Jaarstukken 2020

Gemeentelijk beleid • • • • • • • • • • • • • •

Meerjaren Beleidskader Jeugdhulp in de Kempen (2020-2024) Kadernota Armoedebestrijding “Koersen op de toekomst” 2021-2024. Kadernota minimabeleid (2018-2022) Kwijtscheldingsbeleid 2019-2022 (2018) Beleidskader Maatschappelijke ondersteuning 2019-2022 (2019) Beleidsplan schuldhulpverlening (2016) Beleidskader samenhang sociaal domein 2015-2018 (2014) Verordening Jeugd (2014) Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2019 (2019) Verordening Participatiewet deel Inkomen (2014) Verordening Participatiewet deel Re-integratie (2015) Visienota Participatiewet van de vier Kempengemeenten 2015-2018 (2015) Bestuursopdracht Uitvoering Participatiewet in de Kempen (2016) Verordening Jeugdhulp (2019)

Wat hebben we daarvoor gedaan en wat heeft het opgeleverd? De gemeente Bergeijk stimuleert een positief opvoed- en opgroeiklimaat waarin jeugdigen zich optimaal kunnen ontwikkelen tot verantwoordelijke en zelfstandige inwoners die actief deelnemen in de samenleving en zowel sociaal als economisch zelfredzaam zijn. • Toekomst de Kattendans In 2020 is een ontwerpteam gestart met de uitwerking van het door de gemeenteraad als richtinggevend kader vastgesteld Programma van Uitgangspunten voor De Kattendans uit te werken tot een definitief bouwkundig ontwerp. Dit ontwerpproces is in fasen doorlopen. De eerste fase is afgerond met de oplevering van een Structuurontwerp in juli 2020. In een tweede fase werd een voorlopige ontwerp opgesteld, dat in oktober 2020 is vastgesteld. In de laatste maanden van 2020 is dit voorlopig ontwerp uitgewerkt tot een definitief ontwerp met bouwkostenraming.

60

Daarnaast is inzichtelijk gemaakt wat het nieuwe ontwerp betekent voor de exploitatie van De Kattendans, wat dit betekent voor de inrichting van de buitenruimte en hoe de Kattendans-organisatie en het verenigingsleven tijdens de bouwperiode elders kunnen worden gefaciliteerd. Tenslotte is onderzoek gedaan naar belastingaspecten die met de investeringen in De Kattendans samenhangen. In verschillende fasen is het ontwerpproces doorlopen. Besluitvorming door de gemeenteraad op het definitieve ontwerp en de daaraan verbonden financiële consequenties is voorzien in het eerste kwartaal van 2021. De gemeente Bergeijk vindt dat alle inwoners in staat moeten zijn om mee te doen in en aan de maatschappij. • Begeleiding aan asielmigranten In 2020 heeft VluchtelingenWerk Nederland samen met vrijwilligers zorg gedragen voor de maatschappelijke begeleiding van asielmigranten, die in Bergeijk (zijn komen) wonen. Onderdeel van de inburgering is het Participatieverklaringstraject, waarin men leert wat belangrijk is in Nederland, hoe we met elkaar omgaan en waarom we dat zo doen. In samenwerking met VluchtelingenWerk Nederland biedt de gemeente Bergeijk dit traject aan aan inwoners van Bergeijk die inburgering plichtig zijn. Ook in 2020 hebben verschillende inwoners het traject doorlopen en succesvol afgerond. De nieuwe Wet inburgering is uitgesteld naar 1 januari 2022.

Met deze wet wordt het inburgeringsstelsel herzien. Gemeenten krijgen de regie over de inburgering met als doel dat alle inburgeringsplichtigen zo snel en volwaardig mogelijk meedoen in de Nederlandse maatschappij, het liefst middels betaald werk. In 2020 zijn we gestart met het implementeren van deze wet. De contouren zijn inmiddels geschetst, zo is bijvoorbeeld een Dienstverleningsovereenkomst afgesloten met de gemeente Eindhoven voor twee leerroutes, te weten B1-route en Onderwijsroute. De gemeente faciliteert en ondersteunt vrijwilligers en mantelzorgers • Vrijwilligersbeleid en mantelzorgbeleid In 2020 is gestart met het actualiseren van het vrijwilligers- en mantelzorgbeleid in de gemeente Bergeijk. Hier heeft onder andere een raadsinformatieavond over plaatsgevonden op 12 oktober 2020. In 2021 zal dit proces worden voortgezet. • Dagbesteding Hoefzicht De pilot dagbesteding Hoefzicht is in 2020 geëvalueerd. Hieruit is naar voren gekomen dat de dagbesteding bijdraagt aan de doelstelling van de Wmo en aansluit bij de visie van het beleidskader Maatschappelijke Ondersteuning 2019 -2022. Daarom is besloten dagbesteding Hoefzicht te continueren. Door Corona is aan het begin van het jaar de dagbesteding gesloten geweest, de contacten met de bezoekers zijn toen deels fysiek in de vorm van een huisbezoek en deels telefonisch opgepakt.

Bij de (her)start van de dagbesteding zijn de oorspronkelijke bezoekers allemaal weer terug gekomen. Het gaat om 15 bezoekers, de dagbesteding heeft ruimte voor 18 bezoekers.

61

• Dagbesteding Riethoven De pilot dagbesteding Riethoven is geëvalueerd. Hieruit is naar voren gekomen dat de dagbesteding bijdraagt aan de doelstelling van de Wmo en aansluit bij de visie van het beleidskader Maatschappelijke Ondersteuning 2019 -2022. Daarom is besloten dagbesteding Riethoven te continueren. De dagbesteding is vrijwel het hele jaar doorgegaan ondanks Corona. Er is met twee groepen gewerkt om aan de coronamaatregelen te kunnen voldoen, hiervoor is ook tijdelijk een extra beroepskracht ingezet. Het aantal bezoekers ligt tussen de 13 en 15. In de periode dat de dagbesteding gesloten was is dit opgevangen met telefonisch contact en huisbezoek. • Samen aan Tafel (Aquinohuis) Samen aan Tafel is als project opgezet. Vanwege het grote belang van Samen aan Tafel is besloten dit project voort te zetten. Hierover zijn afspraken gemaakt met nieuwe partijen en daarmee wordt het project gecontinueerd. Het gemiddelde aantal gebruikers is 15 per dag. Tot de eerste lockdown (ongeveer het eerste kwartaal) is samen aan tafel open geweest. Samen aan tafel was 4 dagen per week open (ma/di/do/vr). In het tweede kwartaal tijdens de tweede lockdown) was het restaurant gesloten maar is er uitgifte van warme maaltijden georganiseerd. Rond het 3e kwartaal is het restaurant weer even open geweest en konden de deelnemers weer komen eten.

Het laatste kwartaal is weer gestart met uitgifte warme maaltijden. Door het inzetten van alle uren wordt tijdelijk ook op de woensdagen maaltijden uitgeven. • Convenant dorpsraden In 2020 heeft een evaluatie plaatsgevonden van het convenant “de rol van dorps- en kernraden in burgerparticipatie” uit 2011. Uit de evaluatie is gebleken dat dat dit convenant niet meer actueel is. Vervolgens is het convenant, in samenspraak met de dorpsraden, geactualiseerd. In het convenant zijn afspraken over de samenwerking tussen de gemeente en de dorpsraden vastgelegd. Het nieuwe convenant “de rol van dorpsraden in burgerparticipatie” 2020 is vastgesteld door uw gemeenteraad, aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van Bergeijk van 26 november 2020. Mensen die ondersteuning nodig hebben worden daarbij geholpen. Daartoe versterken we de eigen kracht van mensen en hun omgeving, waarbij sprake is van een goede balans tussen vrijwillige en professionele ondersteuning. • Startpunt Geldzaken Inwoners van Bergeijk kunnen gratis gebruik maken van geldplannen van het Startpunt Geldzaken. Hierover zijn in 2020 meerdere artikelen geplaatst in de Eyckelbergh en op sociale media. In december 2020 zijn 94 geldplannen gebruikt (2019, 50). Een nieuw geldplan is het geldplan Statushouders, waar zowel de statushouders als hun begeleiders gebruik van kunnen maken.

