Document · PDF

Boekwerk Perspectievennota 2024-2027

Commissie Algemene Bestuurlijke Zaken 15 juni 2023, gemeente BergeijkBij agendapunt: Raadsvoorstel Perspectievennota 2024-202720.294 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Perspectievennota 2024-2027

Inhoud Leeswijzer................................................................................................................................................5 Samenvatting en voorstel college (voor het college)...............................................................................6 1.

Inleiding ...........................................................................................................................................7

Financiële kaders begroting ............................................................................................................9

Financiële positie...........................................................................................................................13

Financieel overzicht beleidsitems..................................................................................................16

Toelichting beleidsitems ................................................................................................................20

Ruimte voor beleid, dekkingsmogelijkheden .................................................................................33

Bijlagen..................................................................................................................................................36 Bijlage 1: Uitwerking coalitieakkoord CDA – VVD .............................................................................37 Bijlage 2: Brief provincie begrotingscirculaire 2023 ...........................................................................42

Leeswijzer Hoe is de PPN 2024-2027 opgebouwd? • In de inleiding worden de relevante beleidsontwikkelingen gepresenteerd. Deze zijn in veel gevallen nog niet in een financieel perspectief te plaatsen. • De raad stelt de uitgangspunten vast. Hiermee geeft u de parameters aan die gehanteerd dienen te worden bij het opstellen van de Programmabegroting 2024. • Paragraaf 3 Financiële positie geeft inzicht wat het begrotingsbeeld is indien alle mutaties zoals aangegeven bij het bestaand en nieuw beleid (paragraaf 4 en 5), worden overgenomen en geeft daarmee inzicht in de benodigde dekking. Duidelijk is dat de financiële positie onder druk staat. Ook is een actueel inzicht gegeven in onze reserve- en voorzieningen positie en de weerstandscapaciteitsratio. • In paragraaf 4 zijn de beleidsitems waarop mutaties plaatsvinden inzichtelijk gemaakt, deze zijn in paragraaf 5 nader toegelicht. • Paragraaf 6 geeft een aantal “draaiknoppen” weer. Wij verzoeken uw raad om aan te geven op welke onderdelen het college met voorstellen kan komen om te komen tot een sluitende begroting. • Verder zijn enkele bijlagen opgenomen.

Perspectievennota 2024-2027

Samenvatting en voorstel college (voor het college) De gemeente wil graag de goede dingen doen voor haar inwoners, instellingen en bedrijven. In het voorjaar brengen we daarvoor alle nieuwe ideeën in beeld. Dit kunnen bijvoorbeeld wensen zijn die in de gemeenschap leven maar ook zaken die we op moeten pakken omdat het Rijk deze taken heeft overgedragen aan de gemeente. Met al deze ontwikkelingen dient de gemeente rekening te houden, en dat met een gezond huishoudboekje. Om dit in goede banen te lijden hebben we een aantal instrumenten. Het begin van een nieuwe cyclus starten we met de zogenaamde Perspectievennota (PPN). Met alle inzichten die hierin worden opgenomen hebben we een handvat om voor het nieuwe jaar weer een sluitende begroting op te stellen. Dit is het moment voor uw raad om het college richting te geven voor het opstellen van een sluitende begroting. U stelt hier de kaders. In de Begroting 2023-2025 werd al stilaan duidelijk dat er voor komende jaren de nodige uitdagingen op ons pad komen. Onze reservepositie is echter gezond, we kunnen wel wat opvangen. Om onze ambities te realiseren kijken we 4 jaren vooruit. In deze PPN mondt dat uit in een redelijk somber financieel beeld. Echter, wij verwachten in de meicirculaire 2023 nog een substantiële compensatie voor de gestegen lonen en prijzen. De VNG heeft een eerste reactie gegeven op de voorjaarsnota van het Rijk.

