Gezamenlijke visie VTE Brabantse Kempen 2016.pdf

Visie

Thema

→

verleiden

→

regiomarketing

→

verleiden, verbinden

→

regiomarketing, organisatie sector

→

verleiden, verbinden

→

excellent gastheerschap

→

verrassen, verleiden

→

kempisch dagje, innovatie, verbijzondering aanbod

→

verrassen, verbinden

→

kempisch dagje, verbinding, verbijzondering aanbod

→

verrassen

→

innovatie, excellent gastheerschap

→

verrassen

→

regiomarketing, innovatie

→

verbinden, verrassen

→

regiomarketing, organisatie sector, excellent gastheerschap

uniek onderdeel van de sector te maken. Natuur en landschap zijn belangrijke w aarden voor het toeristischrecreatieve product. Mensen komen voor een dagje of vakantie naar de Kempen om w andelend of fietsend te genieten van de rust in de natuur. Om in te spelen op de groeisegmenten van senioren in het algemeen, buitenlandse gasten en stedelingen (m.n. Eindhoven) rondom de Brabantse Kempen en dit een onderscheidende kw aliteit te laten zijn, is een innoverende doorontw ikkeling van het aanbod voor activiteiten in de natuur zoals fietsen en w andelen van belang. De grens met en nabijheid van België is een sterk gegeven en veel bezoekers komen over de grens recreëren, Maar ook een samenw erking met het Belgische deel van de Kempen is interessant om het fietsproduct aantrekkelijker te maken. Om van de huidige bezoekers een herhaalbezoeker te maken voor de regio is binding belangrijk, maar ook continue productvernieuw ing. Innovatie van de sector zal ten alle tijde hoog op de agenda moeten blijven staan om aan bezoekers in de deze behoefte kunnen voorzien. Brainport Eindhoven is een belangrijke schakel om zelf als regio meer onderscheidend te de w orden. De organisatie van sector, w aaronder die van promotie en informatieverstrekking, is versnipperd en hoofdzakelijk op gemeentelijk niveau georganiseerd.

Gasten (buiten de eigen inw oners) komen vaak niet alleen voor slechts een dorp, horecagelegenheid of een w inkel. Zij zoeken een complete beleving van een dagbesteding of vakantie en liefst op maat gesneden. Alleen door gezamenlijke aanpak en organisatie van Basis op orde

→

→

nulmeting, leefstijlenonderzoek

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

Tabel 3.1 Deze tabel geeft overzicht hoe de SWOT conclusies uit paragraaf 2.8 zijn verwerkt in speerpunten en thema’s van de visie.

34

houden (beheer, onderhoud en doorontwikkeling) van de toeristisch-recreatieve basis in de vorm van de hard- en software. De hardware bestaat uit het publieke domein; de openbare ruimte, landschap, wandel-, fiets- en ruiterpaden, recreatieve voorzieningen (bijv. bebording, banken, etc.) als mede de culturele voorzieningen in de regio. De software in de vrijetijdseconomie bestaat uit de organisaties die uitvoering geven aan collectieve taken en verantwoordelijkheden zoals musea, theaters, regiomarketingorganisaties. Het faciliteren behelst het toezien op een goede sector, eenzelfde speelveld van beleid in de vijf gemeenten aanbieden en verder de sector zoveel mogelijk uitdagen om zelfstandig te functioneren. Het loslaten betekent geen bestuursfunctie in een ondernemersorganisatie maar wel regelmatig en desnoods indringend overleg over de stand van zaken en de voortgang.

organisatie is voor de uitvoering en/of coördinatie van de projecten die voortvloeien uit het nog op te stellen uitvoeringsprogramma van deze gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie. Om de geformuleerde taken daadwerkelijk waar te maken is een goede samenwerking en voortdurend, periodiek overleg met vertegenwoordigers van de sector van groot belang.

3.5 Vervolg De eerste stap na het vaststellen van de visie is het maken van een uitvoeringsprogramma met een financiële onderbouwing. Daarmee wordt teruggegaan naar de raden alvorens daaraan uitvoering wordt gegeven.

Een onderdeel van het toezien op de sector is de organisatie van een goede monitoring zodat waar nodig bijgestuurd kan worden. Het Huis van de Brabantse Kempen is als regionale projectorganisatie aangewezen door de vijf Kempengemeenten en dient daarmee het bovenlokaal adres voor projectuitvoering te zijn. Het Huis voert samen met regionale partners projecten uit die de leefbaarheid en de economische vitaliteit van het gebied behouden en waar nodig versterken. Als zodanig wordt het Huis betrokken bij de uitwerking en uitvoering van de Visie Vrijetijdseconomie. Overigens wordt wel telkenmale bezien welke partner de meest geschikte dan wel aangewezen persoon en/of

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

35

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

36

Bijlage 1 Overzicht deelnemers groepsbijeenkomsten en individuele gesprekken

Ad Das, hotel (Das) Ad van de Wal, Hotel de Moriaan Arianne v.d. Mierden, Fietsverhuur v.d. Mierden Arjan Verhagen, Landgoed De Biestheuvel Ben Cornelis, Gemeente Reusel-De Mierden Bert van der Aalts, ‘t Rundal Chris Witlox’, Camping de Bocht Christel Rampen, Gemeente Bladel Claar van Aken van der Laan, Bungalowpark Den Beerschen Bak De Heer K. Goossens, KHN Oost Brabant Erik van Veldhoven, Familie Ansems, De Ruurhoeve Familie Meijer, De Kruidkamer / De Hooiberg Frans Renders, Zorg om Duizel Frank Heijden, Kempervennen Frank Schilders, SBP outdoor Geert Braks, Land van de Zaligheden Ghyslaine Baijens, De Beukentuin Guus Gijbels, Horeca, natuurpoorten, Han Breteler, Eigentijdserf (de Spreeuwelse Heide)