De gemeente Bergeijk biedt aanvullende en intensieve ondersteuning aan inwoners die dit nodig hebben, waarbij de hulp aan gezinnen en/of zorgvragers met meerdere problemen wordt gecoördineerd en geregisseerd. • Tijdelijke toeslag ondernemers en ZZP-ers (TOZO) In Bergeijk zijn bijna 400 TOZO-verzoeken gedaan. De uitvoering voor de TOZO regeling wordt verzorgd door Kempenplus • BUIG In de begroting 2020 is rekening gehouden met een toename van het aantal BUIG-gerechtigden in de Kempengemeenten van 2,5%. In de tweede managementrapportage is de prognose vanwege de coronacrisis bijgesteld naar 9%. De omvang van het totale BUIG-klantenbestand voor Bergeijk is in 2020 met 10 toegenomen ten opzichte van 2019; dit is een toename met 7%. Met name bij de gemeenten Bergeijk en Bladel is er sprake van een afwijkend beeld, welk veroorzaakt wordt door o.a. meer instroom door vestiging in de gemeente en beëindiging WW-uitkering. De economische markt 62

is verslechterd vanwege de coronacrisis en de instroom vanuit de WW in de Participatiewet neemt in de Kempengemeenten toe. Eind 2020 zijn 30 personen werkzaam met inzet van structurele loonkostensubsidie (LKS) tegen 32 personen eind 2019. Doordat de indicatiecriteria voor beschut werk heel streng zijn en de aanvraagprocedures bij het UWV voor een indicatie beschut werk een lange afhandelingstermijn hebben, blijft plaatsing in Beschut Werk een lastige opgave. Dit is overigens een landelijk beeld. Inzet blijft om de taakstelling te realiseren, maar dat hangt af van het aantal indicaties dat door het UWV afgegeven wordt. KempenPlus is in 2020 begonnen om de cliënten tijdens het aanvraagproces te begeleiden om de kans op een indicatie te vergroten. • Armoede en minimabeleid In 2020 heeft u de Kadernota Armoedebestrijding “Koersen op de toekomst” 2021-2024 vastgesteld. Hierin wordt het amendement “Gewijzigd vast stellen van de begroting 2020-2023” m.b.t. schuldhulpverlening als pilot “pilot schuldenvrije start voor jongeren tussen 18 en 23 jaar” uitgewerkt. • Preventie, sluitende aanpak verwarde personen Op 1 januari 2020 is de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) ingegaan. De afdeling Maatschappelijke Dienstverlening (MD) van de Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten (GRSK) voert de procedure rondom de aanvraag van een zorgmachtiging uit.

Er zijn verschillende meldingen binnengekomen, waarvan twee hebben geleid tot aanvraag zorgmachtiging. • Aanbesteding begeleiding In 2020 is gestart met de voorbereiding van de aanbesteding van Begeleiding 18+. In 2021 zal de aanbesteding verder uitgevoerd en afgerond worden. • Wmo In 2020 is een aantal aanbestedingen afgerond: hulp bij het huishouden, hulpmiddelen en trapliften. Op 1 maart 2020 zijn de nieuwe contracten Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (Taxbus) ingegaan, metals gevolg dat een reisafstand niet meer in zones maar in kilometers berekend wordt. De beleidsregels Maatschappelijke Ondersteuning zijn daarop aangepast. Gelijktijdig zijn aanpassingen met betrekking tot de hulp bij het huishouden en woningaanpassingen meegenomen. Het protocol voor het bepalen van het aantal uren hulp bij het huishouden was niet goed opgenomen in de oude beleidsregels, dit is gecorrigeerd. Het aantal dure woningaanpassingen neemt toe en daarvoor is een afwegingskader vastgesteld en dit is vastgelegd in de beleidsregels. Mede door de aanzuigende werking van het abonnementstarief is het aantal WMO aanvragen toegenomen, • Jeugdhulp Het Meerjarenbeleidskader jeugdhulp in de Kempen 2020-2024 is in het eerste kwartaal van 2020 door alle betrokken gemeenten vastgesteld en daarmee de start van een nieuwe periode.

Deze kenmerkt zich door het oppakken van acties gekoppeld aan de actielijnen zoals uitgewerkt in dit kader. Een mooi voorbeeld hiervan is het opstarten van de pilot “Samen Doen, jeugdhulp in de school” gericht op het intensiveren van de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. Een jeugd en gezinswerker is een aantal dagdelen fysiek werkzaam in de school waardoor signalering, ondersteuning en normalisering vroegtijdig en afgestemd met ondersteuning vanuit school kan plaatsvinden. De opgedane ervaringen dienen als basis voor het verder uitrollen van deze werkwijze over alle scholen in de Kempen in 2021. Verder stond het jaar 2020 in het teken van een nieuwe contractering van specialistische jeugdhulp die vanwege de coronapandemie onder druk kwam te staan en is uitgesteld naar 2022. Dat betekende een omslag van nieuwe contracten naar verlenging van de contracten met aanbieders van specialistische jeugdhulp. • Dorpsondersteuners In de gemeente Bergeijk zijn zes dorpsondersteuners actief. De dorpsondersteuner uit Westerhoven is in dienst bij een externe zorginstantie. In 2020 heeft de zorginstantie aangegeven dat de huidige vorm van bekostiging van de dorpsondersteuner per 1 januari 2021 stopt. Er is een tijdelijke oplossing gezocht, zodat deze dorpsondersteuner haar werk in 2021 kan voortzetten.

63

Ontwikkelingen • Kadernota Armoedebestrijding “Koersen op de toekomst” 2021-2024 Door middel van en raadsinformatiebrief (december 2020) bent u geïnformeerd over de planning van de realisatie van de Kadernota Armoedebestrijding “Koersen op de toekomst” 2021-2024. Vanaf 1-1-2022 wordt de loonkostensubsidie door het Rijk op basis van realisatie gefinancierd in plaats vanuit de BUIG. • Beschermd Wonen Vanaf 2022 zijn alle gemeenten verantwoordelijk voor Beschermd Wonen. Eind 2020 is door het Rijk besloten de financiering hiervoor een jaar later (2023) over te laten gaan naar de regiogemeenten. Om hier als regiogemeenten klaar voor te zijn wordt gewerkt aan een visiedocument en zijn de voorbereidingen voor de aanbesteding van start gegaan. • Grip op het Sociaal Domein De stijgende kosten binnen het Sociaal Domein blijven een aandachtspunt, ook in de Kempen. Om meer Grip te krijgen op deze kosten is voor de afdeling Maatschappelijke dienstverlening een oriëntatieopdracht geformuleerd gericht op het domein jeugdhulp. De oriëntatie heeft zich gericht op de volgende pijlers: bekostiging zorg, zorginkoop, instroom/doorstroom/uitstroom en preventie. Elke pijler heeft een aantal verbeteringen opgeleverd die in het jaar 2021 worden geïmplementeerd.

Om breder grip op de kosten en kwaliteit en sturing van het sociaal domein te krijgen (inclusief WMO, WLZ, voorliggend veld en passend onderwijs) worden in 2021 vervolgstappen gezet. • De Toeslagenaffaire Veel mensen zijn financieel in de problemen geraakt doordat de belastingdienst onterecht toeslagen heeft teruggevorderd, we kennen dit in Nederland als de Toeslagenaffaire. De Kempengemeenten hebben een speciaal meldpunt ingericht voor inwoners met financiële problemen. Inwoners die getroffen zijn door deze affaire kunnen zich melden bij het meldpunt vroegsignalering: vroegsignalering@kempengemeenten.nl. Hier kunnen zij met vragen en problemen terecht en worden eventueel verder geholpen als er een beroep gedaan zou moeten worden op schuldhulpverlening. Met de belastingienst is er een data uitwisselingsovereenkomst gesloten, om alle mogelijke benadeelde van de toeslagenaffaire actief te kunnen benaderen. Verbonden partijen • •

Gemeenschappelijke Regeling KempenPlus Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten (Maatschappelijke dienstverlening).