Ze constateert dat vanaf 2026 er voor gemeenten structureel zo’n € 3 miljard minder beschikbaar is voor het uitvoeren van gemeentelijke taken en biedt het accres vanaf 2027 te weinig vergoeding voor het opvangen van de autonome groei van de zorgtaken. Het is goed dat er nu een aanzet is voor een nieuwe normeringssystematiek, maar alles bij elkaar geeft deze voorjaarsnota niet de gewenste structurele financiële zekerheid voor gemeenten. Op 22 mei is er overleg tussen de fondsbeheerders over de gevolgen van de voorjaarsnota. We hopen op positieve signalen in de meicirculaire 2023. Zodra de meicirculaire is ontvangen brengen wij de consequenties voor onze begroting in beeld en informeren we de gemeenteraad via een raadsinformatiebrief. De gemeente heeft daarnaast te maken met allerlei onzekerheden waarop we geen of zeer beperkt invloed hebben. Mogelijk dat de gemeente hierdoor ook financieel geraakt wordt. Denk aan de nog steeds durende oorlog in de Oekraïne waardoor een vluchtelingenstroom is ontstaan. Maar ook de schaarste aan grondstoffen die momenteel heerst en de sterk gestegen prijzen. We houden deze ontwikkelingen nauwlettend in de gaten. Met deze PPN stelt u de algemene uitgangspunten vast. Het college hanteert deze uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2024-2027.

Daarnaast zijn in deze PPN bijstellingen van bestaand beleid (BB) en nieuw beleid (NB) opgenomen. Deze voorgenomen mutaties leiden tot een negatief begrotingsbeeld. Met name het structurele beeld is daarbij van belang, de provincie toetst daarop. Om te komen tot een sluitende begroting is een paragraaf ruimte voor beleid opgenomen. Deze paragraaf is geen voorstel van het college maar geeft uw raad de mogelijkheid om richting te geven. Richting om daarmee het college de opdracht te geven om met een voorstel te komen voor een sluitende begroting. In feite is het mogelijk om alle beleid van de gemeente tegen het licht te houden, ook het voorgestelde nieuwe beleid. In deze PPN is een aantal onderwerpen met grote financiële impact in beeld gebracht. Door als raad gericht aan te geven op welke onderwerpen dekking gezocht kan worden geeft u het college opdracht voor het opstellen van een sluitende begroting. U kunt aangeven waar mogelijkheden tot vermindering van uitgaven of verhoging van inkomsten mogelijk zijn. En welke omvang hieraan gekoppeld is. U bent aan zet om die richting te geven. Wij stellen uw raad voor om: 1 Richtinggevende uitspraken te doen voor een sluitende begroting 2024. 2 De financiële kaders zoals opgenomen in hoofdstuk 2 vast te stellen.

3 Het college de opdracht te verstrekken om, aan de hand hiervan, voorstellen te doen voor een sluitende begroting 2024 Perspectievennota 2024-2027

1. Inleiding We bevinden ons in het 2e jaar van de nieuwe raadsperiode. De afgelopen jaren is er veel opgepakt maar blijven de uitdagingen groot. Met deze PPN geeft de raad het college de financiële kaders waarmee de programmabegroting 2024-2027 voorbereid kan worden. Ook is deze PPN in vele opzichten een uitdagende PPN, omdat er forse financiële inspanningen verwacht gaan worden. De PPN 2024-2027 heeft als uitgangspunt de geamendeerde programmabegroting 2023, vastgesteld op 3 november 2022 en de begrotingswijzigingen tot en met 20 april 2023. De in juli 2023 te behandelen jaarrekening 2022 sluit met een positief saldo van € 3,8 miljoen inclusief sociaal domein. De 1e Burap 2023 laat een verwacht begrotingssaldo 2023 zien van € 661.000 positief. Coalitieakkoord De coalitiepartijen sloten het coalitieakkoord "Samen werken aan een nog beter Bergeijk" voor de periode 2022 - 2026. De coalitie streeft naar een leefbaar Bergeijk voor iedereen met doelen op de thema's Samen leven in levendige kernen, Toekomstbestendige omgeving en Ondernemende en betrokken gemeente Externe ontwikkelingen Naast de zaken die in het coalitie-akkoord zijn opgenomen, zijn er natuurlijk vele externe ontwikkelingen: in Bergeijk, de regio, Nederland en wereldwijd. Deze ontwikkelingen, die deels niet altijd te voorzien zijn, hebben hun impact op Bergeijk en op ons werk.

