Jaarstukken 2025
Tekst van het document
| pers hebben een presentje ontvangen voor hun De ODZOB voert dit project voor de gemeente uit. | inzet. 5 scholen hebben gebruik gemaakt van De advieskosten van de ODZOB worden uit ont- | gastlessen zwerfafval. Daarvoor hebben zij ook vangen subsidie betaald. Vanwege de grootte van | een vergoeding ontvangen. het project is het opgeknipt in drie (3) deelpro- jecten. Voor het eerste deelproject is het sane- | Programmaplan duurzaamheid en klimaat (inclu- ringsprogramma gereed. Uit dit programma komt | sief uitvoeringsprogramma) BErgeijkENERGY naar voren dat woningen in aanmerking komen | In het najaar van 2024 is het ‘Uitvoeringspro- voor een onderzoek naar eventuele geluidwe- | gramma BErgeijkENERGY 2025-2026’ aan uw rende gevelmaatregelen. Eigenaren van wonin- | raad voorgelegd. Hierin is onze ambitie op het ge- gen die in aanmerking komen voor deze geluid- | bied van energietransitie vertaald in concrete pro- werende gevelmaatregelen zijn uitgenodigd om | jecten op het gebied van energiebesparing en op- deel te nemen aan dit project. De aanmelders die | wekking duurzame energie. Eind 2026 blikken te- meedoen op vrijwillige basis, zijn in de zomer | rug op de resultaten van 2025 en 2026. Voor het 2023 door de ODZOB voor een woninginventari- | overzicht van de resultaten in 2025 verwijzen wij satie bezocht.
De kosten voor het aanbrengen | naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid. van geluidwerende gevelmaatregelen zijn volledig gesubsidieerd, tenzij er sprake is van achterstallig | Vereniging Kempen onderhoud aan de woning. Dit deelproject is naar | KempenEnergie is een vereniging die zich in de verwachting in Q2 van 2026 afgerond. Voordat we | vijf Kempengemeenten (Bergeijk, Bladel, Eersel, het 2e deelproject opstarten zullen wij het 1e deel- | Oirschot en Reusel de Mierden) inzet voor de project met de ODZOB evalueren. | energietransitie. Voor de gemeente Bergeijk zijn zij de partner met kennis in onze communicatie Geluidsoverlast vliegtuigen Eindhoven Airport – | richting inwoners. Via allerlei kanalen bieden ze Klankbordgroep Riethoven/Walik | waardevolle informatie aan, aan onze inwoners In de gemeente Bergeijk wordt geluidsoverlast er- | over het verduurzamen van de woning. varen van vertrekkend- en aankomend vliegver- keer vanuit Eindhoven Airport. Dit geldt met name | Jaarlijks wordt de Vereniging KempenEnergie een voor inwoners van Riethoven en Walik. Bergeijk is | subsidie toegekend voor hun inzet in onze ge- contact met de inwoners door middel van een | meente. De subsidie bedroeg in 2025 € 6.000. 42 Wat heeft het gekost? Taakveld 7.
Volksgezondheid en milieu | Rekening 2024 | Begroting | Begroting | Werkelijk 2025 2025 | 2025 Bedragen in € 1.000 | Primitief | na wijziging a Lasten | 5.985 | 5.961 | 7.882 | 7.721 b Baten | 4.487 | 4.863 | 4.900 | 4.907 c | Saldo taakveld excl mutaties reserves | -1.499 | -1.098 | -2.981 | -2.814 d Mutaties reserves storting | 440 | 0 | 736 | 736 e Mutaties reserves onttrekking | 319 | 0 | 1.130 | 1.066 f | Saldo taakveld | -1.620 | -1.098 | -2.587 | -2.484 BErgeijkENERGY (€ 85.000 V lasten) | uitgaves stroomkosten en uitkering stimulerings- Uit de bestemmingsreserve Duurzaamheid en kli- | bijdrage afkoppelen. Stimuleringsregeling is in maat is in 2025 minder onttrokken dan voorzien. | April 2025 uitgerold. De verduurzaming van gemeentelijke gebouwen gaat vooral in 2026 plaatsvinden. Daardoor is | Geluidssanering (€ 154.000 V baten, € 154.000 N minder uitgegeven op deze post. De niet bestede | lasten) middelen worden niet onttrokken aan de bestem- | In 2025 is gewerkt aan de uitvoering van het pro- mingsreserve duurzaamheid en klimaat en kun- | ject in het kader van de geluidssanering. De kos- nen in het volgende jaar ingezet worden voor BEr- | ten die hier zijn gemaakt worden volledig gedekt geijkENERGY. | uit de gelden van de SISA regeling vanuit het Rijk.
Bodem saneringskosten (€ 35.000 N lasten) | Kosten GGD (€ 44.000 V lasten) De hoeveelheid milieuverontreiniging in de grond | In 2025 is de afrekening van de GGD voor het is heel erg lastig te ramen. Dat is bijna een onmo- | jaar 2024 ontvangen, waarbij een voordelig resul- gelijke taak. Afgezien dat dit dus te laag is inge- | taat is teruggestort aan de gemeente. Daarnaast schat is er geen rekening gehouden met de nood- | is voor een bedrag van € 20.000 minder in reke- zakelijke begeleidingskosten, totaal € 12.250,- | ning gebracht dan op basis van de begroting ver- wacht. Dit resulteert per saldo in een voordeel van Riolering (€ 32.000 V lasten) | € 44.000.
Op de exploitatie riolering zitten kleine voor en na- delen, dit voordeel zit hem voornamelijk in minder Beleidsindicatoren Naam Indicator | Eenheid | Bron Peiljaar | < 25.000Bergeijk Omvang huishoudelijk restafval | Kg/inwoner | CBS | 2024 | 106 | 44 Hernieuwbare elektriciteit | % | RWS | 2022 | 45,7% | 32,6% 43 44 45 Taakveld 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stede- lijke vernieuwing Wat wilden we bereiken en wat hebben we hiervoor gedaan? Voorzien in de woonbehoefte van specifieke doelgroepen starters, senioren en zorgbehoe- venden en arbeidsmigranten, onder andere door realisatie van voldoende woningen Woningbouwopgave In de Omgevingsvisie (2022) heeft de gemeente zichzelf de doelstelling opgelegd om 100 wonin- gen per jaar te bouwen. Daarbij is geconstateerd dat het niet mogelijk is om deze opgave volledig op inbreidingslocaties in te vullen, maar dat zorg- vuldig ruimtegebruik met zich meebrengt dat ook naar uitbreiding moet worden gekeken. Na de vaststelling van de Omgevingsvisie bleek dat er door de schaalsprong een grotere opgave op de gemeente afkomt. In samenwerking met de an- dere Kempengemeenten is daartoe een geza- menlijk project opgestart, dat in december 2024 heeft geleid tot de vaststelling van de Ontwikkel- strategie De Kempen 2024-2040. In dit stuk is on- der andere bepaald wat voor de Kempengemeen- ten de opgave is als het gaat om wonen.
Daarbij wordt uitgegaan van 13.000 woningen voor de ge- hele Kempen en maximaal 3000 woningen voor Bergeijk. Gelet op de opdracht vanuit de Omgevingsvisie en de opgave vanuit de ontwikkelstrategie is een verkenning uitgevoerd naar mogelijke uitbrei- dingslocaties. Deze verkenning is in april door de raad behandeld, waarbij ook keuzes zijn gemaakt over hoe de opgave verdeeld wordt over de ver- schillende kernen en welke locaties dan het meest geschikt zijn om verder te ontwikkelen. Voor wat betreft de verdeling over de kernen is de autonome groei naar rato verdeeld. De extra wo- ningen als gevolg van de schaalsprong zijn con- form de Ontwikkelstrategie toebedeeld aan de kernen Bergeijk 't Hof als grootste kern en aan Riethoven als kern aangrenzend aan het stedelijk gebied. Dit leidt dan tot de volgende verdeling: Voor invulling van deze opgave is de keus ge- maakt om een aantal uitbreidingslocaties te gaan ontwikkelen. Het gaat dan om Enderakkers (Ber- geijk 't Hof), Molenstraat –Eind (Riethoven), Tili- aans (Luyksgestel) en Achterste Loo (t Loo). Voor de locaties Hooge Berkt Noord (Bergeijk) en de Rythoviusdreef Noord en Zuid (Riethoven) is afge- sproken om een gebiedsvisie uit te werken om de mogelijkheden voor woningbouw op deze locaties nader te onderzoeken. Naast deze uitberei- dingslocaties wordt in alle kernen verder gewerkt aan de realisatie van inbreidingslocaties.