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Banen Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd Jongeren met een delict voor de rechter % 12 t/m 21 jarigen Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar Netto arbeidsparticipatie % van de werkzame beroepsbevolking Werkloze jongeren % 16 t/m 22 jarigen Personen met een bijstandsuitkering Aantal per 10.000 inwoners Lopende re-integratievoorzieningen Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdbescherming % van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdreclassering % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar Cliënten met een Aantal per 10.000 inwoners maatwerkarrangement WMO

Jaar Gemeenten Bergeijk laatste < 25.000 (indicator monitoring (indicator) 2020) 2019 2019 2019 2019 2019 2020 2020 2019 2019 2019 2020

664,1 692,0 1,00 0,00 4,00 2,00 69,6 70,9 1,00 1,00 262,7 106,2 148,6 119,4 10,9 10,5 1,1 0,9 0,4 Geen data 548 570

Burap 1 2020

Burap 2 2020

Bergeijk JR 2020

691,9 0,00 2,00 69,2 1,00 106,2 222,8 8,6 0,7 Geen data 500

692,0 0,00 2,00 70,9 1,00 106,2 119,4 10,5 0,9 Geen data 570

691,9 1,00 3,00 70,9 1,00 163,9 101,7 10,5 0,9 Geen data 550

64

Wat heeft het gekost? Taakveld 6. Sociaal Domein Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Rekening 2018

Rekening 2019

15.948 4.135 -11.813 500 31 -12.281

16.471 4.071 -12.400 960 491 -12.869

Begroting Begroting Werkelijk 2020 2020 2020 Primitief na wijziging 15.837 19.323 18.879 2.606 3.995 4.263 -13.231 -15.328 -14.616 500 505 505 259 1.030 827 -13.472 -14.803 -14.295

Grafiek Lasten

Werkelijk Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams

Begroot na wijziging 2.609 2.792

84 57 5.298 5.337

Inkomensregelingen 2.651 2.824

Begeleide participatie

Arbeidsparticipatie

22 68 356 354

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

3.648 3.687

Maatwerkdienstverlening 18+

3.848 3.842

Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18-

63 63 300 300

65

Grafiek Baten Werkelijk Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams

Begroot na wijziging

60 56 0 0 4.067 3.803

Inkomensregelingen Begeleide participatie

0 0

Arbeidsparticipatie

0 0

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

0 0 136 136

Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18-

0 0

Geëscaleerde zorg 18+

0 0

Geëscaleerde zorg 18-

0 0

Een deel van de analyse op T6 vindt plaats na verwerking van de werkelijke cijfers van de afdeling MD. Samenkracht en burgerparticipatie (lasten € 183.000 V, baten € 4.000 N) Doordat het voorbereidingskrediet van de kattendans nog niet volledig is aangewend zijn de kapitaallasten lager uitgevallen maar ook een lagere onttrekking uit de reserve. (voordeel € 178.000). Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) Gedurende het jaar 2020 zijn in totaal 4 Bbz-aanvragen ingediend. Door de steunmaatregelen van het kabinet waaronder de Tozo-regeling is er geen toename van Bbz-aanvragen. De lasten van de uitvoering van de Bbz in 2020 bedragen voor Bergeijk € 20.000. De lasten Bbz hebben een onvoorspelbaar karakter. Vanaf 1 januari 2020 is er een nieuwe financieringssystematiek inzake de Bbz. BUIG In Bergeijk zijn de lasten voor de BUIG 4% minder dan begroot ondanks de toename van het aantal cliënten vanwege de coronacrisis. Dit is mede veroorzaakt doordat het Rijk de BUIG heeft verhoogd om de gevolgen van de coronacrisis op te vangen. Het BUIG-budget begroot voor 2020 is € 2.093.000, de lasten zijn € 2.003.000 . Dit betekent een overschot van € 89.000 ten opzichte van de begroting van Bergeijk voor 2020. Aan loonkostensubsidie (LKS) heeft Bergeijk in 2020 bijna € 200.000 besteed.

Re-integratie en participatie ( € 170.000 V) De lasten van het Participatiebudget zijn in 2020 sterk afgenomen ten opzichte van 2019 vanwege de coronacrisis en de maatregelen om het virus te bestrijden. Door de maatregelen was het een aantal maanden zeer moeilijk om trajecten in te zetten voor cliënten en te begeleiden richting werk. Er is na de zomer getracht om meer trajecten in zetten, maar in het najaar waren er weer meer maatregelen ter bestrijding van het coronavirus.

66

Portefeuillehouders

Wethouder M. van Dalen Wethouder M. Kuijken

Taakveld 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Wethouder S. Luijten

Wat wilden we bereiken en wat gingen we ervoor doen?

Beleid

Wat hebben we gedaan en wat heeft het opgeleverd?

Verbonden parten

Beleidsindicatoren

Wat heeft het gekost

67

3.8 Taakveld 7 “Volksgezondheid en milieu” Wat wilden we bereiken en wat gingen we ervoor doen? •

•

De gemeente Bergeijk zet zich in voor de gezondheid van haar inwoners waarbij preventie, gezondheidsbescherming, het verminderen van gezondheidsverschillen en een interactieve en integrale aanpak centraal staan. Verbetering van het milieu en een schone, veilige en gezonde leefomgeving

Gemeentelijk beleid • • • • • • • •

Milieuvisie Bergeijk 2020-2029 (2019) Programmaplan BEergeijkENERGY (2018) Kempische klimaatvisie (2009) Kadernota Grondstoffen (2019) Verbreed GRP Bergeijk 2020-2024 Strategienota: van afval naar grondstof in 2020 (2013) Uitvoeringsprogramma Van afval naar grondstof in 2020 (2015) Lokaal gezondheidsbeleid 2017-2020 (2016)

Wat hebben we daarvoor gedaan en wat heeft het opgeleverd. De gemeente Bergeijk zet zich in voor de gezondheid van haar inwoners waarbij preventie, gezondheidsbescherming, het verminderen van gezondheidsverschillen en een interactieve en integrale aanpak centraal staan. • Gezondheidsbeleid In 2020 is de nieuwe kadernota Lokaal Gezondheidsbeleid 2021-2025 opgesteld en besproken met de Adviesraad Sociaal domein (ASD). Uw raad heeft deze vastgesteld in januari 2021. In deze nota staan projecten vermeld die in het afgelopen jaar of al eerder zijn gestart: • #Kempenbranie • Kansrijke start • Een tegen eenzaamheid • Gezond ouder worden • Regionaal Preventieplan • VNG manifest iedereen doet mee • Denormalisering drugsgebruik • Duurzame 6 minutenzone (AED’s) • Regionaal preventieplan De Kempen hebben ondersteuning gevraagd en gekregen voor de uitwerking van een Regionaal Preventieplan, in aansluiting op het nationale preventieplan. In dit preventieplan moeten gemeentelijke acties opgenomen worden die roken, alcoholgebruik en overgewicht tegen gaan. • Duurzame 6 minutenzone (AED’s) In alle dorpskernen is hard gewerkt aan de realisatie van een dekkend AED-netwerk. Een dekkend netwerk betekent dat er 24/7 een beschikbare, bij HartslagNu aangemelde AED aanwezig is. De vuistregel hierbij is dat een AED een gebied van 500 meter rondom bedient.

Bergeijk ’t Hof heeft nog 2 rode vlekken en is dus nog niet volledig gedekt door een 24/7 beschikbare en bij HartslagNu aangemelde AED.Het doel is om dit in 2021 nog te realiseren. Er bevinden zich in de kernen AED’s die niet zijn aangemeld bij HartslagNu, of enkel beschikbaar zijn tijdens de openingstijden van het gebouw waar de AED zich bevindt. • # Kempenbranie Na een kleine twee jaar bezig te zijn met het IJslands preventiemodel is het voor de partners wel duidelijk: dit is de manier om te werken aan preventie bij jeugd. Niet alleen de intensieve samenwerking tussen de partners, maar ook de lange termijn aanpak zijn daarbij van doorslaggevend belang. Ook al zijn we ‘pas’ twee jaar onderweg, er zijn al positieve veranderingen merkbaar. Het integrale werken en het community 68

gericht werken krijgt steeds meer body. Zo is er nieuw aanbod ontwikkeld op bijvoorbeeld vrijetijdsbesteding en bleek het ondanks de COVID-19 maatregelen mogelijk om activiteiten voor jongeren op te zetten waarbij ze onderling en met professionals (veelal jeugd- en sportcoaches) contact hadden. Het gaat niet om één ding als alcoholgebruik, maar over eigenlijk alle aspecten in het leven van een kind en de samenleving. De hele omgeving rondom het kind wordt gemobiliseerd. • Kansrijke start 1 september 2020 zijn we in de Kempen gestart met het project “Kansrijke start”. Doelstelling van dit project is de eerste 1000 dagen in het leven van een kind zo optimaal mogelijk te laten verlopen. Uit de bijeenkomsten die we hebben gehouden met stakeholders komt naar voren dat om dit te realiseren kennis van elkaars domeinen (sociaal domein en (pre)-natale zorg) hiertoe de beste voorwaarden schept. Stakeholders zijn: huisartsenpraktijken, verloskundigen, jeugdgezondheidszorg, CJG+ de Kempen, kinderopvang en peuterspeelzaalwerk, verpleegkundigen, maatschappelijk werk, scholen, voedselbank en andere partners met betrekking tot signalering en bestrijding van armoede. • Een tegen eenzaamheid Eenzaamheid is een aandachtsgebied dat in aanpalende beleidsvelden zoals Wmo, zeker voor de groep ouderen, al expliciet terug komt.