In deze perspectievennota zijn ook deze zaken opgenomen. A. Schaalsprong regio Bergeijk maakt deel uit van een regio die een bijzondere ontwikkeling doormaakt. De hightech-industrie en hoogwaardige maakindustrie groeien snel. De regio groeit daardoor tot 2040 naar verwachting met 100.000 woningen. Ook het inwonersaantal zal sterk toenemen. Dit heeft grote gevolgen voor woningbouw, bedrijventerreinen, mobiliteit, maar zeker ook voorzieningen en natuur en heeft een grote impact op sociaalmaatschappelijke structuren en welzijn van alle inwoners. Bergeijk werkt enerzijds aan de gevolgen en stelt anderzijds met de andere Kempengemeenten een toekomstvisie en ontwikkelstrategie met brede welvaart op om zelf zoveel te kunnen sturen. B. Klimaatadaptatie en transitie landelijk gebied Vanuit klimaatverandering en duurzaamheidsambities zijn verschillende transities noodzakelijk op het gebied van energie, warmte, stikstof, natuur, landbouw en klimaatadaptatie. Deze ingewikkelde puzzels hebben grote impact op de gemeente, inwoners en bedrijven, met name in het landelijk gebied. C. Participatie en ondersteuning De hoge inflatie en betaalbaarheidsproblemen leiden voor steeds meer huishoudens tot armoede en schulden. Deze toenemende problematiek vraagt veel aandacht en extra ondersteuning. Samenwerking met ander organisaties en partners is hierin cruciaal. D.

Nieuwkomers De huisvesting en integratie van arbeidsmigranten, vluchtelingen en statushouders was al een maatschappelijk vraagstuk. Vanuit het Rijk is een verhoogde opgave voor het opvangen van statushouders opgelegd. Dit wordt versterkt door de schaalsprong van de regio, de oorlog in Oekraïne en nieuwe wetgeving zoals de spreidingswet. E. Wet- en regelgeving De regeldruk vanuit de Rijksoverheid (nieuwe wet- en regelgeving) neemt al jaren toe. Met name de omgevingswet, Woo (Wet Open Overheid) en Wep (Wet Elektronische publicaties) hebben grote impact op de bedrijfsvoering en dienstverlening van de gemeente.

Perspectievennota 2024-2027

F. Arbeidsmarkt De arbeidsmarkt in Nederland is op dit moment ongekend krap; er zijn meer vacatures dan werkzoekenden. Dat geldt ook voor onder andere ruimtelijke ordening, toezicht en ict. Voor gemeente Bergeijk is het vinden, maar vooral ook binden en blijven boeien van medewerkers erg belangrijk. Dit vraagt om goede sfeer, passende arbeidsvoorwaarden, inhoudelijke uitdagingen, opleiding en eigentijdse werkwijzen (Office365). G. Veiligheid Veiligheid raakt ons op heel veel terreinen. Regelmatig is te lezen dat door cybercriminailiteit bedrijven / overheden platgelegd worden met alle gevolgen van dien. Het is dan ook een continue uitdaging om samen met onze organisatie maar zeker ook het SSC scherp aan de wind te varen om de kans hierop zo klein mogelijk te maken. Er wordt dan ook actief ingezet op informatiebeveiliging en privacy in de gehele keten. Met onze partners en inwoners willen we en vuist maken tegen ondermijning en zorgen voor bewustwording van “ondermijnende criminaliteit”. Onder ander door de actualisatie van het uitvoeringsplan Veiligheid wordt hieraan handen en voeten gegeven.

Perspectievennota 2024-2027

2. Financiële kaders begroting Algemeen Het algemene uitgangspunt is een sluitende begroting. Wettelijk gezien hoeft alleen het 1e begrotingsjaar structureel sluitend te zijn. Als dit niet het geval is moet de begroting meerjarig (laatste jaarschijf) structureel sluitend zijn. Wij streven naar een begroting die in het begrotingsjaar 2024 sluitend is.