Henk Stoop, Dorpsraad Vessem Henk v.d. Klundert, Land van de Zaligheden/Kempengoed Hilde van de Ven, Gemeente Bergeijk Jan en Gerrie Willems, NatuurSpa/ Gasterij Landschot Jeanne Versmissen, - Adriaans Johan Castelijns Johan Schoenmakers, ZLTO Job Verhees, Kempervennen Jos Verhoef Karien Hoeks, VVV Oirschot-centrummanager Leonie van Gompel, Landal Het Vennenbos Lia Berendsen, de Kleine Witrijt-st promotie Bergeik Marleen Daris, Hotel de Postelhoef Martien Schoenmakers, CDA Oirschot Miche Huigevoort en John Keijzer, Ter Spegelt Michel Mazeland, Outdoorpark Reusel Miriam Meijers, Gemeente Oirschot Monique Arts, VVV Eersel Natasja Vogels, Gemeente Eersel Nicole Geerars, Huis van de Brabantse Kempen

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

Nol Smits B&B Fortuna Paul Tholen, Café Zaal 't Heuveltje Paul van Baardewijk en Vanessa, Recreatiepark Zwartven Peter van Dinther, Land Van Oirschot Peter van Overdijk, Huis van de Kempen Petra Akkermans, De Achterste Hoef Petra Lauwers, VVV Reusel De Mierden Ralph Driessen, Eurocamping Vessem Rene Veldhuizen, Centrummanager Bladel Ria Bernards, CDA Eersel Rian Fabrie, IJsboerderij Fabor Rina Veldhuizen, gemeente Bergeijk Ron Visser, horeca, Stip, VVV Ruud ten Bosch, B&B Wijnhoeve Koningbosch Sandra van Gerwen, Het Kempisch bakkerijmuseum Sies Vonk, Streekmuseum De Acht Zaligheden Tom Romme, De Buitenman Willem Kraanen, Recron Willem van Montfoort, VVV Bergeijk/STIP

37

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

38

Bijlage 2 Ontwikkelingen markt, doelgroepen

– – – – – – – – – – – –

– – –

Vakanties Zuidoost Brabant Rapportcijfer toerist: 7,9 (vergelijk Brabant 8,1 Nederland 8,2) Herkomst binnenlandse toerist vooral Zuid-Holland. Veel gezinnen met kinderen tussen de 0-5 jaar (20%) Relatief veel relaxvakanties 51% van vakanties is kort (2-4 dagen). B en NL 55%. Gemiddelde verblijfsduur: 5,1 nachten. Brabant en Nederland: 4,8 nachten. Brabant profiteert te weinig van inkomend toerisme. De stroom trekt naar steden en kust. Zakelijke shortbreakmarkt is gestegen Brabant is aantrekkelijke bestemming eigen inwoners Sterke positie familiemarkt kwaliteitsverbetering aanbod

Duitse markt mln vakanties in Nederland 740.000 dagtochten in Brabant (2%) Noordrijn-Westfalen belangrijkste herkomst regio (17,6mln inwoners)

– – – – – –

– – –

– – –

Korte vakanties voor dichtbij bestemming Komen vooral 2e en 3e kwartaal 59% via internet geboekt, 70% zoekt informatie Bestedingen €112 per dag Overnachten vnl in hotel of bungalow Consumenten zijn op zoek naar ontspanning en belevenis (authenticiteit) en dat in een kortere reistijd. Themareizen zijn in trek onder Duitsers. Gezinnen met kinderen blijven de belangrijkste doelgroep voor Nederland. De leeftijdsgroep van 50-plussers groeit. De Duitse consument (50+) heeft de eBike ontdekt. Activiteiten: bezoek stad, winkelen en uit eten gaan

Belgische markt 1,1 mln vakanties in Nederland 2,6 mln dagtochten in Brabant 322.000 verblijfstoeristen in Brabant Aantal vakanties neemt toe Bestedingen €117 per dag Bos en heide is een favoriete bestemming

–

– – – – – –

– –

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

– – – – – –

–

Overnachten vnl in hotel of bungalow Minder lange vakanties, meer korte vakanties Toenemend belang van special aanbiedingen, promoties, vroegboekkortingen en/of lastminute aanbiedingen Minder vertrekken in het hoogseizoen, meer in het najaar Belgen boeken hun logies steeds minder rechtstreeks bij de logieseigenaar Citytrips, medioren- en seniorenreizen blijven bovengemiddeld groeien Steeds meer mensen zoeken en boeken via internet. Mensen boeken steeds later hun trip. User generated content wordt steeds belangrijker, in de voorbereiding van een vakantie. Activiteiten: Wandelen, Bezoek restaurant, Bezoek Natuurgebied, Stadswandeling, Fietsen

Fietsen 193 mln recreatieve fietstochten langer dan een uur, door 8 mln Nederlanders