De gemeenten Bergeijk, Eersel en Reusel-De Mierden hebben zich in 2020 aangemeld bij het programma Een tegen eenzaamheid van het ministerie van Volksgezondheids, Welzijn en Sport. Samen met de GGD wordt voor de komende periode een actieprogramma uitgewerkt. In het project #Kempenbranie wordt expliciet aandacht besteed aan het welbevinden van jongeren en aan het faciliteren van aansprekend vrije tijdsaanbod voor de jeugd. Hiermee kan als neveneffect eenzaamheid onder jongeren bestreden worden. • Gezond ouder worden Bergeijk doet mee aan het onderzoek “Gezond ouder worden van ouderen met een lage sociaaleconomische positie” van de Open Universiteit in Heerlen. Doelstelling van dit onderzoek is: om deze groep 65+ ers met een integrale en wijkgerichte aanpak meer te laten bewegen, sociale betrokkenheid te vergroten, digitale vaardigheden te vergroten en daarmee de gezondheid te verbeteren en eenzaamheid tegen te gaan. Het project is gestart per 1 september 2020 en heeft een looptijd van 4 jaar. • VNG manifest iedereen doet mee Over de stand van zaken bent u geïnformeerd in de raadsinformatiebrief van december 2020. In deze raadsinformatiebrief heeft u kunnen lezen dat gemeente Bergeijk al zeer veel doet om de inclusiviteit in onze samenleving te vergroten. Als we het manifest willen tekenen, moeten we ons aanmelden bij de VNG.

De gemeente moet aan een aantal criteria voldoen, criteria die de VNG en de Alliantie VN-Verdrag samen hebben opgesteld: • De gemeente werkt – op sommige terreinen – al samen met mensen met een beperking. • Toegankelijkheid en inclusie staan hoog op de agenda. • Er is al een aantal initiatieven op het gebied van toegankelijkheid in gang gezet. • Deze initiatieven dragen bij aan een inclusieve en diverse samenleving. De VNG wil dit graag geformaliseerd zien in een platform van mensen met beperkingen. We hebben hiertoe een oproep geplaatst, maar dat heeft nog niet geleid tot voldoende aanmeldingen. We blijven proberen om een dergelijk platform van de grond te krijgen. Als dat gelukt is melden wij ons als gemeente Bergeijk aan bij de VNG ter ondertekening van het Manifest “Iedereen doet mee!”. • Integrale Jeugdgezondheidszorg Het traject om te komen tot een integrale jeugdgezondheidszorg voor kinderen van 0-18 jaar is in 2020 volbracht. De GGD Brabant Zuidoost is vanaf 1 januari 2021 verantwoordelijk voor deze taak. De subsidierelatie met Zuidzorg voor het onderdeel jgz 0-4 jarigen is hiermee beëindigd en de consultatiebureaus zijn ondergebracht bij de GGD

69

• Denormalisering drugsgebruik In de politieregio Oost-Brabant is op 1 september 2020 met een project gestart om normalisering van drugsgebruik tegen te gaan. Op basis van het plan van aanpak (november 2019) is inmiddels gestart vanuit een uitvoeringsplan met drie pijlers: • De Monitor; een betrouwbaar beeld ophalen van gebruik in de regio met feitelijke cijfers over de factoren die van invloed zijn op de norm en het gebruik. • Communicatie, educatie en bewustwording; een centrale kernboodschap met creatieve vertaling, toolkit met interventies en communicatiemiddelen. • Samenwerken aan beleid en handhaving; regionale aanpak met mogelijkheden voor een lokale vormgeving in de uitvoering, afhankelijk van de lokale situatie en behoefte. • Extra handen voor de zorg Vanwege het personeelstekort in de zorg loopt de zorg in de regio vast. Daarom zijn 21 wethouders uit Brabant-Zuidoost aan de slag gegaan om medewerkers in de zorg te helpen. Dít doen ze door uitkeringsgerechtigden, vrijwilligers en stagiaires te vragen de zorg een helpende hand te bieden. Samen met het Regionaal Overleg Niet Acute Zorg(RONAZ) en Verpleeg- en Verzorgingshuizen en Thuiszorg (VVT) willen ze zorg en maatschappij aan elkaar verbinden.

Verbetering van het milieu en een schone, veilige en gezonde leefomgeving • Milieuvisie 2020-2029 In het milieujaarverslag 2019 is verantwoording afgelegd van hoe de gemeente Bergeijk zich inzet voor het creëren en behouden van een gezonde, veilige en schone leefomgeving, voor en met haar inwoners. Uitgaande van de thematieken zoals die in de milieuvisie 2020-2029 zijn vastgelegd is in 2020 een milieujaarverslag opgeleverd. Hierin is verantwoording afgelegd van hoe de gemeente Bergeijk zich inzet voor het creëren en behouden van een gezonde, veilige en schone leefomgeving, voor en met haar inwoners. Denk bij projecten en resultaten die daaruit voortvloeien aan het programmaplan BErgeijkENERGY, Kadernota Grondstoffen, Bodemkwaliteitskaart of gebiedsvisie geurhinder en veehouderij. • Regionale reductie energiegebruik (RRE gelden) In 2020 zijn we met de middelen verkregen van het Rijk uit de specifieke uitkering Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) aan de slag gegaan om huiseigenaren te helpen energie te besparen. Onder andere de volgende activiteiten zijn hiermee georganiseerd: Advies en tips aan inwoners, informatieavonden en webinars Waardebonnen ad € 70 voor energiebesparende producten. 177Advies over energiebesparende maatregelen en waterzijdig inregelen van de CV Grootschalige inkoopactie energiebesparende maatregelen en zonnepanelen.

315 maal is er een offerte opgevraagd en 54 keer volgde daar een opdracht uit. 80 maal een gratis energieadvies van Vereniging Kempenenergie aan huis door energiegidsen • Programmaplan duurzaamheid en klimaat (incl. uitvoeringsprogramma) BErgeijkENERGY Als onderdeel van de uitvoering van de gemeentelijke klimaatvisie is het Programmaplan BErgeijkENERGY opgesteld en uitgevoerd. Dit programma is opgedeeld in de volgende 5 thema’s: - Thema 1: Duurzaam gebouwde omgeving - Thema 2: Duurzaam Werken - Thema 3: Duurzame Mobiliteit - Thema 4: Duurzame gemeente - Thema 5: Hernieuwbare energie Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid.

70

• Klimaatdialoog De uitvoering van de klimaatdialogen heeft door de coronacrisis vertraging opgelopen. Vanuit de provincie Brabant hebben we uitstel gekregen tot mei 2021 om de dialogen te voeren. De klimaatdialogen resulteren in een uitvoeringsprogramma met als doel om in 2021 het klimaatbestendig en waterrobuust handelen te verankeren in het beleid van de Gemeente Bergeijk. • Riolering In 2020 hebben we diverse renovaties van gemalen en randvoorzieningen uitgevoerd conform meerjarenplanning. Een nieuwe hemelwaterstructuur gerealiseerd op de Hoeverstraat-Zandstraat in combinatie met de herinrichting van de bovengrondse openbare ruimte. • Afval De Kempengemeenten streven naar een circulaire economie met een hoog serviceniveau tegen zo laag mogelijke kosten. In verband met aflopende contracten zijn de Kempengemeenten in 2020, met een gezamenlijke aanbesteding gezamenlijk op zoek gegaan naar een nieuwe inzamelaar en verwerker die het beste aan deze wensen kan voldoen. • Opt-in systeem voor ongeadresseerd reclamedrukwerk Op 20 februari 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met de invoering van het opt-in systeem voor ongeadresseerd reclamedrukwerk binnen de gemeente Bergeijk. Met een ‘opt-in’ systeem kiest de inwoner nadrukkelijk zelf om ongeadresseerd reclamedrukwerk te ontvangen middels een JA-JA sticker op de brievenbus (of een online alternatief).