Woningbouwontwikkelingen Gelet op de wens voor een actieve grondpolitiek is op de locatie Enderakkers een voorkeursrecht gevestigd. Dit voorkeursrecht is door de raad in april bestendigd. De locatie Enderakkers biedt ruimte aan maximaal 1000 woningen. Om deze locatie tot ontwikkeling te brengen is een project- plan opgesteld en inmiddels in uitvoering. Belang- rijk element hierin is de aandacht voor brede wel- vaart. De bouw van 1000 woningen is
46 vergelijkbaar met de bouw van een nieuw dorp en heeft dan ook grote sociaal maatschappelijke ge- volgen, zowel op de locatie zelf als voor de kern ‘t Hof. Daarom wordt niet alleen gekeken naar de beoogde woningbouwlocatie, maar naar de bre- dere omgeving van Bergeijk Noord. Voor de locatie Molenstraat – Eind (Riethoven ca 220 woningen) is in overleg met een ontwikkelaar gekozen voor het zogenaamde bouwclaimmodel. Dit betekent dat de ontwikkelaar zijn grondpositie aan de gemeente overdraagt, de gemeente de gronden verder ontwikkelt en de bouwrijpe gron- den terug verkoopt aan de ontwikkelaar. De over- eenkomsten zijn via de wensen en bedenkingen- procedure in juni ter beoordeling aan de raad voorgelegd en akkoord bevonden. De gronden zijn inmiddels overgedragen aan de gemeente. Het stedenbouwkundig plan is besproken met de omwonenden en aan het dorp toegelicht. De reac- ties uit de omgeving en de eerste onderzoeken, o.a. op het aspect water, zijn aanleiding geweest om het stedenbouwkundig plan op enkele punten aan te passen. Deze aanpassingen worden nu besproken met de omgeving. In Westerhoven is verder gewerkt aan het eerder vastgestelde plan Westerhoven Noord (ca 70 woningen). De eerste stap daarbij was het uitvoe- ren van een uitgebreid archeologisch onderzoek met verschillende proefsleuven.
Hieruit bleek dat het gedeelte van het plan waar in middeleeuwen een kerk heeft gestaan met daarom heen een kerkhof, een dusdanig hoge waarde heeft dat op advies van de regionale archeoloog besloten is om dit gedeelte “in situ” te behouden. Aangezien dat gedeelte al grotendeels aangewezen was als groengebied heeft dit geen gevolgen voor het aantal woningen. Wel zal de doorsteek door de houtwal iets naar het oosten moeten worden ver- legd en is het stedenbouwkundig plan daarop aangepast. Een ander deel van het plangebied zal volledig archeologisch opgegraven moet worden. Dit zal in het voorjaar van 2026 plaatsvinden, waarna het plan bouwrijp gemaakt kan worden en de uitgifte van de kavels kan starten. Boven- staande heeft ook gevolgen voor de grondexploi- tatie en is verwerkt in de paragraaf grondbeleid. De bouw in plan Hooge Berkt 2e fase ('t Hof, ca 220 woningen) verloop voorspoedig. De eerste woningen zijn gereed gemeld en alle kavels zijn door de ontwikkelaars verkocht. Ook het plan Kleine Kept ('t Hof, 40 woningen) is in aanbouw. Op 't Loo zijn in het plan Terlo de 9 microwonin- gen bewoond en is het Gastenhuis geopend. Het tijdelijk gebruik van een kavel voor drie tiny hou- ses is beëindigd. Dit perceel is in twee kavels voor een vrijstaande woning gesplitst. De kavels zijn begin 2026 in verkoop gegaan. Dit zijn ook de laatste kavels in het plan Terlo.
Voor het plan Loo’se Tuinen fase 2 (13 woningen) is een repa- ratieplan vastgesteld. Helaas is ook tegen het ge- repareerde plan door omwonende beroep inge- steld. De behandeling bij de Raad van State vindt in 2026 plaats. De realisatie van het plan Loo- burgh (Loo, 40 woningen) aan de Weebosserweg is in 2025 gestart. Voor de inbreidinglocatie aan de Meerendreef (Luyksgestel, 20 woningen) is de vergunning aan- gevraagd. Tegen deze vergunning is bezwaar ge- maakt. De bouw is zodoende nog niet gestart. Het plan Achter de Sleutel (Riethoven, 44 woningen) is in 2025 volop ontwikkeld en vrijwel gereed. Aan het Dorpsplein (Riethoven) is vergunning verleend voor 11 appartementen. Op de Weebosch is het plangebied Kapelledries fase 3 bouwrijp gemaakt. Voor de eerste fase van 12 woningen is in 2025 omgevingsvergunning ver- leend en is de bouw gestart. Omgevingsvergun- ning werd aangevraagd voor de bouw van 14 so- ciale huurwoningen en voor de bouw van aanvul- lend 28 project-koopwoningen. Woningbouwproductie, bouwen voor doelgroepen | in 2025 circa 100 woningen gerealiseerd moeten Het afgelopen jaar zijn de woningprijzen nog | worden, waarbij aangetekend wordt dat de markt- steeds verder gestegen en is er nog steeds een | situatie (verkoop, wanneer wordt er gestart met de aanhoudende vraag naar woningen.
Dit geldt | bouw, bouwtijd) en het doorlopen van planolo- vooral voor de woningmarkt in de stedelijke gebie- | gische procedures altijd sterk bepalende factoren den maar ook nadrukkelijk in de landelijke gebie- | zijn. In 2025 zijn er 151 nieuwe woningen gereed den worden woningen snel verkocht. De druk op | gemeld. Na aftrek van het aantal gesloopte/ ont- de regionale woningmarkt is hiermee nog steeds | trokken woningen en verrekening met overige toe- erg hoog. Volgens onze eigen planning zouden er | voegingen komt de woningvoorraad hiermee op 8.569 woningen per 31 december 2025. Bergeijk 2025 | (incl. 't Loo) | Luyksgestel Riethoven | Weebosch | Westerhoven Totaal Beginvoorraad (+) | 4.727 | 1.372 | 1.047 | 394 | 892 | 8.432 Toevoegingen nieuwbouw (+) | 94 | 5 | 43 | 0 | 5 | 147 Toevoegingen overig (+) | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 4 Onttrekkingen sloop (-) | 11 | 0 | 1 | 0 | 2 | 14 Onttrekkingen overig (-) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Eindvoorraad | 4.813 | 1.378 | 1.089 | 394 | 895 | 8.569 Vrije Sector (middel)du | Starters | Starters | Senioren | Senioren | (Mantel) 2025 | Kern | Woningen | ur | koop | huur | koop | huur | zorg Bergeijk | 97 | 37 | 21 | 24 | 12 | 0 | 3 (incl.
't Loo) Luyksgestel | 6 | 0 | 4 | 0 | 1 | 0 | 1 Riethoven | 43 | 15 | 9 | 9 | 10 | 0 | 0 Weebosch | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Westerhoven | 5 | 3 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 totaal | 151 | 55 | 34 | 33 | 23 | 2 | 4 Van de toevoegde 151 nieuwe woningen zijn 96 | woningen betreffen koopwoningen in de vrije sec- woningen bestemd voor de doelgroepen starters, | tor (middelduur en duur). De realisatie van deze senioren en zorgbehoevenden. Het resterende | woningen zorgt ook voor doorstroming in de ge- deel betreft vrije sectorwoningen. De resterende | hele keten. 2025 Doelgroepen | Aantal | % Vrije sector | 55 | 36% Starters (koop) | 34 | 22% Senioren (huur/ koop) | 25 | 17% Sociale huur | 33 | 22% (Mantel)zorg | 4 | 3% Totaal | 151 Aandeel (sociale) huur | 22% Aandeel doelgroepen (starters, senioren, zorg) | 64% Met 64% realisatie van woningen voor de doel- | wordt hiermee nagenoeg aan de opgave voldaan. groepen wordt aan het streefcijfer van 60% uit het | We merken hierbij op dat er bijvoorbeeld in het lokaal volkshuisvestingsprogramma voldaan. In | project Hooge Berkt II (en op andere locaties) de Kempische Woonvisie 2024-2028 en de Regio- | nog een aantal sociale huurwoningen in aanbouw nale Woondeal wordt ook ingezet op 30% sociale | zijn die in 2026 zullen worden opgeleverd. huur.