39

–

– – – –

–

–

Op jaarbasis wordt ruim € 513 miljoen besteed aan recreatief fietsen; € 230 miljoen aan binnenlandse fietsvakanties (CVO 2014) en € 283 miljoen tijdens fietsdagtochten (CVTO 2015). Gemiddeld €1,46 besteedt per fietsdagtocht, €33,80 per dag bij fietsvakantie Gemiddelde dagtocht duurt 2,6 uur 22% fietst via knooppuntroutes, met name als men langere afstanden fietst Ongeveer de helft (49%) van de recreatieve dagtochtfietsers is 55 jaar of ouder. Deze groep is – in vergelijking met hun aandeel (30%) in de Nederlanders bevolking – sterk oververtegenwoordigd. Met de toename van de leeftijd neemt ook het aandeel van de fietskilometers die per e-bike worden afgelegd toe. Bij mensen ouder dan 65 jaar wordt 35% van alle fietskilometers met een e- bike afgelegd. Voor recreatieve fietstochten wordt 45% van de kilometers per e-bike gedaan. Bij mensen ouder dan 75 is dit 65% 28% van nieuw verkochte fietsen is E-bike, verkoop normale fietsen neemt af

– –

–

– – –

– –

– –

– –

Wandelen 481 mln wandelingen per jaar, minimaal 1 uur van huis, Gemiddelde wandeling duur 1,51 uur Op jaarbasis wordt bijna 1,7 miljard uitgegeven. Onderverdeling Vervoer naar het startpunt: €494 miljoen, Wandelmateriaal zoals kleding: €347 miljoen, wandelvakanties: €322 miljoen Brabant heeft aandeel van 15% van de wandelingen in Nederland, met bijna 128 mln bestedingen Gemiddeld wordt € 0,76 uitgegeven per wandeling (laag gemiddelde omdat veel mensen 0 uitgaven hebben). En als men geld uitgeeft is het gemiddelde daarnaast €1.01 aan vervoerskosten, en €85,20 aan verblijf.

– – – – –

– – –

10,5 miljoen wandelaars maken een wandeling voor het plezier (62% van de Nederlanders) 6,6 miljoen wandelaars doen dit zeer regelmatig, 10,5 mln ndl wandelt wel eens, 6,6 regelmatig, 3,3 miljoen Nederlanders wandelen minimaal 1 x per week 55% van de Nederlanders maakt een wandeling in zijn vakantie in Nederland (binnenlandse vakanties,(op 1 staat uit eten gaan op 2 wandelingen maken) Voor buitenlandse verblijfgasten in Nederland staat wandelen op de eerste plaats van ondernomen activiteiten (61%) 70% van de wandelsportactiviteiten wordt ondernomen door Nederlanders van 45 jaar of ouder. Gemiddeld wandelt men 8,7 km en reist daarvoor gem 7,6 km om op startpunt te komen Wandeling wordt vaak gecombineerd met horeca, winkelen of auto/fietstocht

Paardensport 1,5 miljard euro omzet in de Nederlandse paardensector Het CBS raamt dat er in Nederland totaal 1,5 miljard euro per jaar omgaat in de paardenwereld. 400.000 actieve ruiters in Nederland In Brabant 53.000 actieve paardensportbeoefenaars 10.000 paarden(sport)bedrijven ,3.000 ruitersportcentra en -verenigingen 17 miljoen buitenritten per jaar 80% van alle paardensporters is vrouw

Zakelijke markt 2,3 miljard bestedingen in Nederland 5,12 mln individuele zakenreizen 2,34 mln MICE zakenreizen 16 mln hotelovernachtingen in Nederland

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

– – – –

Brabant heeft een aandeel van 9% van zakelijke overnachtingen (1,44 mln.) Per reis gemiddelde besteding 350 euro Voor Brabantse hotels is zakelijke markt meestal belangrijker dan toeristische markt In Brabantse Kempen is aandeel qua bestedingen laag.

Aanbod vrijetijdseconomie In de tabellen op de volgende pagina worden enkele overzichten uit de Monitor economische betekenis vrijetijdssector Zuidoost Brabant (ZKA Consultants & Planners, 2010) weergegeven. De verblijfsrecreatieve sector heeft een omvang van ruim 29.000 slaapplaatsen. De bungalow- en de campingsector zijn hierin veruit het grootst. In totaal vonden in 2010 meer dan 2,5 miljoen overnachtingen plaats. Het totaal aan bestedingen in de vrijetijdssector van de Brabantse Kempen bedraagt 241,5 miljoen euro. Dat komt overeen met een werkgelegenheidseffect van 2.917 fte en daarvan afgeleid een indirect werkgelegenheidseffect van ruim1.100 fte.