Aangezien de afvalstoffenverordening, vanuit juridisch oogpunt, onvoldoende duidelijkheid bood over de definitie van ongeadresseerd reclamedrukwerk is deze aangepast. De aangepaste verordening is in december 2020 aan de gemeenteraad voorgelegd en daarbij vastgesteld. Op 1 november 2021 is beoogd om het opt-in systeem voor ongeadresseerd reclamedrukwerk in te voeren voor de gemeente Bergeijk. • Bestrijding eikenprocessierups De bestrijding van de processierups is een blijvende inspanning om gezondheidsklachten te verminderen en waar mogelijk te voorkomen. Naast het spuiten met een biologisch middel en opzuigen van rupsen/nesten werden biodiversiteitsmaatregelen ingezet. Doel is het leefgebied voor de natuurlijke vijanden te stimuleren. Door het plaatsen van nestkasten en vleermuiskasten (1.000 stuks), én het plaatselijk aanpassen van het (berm)beheer, zijn betere omstandigheden voor de natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups ontstaan. Allerlei verenigingen werden ook ingezet bij het nestkastenproject. De bestrijding was succesvol, gezien de geringe klachten en hoge bezetting (>80%) van de nestkasten. • Verduurzamen gemeentelijke gebouwen In navolging van de klimaatdoelstellingen gaan we de gemeentelijke gebouwen waar mogelijk energieneutraal maken. Op basis van energiescans is een uitvoeringsprogramma opgesteld.

Investeringen voor het verduurzamen van de gemeentelijke gebouwen zijn waar mogelijk uitgevoerd en deels in voorbereiding. Veelal gaat het hierbij om het aanbrengen van extra isolatie, LED-verlichting en het plaatsen van PV-zonnepanelen. • Geluidsanering In 2019 is bij Bureau Sanering Verkeerslawaai subsidie aangevraagd om 310 saneringswoningen formeel te saneren. Uiteindelijk zijn hiervan 248 woningen overgebleven. Voor deze 248 woningen wordt een saneringsprogramma door de ODZOB opgesteld, die naar verwachting medio 2021 gereed is. Uitvoering staat gepland voor 2022.

71

Ontwikkelingen • Aanrijtijden ambulances De aanrijtijden van de ambulances in de Kempen zijn verbeterd, maar overall nog net niet binnen de norm. Het nationaal Actieplan ambulancezorg wordt uitgevoerd. In 2021 wordt een verdiepende analyse uitgevoerd bij gemeenten waar de aanrijtijden onder het gewenste niveau blijven. Er wordt gekeken naar de aanrijtijden in 2019 en 2020 met de focus op de spoedritten (A1). De prestaties in kwartaal 4 2020 worden meegenomen in de analyse, zodat eventuele effecten van de nieuwe posten in Leende en Eindhoven Zuid (deze laatste sinds kort in gebruik genomen) kunnen worden meegenomen. Verbonden partijen • •

GGD ODZOB

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

Kg/inwoner %

Jaar Gemeenten Bergeijk laatste < 25.000 (indicator monitoring (indicator) 2020) 2019 2018

126 Geen data

Burap 1 2020

50 7,7

Burap 2 2020

50 7,7

Bergeijk JR 2020

50 7,7

49 7,6

Wat heeft het gekost? Taakveld 7. Volksgezondheid en milieu Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Rekening 2018

Rekening 2019

4.158 3.482 -676 75 41 -710

4.612 3.499 -1.113 1.024 520 -1.616

Begroting Begroting Werkelijk 2020 2020 2020 Primitief na wijziging 4.562 5.287 5.118 3.477 4.060 3.845 -1.085 -1.227 -1.273 0 15 15 313 368 373 -773 -874 -914

Grafiek Lasten

Werkelijk

Begroot na wijziging

822 826

Volksgezondheid

1.451 1.409

Riolering

1.531

Afval

1.399 1.261

Milieubeheer

Begraafplaatsen

1.609 52 44

72

Grafiek Baten

Werkelijk

Volksgezondheid

Begroot na wijziging

4 0 1.866 1.842

Riolering

1.797

Afval

1.646 161

Milieubeheer

Begraafplaatsen

558 17 14

Volksgezondheid (lasten € 4.000 V, baten € 4.000 N) Geen significante afwijkingen. Riolering (lasten € 46.000 N, baten € 24.000 V) Zie voor een toelichtingen de paragraaf lokale heffingen. Afval (lasten € 132.000 N, baten € 151.000 V) Zie voor een toelichtingen de paragraaf lokale heffingen. Milieubeheer (lasten € 348.000 V, baten € 373.000 N) In 2020 zijn kosten gemaakt voor onderzoek naar de bodemkwaliteit met betrekking tot PFAS en het bijplaatsen van peilbuizen naar aanleiding van vervuiling op het terrein van de voormalige gemeentewerf aan de Molenakkers in Bergeijk (zie RIB grondwatermonitoring Molenakkers in Bergeijk (14-8-2019)). In 2020 is tevens het vooronderzoek gedaan naar de asbestsanering visvijvers Westerhoven. De daadwerkelijke sanering wordt uitgevoerd in 2021 en zal financieel worden toegelicht bij 1e Burap 2021. In 2020 is door onze inwoners weer veel gebruik gemaakt van de mogelijkheid om subsidie aan te vragen voor energiebesparende en opwekkende maatregelen. In 2020 zijn 458 aanvragen voor duurzame energieopwekkende maatregelen en 156 aanvragen voor isolerende maatregelen in het kader van de subsidieverordening duurzame energie voor particulieren gehonoreerd. De meeste toekenningen hebben betrekking op zonnepanelen (441). Dit is voor € 101.000 meer dan we verwacht hadden. De subsidie wordt gedekt uit de Bestemmingsreserve Duurzaamheid en Klimaat.

Dit houdt in dat hier € 101.000 extra uit onttrokken wordt. In 2020 is € 394.000 van de regeling reductie energiegebruik niet ingezet. De regeling loopt tot 31 december 2021. Het resterende budget is overgeboekt naar 2021. Begraafplaatsen (lasten € 8.000 N, baten € 3.000 N) Geen significante afwijkingen.

73

74

Portefeuillehouders

Wethouder M. van Dalen

Taakveld 8 VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN STEDELIJKE VERNIEUWING

Wethouder M. Kuijken

Wat wilden we bereiken en wat gingen we ervoor doen?

Beleid

Wat hebben we gedaan en wat heeft het opgeleverd?

Verbonden parten

Beleidsindicatoren

Wat heeft het gekost

75

3.9 Taakveld 8 “Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing” Wat wilden we bereiken en wat gingen we ervoor doen? • •

Voorzien in de woonbehoefte van specifieke doelgroepen sociale huurders, starters, senioren, zorgbehoevenden en arbeidsmigrantendoor realisatie van voldoende woningen. Een goede ruimtelijke kwaliteit binnen de kernen en in het buitengebied.

Gemeentelijk beleid • • • • • • • • • • • • •

Structuurvisie “Bergeijk, leven en beleven; tussen bossen, beken en boerenland” (2010) Dorpenontwikkelingsplannen (incl. Woonvisie) (2006) plus opleggers 2009 Nota grondbeleid 2018 Omgevingsbeleidsplan onderdeel bouwen 2015-2018 Meerjaren Handhavingprogramma 2017-2020 Welstandsnota Gemeente Bergeijk 2016-2019 Woonvisie 2013-2021, incl. oplegnotitie woonvisie 2016 Plan van aanpak aandachtslocaties (2016) Uitleg begrip maatschappelijk belang (2017) Handreiking Veehouderij en Gezondheid 2.0 (2018) Richtlijnen huisvesting arbeidsmigranten Bergeijk 2019 Kempische visie op wonen 2019-2023 Lokaal volkshuisvestingsprogramma

Wat hebben we daarvoor gedaan en wat heeft het opgeleverd. Voorzien in de woonbehoefte van specifieke doelgroepen sociale huurders, starters, senioren, zorgbehoevenden en arbeidsmigrantendoor realisatie van voldoende woningen. • Bestemmingsplannen In 2020 zijn 19 bestemmingsplannen vastgesteld waaronder het bestemmingsplan voor de aanleg van de Diepveldenweg die nu in volle gang is. Het bestemmingsplan voor de tweede fase van Kapelledries dat vastgesteld werd biedt ruimte voor 14 nieuwe woningen in de Weebosch. En het bestemmingsplan ‘Klaproosstraat 60-62’ biedt ruimte voor een nieuw woongebouw met 40 appartementen aan de Klaproosstraat 60-62 in de plaats van het medisch centrum daar, dat nu gehuisvest is in het voormalige kantoorgebouw van de Rabobank aan de Burgemeester Magneestraat. Voor een betere regeling voor de huisvesting van arbeidsmigranten en een uniforme bijgebouwenregeling werd het bestemmingsplan ‘Parapluherziening wonen en bijbehorende bouwwerken’ vastgesteld. Om in 2021 nieuwe fietspaden aan te kunnen leggen tussen Westerhoven en Riethoven tot en met de Broekhovenseweg en tussen Luyksgestel en de Weebosch hebben we de bestemmingsplannen in procedure gebracht. Tot en met ontwerpplannen voor de fietspaden in Westerhoven en Riethoven en tot en met het voorontwerpplan voor Luyksgestel-Weebosch.