• • • • • • • • • • •

Aandachtspunten toezichthouder Jaarlijks bracht de provincie een begrotingscirculaire uit met daarin een aantal vaste onderwerpen. Dit naast een aantal specifieke onderwerpen. Deze vaste onderwerpen worden niet meer in de circulaire opgenomen maar vinden een plaats in het nieuwe Gemeenschappelijk financieel toezichtkader 2020 (GTK). Het nieuwe GTK is in 2019 vastgesteld. De belangrijkste specifieke onderwerpen die zijn opgenomen in de begrotingscirculaire 2023 (bijlage 2) zijn: Nieuwe financieringssystematiek Inflatie / prijsstijgingen Opschalingskorting Herverdeling gemeentefonds Extra middelen jeugdzorg Eigen bijdrage Wmo-huishoudelijke hulp Ontwikkelingen Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten; Incidentele baten en lasten Investeringsbudgetten Omgevingswet Wet digitale overheid Circulaires gemeentefonds In de afgelopen periode is een aantal circulaires ontvangen die doorwerking hebben naar de jaren 2023 en verder. Zo zijn de uitkomsten van de september- en decembercirculaire verwerkt in de financiële prognose van de PPN 2024-2027. Gelet op het tijdspad van de behandelingsprocedure van de PPN 2024-2027 is het niet mogelijk de uitkomsten van de meicirculaire 2023 bij de opstelling van de PPN 2024-2027 te betrekken. Wij brengen na publicatie van deze circulaire de effecten in beeld en zullen u daarover apart informeren.

De begroting 2024-2027 wordt opgesteld op basis van de meicirculaire 2023. Uniforme verdeling in taakvelden De begroting wordt ingedeeld in de volgende taakvelden: Taakvelden 0. Bestuur en ondersteuning

5. Sport, cultuur en recreatie

1. Veiligheid

6. Sociaal domein

2. Verkeer en vervoer

7. Volksgezondheid en milieu

3. Economie

8. VHROSV

4. Onderwijs

Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) schrijft voor gemeenten een 7-tal verplichte paragrafen voor. Sinds 2022 is daar een extra paragraaf aan toegevoegd, de Openbaarheidsparagraaf Wet open Overheid. Daarnaast kunnen gemeenten desgewenst eigen paragrafen toevoegen. Vanaf het begrotingsjaar 2019 is een paragraaf Klimaat en Duurzaamheid opgenomen in de begroting. Deze paragraaf handhaven we de komende jaren. Het klimaat staat nadrukkelijk in de belangstelling van alle fracties. Aangezien maatregelen op het gebied van klimaat door alle taakvelden heen lopen monitoren we dit door middel van een aparte paragraaf. Uniforme set beleidsindicatoren De set van verplichte beleidsindicatoren is constant in beweging. In de begroting 2024 nemen we de beleidsindicatoren op conform de op dat moment meest actuele set indicatoren. De set beleidsindicatoren en Perspectievennota 2024-2027

bijbehorende gegevens kunt u vinden op de website Waarstaatjegemeente.nl via de tegel “Besluit Begroting en Verantwoording”. Hier vindt u onder andere: • Een uitgebreide toelichting op de indicatoren; • Indicatoren van andere gemeenten waarmee een vergelijking gemaakt kan worden met de eigen gemeente. Rentelasten Rentetoerekening investeringen Omslagrente: 1,5% Rentetoerekening grondexploitaties: 1,0%. Rente investeringen 1,5% Over het eigen vermogen/voorzieningen is het streven om dit naar 0% te brengen. Het BBV geeft de nog de mogelijkheid om een rentevergoeding (of een vergoeding voor de inflatie) over het eigen vermogen en de voorzieningen te berekenen en deze door te belasten aan de taakvelden. De Commissie BBV adviseert echter om vanwege het verlangde inzicht, de eenvoud en transparantie deze systematiek niet (meer) toe te passen. Bij de begroting zullen we daarom een gefaseerde afbouw naar 0% nastreven zonder begrotingseffect. Bij het opstellen van de begroting worden de percentage herberekend zodat voldaan wordt aan de BBV richtlijnen. De commissie BBV doet geen uitspraken over de wijze waarop gemeenten hun tarieven (met name riool- en afvalstoffenheffing) dienen te berekenen. Fiscaal juridisch gezien is het toegestaan om een redelijk deel van de rentelasten mee te nemen in de kostenopstelling die ten grondslag ligt aan de tariefberekening.