Ontwikkelingen verblijfsaccommodaties Grote verblijfaccommodaties De markt voor vakantieparken groeit, maar staat toch onder druk in het zuiden van het land. De groei komt vooral door de opmars van buitenlandse bezoekers uit Duitsland, België en Engeland, alhoewel deze vooral verblijven rondom Amsterdam en de kuststreek. De grootste pijn zit in de structurele groei van het aantal bungalows in Nederland. Ook in Brabant wordt het aantal accommodaties uitgebreid. Er ontstaan meer luxe, nieuwe vormen van logies en enkele grote

40

ketens investeren in nieuwe bungalowparken. Diverse regio’s hebben een sterk verzadigde markt. Het seizoen vlakt af en de mindere bezetting zet prijzen onder druk. Kampeerlocaties De vraag naar kamperen daalt al enige jaren en het aantal kampeerplaatsen neemt nauwelijks af. Campings worden getransformeerd naar nieuwe bungalowparken of naar tussenvormen (kampeerplaatsen met luxe glampingtenten of verhuureenheden). Er is nog groei in het aantal overnachtingen van buitenlanders, maar het aantal overnachtingen van Nederlanders daalde. Volgens NBTC-NIPO zal de kampeermarkt de komende jaren jaarlijks met 1% krimpen. Met name de grotere, luxe kampeerbedrijven en de kleinschalige blijven het wel goed doen. Het middensegment krijgt het steeds moeilijker. Kleine verblijfsaccommodaties Er ontstaan steeds meer B&B’s op het platteland, boerderijen met kampeeraanbod, pretparken met logies. Ook in en rondom de regio van de Brabantse Kempen is deze ontwikkeling zichtbaar. Groepsaccommodaties De markt voor groepsaccommodaties ziet er goed uit. De groei komt voornamelijk uit binnenlandse overnachtingen

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

41

SWOT per doelgroep. Doelgroep Dagtoerist (gezelligen), bewoners gemeenten en regio

Bezoekmotief Actieve bezigheden, voorzieningen, terrasjes, picknickmogelijkheden, shoppen, sporten etc.

Intern sterk BK Natuurlijke omgeving. Veel horeca op korte afstand in buitengebied. Fiets- en wandelmogelijkheden. Faciliteiten accommodatie verschaffers. Natuurlijke omgeving. Veel voorzieningen in de parken, die ook recreant/toerist 'van buiten' tegen betaling kunnen gebruiken. Veel (maak)industrie in BK

Intern zwak BK Weinig diversiteit in aanbod, winkelmogelijkheden niet sterk.

Extern bedreiging Relatief weinig bestedingen per dag rondom wandelen en fietsen.

Extern kans Recreatie vanuit grote bevolkingsconcentraties. (sport)evenementen

Weinig diversiteit in aanbod, winkelmogelijkheden niet sterk.

BK is sterk in families. Deze belangrijke doelgroep neemt af. Relatief lage bestedingen,

Groeimarkten senioren, Duitsers en Belgen

Samen met verblijfsaccommodaties aan de slag om aanbod te versterken voor nieuwe markten en gezamenlijke marktbewerking.

Relatief weinig accommodaties geschikt voor zakelijke gasten.

Eindhoven heeft grote aantrekkingskracht en voorzieningenniveau

Ook zakelijke gasten zoeken meer huiselijke sfeer, en andersoortige accommodaties

Stimuleren hotelvoorzieningen en samenwerken bungalowsector.

Weinig variëteit in voorzieningen en evenementen voor stadse gast

Andere Brabantse regio's rondom Eindhoven zoeken ook verbinding

Vanuit overheid wordt stadland combinatie gestimuleerd bij verdere verstedelijking van Eindhoven. Een groene omgeving is belangrijk. Groeimarkt, goed bestedingsbedrag . Voor- en naseizoen

Innovatie en upgrading van productaanbod samen met ondernemers. Ontwikkel in nauwe samenwerking met Eindhoven.

Groeimarkt. De Duitse gast komt van maart t/m november. Komt ook als weer minder is. Houden van winkelen (grote stad) Senioren. Groeimarkt. Korte vakanties. Speciale aanbiedingen. Najaar.

Meerjarenplan met ondernemers. Samen marketing en product aanbod versterken. Bij promotie verbinding Eindhoven en andere steden inzetten.

Verblijftoerist

Uit eten gaan, tochtjes met de auto, wandelen en fietsen, zwemmen, zijn veel ondernomen activiteiten vanuit de accommodaties.

Zakelijke gast

Bedrijfsbezoek in Kempen

Kenniswerkers/expat

Werken tijdelijk in Eindhoven, op zoek naar interessante vrijetijdbesteding

55-plusser

Veel wandelen, fietsen

Aanbod fiets- en wandelroutes in de natuur

Faciliteiten vooral gericht op families

Andere regio's hebben beter aanbod voor deze doelgroep.

Duitser

Bezoek stad, winkelen en uit eten gaan belangrijke activiteiten

Overnachten in bungalow (en hotel) slechtweer faciliteiten parken . Voorzieningen gezinnen.

Grote markt, lastig te bereiken met weinig middelen. Onbekendheid van Brabant en concurrentie met Zeeland.

Belg

Wandelen, fietsen, horecabezoek, natuur, stad

Fietsmogelijkheden, wandelen, bos heide favoriet.

Wandelaars/fietsers

Genieten landschap, zonder veel landschapsvervuiling, aantrekkelijke afstappunten

Fiets- en wandelnetwerk, wandelgemeente, natuur, relatie steden

Duitser wil goede prijskwaliteit, niet altijd op orde. Informatievoorziening. Duitser vindt eten duur en middelmatig. Weinig diversiteit in aanbod, winkelmogelijkheden niet sterk fietspaden op plekken te smal

Paardrijden

Genieten landschap, zonder veel landschaps-vervuiling en weg van openbare weg

Relatief veel paardenevenementen en bedrijvigheid

te weinig ruiterroutes

Relatief kleine markt

Concurrentie andere gebieden. Bereikbaarheid

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

Fietsvakanties senioren.