In 2021 kunnen de bestemmingsplannen vastgesteld worden en start de aanleg van de fietspaden. • Woningbouw De toekomstige woningbehoefte wordt gebaseerd op de provinciale prognoses die elke drie jaar worden geactualiseerd. De meest recente prognose dateert van 2020. ln de huidige prognose wordt in de komende 10 jaar een behoefte voorzien van 600 woningen. Deze opgave is onder andere het gevolg het toenemend aantal arbeidsmigranten in de regio. Daarnaast zijn er vooral sterke veranderingen in leeftijds- en huishoudenssamenstelling. De gemiddelde huishoudensgrootte laat al jaren een dalende lijn zien. Dit vertaalt zich onder andere in een aanzienlijke behoefte aan geschikte woningen voor starters, senioren en zorgbehoevenden. Ook is er een blijvend tekort aan sociale huurwoningen. ln 2020 zijn diverse woningbouwinitiatieven voor sociale huurwoningen in voorbereiding. Zo worden door Woningbelang op de locatie van de oude Bernardusschool op ’t Loo 6 sociale huurwoningen en in Terlo-Noord 14 sociale huurwoningen voorzien. 76

Daarnaast is het project Hof-Noord in voorbereiding met in totaal 30 sociale huurwoningen die tevens seniorgeschikt zijn. Woningstichting De Zaligheden is betrokken bij de ontwikkeling Achter de Sleutel in Riethoven en heeft hier 8 sociale huurwoningen voorzien. De bestemmingsplanprocedure is in 2020 gestart. Wooninc. heeft een overeenkomst gesloten met de ontwikkelaar van Kapelledries II op de Weebosch voor de realisatie van 6 sociale huurwoningen. Het bestemmingsplan is in 2020 onherroepelijk geworden en in 2021 zal naar verwachting gestart worden met de realisatie. Het laatste jaar zijn de woningprijzen nog steeds verder gestegen en is de verkooptijd van woningen weer verder afgenomen. Dit geldt vooral voor de woningmarkt in de stedelijke gebieden maar ook in de landelijke gebieden worden meer en sneller woningen verkocht. Volgens planning zouden er in 2020 ca. 70 woningen gerealiseerd moeten worden, waarbij wordt aangetekend dat de marktsituatie (verkoop, wanneer wordt er gestart met de bouw, bouwtijd) altijd een sterk bepalende factor is. Er zijn in 2020 feitelijk 62 woningen gereed gemeld. Na aftrek van het aantal gesloopte/ onttrokken woningen komt de woningvoorraad hiermee op 8.117 woningen per 31-12-2020. Ruim 48% van de toevoegde woningen zijn bestemd voor de doelgroepen starters, senioren en zorgbehoevenden. Het resterende deel betreft vrije sectorwoningen.

Zo is in de kern Bergeijk de oude locatie van Café De Snor herontwikkeld naar 18 huurappartementen voor starters en senioren. Aan de Dr. Rauppstraat op de oude locatie van de bibliotheek zijn 8 appartementen in de sociale huur door Woningbelang gerealiseerd. Het totale aandeel woningen voor de doelgroepen voldoet niet direct aan de doelstelling van 60% uit het lokaal volkshuisvestingsprogramma. Er zijn in 2020 8 sociale huurwoningen gereed gemeld en nog een aantal locaties zoals genoemd in ontwikkeling genomen. Er zijn dus nog verschillende initiatieven in voorbereiding die vanaf 2021 zullen worden gerealiseerd. Deze ontwikkelingen worden zoals gebruikelijk vastgelegd in de jaarlijkse prestatieafspraken met de woningcorporaties. Bergeijk (incl. 't Loo)

Luyksgestel

Riethoven

Weebosch

Westerhoven

Totaal

Beginvoorraad (+)

4.394

1.334

1.011

370

861

7.970

Toevoegingen (+)

43

8

6

2

3

62

Onttrekkingen (-)

3

2

0

0

0

5

4.434

1.340

1.017

372

864

8.027

2020

Eindvoorraad

Tabel: ontwikkelingen woningvoorraad 2020

Kern Bergeijk (incl. 't Loo) Luyksgestel

Woningen

Vrije Sector (middel)duur

Starters koop

Starters huur

Senioren koop

Senioren huur

(Mantel) zorg

RvR

43

12

0

8

1

18

1

3

8

5

0

0

2

0

0

1

Riethoven

6

6

0

0

0

0

0

0

Weebosch

2

2

0

0

0

0

0

0

Westerhoven

3

3

0

0

0

0

0

0

totaal

62

28

0

8

3

18

1

4

Tabel: realisatie woningen doelgroepen per kern 2020

77

Doelgroepen

Aantal

%

Vrije sector

32

52%

Starters (koop)

0

0%

Senioren (huur/ koop)

21

34%

Sociale huur

8

13%

(Mantel)zorg

1

2%

Totaal

62

100%

Aandeel (sociale) huur Aandeel doelgroepen (starters, senioren, sociale huur, zorg)

13% 48%

Tabel: Huisvesting doelgroepen

Jaar

Saldo 1-1 voorsprong (+) Taakstelling achterstand (-)

Realisatie

Saldo 31-12 voorsprong (+) achterstand (-)

2017

25

2

27

0

2018

26

0

18

-8

2019

14

8

22

0

2020

13

0

14

1

Tabel: Taakstelling en realisatie huisvesting statushouders

• Bestemmingplan ‘Klaproosstraat 60-62’ De gemeenteraad stelde het bestemmingsplan ‘Klaproosstraat 60-62’ gewijzigd vast. Met dit bestemmingsplan wordt de bouw van 40 appartementen, waarvan 5 appartementen gedurende tenminste 10 jaar als sociale huur worden geëxploiteerd, mogelijk gemaakt. Het bestemmingsplan is op de drempel van 2021 in werking getreden, maar nog niet onherroepelijk geworden omdat beroep is ingesteld. Start van de bouw is mede afhankelijk van het verloop van deze beroepsprocedure.

• Bestemmingsplan ‘Woningbouw Kapelledries fase 2’. Het bestemmingsplan ‘Woningbouw Kapelledries fase 2’ is in juli 2020 door de gemeenteraad vastgesteld in inmiddels onherroepelijk in werking getreden. Met dit bestemmingsplan is de bouw van 14 woningen mogelijk gemaakt, waarvan 6 sociale huurwoningen en 3 starterskoopwoningen. De verkoopprocedure is gestart.

78

• Lokaal volkshuisvestingsprogramma In 2020 is verder uitvoering gegeven aan de Kempische visie op wonen 2019-2023. Zo is in maart 2020 een lokaal volkshuisvestingsprogramma vastgesteld. Hierbij is een aantal maatregelen opgesteld om de lokale woningbouwopgave de komende jaren te kunnen blijven stimuleren: 1. Bijdrage/ korting grondprijs voor realisatie sociale huurwoningen 2. Mogelijk maken van preventieve mantelzorgwoningen 3. Bij nieuwbouw streven naar 30% sociale huur (was 20% sociale huur) 4. Mogelijkheden om bestaande woningvoorraad beter te benutten 5. Mogelijkheid bouwen woning(en) op eigen grond 6. Vereveningsfonds instellen voor sociale woningbouw 7. Realisatie nieuwe woningbouwlocaties (in combinatie met actieve grondpolitiek gemeente) Enkele van deze maatregelen, waaronder nieuw beleid voor beter benutten van de bestaande woningvoorraad en het instellen van een vereveningsfonds voor sociale woningbouw zijn verder uitgewerkt. Daarnaast is er gestart met de ontwikkeling van nieuwe woningbouwlocaties waaronder Hooge Berkt fase 2. • Richtlijnen huisvesting arbeidsmigranten In 2020 zijn enkele locaties door initiatiefnemers in voorbereiding genomen. Voor het verlenen van medewerking is toetsing aan de vastgestelde richtlijnen het uitgangspunt. In 2020 is bij één locatie huisvesting gerealiseerd voor maximaal 30 arbeidsmigranten.