Met 22% gerealiseerde sociale huur in 2025 47 Saldo 1-1 voorsprong (-) | Saldo 31-12 achterstand | voorsprong (+) Taakstelling | (+) | Realisatie | achterstand (-) 2014 | 17 | 0 | 15 | -2 2015 | 31 | 2 | 34 | 1 2016 | 47 | -1 | 44 | -2 2017 | 25 | 2 | 27 | 0 2018 | 26 | 0 | 18 | -8 2019 | 14 | 8 | 22 | 0 2020 | 13 | 0 | 14 | 1 2021 | 27 | -1 | 28 | 2 2022 | 26 | -2 | 27 | 3 2023 | 42 | -3 | 14 | -25 2024 | 44 | 25 | 27 | -42 2025 | 30 | 42 | 44 | -28 Vanaf 2023 is de taakstelling ‘Huisvesting status- | Bij inbreidingsplannen wordt daarom rekening ge- houders’ fors gestegen ten aanzien van voor- | houden met behoud van groen. In de verkenning gaande jaren. Deze ontwikkeling in combinatie | uitbreidingslocaties (zie hierboven) is gekeken met het lage aantal vrijkomende passende sociale | waar op een verantwoorde manier uitbreiding mo- huurwoningen heeft er voor gezorgd dat er een | gelijk is. achterstand in de realisatie van de taakstelling is ontstaan. In 2025 is de taakstelling voor dat jaar | In het buitengebied speelt een groot aantal vraag- gerealiseerd, daarnaast is ook een gedeelte van | stukken die zich vaak opstapelen: klimaatveran- de ontstane achterstand ingelopen.
| dering, stikstof, waterkwaliteit en -kwantiteit, tran- sitie van de landbouw en vrijkomende agrarische Op 1 januari 2025 was er een achterstand van 47 | gebouwen, versterking van natuur, bos en biodi- personen en op 31 december 2025 bedroeg de | versiteit en de energietransitie. En hoewel de pro- achterstand 28 personen. In 2025 zijn 44 perso- | blematiek van een verhoogd risico op longziektes nen gehuisvest: dit is aanzienlijk meer dan de rea- | rond geitenhouderijen niet nieuw is, zijn hier wel lisatie van de afgelopen jaren. De Provincie heeft, | nieuwe inzichten in ontstaan. als toezichthouder, de gemeente gevraagd om in | Dit brengt kansen met zich mee om vraagstukken 2024 een plan van aanpak op te stellen hoe deze | slim te combineren en in samenhang op te pak- achterstand zal worden ingelopen. Hierin heeft de | ken. De Provincie is gestart met een gebiedsge- gemeente aangegeven de komende jaren zoveel | richte aanpak (verder: ‘GGA’) om samen met wa- mogelijk in te zetten op de realisatie van sociale | terschappen, terreinbeheerders, gemeenten, in- huurwoningen in de diverse woningbouwpro- | woners, (agrarische) bedrijven en andere betrok- jecten. De Provincie heeft op basis van dit plan | kenen meerdere vraagstukken tegelijkertijd aan te van aanpak de gemeente anderhalf jaar uitstel ge- | pakken.
Bergeijk ligt in twee GGA-gebieden: de geven om de achterstand in te lopen. In 2025 was | Grenscorridor in het oosten en Kempenland West er nog steeds een achterstand maar de provincie | in het westen. De gemeente neemt deel aan heeft geoordeeld dat er een aanzienlijke inspan- | beide GGA’s. 2 Binnen de GGA-Kempenland ning is geleverd om de achterstand gedeeltelijk in | West is Bergeijk samen met Eersel trekker van te lopen. In 2026 zal de gemeente samen met be- | het deelgebied de Levende Run. In 2025 is vooral trokken partijen zich inspannen om de achter- | gewerkt aan het voorbereiden en indienen van stand nog verder in te lopen. | subsidieaanvragen om het werk in de GGA's te kunnen voortzetten. Een goede ruimtelijke kwaliteit binnen de ker- nen en in het buitengebied | Na een lange voorbereidingsperiode is het be- Zoals hierboven reeds aangegeven, is woning- | stemmingsplan buitengebied herzien (3e herzie- bouw een belangrijke opgave voor de komende | ning). Dit plan is inmiddels onherroepelijk gewor- jaren. Deels zal deze opgave binnen de be- | den. In september heeft de gemeenteraad inge- bouwde kom worden gerealiseerd. In de Omge- | stemd met de beleidsregel “Wonen in het landelijk vingsvisie is aangegeven dat behoud van groene | gebied gemeente Bergeijk”. In het landelijk gebied ruimten binnen de bebouwde kom van belang is.
| staat het behoud en de versterking van de 2 Zie verder ook onder de taakvelden 3 en 7. 48 kwaliteit van de leefomgeving centraal. Nieuwe | Bergeijkse ondernemers die zich gemeld hebben permanente woningbouw wordt hier in principe | voor deelname aan de Landelijke Beëindigingsre- niet toegestaan, tenzij de toevoeging van wonin- | geling Veehouderijen (LBV). Met deze onderne- gen aantoonbaar bijdraagt aan een betere leefom- | mers vindt overleg plaats om te kijken hoe het geving. In lijn met provinciaal beleid zijn hiervoor | beste invulling kan worden gegeven aan de beëin- specifieke mogelijkheden uitgewerkt. Daarnaast | diging van de veehouderij en te komen tot een zijn de mogelijkheden tot tijdelijke woningtype in | passende herbestemming op de locatie. de beleidsregel opgenomen. Tenslotte zijn er 8 Verbonden partijen - | Metropool Regio Eindhoven (MRE) (werkprogramma transitie landelijk gebied) - | Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) Wat heeft het gekost? Taakveld 8.
VHROSV | Rekening 2024 | Begroting | Begroting | Werkelijk 2025 2025 | 2025 Bedragen in € 1.000 | Primitief | na wijziging Lasten | 8.216 | 5.881 | 12.205 | 6.673 Baten | 6.747 | 4.573 | 9.754 | 7.289 Saldo taakveld excl mutaties reserves | -1.469 | -1.308 | -2.452 | 617 Mutaties reserves storting | 1.046 | 0 | 503 | 1.887 Mutaties reserves onttrekking | 1.960 | 38 | 1.224 | 1.069 Saldo taakveld | -556 | -1.270 | -1.731 | -202 Woonwagencentra (€ 28.000 N baten) | verleend dan verwacht. Het betrof hier ook nog Vanwege de overdracht aan woningcorporatie | een aantal grote bouwprojecten (woningbouw en Woningbelang betreffen de huurinkomsten enkel | utiliteitsbouw). De ingekomen leges in het laatste nog de standplaatsen. Voorheen ontving de ge- | kwartaal van 2025 betrof ruim € 450.000 waar meente huur voor zowel de standplaats als woon- | circa € 220.000 was verwacht. Dit heeft geresul- wagen. Voor 2025 waren de baten nog niet aan- | teerd in een voordeel van € 270.000. gepast, inmiddels zijn de baten voor 2026 hierop bijgesteld. | Inkomsten anterieure overeenkomsten (€ 802.000 V baten) Afrekening Ruimte-voor-Ruimte (€ 121.500 V ba- | In 2025 is de overeenkomst met de ontwikkelaar ten) | van het plan Hooge Berkt 2 verder afgewikkeld.
De gemeente heeft met de provincie Noord-Bra- | Dat bestond uit een betaling van de plankosten bant een overeenkomst gesloten over de ontwik- | (ca € 90.000) en de bijdrage Ruimtelijke Ontwik- keling van Ruimte-voor-Ruimtekavels in het bui- | keling (€ 660.000). Daarnaast zijn de kosten en tengebied. Op basis van deze overeenkomst is de | bijdragen voor enkele grotere ontwikkelingen ont- gemeente Bergeijk in aanmerking gekomen voor | vangen, o.a. voor plan Looburg, Stökskesweg 42 een bijdrage, per aangekochte Ruimte-voor-Ruim- | en Dorpsplein. Dit heeft geleid tot grotere inkom- tetitel die in de gemeente Bergeijk is ingezet. De | sten dan begroot. Voor zover deze inkomsten be- ontvangen gelden worden gestort in de bestem- | trekking hebben op de bijdrage ROL, zullen deze mingsreserve Duurzame Ontwikkeling Buitenge- | middelen worden toegevoegd aan de reserve Fy- bied (DOB). | sieke LeefOmgeving (de opvolger van de reserve Ruimtelijke Ontwikkeling en Leefomgeving). Budget omgevingsplannen (€ 29.000 V lasten) Op het budget omgevingsplannen is een voordeel | Grondexploitaties (€ 4.474.000 N baten, van € 29.000 op de lasten. Voor dit bedrag is cen- | € 5.339.000 V lasten) traal ingehuurd, maar is het budget niet overge- | In de begroting worden de verwachte inkomsten zet. Binnen taakveld 8 zorgt dit voor een voordeel. | en uitgaven voor de grondexploitaties geraamd.