Ontwikkelopties Regiomarketing Voorzieningen routes, bankjes, picknickplekken op peil houden. Evenementen organiseren. Stimuleren herhalingsboek door goede binding met gast.

Product aanpassingen om deze koppels van senioren meer te bieden. Meergeneratievakanties stimuleren.

Meerjarenplan met ondernemers. Samen marketing en product aanbod versterken. Bij promotie verbinding Eindhoven en andere steden inzetten. Ontwikkelen routes die als trekker kan dienen voor naamsbekendheid regio. Inclusief faciliteiten. Ontwikkelen routes

42

B&B/ pensions

Hotels (standaard)

Hotels (midden klasse en luxe)

Bungalows

Vakantiewoningen en appartementen

Campings (>26 plaatsen)

Minicampings

Groepsaccommodaties

Jachthavens Passanten

Totaal

Aantal slaapplaatsen* de Brabantse Kempen

Bergeijk

40

38

111

3943

137

4650

1300

595

0

10814

Bladel

10

44

45

2861

12

2510

380

525

0

6387

Eersel

20

112

65

0

0

5125

605

385

0

6312

Oirschot

100

0

94

170

23

1300

475

460

80

2702

Reusel-de Mierden

29

0

80

644

14

1125

690

242

0

2824

199

194

395

7618

186

14710

3450

2207

80

29039

*: Voor de bepaling van het aantal slaapplaatsen is voor de campings en passantenplaatsen in jachthavens uitgegaan van 5 slaapplaatsen per standplaats/ ligplaats. Dit is conform de berekeningswijze van het CBS. Voor de overige categorieën was het exacte aantal slaapplaatsen bekend. (Bron: Monitor economische betekenis vrijetijdssector Zuidoost Brabant (ZKA Consultants & Planners, 2010))

Bestedingen en overige financiële kencijfers vrijetijdseconomie De Brabantse Kempen Bestedingen (mln) Verblijfsrecreatie

Dagtoerisme

Zakelijk

Totaal

fte

% fte lokale economie

Verhouding verblijfsrecreatie / dagrecreatie

Bergeijk

48,1

37,6

0,3

86,0

1081

24

59/41

Bladel

32,0

25,7

0,5

58,2

677

9

62/38

Eersel

12,0

23,9

0,0

35,9

429

9

37/63

Oirschot

6,2

26,8

2,0

35,0

425

6

20/80

5,8

19,9

0,7

26,4

305

15

24/76

104,1

133,9

3,5

241,5

2917

Reusel-de Mierden Totaal (in mln)

(Bron: Monitor economische betekenis vrijetijdssector Zuidoost Brabant (ZKA Consultants & Planners, 2010))

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

43

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

44

Bijlage 3 Taken en rollen

Ondernemers Primaire rol is het duurzaam exploiteren van het individuele bedrijf. Het overgrote deel van de inzet (marketing, gastheerschap, informatieverstrekking) wordt gepleegd op en vanuit het eigen bedrijf en waar nodig wordt samenwerking gezocht met toeleveranciers en andere collega’s om het ‘zijn’ gasten zo goed mogelijk naar de zin te maken. Dit geldt voor verblijfsrecreatieve accommodaties, restaurants en andere horecabedrijven maar ook voor evenementenorganisaties. Daarnaast zijn er nog vele parttime toeristische ondernemers die deze vorm van dienstverlening ‘erbij doen’ zoals B&B bedrijven en het kamperen bij de boer en een dagrecreatieve activiteit. Ook voor hen geldt dat ze op duurzame wijze hun nevenactiviteit uitvoeren. Overheid De overheid; de vijf gemeenten en de provincie, hebben als taak om de toeristisch-recreatieve

bedrijvigheid en activiteiten zo goed mogelijk te faciliteren, deels vanuit het belang van de eigen inwoners en deels vanuit het belang van de ondernemers.

– –

–

– –

Tot de rollen en taken van de gemeentelijke overheid kunnen worden gerekend: Beleidsontwikkeling vrijetijdseconomie Actieve samenwerking met omringende gemeenten en provincie teneinde het beleid en de randvoorwaarden waarbinnen de sector (economische orde) opereert zo goed mogelijk te houden. Een van de mogelijke onderwerpen kan zijn om binnen de Brabantse Kempen eenzelfde planologisch en financieel regime te creëren voor alle ondernemers. Het ontwikkelen en beheren van de recreatieve infrastructuur (wandel-, fiets- en ruiterpaden, natuurpoorten) en daarbij behorende voorzieningen zoals bewegwijzering, bankjes, e.d. Toezien op een goed functioneren van de sector en deze uitdagen tot innovaties, verbeteringen, etc.. Het (financieel) mogelijk maken van regiomarketing

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

– –

–

Periodiek overleg met vertegenwoordigers van de sector Bijdragen in concrete projecten die het algemeen belang van de gemeenten c.q. Brabantse Kempen dienen zoals de instandhouding van musea, ondersteuning organisatie evenementen, etc.. Zorg dragen voor monitoring In aanvulling heeft de provincie een vergelijkbare taak op provinciaal niveau waarbij onder meer VISIT Brabant wordt ondersteund en beleid en middelen beschikbaar zijn om het toeristisch-recreatief basispakket in Brabant op een hoog niveau te houden. Terreinbeherende organisaties Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Brabants Landschap en particuliere terreinbeheerders dragen op hun beurt een steentje bij aan het landschap in de Brabantse Kempen. De meeste organisaties ontvangen hiervoor een bijdrage via de SNL subsidieregeling en zijn op grond daarvan verplicht hun terreinen minimaal open te stellen en toegankelijk te maken voor een