Door de coronacrisis is deze locatie nog niet in gebruik genomen. Ook andere initiatieven zijn door beperkingen en onzekerheden vanwege de coronacrisis vertraagd. • Ontwikkeling Vestia In 2020 is een vervolg gegeven aan het onderzoek omtrent de overdracht van het woningbezit in de gemeente Bergeijk van Vestia aan Woningbelang. In mei 2020 is in de maatwerkgemeenten door alle bij dit dossier betrokken partijen een intentieovereenkomst getekend waarbij wordt ingezet op een verkoop van de sociale huurwoningen in Bergeijk in 2021. De door het ministerie van BZK aangestelde procesregisseur begeleidt de verkooptrajecten in de maatwerkgemeenten, waaronder Bergeijk. In 2020 hebben Vestia en Woningbelang een aanpak uitgewerkt voor de taxatie van de woningen in Bergeijk, hierop is aan taxateurs door de corporaties opdracht gegeven voor het uitvoeren van de taxatie. In de eerste helft van 2021 komt er naar verwachting meer duidelijkheid over de overname. De gemeente heeft daarnaast ook veelvuldig overleg gevoerd met de provincie om gezamenlijk te zoeken naar oplossingen die bijdragen aan het behoud van de sociale huurvoorraad. Een van de oplossing is de realisatie van extra sociale huurwoningen op nieuwbouwlocaties. • Prestatieafspraken woningcorporaties In 2020 zijn met de woningcorporaties Woningbelang, De Zaligheden, Wooninc.

en hun huurdersverenigingen prestatieafspraken gemaakt voor het jaar 2021. In deze afspraken zijn onder andere zaken als huisvesting van statushouders en nieuwe woningbouwinitiatieven op het gebied van sociale huurwoningen opgenomen. Het volkshuisvestelijk beleid dat is vastgelegd in de woonvisie vormt de basis van nieuwe prestatieafspraken. Conform de Woningwet 2015 worden bij de totstandkoming van de prestatieafspraken ook 79

de huurders betrokken die als derde partij mede de prestatieafspraken ondertekenen. Met Vestia zijn net als in voorgaande jaren geen prestatieafspraken overeengekomen. Vanwege de saneringsopgave hanteert Vestia een niet sociaal huurprijsbeleid en blijven gewenste investeringen in onderhoud en verduurzaming aan de huurwoningen ver achter bij wat verwacht mag worden van een sociale huisvester. Voor de gemeente en de huurders is dit in het kader van een goed volkshuisvestelijk beleid onacceptabel. Een goede ruimtelijke kwaliteit binnen de kernen en in het buitengebied. • Invoering Omgevingswet Naar verwachting treedt de Omgevingswet in werking op 1 januari 2022. Vorig jaar werd de inwerkingtreding één jaar opgeschoven. De coronacrisis en de tragere voortgang van de ontwikkeling van de software voor het goed laten werken van het nieuwe digitale Omgevingsloket zorgden vooral voor dit uitstel. Het is overigens niet uitgesloten dat nog wat meer uitstel nodig is. Dat zal in de loop van 2021 duidelijk worden. Niettemin werkt Bergeijk samen met de andere Kempengemeenten nog steeds met dezelfde energie om een invoering op 1 januari 2022 goed te laten verlopen en de burger de maximale mogelijkheden te kunnen bieden zijn aanvragen voor omgevingsactiviteiten zo makkelijk mogelijk digitaal in te dienen bij onze gemeente.

Met de benodigde software wordt de aansluiting van onze gemeente op het Omgevingsloket geregeld en vergunningen die via dat loket worden aangevraagd afgehandeld via een zaakbehandelingssysteem. Ook wordt software gekocht waarmee zogenaamde vragenbomen worden gemaakt die ervoor zorgen, dat een verzoeker in het Omgevingsloket via de juiste vragen bij de benodigde vergunningen voor zijn activiteit terecht komt en vervolgens zijn aanvrage kan indienen. Verder wordt de bestaande software waarmee we nu onze ruimtelijke plannen op internet plaatsen vervangen door een nieuw pakket dat volgend jaar ook omgevingsplannen kan publiceren. Zo zijn er nog wel meer werkzaamheden zoals de omgevingsdialoog en adviescommissies die in loop van 2021 verder uitgewerkt worden om bij de daadwerkelijke inwerkingtreding van de wet zoveel mogelijk volgens de nieuwe procedures te kunnen werken. In 2021 wordt in ieder geval de Omgevingsvisie voor onze gemeente alvast vastgesteld. Vanaf 2022 gaan omgevingsplannen de bestemmingsplannen vervangen zodat er uiteindelijk uiterlijk in 2029 voor alle bestemmingsplannen één nieuw omgevingsplan is. In 2021 worden de cursussen omtrent de omgevingswet voorgezet.

• Plan van aanpak aandachtslocaties (urgentiegebieden) Door Gedeputeerde Staten is in 2015 gevraagd na te gaan waar in de gemeente overlast van veehouderijen aanwezig is of ervaren wordt en hier zo nodig een plan van aanpak voor op te stellen. Dit ‘Plan van aanpak aandachtslocaties’ is in Bergeijk in juni 2016 vastgesteld. Een van de uitvoeringsaspecten betreft het intrekken van ‘lege’ vergunningen (vergunningen voor het houden van dieren op locaties waar geen dieren meer bedrijfsmatig gehouden worden). Daarnaast in de gemeente Bergeijk in 2018 aangesloten bij het project “Intensivering Toezicht Veehouderij”. De planning was dat in de periode 2018-2020 alle veehouderijen in de gemeente Bergeijk gecontroleerd zouden worden, met uitzondering van de bedrijven die in 2016/2017 al bezocht zijn. In 2020 zouden 44 bedrijven gecontroleerd worden. Als gevolg van de coronapandemie zijn slechts 33 controles uitgevoerd. De resterende 11 controles volgen in 2021. • Volksgezondheid en veehouderij Onder meer de onderzoeken naar Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO) wijzen op relaties tussen veehouderij en gezondheid. Daar wordt in de ruimtelijke ordening op ingespeeld. Ook in 2020 zijn nieuwe vergunningsaanvragen van veehouderijen getoetst op volksgezondheidsaspecten conform de in 2018 geactualiseerde werkwijze van de GGD.

Ook worden wijzigingen in milieuvergunningen in het kader van volksgezondheid getoetst aan bijvoorbeeld het 'endotoxinetoetsingskader' en geurnormen, waardoor veilig geachte afstanden tussen gevoelige bestemmingen veehouderijen worden aangehouden. Ook in de ruimtelijke ordening wordt aan de hand van deze aspecten beoordeeld of er goed verblijfsklimaat is in nieuwe gevoelige bestemmingen. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de afstand tot geitenhouderijen, door afwegingen te maken volgens de ‘Notitie Omgekeerde Werking Geitenmoratorium’, die in samenwerking met de GGD, het RIVM en de ODZOB is opgesteld.

80

• Vrijkomende agrarische bebouwing: Huis van de Brabantse Kempen Door verschillende omstandigheden stoppen de laatste jaren steeds meer agrarische ondernemers met hun bedrijf, waardoor agrarische bedrijfsgebouwen hun functie verliezen en leeg komen te staan. In de actualisatie van het rapport ‘leegstand agrarisch vastgoed Noord-Brabant’ (Alterra, 2019) wordt benoemd dat er in de periode 2017-2030 in de gemeente Bergeijk nog eens 30.000 tot 60.000 m² agrarische bedrijfsbebouwing vrij komt. Voor de duurzame ontwikkeling van het buitengebied werken we samen met de gemeenten Eersel, Bladel en Reusel - De Mierden via het ‘Huis van de Brabantse Kempen’. Een project dat wordt uitgevoerd is het project VABlab De Kempen. Het project VABlab De Kempen gaat over vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing. In dit kader zijn in 2018 in Bergeijk twee informatieavonden voor agrariërs georganiseerd. In 2019 bleken niet alle aspecten van het Plan van Aanpak gerealiseerd te worden, omdat niet alle Kempengemeenten zich konden vinden in de benoemde acties. In 2020 is gestart met de voorbereiding van een integraal overleg tussen verschillende adviseurs die in buitengebied werkzaam zijn. Vanwege de Coronapandemie zijn er nog geen fysieke bijeenkomsten georganiseerd.