Deze worden jaarlijks geactualiseerd bij de pro- Leges omgevingsvergunningen (€ 270.000 V ba- | grammabegroting en de jaarstukken. Het saldo ten) | van zowel inkomsten als uitgaven wordt naar de Het hele jaar hebben we de ingekomen leges ge- | balans geboekt en indien nodig, wordt binnen een monitord. In de eerste 9 maanden was er geen | grondexploitatie winst genomen of een verlies- significant verschil tussen de ingekomen leges en | voorziening gevormd. Deze worden toegevoegd hetgeen begroot. Wij hebben de te verwachten in- | of onttrokken aan de reserve algemene risico’s komsten daarom niet eerder bijgesteld. In het laat- | grondexploitatie. Door meer of minder uitgaven ste kwartaal zijn er echter veel meer aanvragen | ontstaat een verschil tussen de raming en de wer- voor een omgevingsvergunning ingediend en | kelijke uitgaven. 49 Subsidieregeling realisatiestimulans (€ 854.000 V | betekent dat een bedrag van € 854.000 ontvan- baten) | gen zal worden. Het Rijk heeft een nieuwe landelijke regeling inge- steld, waarbij gemeenten van 2025 tot en met | Uitvoeringskosten GRSK (€ 62.000 V lasten) 2029 een vaste bijdrage van € 7.000 ontvangen | De uitvoeringskosten voor de GRSK worden ver- voor elke betaalbare woning (sociale huur, mid- | deeld over de programma’s 0, 6 en 8.
Door een denhuur, betaalbare koop), waarvan de bouw in | foutieve vertaling in de begroting zijn er verschil- dat jaar is gestart. De middelen worden toege- | len tussen de begroting en werkelijkheid aanwezig kend op basis van de SISa-verantwoording in de | per programma. Per saldo is het verschil tussen jaarstukken. De middelen dienen verantwoord te | de begroting en de realisatie € 196.000 nadelig. worden in het jaar waarin de bouw is gestart. In | Binnen programma 8 is dit een voordeel van € 2025 zijn binnen de gemeente Bergeijk 122 wo- | 62.000. ningen aanwezig die voldoen aan de regeling. Dit Beleidsindicatoren Naam Indicator | Eenheid | Bron | Peiljaar | < 25.000 Bergeijk Gemiddelde WOZ waarde | Duizend euro | CBS | 2025 | 427 | 477 Nieuw gebouwde woningen | Aantal per 1.000 woningen | Basisregistratie adressen en gebouwen | 2024 | 8,6 | 10,8 Demografische druk | % | CBS | 2025 | 82,0% | 77,9% Gemeentelijke woonlasten | In Euro’s | COELO | 2025 | 996 | 757 eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten | In Euro’s | COELO | 2025 | 1.091 | 904 meerpersoonshuishouden 50 51 Paragraaf Lokale heffingen Wettelijk kader Op grond van het besluit Begroting en | in de paragraaf Lokale heffingen in ieder geval de verantwoording provincies en gemeenten moeten | volgende onderdelen worden vermeld : Onderdeel | Op grond van De geraamde inkomsten; | art.
10, letter a BBV Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; | art. 10, letter b BBV Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, inclusief | art. 10, letter c BBV onderbouwing berekening maximaal kostendekkende tarieven Een aanduiding van de lokale lastendruk | art. 10, letter d BBV Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid | art. 10, letter e BBV Wat willen wij bereiken? | paspoorten en rijbewijzen zijn opgenomen, zijn de De gemeente wil het voorzieningenniveau op peil | belangrijkste leges door het Rijk gemaximeerd. houden en de ambities die zijn opgenomen uit- voeren. | Algemeen De paragraaf ‘Lokale heffingen’ heeft betrekking Voor de rechten (rioolheffing en reinigingsrecht) | op de in de gemeente geheven belastingen en wordt, uitgegaan van 100% kostendekking. Voor | heffingen (retributies, rechten en leges). Er wordt 2025 heeft de raad ervoor gekozen om een be- | ingegaan op de belastingsoort, het beleid, de ta- drag van € 202.000 niet in rekening te brengen via | rieven, de berekening van kostendekkende tarie- de reinigingsrechten. Hierdoor is een lagere kos- | ven, de gerealiseerde inkomsten en verdere ont- tendekkendheid gerealiseerd. Voor de rioolheffing | wikkelingen. De paragraaf wordt afgesloten met worden daarvoor de uitgangspunten, zoals vast- | een overzicht van de lokale belastingdruk.
De de- gesteld in het Verbreed gemeentelijk riolerings- | finitieve tariefvoorstellen zijn in de raadsvergade- plan (verder: ‘VGRP’), gehanteerd. | ring van 19 december 2024 vastgesteld. Een kostendekkendheid van 100% in de legesver- | Ontwikkelingen ordening is in principe toegestaan. Binnen Titel 1 | - | Per 1-1-2025 is gestart met een BIZ (Be- Algemene dienstverlening, waarin bijvoorbeeld | drijven investeringszone) Opbrengsten | Hierna volgt de toelichting per belasting- en hef- In onderstaande tabel wordt een overzicht van de | fingssoort. opbrengsten aan lokale heffingen weergegeven. Primaire | Begroting Realisatie | begroting | na wijziging | Realisatie Bedragen ( x € 1.000) | 2024 | 2025 | 2025 | 2025 Onroerende zaakbelasting | 4.319 | 4.448 | 4.581 | 4.577 Toeristenbelasting | 1.319 | 1.340 | 1.393 | 1.371 Toeristenbelasting voorgaande jaren | 240 | 70 | 70 Forensenbelasting | 7 | 6 | 6 | 7 Totale algemene dekkingsmiddelen | 5.885 | 5.794 | 6.051 | 6.025 Reinigingsrechten | 1.698 | 1.898 | 1.898 | 1.905 Rioolheffing | 1.975 | 2.137 | 2.137 | 2.060 Rioolaansluitrechten | 43 | 23 | 23 | 45 Leges titel 1. algemene dienstverlening | 1.104 | 908 | 970 | 1.044 Leges titel 2. fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen | 1.293 | 937 | 897 | 1.157 Leges titel 3.
Europese dienstrichtlijn | 10 | 3 | 3 | 10 Lijkbezorgingsrechten | 14 | 14 | 14 | 9 Reclamebelasting centrummanagement | 25 | 30 | 30 | 28 Reclamebelasting | 1 | 1 | 1 | 1 Bedrijven investeringszone | 20 | 20 | 21 Overige bestemmingsheffingen | 27 | 15 | 15 | 15 Totaal bestemmingsheffingen | 6.190 | 5.986 | 6.006 | 6.293 Totale opbrengst lokale heffingen | 12.075 | 11.780 | 12.057 | 12.318 52 Algemene dekkingsmiddelen | is een bedrag van € 1.371.000 aan voorlopige Onroerende zaakbelastingen | aanslagen voor toeristenbelasting opgelegd. De onroerende zaakbelastingen worden geheven | Daarnaast zijn de definitieve aanslagen over het bij eigenaren van woningen en eigenaren en ge- | jaar 2024 verzonden voor een bedrag van € bruikers van niet-woningen. De heffingsgrondslag | 70.000 Per saldo bedroeg de inkomsten aan toe- is de vastgestelde economische waarde naar de | ristenbelasting in het jaar 2025 € 1.441.000 (2024: peildatum 1 januari 2023 conform de Wet waarde- | € 1.558.600). ring onroerende zaken. In 2025 is een opbrengst gerealiseerd van € 4.577.000 (deze was in 2024 € | Forensenbelasting 4.319.000).
| Onder de naam ‘Forensenbelasting’ wordt een di- recte belasting geheven aan natuurlijke personen, Toeristenbelasting (Kurtax) | die, zonder in de gemeente hun hoofdverblijf te De Kurtax is een gemeentelijke belasting en wordt | hebben, meer dan 90 dagen van het belastingjaar geheven aan eigenaren van recreatieve accom- | voor zichzelf of hun gezin over een gemeubi- modaties waar overnacht kan worden. De hef- | leerde woning beschikken. In 2025 is een op- fingsgrondslag bedraagt een vast percentage van | brengst gerealiseerd van € 6.800 (2024: € 7.400). de omzetten (Kurtax) en bedraagt 3,11%. In 2025 Bestemmingsheffingen | totale lasten zijn vervolgens afgezet tegen de op- Algemeen | brengsten die uit de heffing worden gegenereerd. Bij de bestemmingsheffingen met de grootste om- vang zijn overzichten opgesteld waardoor de kos- | Afvalstoffenheffing tendekkendheid van de betreffende heffing duide- | Op basis van de realisatie over het jaar 2025 blijkt lijk wordt. In de overzichten zijn eerst de directe | dat een kostendekkendheid van 88% is lasten en baten opgenomen. In de Financiële ver- | gerealiseerd ten opzichte van de primitieve ordening gemeente Bergeijk 2025 is de systema- | begroting. De belangrijkste afwijkingen zijn: tiek van toerekening van de overheadkosten vast- | - Een stijging van de kosten bij de milieustraat gesteld.
