeester en wethouders van Bergeijk,

H.A.J. Loos Secretaris

A. Callewaert – de Groot Burgemeester

Zienswijze Werkprogramma 2022 en reactie Ambitiedocument MRE

5