Wat een individuele gemeente redelijk vindt, dient vervolgens wel volgens BBV artikel 10 lid c gemotiveerd te worden toegelicht in de paragraaf lokale heffingen, waarin de beleidsuitgangspunten moeten worden toegelicht. Beleidsuitgangspunten Financiële verordening Overhead en toerekening apparaatskosten Voor de berekening van kostendekkende tarieven en de grondexploitatie hanteren we een verdeelsleutel. Deze wordt als volgt bepaald. De totale overheadkosten worden gedeeld door de productieve uren die aan de primaire processen worden toegerekend. Het tarief wat hier uit volgt wordt vermenigvuldigd met het aantal productieve uren wat is toebedeeld aan de onderwerpen van de kostendekkende tarieven en de grondexploitatie. De directe kosten komen op basis van voorcalculatie op de verschillende taakvelden. Dit wordt ook als realisatie zo verantwoord. Hierdoor zijn de afwijkingen op de directe kosten in de jaarrekening beperkt. Afwijkingen op de directe kosten worden verantwoord in het taakveld “Overige baten en lasten”. Waardering en afschrijving vaste activa De afschrijvingen op investeringen vinden plaats conform de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2023. Deze verordening is vastgesteld in de raad van 24 januari 2023. Om de administratieve lasten te beperken is een ondergrens ingebouwd.

Voor investeringen met maatschappelijk nut in de openbare ruimte is deze vastgesteld op € 25.000. Onvoorzien In de begroting 2024 wordt hiervoor € 25.000 geraamd. Dit budget is niet gelabeld aan programma’s. Het college heeft het mandaat tot het doen van uitgaven tot € 20.000 per keer. Voorzieningen en reserves Stortingen in voorzieningen en toevoegingen aan reserves (en onttrekkingen uit reserves) vinden plaats conform de uitgangspunten zoals vermeld in de nota reserves en voorzieningen 2023 die aan uw raad wordt aangeboden voor vaststelling in de raad van juni 2023.. Als er vastgestelde beheerplannen zijn (inclusief het bij de beheerplannen behorende kwaliteitsniveau) worden de stortingen in de voorzieningen hierop gebaseerd. Perspectievennota 2024-2027

Algemene lastenontwikkeling Loonontwikkeling In de meicirculaire wordt jaarlijks als onderdeel van de verwachte overheidsconsumptie bepaald wat de ingeschatte stijgingen van de lonen en salarissen zijn. Dit is gebaseerd op het Centraal Economisch Plan (CEP). In het CEP 2023 zit de eerste doorkijk naar 2024. De maatstaf die we hanteren wordt ook bij de belangrijkste verbonden partijen gehanteerd. Dit is de maatstaf “Loonvoet sector overheid”. Ten opzichte van de loonontwikkeling die wij reeds voorzien hadden in onze meerjarenbegroting stijgt deze. De volgende percentages worden gehanteerd. Omschrijving

2024

2025

2026

2027

Raming begroting 2023

4,20%

3,90%

Loonvoet sector overheid CEP 2023

5,20%

5,80%

4,80%

4,20%

Bijstelling begroting 2024 - 2027

1,00%

1,60%

0,90%

0,30%

De meicirculaire wordt normaliter gebaseerd op de prognoses die in het CEP worden verwerkt.

• • • •

Prijsontwikkeling Voor de begroting en de meerjarenplanning geldt in principe de nullijn. Dit betekent dat de budgetten niet verhoogd worden. Hierop zijn enkele uitzonderingen: wettelijke tarieven (bijvoorbeeld leges paspoorten); contractueel overeengekomen indexeringen; prijzen van dienstverlening door derden (bijvoorbeeld verzekeringspremies); overige onvermijdelijke kostenstijgingen als gevolg van marktwerking en inflatie. Hiervoor geldt het algemene percentage. Wij werken met een stelpost prijsstijging. De hoogte ervan is gebaseerd op de beïnvloedbare uitgavenbudgetten in de begroting. Voor de algemene prijsontwikkeling baseren wij de gegevens op door het rijk verstrekte gegevens bij de meicirculaire 2023 (Prijs netto materiële overheidsconsumptie (imoc)). In het CEP is daarvoor de volgende basis gehanteerd. Omschrijving