De totale overheadkosten worden ge- deeld door het aantal productieve uren dat aan de | (zoals ook toegelicht bij de 2 | e burap) taakvelden wordt besteed. Vervolgens wordt het | - Een stijging van de kosten voor het ophalen van aantal productieve uren dat betrekking heeft op de | oud papier (zoals ook toegelicht bij de 2 | e burap) kostendekkende tarieven vermenigvuldigd met dit | - Lagere kosten voor het ophalen van huisvuil en bedrag. De btw is berekend over de budgetten | GFT waarop een btw component van toepassing is. De | - Hogere vergoeding voor plastic (PMD) Berekening afvalstoffenheffing | Primitieve | Realisatie 2025 begroting na amendement * Kosten taakveld ** | 1.810 | 1.885 Inkomsten taakveld (excl. Heffingen) | -278 | -293 Netto kosten taakveld 7.3 | 1.532 | 1.592 Toe te rekenen kosten Kosten kwijtschelding | 40 | 35 Overhead | 198 | 191 BTW | 330 | 346 Totale kosten | 2.100 | 2.164 Opbrengst heffingen | 1.898 | 1.905 Kostendekkendheid | 90% | 88% * Bij de begrotingsbehandeling 2025 – 2028 is door de raad een amendement aangenomen. Op basis daarvan is een bedrag van € 202.000 niet doorvertaald in de heffingen en was op voorhand geen sprake van 100% kostendekkendheid. ** In de tabel is uitgegaan van de primitieve begroting na amendement. De mutaties van de 2e burap zijn hierin niet meegenomen.
53 Rioolheffing De rioolheffing in de gemeente betreft de rioolaf- | begroting zijn het uitgangspunt van kostendek- voerrechten. Deze heffing wordt geheven van de | kendheid. gebruikers van de panden op basis van het afge- | Het Verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (ver- nomen drinkwater (met als uitgangspunt: geloosd | der: ‘VGRP’) 2025-2029 is op 26 september 2024 afvalwater), volgens opgave van Brabant Water | door de raad vastgesteld. Het VGRP is een be- over het voorgaande jaar. Uitgangspunt is hierbij: | leidsstuk met een visie hoe Bergeijk omgaat met De gebruiker betaalt. | de rioleringszorg in de komende periode. Dit plan Op grond van artikel 228a Gemeentewet wordt de | vormt de basis voor de in de begroting te ramen rioolheffing geheven. De baten en lasten in de | lasten welke voortvloeien uit deze wettelijke taak. In 2025 zijn de volgende tarieven geheven: Klasse (waterverbruik) | 2024 | 2025 ≤ 100 m³ | 180,39 | 186,72 101 – 350 m³ | 270,54 | 279,99 ≥ 350 m³: opslag per 350 m³ | 360,72 | 373,35 In 2025 is een opbrengst gerealiseerd van €2.060.000 (2024 € 1.975.000). De berekening van de kostendekkendheid van de rioolheffing is als volgt tot stand gekomen: Bedragen ( x € 1.000) Berekening rioolheffing | Begroting na | Realisatie 2025 wijziging 2025 Kosten taakveld | 1.662 | 1.594 Storting/ontrekking egalisatievoorziening | 16 | 35 Inkomsten taakveld (excl.
Heffingen) | -54 | -65 Netto kosten taakveld 7.2 | 1.624 | 1.564 Toe te rekenen kosten Kosten kwijtschelding | 17 | 23 Overhead | 226 | 222 BTW | 270 | 250 Totale kosten | 2.137 | 2.059 Opbrengst heffingen | 2.137 | 2.060 Kostendekkendheid | 100% | 100% Rioolaansluitrechten | tussen de gemeente en de burgers betreffende De rioolaansluitrechten hebben betrekking op het | het aansluiten op het rioolstelsel is geregeld. aansluiten van woningen en andere gebouwen op het gemeentelijk rioolstelsel en het toerekenen | De tarieven voor 2025 zijn geïndexeerd met 3,5%. van de kosten van een dergelijke aansluiting. De | Voor een vrij-vervalleiding was het tarief € 2.196. heffingsgrondslag is opgenomen in de gemeente- | Voor een aansluiting op de drukriolering was dit € lijke aansluitverordening, waarin de verhouding | 3.002. In 2025 is een opbrengst gerealiseerd van € 44.700 ( 2024: € 43.000). 54 Leges Onder de naam ‘leges’ worden verschillende rechten geheven van door het gemeentebestuur verstrekte diensten. Leges vallen onder de bestemmingsheffing (meerdere programma’s). Bij de bepaling van de kos- tendekkendheid van de leges maken we een onderscheid in de 3 titels uit de legesverordening: - | Algemene dienstverlening - | Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen - | Europese dienstenrichtlijn De tarieven zijn volgens de uitgangspunten met 3,67% verhoogd.
De berekening van de kostendekkendheid van de leges is in de volgende tabel opgenomen. Berekening kostendekkendheid leges 2025 (bedrag x € 1.000) | Titel 1 | Titel 2 | Titel 3 Kosten | 888 | 976 | 8 Overhead | 383 | 728 | 7 Baten | 1.007 | 1.157 | 10 Kostendekkendheid leges | 79,2% | 67,9% | 64,7% Algemene dienstverlening | Lijkbezorgingsrechten Dit betreft vooral het verstrekken van rijbewijzen | De actieve begraafplaats van de gemeente ligt in en reisdocumenten maar ook tal van in omvang | de kern Luyksgestel. Rechten worden geheven kleinere producten die de gemeente verstrekt zo- | voor het gebruik van deze begraafplaats. In 2025 als uittreksels, afschriften. Ook vallen huwelijks- | is een opbrengst gerealiseerd van € 8.500 (2024: voltrekkingen vanuit de burgerlijke stand onder | € 14.000). deze dienstverlening. Het verstrekken van reisdo- cumenten aan niet-ingezetenen vormt hierin een | Reclamebelasting bijzondere plek. Sinds 2014 geeft de gemeente | Op verzoek van de initiatiefgroep Centrumma- Bergeijk, samen met 11 andere gemeenten, met | nagement is met ingang van 2014 in Bergeijk re- succes reisdocumenten af voor niet-ingezetenen. | clamebelasting ingevoerd. Deze belasting wordt Vanaf 2024 is een toename van het aantal te ver- | geheven bij ondernemers in een vastgesteld ge- strekken reisdocumenten aan niet-ingezetenen | bied.
De hoogte van de belasting is afhankelijk voorzien. Hier is rekening mee gehouden in de | van de WOZ-waarde van het pand. De inkomsten begroting. | worden volledig doorbetaald aan de Stichting Centrummanagement. In 2025 is een opbrengst Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunnin- | gerealiseerd van € 28.400 ( 2024: € 26.000). gen De opbrengsten uit de omgevingsvergunningen | Bedrijven Investeringszones vastgoed centrum schommelen per jaar. Op de omvang van de op- | Bergeijk (verder: ‘BIZ’) brengsten hebben we maar beperkt invloed. Hier | Per 1-1-2025 is een BIZ gestart. Dit is een belas- zijn we afhankelijk van de economische situatie. | ting voor eigenaren van onroerende zaken, die in Wordt er veel gebouwd dan nemen de opbreng- | hoofdzaak niet tot woning dienen, gelegen binnen sten toe, en omgekeerd. De opbrengst voor 2025 | de investeringszone (zelfde gebied als de recla- is onder andere gebaseerd op circa 65 nieuw- | mebelasting). De hoogte van de belasting is af- bouwwoningen, circa 120 vergunningen voor uit- | hankelijk van de WOZ-waarde van het pand. De breiding en verbouw van bedrijven en woningen. | inkomsten worden volledig doorbetaald aan de Vereniging BIZ vastgoed centrum Bergeijk. In Europese dienstenrichtlijn | 2025 is een opbrengst gerealiseerd van € 20.800. Hieronder vallen met name leges in verband met horeca activiteiten en evenementen.