45

aspirant bezoeker. Sommige terreinbeheerders gaan verder en bieden ook mogelijkheden tot overnachting en/of exploiteren een bezoekerscentrum en bieden excursies aan. Belangenbehartigende en andere intermediaire organisaties RECRON, KHN maar ook Wandelnet, het Landelijk Fietsplatform behartigen specifieke belangen van ondernemers, wandelaars en fietsers, vaak met provinciale of regionale afdelingen. Binnen de Brabantse Kempen functioneren verschillende verenigingen die zich toeleggen op het uitvoeren van een specifieke toeristische taak en/of he behartigen van lokale en regionale belangen. VVV De VVV’s in de Brabantse Kempen, verenigd binnen STIP, vormen een waardevol service verlenende en informatieverstrekkende instelling in aanvulling op het werk en het gastheerschap van de individuele ondernemer. Deze informatieverstrekking vormt een onderdeel van een goede regiomarketing en zou dus bij voorkeur - uitgevoerd moeten worden onder regie van en/of in goede samenwerking met de regiomarketingorganisatie c.q. de vertegenwoordigde ondernemers in het bestuur van die organisatie.

Musea en culturele instellingen Als etalage van lokale en regionale historie, kunst en anderszins culturele activiteiten, dienen musea, theaters, bezoekerscentra, e.d., het algemeen belang en vormen daarnaast een onderdeel van de keten aan voorzieningen die aantrekkelijk zijn voor een bezoek door de dagtoerist en/of vakantieganger in de regio.

Ook deze organisaties en voorzieningen worden betrokken bij de samenwerking. Huis van de Brabantse Kempen In het Huis van de Brabantse Kempen werken de gemeenten samen. Binnen deze organisatie kunnen projecten worden afgestemd die passen binnen het regionaal beleid, bovengemeentelijk van aard zijn maar duidelijk de Kempen ten goede komen. Zo is het bijvoorbeeld denkbaar dat een verbijzondering van het toeristisch-recreatief aanbod - als project - getrokken gaat worden vanuit het Huis. Inwoners ‘Last but not least’ vormen de inwoners van de Brabantse Kempen een belangrijke categorie in het overzicht van rollen en taken. Allereerst vormen de inwoners de grootste categorie gebruikers van de openlucht recreatieve voorzieningen in de regio. Daarnaast vormen ze de basis waarop het horeca- en retailaanbod draait in de Kempen en de voornaamste doelgroep voor allerlei lokale evenementen. Veel inwoners zijn ook - en terecht - trots ambassadeur van hun eigen woonplaats en omgeving en verrichten vanuit die betrokkenheid allerlei vrijwilligerswerk als vrijwillig beheerder of medewerker van delen van het ‘groen’ in de regio, maar ook als baliemedewerker van de VVV, musea, als gidsen, vertellers, etc.. Een aantal (ondernemende) burgers bundelen de krachten om diverse evenementen te organiseren.

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

46

Bijlage 4 Dynamiek in toerisme

In afbeelding b5.1 is schematisch weergegeven uit welke sociaal-economische factoren en hun onderlinge samenhang de dynamiek in een economische sector in het algemeen is opgebouwd. Deze factoren en hun verbanden zijn ook binnen de toeristische sector in de Brabantse Kempen aanwezig. De mogelijkheden en perspectieven voor het toerisme worden bepaald door de invulling en het functioneren van de verschillende factoren. Op verschillende aspecten van een factor (bv. het aspect verblijfsvoorzieningen binnen de productiefactoren) heeft ‘de vrijetijdssector Brabantse Kempen’ zelf invloed, op diverse andere aspecten in het geheel niet (bv. de aspecten van weten regelgeving binnen de factor economische orde). Desalniettemin vormt het schema een goede basis om de kwaliteiten en mogelijkheden voor toerisme in de Brabantse Kempen te beschouwen. Navolgend wordt een beknopte uitleg gegeven van de verschillende factoren en hun samenhang.

1 De factoren Onder de ‘markt’ wordt de vraagzijde van de toeristische markt verstaan. Enkele belangrijke aspecten daarbinnen zijn: de omvang, de kwaliteiten en de groeiperspectieven van de ‘thuismarkt’, ontwikkeling van nieuwe markten en niches. Al deze aspecten zijn in belangrijke mate sturend voor de ontwikkeling van de toeristische sector. De toerist is steeds beter opgeleid en heeft een complex patroon van wensen voor zijn vakantiebesteding. Het vormt de basis voor ontwikkelingen en kwaliteitsverbeteringen van bedrijven. De productiefactoren zijn de kwaliteiten van het aanbod waarbinnen en waarmee de ondernemer opereert. Niet alleen zijn dit de min of meer onveranderbare factoren zoals natuur, landschap, klimaat maar ook het potentieel aan vaardige arbeidskrachten, de infrastructuur van telecommunicatie en ICT en de aanwezigheid van of relatie met opleidingsinstituten. Onder ‘netwerken’ worden de relaties en verbanden met bijvoorbeeld sectoren en toeleveranciers binnen en buiten de toeristische keten beschouwd. Deze toeleveranciers zijn onder andere technologiebedrijven, distributie, marketing en reserveringssystemen. Niet alleen zijn de relaties van belang voor een goed functionerende sector, ze vormen ook een bron voor innovatie en concurrentievoordeel.