2024

2025

2026

Raming begroting 2023

2,40%

1,90%

2027 1,90%

Prijs netto materiele overheidsconsumptie (imoc) CEP 2023

3,90%

1,60%

Bijstelling begroting 2024-2027

1,50%

-0,80%

-0,30%

Algemene ontwikkeling baten Algemene uitkering De raming van de algemene uitkering wordt gebaseerd op de door het rijk verstrekte gegevens bij de mei/junicirculaire 2023. Eventuele significante wijzigingen als gevolg van de septembercirculaire 2023 worden via een aparte begrotingswijziging aan u voorgelegd. Voor de meerjarenplanning is uitgegaan van lopende prijzen (dus inclusief inflatie). Indexering baten Het rijk compenseert gemeenten voor kostenstijgingen als gevolg van prijsontwikkeling en loonontwikkeling. Dit doet ze door bijstelling in de algemene uitkering conform bovenstaande cijfers. Dit is echter niet voldoende om alle stijgende lasten die uit loon- en prijsontwikkeling voortkomen te compenseren. De gemeente heft daarom belastingen en heffingen. Deze stellen we jaarlijks bij. Net als bij de verbonden partijen hanteren we een gewogen indexering. Gemiddeld genomen komen de verbonden partijen uit op gewogen indexering die gebaseerd zijn op een verhouding van 1/3 prijsontwikkeling en 2/3 loonontwikkeling. Dit is ook bij de gemeente een reële verhouding. Hiermee is er sprake van uniforme uitgangspunten. Gebaseerd op dit uitgangspunt komen we daarmee op een indexering van 4,77% in 2024.

Perspectievennota 2024-2027

• • • • •

Dit percentage rekenen we over alle inkomsten (bijvoorbeeld OZB, leges, huurinkomsten) behalve als daar specifieke afspraken onder liggen of er wettelijke regels gevolg moeten worden. Dit zijn: Voor riool- en afvalstoffenheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd; Leges die van rijkswege gemaximeerd zijn (bv paspoorten en rijbewijzen); Het tarief voor de toeristenbelasting bedraagt 3,11% van de omzet; Pachten en erfpachten worden bepaald op grond van de “Nota erfpachtbeleid 2012” en “Nota Pachtbeleid 2007”; Lopende contracten en daarin opgenomen indexeringen worden gerespecteerd. Grondtransacties pachtgronden Opbrengsten uit grondtransacties van pachtgronden worden voor zover die de begrote opbrengst overschrijden gestort in de algemene reserve behoedzaamheid grondtransacties. Wanneer de opbrengsten lager zijn wordt het verschil onttrokken uit die reserve. Overschrijdt de reserve behoedzaamheid grondtransacties het maximale plafond dan vloeit het meerdere naar de algemene reserve. Op 1 juni 2023 besluit de raad de nota Reserves en voorzieningen vast te stellen. Hierin is opgenomen dat het plafond van de algemene reserve behoedzaamheid grondtransacties verlaagd wordt van € 2.5 miljoen naar € 1.0 miljoen . Op 21 december 2017 heeft de raad ingestemd met de grondnota 2018. De actualisatie van de grondnota staat gepland voor het najaar 2023.

Grondexploitaties Bij de opstelling van de calculaties van de grondexploitaties wordt uitgegaan van de volgende parameters. Deze parameters worden conform de grondnota bij de jaarrekening en begroting geactualiseerd: Rentelasten 1,0 %; Disconteringsvoet 2% (verplicht); Kostenstijging 2%; Opbrengstenstijging 2%. De rentelasten zijn gebaseerd op de op dit moment werkelijk betaalde rente. Bij de opstelling van de begroting wordt op basis van geactualiseerde cijfers bezien of de werkelijk toe te rekenen rente gehandhaafd kan blijven op 1,0%. De disconteringsvoet van 2% is gebaseerd op het streven van de EU om de inflatie rond dit percentage te laten uitkomen. In die lijn stellen we voor om in de calculaties zowel de kosten als opbrengsten met dit percentage te laten stijgen. Hierbij respecteren we eerder gesloten overeenkomsten. Met deze kosten- en opbrengstenstijging volgen we de marktontwikkelingen van dit moment. In de calculaties gaan we ervan uit dat de inkomsten maximaal 5 jaar geïndexeerd worden. Dit conform eerder vastgestelde besluitvorming. Overig Voor het begrotingsjaar en de meerjarenplanning gaan wij uit van de hoogte van het aantal woningen en inwoners per 1 januari 2023. Omdat de realisatie van de geplande woningbouw een hoge mate van onzekerheid kent, worden woningbouwprognoses niet meegenomen.

Dit is geheel in overeenstemming met het voorzichtigheidsprincipe en de algemene regels van verantwoording: lasten nemen zodra ze voorzien zijn en baten nemen zodra ze gerealiseerd zijn. De ramingen in de begroting worden gebaseerd op 19.060 inwoners en 8.988 woonruimten

Perspectievennota 2024-2027

3. Financiële positie De financiële positie van de gemeente is medebepalend voor de keuzes en prioriteiten die de gemeenteraad kan stellen.