Vergunnin- | Overige bestemmingsheffingen gen voor categorie B evenementen zijn met in- | De overige bestemmingsheffingen bestaan uit de gang van 2019 gratis. | opbrengsten uit de overeenkomst voor de organi- satie van de kermissen. 55 56 Kwijtscheldingsbeleid In de raadsvergadering van 1 juni 2023 is de Ver- ordening Kwijtschelding Gemeentelijke Belastin- gen Bergeijk 2023 vastgesteld. De gemeente kent mogelijkheden voor het verlenen van kwijtschel- ding van de OZB, de afvalstoffenheffing en de ri- oolheffing. Dit geldt voor burgers en voor privébe- lastingen van ondernemers indien er sprake is van recht op een Bbz-uitkering. Kwijtschelding wordt in de praktijk vooral verleend voor de afval- stoffen- en rioolheffing. Voor kwijtschelding van de OZB komt niemand of bijna niemand in aanmer- king. In 2025 zijn aan 93 personen kwijtschelding ver- leent voor een bedrag van € 31.559. Belastingdruk Voor de berekening van de belastingdruk gaan we uit van een gemiddelde WOZ-waarde in Bergeijk. Voor de rioolheffing gaan we uit van een gemid- deld waterverbruik tussen de 100 en 350 m³. Bij de afvalstoffenheffing hanteren we een gemiddeld aanbod aan containers. De grijze container wordt gemiddeld ca. 5 keer per jaar aangeboden, de groene container 7 keer. De belastingcapaciteit gemeente Bergeijk zetten we af tegen de lande- lijke capaciteit.
De begroting 2025 gaf een belas- tingdruk van 89%. De realisatie heeft hiervan af- geweken door het ingediende en aangenomen amendement in het kader van de afvalstoffenhef- fing. Hierdoor is de belastingdruk uitgekomen 84%. De conclusie is dat ook in 2025 we als ge- meente Bergeijk ruim onder het landelijk gemid- delde zaten. 57 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het gemeentelijk weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin de gemeente in staat is financi- ele tegenvallers op te vangen. Om dit te kunnen moet er een zekere mate van vrije ruimte zijn bin- nen de begroting en/of de vermogenspositie. Deze vrije ruimte heet ook wel de weerstandsca- paciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet geraamde kosten (onverwachte, onvoor- ziene omstandigheden) te dekken. Dit met inacht- neming dat het niet ten koste gaat van de uitvoe- ring van bestaande taken. Risico’s worden in dit verband gedefinieerd als gebeurtenissen die de doelrealisatie van de gemeente Bergeijk negatief kunnen beïnvloeden, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële omvang zijn in relatie tot de financi- ele positie van de gemeente.
In deze paragraaf wordt achtereenvolgens ingegaan op: - Wettelijk kader; - Weerstandsvermogen; - Een inventarisatie van de weerstandcapaciteit; - Een inventarisatie van de risico’s; - Relatie tussen de risico’s en de weerstandcapaciteit; - De financiële kengetallen. Wettelijk kader Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten moeten in de paragraaf Weerstandvermogen en risicobeheersing in ieder geval de volgende onderdelen worden vermeld: Onderdeel Op grond van De paragraaf bevat tenminste: Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; Een inventarisatie van de risico’s; Het beleid over de weerstandscapaciteit en de risico’s Verplicht opnemen van een aantal kengetallen Beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie art. 11 BBV Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: - De weerstandscapaciteit: dit zijn middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet-be- grote kosten te dekken; - Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die materieel van invloed kunnen zijn op de meerjarige financiële positie. De omvang van het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de gemeentelijke financiën zijn. Dit is van belang bij een financiële tegenvaller.
Door alert te zijn op het weerstandsvermogen, voorkomen we dat elke financiële tegenvaller leidt tot bezuinigingen. Weerstandscapaciteit | vangen. Belangrijkste componenten hiervan voor De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en | Bergeijk zijn de post (structureel) onvoorzien, de mogelijkheden waarover de gemeente de be- | onbenutte belastingcapaciteit en de structurele schikking heeft/kan beschikken om niet-begrote | begrotingsruimte. kosten te dekken. Voor beiden wordt als voorwaarde gesteld dat de Met ingang van deze begroting, wordt de weer- | inzet plaatsvindt zonder dat het bestaande beleid standscapaciteit uitgedrukt in twee (2) delen. Het | in gevaar komt. Vooral om die laatste reden is de eerste deel betreft de weerstandscapaciteit van | algemene reserve in de weerstandscapaciteit van het vermogen, ook wel incidentele weerstandsca- | het vermogen de belangrijkste component. paciteit genoemd. Deze weerstandscapaciteit kan | Voor de gemeente Bergeijk bestaat de weer- slechts eenmalig worden ingezet om tegenvallers | standscapaciteit uit: op te vangen. | - | de algemene reserves; - | het begrotingssaldo; Het tweede deel is de weerstandscapaciteit van | - | de post onvoorzien; de exploitatie, ook wel de structurele weerstands- | - | de onbenutte belastingcapaciteit. capaciteit genoemd.
Deze capaciteit kan perma- nent worden ingezet om tegenvallers op te | De beschikbare weerstandscapaciteit is in onder- staande tabel weergegeven. Bedragen x 1.000 Primitieve begroting | Begroting na Realisatie 2024 | 2025 | wijziging 2025 | Realisatie 2025 Algemene reserve | 15.426 | 18.808 | 16.610 | 16.610 Onvoorzien | 25 | 25 | 25 Saldo jaarstukken naar AR | 3.637 | 322 Begrotingssaldo | 283 Stille reserves | p.m. | p.m. | p.m. | p.m. Onbenutte belastingcapaciteit | 3.030 | 2.680 | 2.840 | 2.840 Totale weerstandscapaciteit | 22.093 | 21.796 | 19.475 | 19.797 Risico’s | (1) Wat is de financiële impact? En (2) wat is de Van de risico’s wordt een inschatting gemaakt van | kans dat de gebeurtenis zicht voordoet? de waarschijnlijkheid dat een risico zich voordoet en wat de mogelijke schadeomvang kan zijn. | De kans dat de gebeurtenis zich voordoet aan de Daarvoor worden de volgende twee (2) vragen | hand van de volgende score: gesteld: Kans score Zeer gering | 5% Gering | 25% Waarschijnlijk | 50% Hoog | 75% De risicoscore is de vermenigvuldiging van het in- | begroting) worden in de risicomatrix opgenomen. geschatte financiële effect van het risico verme- | Nadat de risico’s zijn gekwantificeerd, kan de be- nigvuldigd met het percentage wat aansluit op de | nodigde weerstandscapaciteit worden berekend. kans dat het risico zich voordoet.
Indien een risico | In 2025 wordt een nieuwe inventarisatie gemaakt zich zeker voor zou doen dan wordt dit in de be- | van de aanwezige risico’s binnen de organisatie, groting opgenomen vanwege de stelregel dat de | zodat risico’s zoals datalekken ook gekwantifi- begroting realistisch opgesteld moet worden. Al- | ceerd worden. leen risico’s met een gekwantificeerd bedrag van > € 25.000 (ongeveer 0,05% van de totale Jaarrekenin Bedragen x € 1.000 | Begroting | g | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting Risico | incidenteel | 2025 | 202520262027 | 2028 | 2029 Algemene uitkering: effect wijzigingen | S | 674 | 780 | 776 | 782 | 787 | 819 Programmakosten jeugdhulp | S | 150 | 150 | 150 | 150 | 150 | 150 Sanering bodemverontreiniging | I | 750 | 750 | 750 | 750 | 750 | 750 Nadeelcompensatie actualisering bestemmingsplannen | I | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 Toeristenbelasting | S | 65 | 69 | 69 | 69 | 69 | 69 Wachtgeld | I | 74 | 74 | 74 | 74 | 74 | 74 Pensioen voormalig wethouders | I | n.v.t. | PM | PM | PM | PM | PM Informatiebeveiliging, datalekken en cyberaanvallen | I | 300 | 300 | 300 | 300 | 300 | 300 Totaal | 2.113 | 2.223 | 2.219 | 2.225 | 2.230 | 2.262 58 59 Algemene uitkering reguliere wijzigingen De Algemene Uitkering is de grootste inkomsten bron voor gemeenten.