De economische orde vormt het gehele institutionele kader waarbinnen de bedrijvigheid en concurrentie plaatsvindt; het aantal binnenlandse concurrenten, de onderlinge rivaliteit en de mate en noodzaak tot samenwerking. Het financieel beleid van banken en

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

andere investeerders is eveneens een belangrijke factor binnen de economische orde. Een belangrijk aspect is ook de keuze voor een bepaalde individuele en/of regionale concurrentiestrategie; de nadruk op kostenverlaging of differentiatie. De overheid (Rijk, provincie, gemeente) is een eigenstandig factor binnen dit overzicht. De overheid ontwikkelt beleid dat bepalend is voor de wijze waarop de sector kan opereren en beïnvloedt alle vier de factoren. De overheid heeft de mogelijkheid bedrijven te beschermen maar ook uit te dagen tot de immer noodzakelijke verbeteringen in hun concurrentiepositie. Zo heeft bijvoorbeeld het toeristisch beleid van de provincie Friesland ertoe geleid dat strandpaviljoens jaarrond open kunnen blijven. Dit heeft geleid tot beduidend betere en aantrekkelijkere accommodaties dan vergelijkbare voorzieningen in andere provincies waar geen jaarrond exploitatie mogelijk is. Het RO-beleid en het horecavergunningenstelsel zijn in sterke mate bepalend voor de (on)mogelijke komst van competitieve nieuwkomers in het toeristisch aanbod. Daardoor kan een deel van de concurrentiekracht worden weggenomen waardoor bestaande bedrijven relatief eenvoudiger kunnen blijven functioneren en niet gedwongen worden hun aanbod in kwantiteit en kwaliteit aan te passen. Daarnaast vormt de overheid een belangrijke en grote investeerder (bv.

in infrastructuur of in voorzieningen als musea) en beïnvloedt daarmee ook direct en indirect de economische perspectieven van het toerisme. De factor ‘toeval’ is de dimensie van veranderingen die buiten de lokale, regionale of zelfs nationale sector invloedsfeer ligt, zoals uitvindingen, technologische

47

doorbraken, politieke omwentelingen, oorlogen en wisselkoersveranderingen. De gehele sector zal vervolgens dienen te anticiperen op de consequenties van dergelijke gebeurtenissen.

2 Wisselwerking De wisselwerking tussen al deze factoren en in het bijzonder die tussen de aspecten van markt (vraag) en aanbod, vormt het fundament voor een goed functionerende (toeristische) sector. Een zo direct mogelijke relatie met de (kritische) consument bepaalt de positie op de markt. Het schept bovendien de condities om op basis van inzicht in consumentenwensen en - meningen te komen tot innovaties en kwaliteitsverbetering. Onvoldoende kwaliteit of oog voor de wens van de consument betekent automatisch een vermindering in klandizie en daarmee, voor de onderneming, een heroverweging over hetgeen wordt aangeboden. Uiteraard is dit afhankelijk van de andere dimensies zoals weergegeven in het overzicht. Een monopolypositie binnen een regio ondermijnt de wisselwerking volledig. De aanbieder heeft alle macht en hoeft zich van de stem van de consument in principe niets aan te trekken. Een ander actueel voorbeeld vormt de wet- en regelgeving op het gebied van ruimtelijke ordening. Striktere wetgeving van de overheid noodzaken tot meer adequate regel- en wetgeving. Dit dwingt vervolgens vele ondernemers tot het plegen van aanzienlijke investeringen, financiële middelen die dus niet voor andere doelen zoals kwaliteitsverbetering kunnen worden aangewend. Afbeelding b4.1 Dynamiek in de toeristisch-recreatieve sector

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

48

Literatuur

Anonymus, 2009. Economisch Actieprogramma de Kempen 2009-2024

Bureon, 2015. Triple P De Brabantse Kempen. Toelichting en actualisatie van feiten en cijfers

ARC, 2011. Het verhaal van De Kempen. Regiobranding De Brabantse Kempen

Gastvrij Nederland. 2011. Sectorvisie ‘Versterken en Veraangenamen’ De gastvrijheidseconomie op haar waarde beoordeeld

BCI, 2012. Ondernemersvisie Bedrijventerreinen Regiobijlage Zuidoost-Brabant Boercroon, 2013. Vinden, Verrassen, Verbinden. Visie op de Nederlandse gastvrijheidseconomie 2025. Startdocument sectorvisie – FASE I. Veel parels, nu nog een ketting BRET, 2008. Regionale beleidsvisie Dag- en Verblijfsrecreatie De Kempen plus bijlagen. Gemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-de Mierden Brouwers, J., 2016. Beleef de Kempen. Plan van Aanpak conceptversie 17 mei.