• Vrijkomende agrarische bebouwing: sloopregeling Gelet op de ontwikkelingen in de landbouw verwachten we dat de komende jaren veel agrarische bedrijfsgebouwen (VAB’s) leeg komen te staan. Door de sloopregeling wordt de kans op verloedering en ongewenste activiteiten verkleind. De gemeente Bergeijk heeft om sloop te saneren een eigen sloopregeling uitgewerkt. Op 29 november 2019 heeft de gemeenteraad deze subsidieverordening ‘Sloop vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen’ vastgesteld. Via deze subsidieregeling is €100.000 beschikbaar gesteld om sloop van overtollige voormalige agrarische bedrijfsgebouwen te stimuleren. In 2020 is door 2 bedrijven deel genomen aan deze subsidieregeling en is totaal aan 3.460 m2 gesloopt. Het lage aantal deelnemers valt te verklaren doordat de informatiebijeenkomsten waarop aandacht aan deze regeling geschonken had moeten worden door de Coronapandemie niet zijn georganiseerd. De middelen voor de sloopregeling zijn middels budgetoverheveling 2020-2021 beschikbaar voor uitvoering in 2021. • Verzamelplan functiewijziging Veel agrariërs overwegen om te stoppen, en naast sloop hoort ook het aanpassen van de agrarische bestemming naar een nieuwe functie daarbij. Deze bestemmingsplanprocedure, die door de gemeente getrokken wordt, is bedoeld om deelnemende stoppers te ontzorgen.

Diegenen die de agrarische functie om willen zetten naar een woonbestemming en overtollige gebouwen willen slopen, kunnen meedoen en hoeven niet zelf een eigen ruimtelijke procedure te doorlopen. Wegens Corona zijn informatiebijeenkomsten in 2020 niet doorgegaan en is ook deze bestemmingsplanprocedure niet gestart. Het plan wordt in 2021 opgepakt. Ontwikkelingen • Stikstof Inzake de toelichting omtrent stikstof zie taakveld 3 van deze jaarrekening. Verbonden partijen • • •

Huis van de Brabantse Kempen Metropool Regio Eindhoven (MRE) (werkprogramma transitie landelijk gebied) Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) (Agrofood)

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Jaar laatste Gemeenten Bergeijk monitoring < 25.000 (indicator (indicator) 2020)

Burap 1 2020

Burap 2 2020

Bergeijk JR 2020

Gemiddelde WOZ waarde Nieuw gebouwde woningen Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Duizend euro Aantal per 1.000 woningen % In Euro’s

2020 2019 2020 2020

312 9,3 79,4 749

301 14,0 75,1 614

301 14,0 75,0 603

301 14,0 75,1 614

317 14,0 75,1 614

In Euro’s

2020

827

743

725

743

743

81

Wat heeft het gekost? Taakveld 8. VHROSV Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Rekening 2018

Rekening 2019

2.947 3.781 834 826 0 8

5.854 6.278 424 1.407 50 -933

Begroting Begroting Werkelijk 2020 2020 2020 Primitief na wijziging 11.704 9.561 5.774 11.216 10.202 6.200 -489 641 426 99 1.620 1.039 0 491 194 -588 -488 -419

Grafiek Lasten

Werkelijk

Begroot na wijziging

511 492

Ruimtelijke ordening

4.651

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

8.510 612 559

Wonen en bouwen

Grafiek Baten

Werkelijk

Ruimtelijke ordening

Begroot na wijziging

97 98 5.360

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen

9.477 743 628

Ruimtelijke ordening (lasten € 19.000 N, baten € 1.000 N) Geen significante afwijkingen. Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) (lasten € 3.859.000 V, baten € 4.117.000 N) We ramen jaarlijks een bedrag aan bedrijfsvoeringkosten ten behoeve van de grondexploitaties. Bij de jaarrekening wordt op basis van daadwerkelijke tijdsbesteding toegerekend. Hierdoor ontstaat een verschil tussen begroting en jaarrekening. In 2020 is € 49.000 minder aan ambtelijke capaciteit doorberekend dan begroot. De paragraaf Grondbeleid geeft een inhoudelijke uiteenzetting van de resultaten die in de grondexploitatie zijn behaald Wonen en bouwen (€ 53.000 N, € 115.000 V). In de 2e Burap 2020 hebben we reeds geanticipeerd op een toename van het aantal vergunningaanvragen. Eind 2020 zijn nog een aantal grote vergunningen verleend wat een extra € 108.000 aan baten heeft geresulteerd. In 2020 hebben we een onder andere achterstallig onderhoud uitgevoerd aan onze woonwagenterreinen ad € 24.000. 82

Portefeuillehouders

PARAGRAFEN

83

4. Paragrafen 4.1 Paragraaf lokale heffingen Portefeuillehouder

Wethouder S. Luijten

Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in diverse gemeentelijke belastingen en heffingen. Bij gemeentelijke belastingen wordt onderscheid gemaakt tussen: • belastingen: de opbrengst is bestemd voor de algemene middelen, zoals de onroerendezaakbelastingen (OZB) en de toeristenbelasting; • bestemmingsheffingen: deze worden gebruikt om de kosten van de dienstverlening of voorziening te dekken, zoals de afvalstoffenheffing, rioolheffing en leges. Wettelijk kader Op grond van het Besluit Begroting en verantwoording provincies en gemeenten moet in de paragraaf lokale heffingen in ieder geval de volgende onderdelen worden vermeld: Onderdeel De geraamde inkomsten; Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, inclusief onderbouwing berekening maximaal kostendekkende tarieven Een aanduiding van de lokale lastendruk Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid

Op grond van art. 10, letter a BBV art. 10, letter b BBV art. 10, letter c BBV art. 10, letter d BBV art. 10, letter e BBV

Wat wilden we bereiken? Een lastendruk die in een goede verhouding staat tot het voorzieningenniveau. Dit betekent waar mogelijk kostendekkende tarieven. De raad heeft bij de behandeling van de begroting 2020 bepaald om voor de opbrengst van de OZB stijging het inflatiepercentage van het CEP te hanteren. De OZB is daardoor met 1,5% verhoogd. Daarnaast zijn de volgende beleidsuitgangspunten gehanteerd. • Voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing is uitgegaan van 100% kostendekking. • De overige belastingen stijgen ook met het inflatiepercentage. Op basis van de meicirculaire 2019 bedroeg deze 1,5%. • Het tarief voor de toeristenbelasting is 3,11% van de omzet. Algemeen De paragraaf “Lokale heffingen” heeft betrekking op de in de gemeente Bergeijk geheven belastingen en heffingen (retributies, rechten en leges). Er wordt ingegaan op de belastingsoort, beleid, de tarieven, berekening kostendekkende tarieven, de inkomsten en ontwikkelingen. De paragraaf sluit af met een overzicht van de lokale belastingdruk. Ontwikkelingen • Woningtaxaties op basis van gebruiksoppervlakte De Waarderingskamer heeft gemeenten laten weten dat vanaf 2022 alle WOZ-woningtaxaties gebaseerd moeten zijn op de gebruiksoppervlakte van de woning. Gemeenten gebruiken nu veelal de bruto inhoud van de woning om woningen met elkaar te vergelijken of een andere maatstaf om een woning op te meten.

Het begin van dit traject is reeds ingezet, we gaan dit in fases invoeren zodat per 1-1-2022 elke woning getaxeerd wordt op basis van gebruiksoppervlakte. Op dit moment zijn de etagewoningen en de rij- en hoekwoningen reeds op deze wijze gewaardeerd.

84

Opbrengsten In onderstaande tabel geven we een overzicht van de opbrengsten aan lokale heffingen. Hierna volgt per belastingsoort een toelichting. Bedragen x € 1.000 a. Onroerende zaakbelastingen b. Toeristenbelastingen c. Forensenbelasting 1. Totaal algemene dekkingsmiddelen

Realisatie 2019 3.650 976 6 4.632

Begroot Begroot 2020 2020 na wijziging 3.710 3.710 935 795 6 6 4.652 4.511

Realisatie 2020 3.725 789 5 4.520

d. e. f. g. g. g. h. i. i. j. 2.

Reinigingsrechten (afvalstoffenheffing) Rioolheffing Rioolaansluitrechten Leges: Algemene dienstverlening Leges: Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning Leges: Europese dienstenrichtlijn Lijkbezorgingsrechten Reclamebelasting centrummanagement Reclamebelasting Overige bestemmingsheffingen Totaal bestemmingsheffingen

1.326 1.770 27 654 425 4 20 28 1 30 4.285

1.327 1.821 22 530 482 3 14 30 1 31 4.260

1.362 1.821 22 483 582 3 14 30 1 14 4.330