Gelet op de geopolitieke spanningen en de mogelijke economische gevol- gen maakt het dat het Rijk mogelijk moet bezuini- gen. Dit kan een negatief effect hebben op de al- gemene uitkering. Daarom wordt voor dit risico 2% van de omvang van de algemene uitkering aangehouden. Het bedrag komt daarmee uit op circa € 780.000. Programmakosten jeugdhulp Het risico schatten we in op € 150.000. De vol- gende risico's worden onderkend: Wijzigingen als gevolg van de hervormingsagenda Jeugd 2023- 2028, kwetsbaarheden kleine gemeenten, oudere problematiek, en een beperkte invloed van de ge- meente op het CJG. Sanering bodemverontreiniging Een substantieel gedeelte van de openbare ruimte is verontreinigd. Dit is vooral gerelateerd aan het, in het verleden, gebruik van zinkassen op wegen (en bermen). Een gedeelte van onze we- gen en bermen buiten de kom zijn zinkassenver- dacht. Op zinkassenverdachte wegen moet per definitie vooraf onderzoek plaatsvinden en op veel van die wegen en bermen is een zinkassen gere- lateerde verontreiniging homogeen of heterogeen aanwezig. Vanaf 2019 is verontreiniging met PFAS ook actueel geworden. Ook bij de uitvoe- ring van reguliere onderhoudswerkzaamheden is dit een reëel risico geworden, waarvan de extra kosten niet vooraf zijn in te schatten. Gelet op de recente ervaringen wordt een risicobedrag aange- houden van € 750.000.
Nadeelcompensatie actualiseren bestemmings- plannen Inwoners kunnen bij (de actualisatie van) bestem- mingsplannen een beroep doen op nadeelcom- pensatie. Bij particuliere initiatieven is het uit- gangspunt dat het risico op planschade middels een overeenkomst bij de betreffende ontwikkelaar wordt gelegd. Voor de gemeentelijke grondexploi- taties wordt hiervoor verwezen naar de paragraaf grondbeleid. De omvang handhaven we op € 100.000. Wachtgeld Indien een wethouder vertrekt, kan aanspraak ge- maakt worden op wachtgeld. In dat geval dienen we de vertrekkende wethouders te voorzien van wachtgeld voor maximaal drie (3) jaar en twee (2) maanden. Voor de risicoparagraaf wordt het be- drag van het wachtgeld voor één (1) fte wethou- der aangehouden. Dit bedraagt op basis van de jaarstukken € 74.000. APPA pensioenfonds De commissie BBV heeft in december 2025 een stellige uitspraak gedaan waarbij de pensioenen qua waardering gelijk worden gesteld aan de prognose op basis van het benodigd vermogen op 1 januari 2025 op basis van inkoop Wtp bij het ABP. Dit bedrag dient jaarlijks herzien te worden tot het moment van overdracht aan het ABP welke momenteel voorzien is op 1 januari 2028. De voorziening in de jaarrekening is op basis van deze stellige uitspraak gewaardeerd.
Als gevolg van jaarlijkse herziening is het mogelijk dat de benodigde bedragen van de waardeover- dracht naar het ABP per 1 januari 2025 fluctueren. De omvang van de voorziening wordt bijvoorbeeld bepaald door de hoogte van de rente. De hogere rente betekend een lagere benodigde voorziening hetgeen zorgt voor een vrijval uit de voorziening. Een lagere rente heeft een tegenovergesteld ef- fect. Grondexploitatie Het risico met betrekking tot de grondexploitaties is niet meer opgenomen in deze paragraaf. De ri- sico’s zijn onderdeel van het gemeentelijk grond beleid en worden individueel afgedekt door de al gemene reserve grondexploitatie. Toeristenbelasting De toeristenbelasting in de gemeente is geba seerd op de Kurtax. Deze is gekoppeld aan de omzet van bedrijven die toeristenbelasting moeten afdragen in de gemeente. Indien de omzet van deze bedrijven tegenvalt, zal ook de inkomsten voor de toeristenbelasting lager zijn. Als risico wordt een percentage van 5% van de inkomsten uit de toeristenbelasting opgenomen. Voor deze jaarstukken is dat € 69.000. Informatiebeveiliging, datalekken en cyberaanval- | beveiligingsincidenten en daarmee verbonden ri- len | sico’s zijn te verdelen in: Het niet beschikbaar Gemeenten gebruiken voor de uitvoering van hun | hebben van de benodigde informatie(systemen) taken over het brede spectrum van beleidsterrei- | (aspect beschikbaarheid).
nen diverse mogelijkheden van informatieuitwis- | Het uitvallen van een kernapplicatie voor bijvoor- seling, zowel onderling als met diverse ketenpart- | beeld het verstrekken van paspoorten of het uitbe- ners. Het is daarbij van belang dat gegevens be- | talen van uitkeringen of subsidies, verstoort direct schikbaar en betrouwbaar zijn. Daarnaast mag in | de bedrijfsprocessen, maar kan ook veel proble- formatie alleen voor bevoegden inzichtelijk zijn. | men brengen; De beveiliging van informatie moet daarom pro- | Ongeautoriseerde toegang tot vertrouwelijke of fessioneel georganiseerd worden. Door het bevei- | geheime informatie (aspect vertrouwelijkheid). ligen van de informatievoorziening verlagen wij als | Wanneer onbevoegden toegang hebben tot ge- gemeente het risico op beveiligingsincidenten en | voelige informatie kan dat verstrekkende gevolgen beperken wij de mogelijk negatieve impact van | hebben. Zo kan de privacy van personen worden dergelijke incidenten op privacy en de gemeente- | aangetast, maar er zou ook gevoelige informatie lijke informatie. Om de risico’s te beperken zijn | rondom grondposities kunnen uitlekken. Het kan beheermaatregelen genomen zoals: Een jaarlijkse | in bepaalde gevallen zelfs leiden tot fysieke ri- audit op de ICT omgeving van de Kempenge- | sico’s wanneer bijvoorbeeld via internet pompen, meenten.
Met een Third Part Mededeling (verder: | sluizen of gemalen gehackt worden en onjuiste of ‘TPM’) wordt een onafhankelijk oordeel afgegeven | onvolledige informatie (aspect integriteit). Wan- over de betrouwbaarheid van de geïmplemen- | neer in administraties of basisregistraties onjuiste teerde beheersmaatregelen rondom de ICT-dien- | gegevens staan, kan dat leiden tot diverse proble- sten die SSC De Kempen aan De Kempenge- | men en fouten, bijvoorbeeld foutieve uitbetalin- meenten levert en het uitvoeren van een PEN- | gen. De komst van de AVG heeft geleid tot een test, om de robuustheid van de systemen op dat | versterking en uitbreiding van de privacy-rechten moment te beoordelen. Daarnaast is de gemeente | van inwoners. De gemeente heeft de verantwoor- en onze gemeentelijke netwerkbeheerder, SSC | delijkheid de privacy van haar inwoners te borgen. de Kempen, aangesloten bij de InformatieBeveili- | Beveiligings- en privacy-incidenten brengen voor gingsDienst (verder: ‘IBD’), onderdeel van de | gemeenten het risico op imagoschade en financi- (Vereniging van Nederlandse Gemeenten (verder: | ele schade met zich mee. Indien een van deze za- ‘VNG’). Vanuit de IBD worden wij geadviseerd | ken zich voordoet, kan de schade groot zijn, waar- over te nemen maatregelen.
Ondanks de aan- | bij ook een boete vanuit de autoriteit persoonsge- dacht voor informatiebeveiliging en het inzetten | gevens (verder: ‘AP’) uitgedeeld kan worden. Op van beheersmaatregelen blijven er altijd risico’s | basis van de in het verleden uitgedeelde boetes bestaan. Het is onmogelijk om alle beveiligingsin- | wordt hiervoor een risico opgenomen van cidenten te voorkomen. Mogelijke | € 300.000. Onderlinge relatie | wanneer deze zich voordoen. Met ingang van Onderdeel van de programmabegroting is het | deze begroting wordt een onderscheid gemaakt weerstandsvermogen en de risicobeheersing. | tussen het incidentele en structurele weerstands- Hierbij wordt inzichtelijk gemaakt in welke mate de | vermogen. Deze zijn beiden toegevoegd, waarbij gemeente de ingeschatte risico’s kan opvangen, | tevens een analyse is toegevoegd.