Gastvrij Nederland. 2016. Manifest Gastvrij Nederland Tweede Kamerverkiezingen maart 2017

Gemeente Bladel, 2011. “Sterker door Krachtenbundeling”. Actieplan Recreatie en Toerisme 2012-2015 Gemeente Eersel, 2013. “Kempisch wonen in een wereldregio”. Toekomstvisie 2030. Gemeente Eersel, 2013. Masterplan vrijetijdseconomie gemeente Eersel 2014-2030. “Eersel, het pure genieten”

Gemeente Bergeijk, 2010. Structuurvisie Bergeijk. Bergeijk: Leven en Beleven Tussen bossen, beken en boerenland. Deel A: Ruimtelijk Casco. Deel B: Projectenplan

Gemeente Reusel-de Mierden, 2013. Toekomstvisie Gezamenlijk, Grenzeloos en Groen

Gemeente Bergeijk, 2011. Nota integraal horecabeleid

Goossens, K., 2016. Ideeën ten behoeve van redesign buitengebied Eersel. KHN Regio Brabant en afdeling Eersel

Gemeente Bergeijk, 2013. “Blijven ondernemen”. Economisch Actie Plan Bergeijk 2014-2018

Hospers, G.J., 2011. Er gaat niets boven Citymarketing. Hoe zet je een plaats op de kaart?

Gemeente Bladel, 2009. Toekomstvisie Leven in de gemeente Bladel 2030.

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

49

Huis van de Brabantse Kempen, 2015. Werkplan 2015. Kempengemeenten, 2008. Duurzame Kempen? De Triple P-monitor voor de Kempen.

Zuidoost Brabant, de belevingswerelden van de RECRON InnovatieCampagne (RIC)

Huis van de Brabantse Kempen, ??. Flyer ‘Samen werken in de Brabantse Kempen’

Routebureau Brabant, 2015. Visie en uitvoeringsstrategie 2016-2020. Brabant: een grensverleggende routeprovincie

Huis van de Brabantse Kempen, 2017. Koersdocument 2017 - 2021.

Ruimte & Vrije tijd, 2016. Kleur bekennen in Oirschot. Eindrapport vraag en aanbod (concept)

Kempengemeenten, 2011. Grensoverschrijdende samenwerking inzake toerisme. Visiedocument.

Smartagent,. Gastvrijheid in Nederland. Doelgroepen en persona’s. Een beschrijving op basis van het doelgroepenonderzoekn gastvrijheidseconomie (dagen verblijf)

Kempengemeenten, 2011. ‘Samen bewust ondernemend in de Brabantse Kempen’. Agenda van de Kempen 2012-2015 Land van de Zaligheden, ??. Manifest Land van de Zaligheden. Programmacommissie “Meerjarenprogramma Beleef Bestemming Bergeijk”, 2010. Masterplan 2010-2015 Beleef Bestemming Bergeijk Provincie Noord-Brabant, 2016. World Food Inspiration Week 2024. Provincie Noord-Brabant, 2012. Noord-Brabant de meest innovatieve en gastvrije provincie van Nederland. Beleidskader & Uitvoeringsagenda vrijetijdseconomie 2013-2020

Brabant. Nulmeting 2010. Rapportage in opdracht van Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE)

SRE, 2007. Monitor 2007 verkeer en vervoer Stec Groep, 2015. Regionale visie detailhandel de Kempen. Stec Groep, 2015. Actualisatie centrumvisie Bergeijk. Stichting Promotie Bergeijk, 2012. Beleidsplan promotie Bergeijk. STIP, 2015. Samen op pad naar actieve streekbeleving. Businessplan STIP / VVV’s Brabantse Kempen VisitBrabant, 2015. Rapportage Ontwikkeling van de vrijetijdseconomie in Noord-Brabant

Rabobank, 2016. Rabobank Cijfers & Trends. Brancheinformatie Vakantiecentra.

Vrijetijdshuis Brabant, 2013. Vrijetijdssector in cijfers 2013. Trendrapportage Brabant.

RECRON/Vrijetijdshuis Brabant, 2013. Verschillende factsheets: Natuur, cultuur, provinciale opgaven,

ZKA Consultants & Planners, 2011. Monitor economische betekenis vrijetijdssector Zuidoost-

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

50

Colofon

Opdrachtgever Kempengemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot en Reusel-de Mierden.

Foto’s © VS&P, NL RNT

Titel van het project: Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Brabantse Kempen Datum December 2016 Begeleiding Mevrouw. M. Meijers (gemeente Oirschot) Mevrouw. N. Vogels (gemeente Eersel) De heer R. Hermans (gemeente Eersel) Mevrouw M. Peters later opgevolgd door mevrouw H. van de Ven (gemeente Bergeijk) Mevrouw C. Rampen (gemeente Bladel) De heer B. Cornelissen (gemeente Reusel-de Mierden) Projectteam Mevrouw S. Versteegen De heer Th. de Bruin

Parkstraat 1b NL-4818 SJ BREDA T.: 076 533 55 31 E.: sandra@versteegensupport.nl W.: www.versteegensupport.nl/

Vlietberg 6a NL-6576 JB Ooij (NIJMEGEN) T.: 06 55 85 43 23 E.: theodebruin@nlrnt.nl W.: www.nlrnt.nl

© NL RNT Niets uit dit rapport of bijbehorende tekeningen mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt op welke wijze dan ook zonder schriftelijke vermelding van de Gemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot en Reusel-de Mierden en NL RNT, noch mag het zonder bronvermelding worden gebruikt voor enig ander doel dan waarvoor het is vervaardigd.

Samen op pad in de Brabantse Kempen. Gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-de Mierden.

51