Bedragen x 1.000 Incidenteel weerstandvermogen | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Algemene reserve stand 1-1 | 14.323 | 16.610 | 16.610 | 16.610 Incidenteel begrotingssaldo obv jaarstukken 2025 en primitieve begroting 2026 | -1.500 | -1.546 | -831 | -215 Incidentele risico's | 1.224 | 1.224 | 1.224 | 1.224 Ideale bandbreedte | > 1,4 | > 1,4 | > 1,4 | > 1,4 Incidenteel weerstandvermogen | 10,48 | 12,31 | 12,89 | 13,39 Minimaal benodigde weerstandcapaciteit | 1.224 | 1.224 | 1.224 | 1.224 De gemeente Bergeijk is in staat om de inciden- | algemene reserve van voldoende omvang om ook tele risico's op te vangen als deze zich in enig jaar | naar de toekomst toe een verhoging van inciden- allemaal tegelijk voordoen. De ratio is in alle jaren | tele risico's op te vangen. boven 10 en daarmee erg goed.
Voor nu is de 60 Bedragen x 1.000 Structureel weerstandvermogen | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Onbenutte belastingcapaciteit | 2.840 | 2.870 | 2.660 | 2.504 Onvoorzien structureel | 25 | 25 | 25 | 25 Structureel begrotingssaldo obv jaarstukken 2025 en primitieve begroting 2026 | 1.823 | 628 | 903 | 449 Structurele risico's | 999 | 995 | 1.001 | 1.006 Ideale bandbreedte | > 1,4 | > 1,4 | > 1,4 | > 1,4 Structureel weerstandvermogen | 4,69 | 3,54 | 3,58 | 2,96 Minimaal benodigde weerstandscapaciteit | 999 | 995 | 1.001 | 1.006 De gemeente Bergeijk is goed in staat om alle | maken op de onbenutte belastingcapaciteit om structurele risico's op te vangen indien die zich | een structureel sluitende begroting aan te aanbie- gelijktijdig voordoen. Dit kan veranderen op het | den. moment dat mutaties leiden tot een aanpassing van het begrotingssaldo. In het geval zal de ge- | In onderstaand overzicht is het begrotingssaldo meente als alle structurele risico's zich voordoen, | ten opzichte van de structurele risico’s weergege- en verder geen wijzigingen plaatsvinden in het be- | ven op basis van de jaarstukken 2025 en de pri- grotingssaldo, moeten bezuinigen of aanspraak | mitieve begroting 2026: Bedragen x 1.000 Tekort/overschot t.o.v.
structureel begrotingssaldo | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Structureel begrotingssaldo | 1.823 | 628 | 903 | 449 Structurele risico's | 999 | 995 | 1.001 | 1.006 Tekort/overschot (- = tekort) | 824 | -367 | -98 | -557 61 Kengetallen | positie opgenomen. De kengetallen en beoorde- In de begroting worden een aantal financiële ken- | ling zijn enerzijds bedoeld om de financiële positie getallen opgenomen. Naast de kengetallen wordt | inzichtelijker te maken. Anderzijds zijn de kenge- een beoordeling van de onderlinge verhouding | tallen bedoeld om gemeenten met elkaar te ver- van de kengetallen in relatie tot de financiële | gelijken. Beoordeling Bergeijk Bij ultimo jaar | Realisatie 2024 | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Bandbreedte | realisatie jaar Cat A < 90% Netto schuldquote | 17% | 72% | 41%Cat B >90 <130% Cat C > 130% | A Netto schuldquote | Cat A < 90% gecorrigeerd voor alle | 16% | 71% | 40% | Cat B >90 <130% verstrekte leningen | Cat C > 130% | A Cat A > 50% Solvabiliteitsratio | 47% | 38% | 38%Cat B > 20 <50% Cat C < 20% | B Cat A >0% Structurele exploitatieruimte | 3% | 1% | 3% Cat B 0% Cat C < 0% | A Cat A <20% Grondexploitatie | -1% | 2% | 4%Cat B >20 <35% Cat C > 35% | A Cat A < 95% Belastingcapaciteit | 85% | 89% | 84%Cat B >95 < 105% Cat C > 105% | A In de tabel wordt per kengetal aangegeven in | C = Onvoldoende welke categorie de gemeente Bergeijk zit.
| Hierbij wordt enkel het kengetal in het begrotings- De categorieën bestaan uit: | jaar als waarde genomen voor de toekenning van A = Goed | de categorie. B = Voldoende Netto schuldquote | Solvabiliteitsratio De netto schuldquote geeft inzicht in de verhou- | Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de ge- ding van de gemeentelijke schuldenlast ten op- | meente in staat is aan haar financiële verplichtin- zichte van de eigen middelen. Het geeft derhalve | gen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe een indicatie van de mate waarin de rentelasten | gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een | van Bergeijk. Dit cijfer geeft daardoor een soort laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om | toekomstvisie weer. Onder het solvabiliteitsratio 130% als maximum norm te hanteren en daarbo- | wordt verstaan het eigen vermogen als percen- ven de schuld af te bouwen. Gedurende het reali- | tage van het balanstotaal. Het eigen vermogen satiejaar blijven we als gemeente binnen de A ca- | van een gemeente bestaat uit de reserves en het tegorie. Dit wil zeggen dat toekomstig verwachtte | resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Op leningen, aangetrokken kunnen worden zonder in- | dit onderdeel scoren we in categorie B. Dit heeft vloed op het oordeel.
| met name te maken met de grote investeringen die in toekomst worden verwacht en invloed hier- Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle ver- | van op het balanstotaal. In samenhang met de an- strekte leningen | dere onderdelen is het nog niet nodig om actie Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of | hierop te ondernemen. deze allen worden terugbetaald, wordt dit kenge- tal zowel inclusief als exclusief de doorgeleende | Structurele exploitatieruimte gelden berekend. Zo wordt duidelijk wat het aan- | Dit cijfer helpt mee te beoordelen welke structu- deel van de verstrekte leningen in de exploitatie is | rele ruimte een gemeente heeft om de eigen las- en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe la- | ten te dragen of welke structurele stijging van de ger deze percentages, hoe beter. Gedurende het | baten of structurele daling van de lasten daarvoor realisatiejaar blijven we als gemeente binnen de A | nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent categorie. Dit wil zeggen dat toekomstig ver- | het dat het structurele deel van de begroting on- wachtte leningen, aangetrokken kunnen worden | voldoende ruimte biedt om de lasten te blijven zonder invloed op het oordeel. | dragen.
62 63 De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toe- voegingen aan reserves gedeeld door de totale baten (exclusief mutaties reserves). Het wordt in een percentage uitgedrukt. Op basis van de jaar- stukken is een positief structureel saldo aanwezig. Omdat de structurele saldi de komende jaren af- neemt of negatief wordt, is het belangrijk hier aan- dacht aan te blijven besteden. Kengetal grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmer- kend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. Op dit onderdeel scoren we in categorie A. Dit bete- kent dat de bestaande grondexploitaties geen groot risico vormen voor de gemeente. Belastingcapaciteit Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het lan- delijk gemiddelde. Wanneer dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkom- sten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt, is een beleidskeuze.
Onder de woonlasten wordt verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing (afvalstoffen- heffing) voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingcapa- citeit wordt daarom berekend door de totale woon- lasten meerpersoonshuishoudens in jaar t te ver- gelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t-1. Dit wordt uitgedrukt in een percentage. Gedu- rende het realisatiejaar 2025 is het percentage 89%. Hierdoor zijn aanpassingen in het financiële beleid niet nodig. We zitten als gemeente onder het landelijk gemiddelde. 64 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Wettelijk kader Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten moeten in de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen in ieder geval de volgende onderdelen worden vermeld: Onderdeel Op grond van De paragraaf bevat tenminste de volgende kapitaalgoederen: Wegen, riolering, water, groen en gebouwen. art. 12, lid 1 BBV Van deze kapitaalgoederen wordt aangegeven: Het beleidskader; De uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties; De vertaling van de financiële consequenties in de begroting en de jaarrekening. art.