• • • • •

Het financieel meerjarenperspectief Om een goed beeld te krijgen in de mogelijkheden wordt allereerst het financiële perspectief voor de jaren 2024-2027 bepaald. Dit is als volgt tot stand gekomen: Startpositie is de geamendeerde programmabegroting 2023, vastgesteld op 3 november 2022 en de begrotingswijzigingen tot en met 20 april 2023; Jaarschijf 2027 is toegevoegd; De financiële kaders conform hoofdstuk 2; De mutaties van de algemene uitkering volgens de september- en decembercirculaire 2022; De meerjarige mutaties uit de op 4 juli 2023 geagendeerde vast te stellen 1e Burap 2023. Als alle voorstellen uit hoofdstuk 4 ‘Financieel overzicht beleidsitems’ van deze PPN verwerkt worden geeft dat onderstaand begrotingsbeeld. Dit is uitgesplitst in een structureel en een incidenteel beeld. Op termijn ontstaat in deze situatie een nadelig structureel beeld. Dit is met name van belang omdat de provincie toetst of de begroting structureel en materieel in evenwicht is. Concreet betekent dit dat er keuzes gemaakt moeten gaan worden. Hiervoor hebben we de ‘draaiknoppen’ onder hoofdstuk 6 ‘Ruimte voor beleid, dekkingsmogelijkheden’ in beeld gebracht. Maar ruimte kan natuurlijk ook gevonden worden door keuzes te maken in de voorliggende voorstellen van hoofdstuk 4 ‘Financieel overzicht beleidsitems’. Deze zijn nader toegelicht in hoofdstuk 5 ‘Toelichting beleidsitems’.

Structureel Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2023 na wijzigingen t/m april 2023 Mutaties Begroting 2024-2027 Totaal structureel

2024

2025

2026

2027

539 -1.511 -972

1.179 -1.880 -702

-766 -1.459 -2.225

-382 -3.082 -3.464

Incidenteel Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2023 na wijzigingen t/m april 2023 Mutaties Begroting 2024-2027 Totaal incidenteel

2024

2025

2026

2027

-301 -143 -443

-379 -214 -593

0 -105 -105

0 -566 -566

Totaal begroting Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2023 na wijzigingen t/m april 2023 Mutaties Begroting 2024-2027 Totaal

2024

2025

2026

2027

239 -1.653 -1.415

800 -2.094 -1.295

-766 -1.564 -2.330

-382 -3.649 -4.030

-/- = meer lasten / minder baten, + = minder lasten / meer baten Door het afronden op € 1.000 zijn kleine afrondingsverschillen in de tellingen mogelijk. Ontwikkelingen reserves en voorzieningen De financiële positie van de gemeente wordt mede bepaald door de inzichten in de positie van de reserves en voorzieningen gedurende de looptijd van de PPN 2024-2027. De reservepositie wordt veelal beïnvloed door de verwachte toevoegingen vanuit de resultaten van de grondexploitaties. Van belang hierbij is het moment dat die middelen ook daadwerkelijk beschikbaar komen. Dit omdat zonder die zekerheid voorgenomen beleidsvoornemens mogelijk in gevaar komen. Adequate inschattingen, met de nodige waarborgen, zijn daarom van groot belang. Het beeld in de PPN schetst een sombere toekomst voor de reservepositie. We hebben alle kosten en opbrengsten in beeld gebracht die we nu voorzien. We verwachten echter dat de meicirculaire met name op het vlak van compensatie voor de gestegen lonen en prijzen nog een aanzienlijke positieve bijstelling laat zien. Bij het opstellen van de begroting kan dan ook een reëler beeld van onze financiële positie gegeven Perspectievennota 2024-2027

worden. Pas dan kunnen we goed bezien hoe de reservepositie zich gaat ontwikkelen. Hierbij zullen we, binnen de kaders die uw raad stelt in de nota Reserves en voorzieningen, de ondergrens van de algemene reserve scherp in de gaten houden. Een goede buffer is nodig om tegenvallers op te kunnen vangen. Overigens heeft ook de periodieke actualisatie van de risico’s zijn effect op de hoogte van de weerstandsratio. Bij het opstellen van de begroting wordt deze opnieuw geactualiseerd.. Bij de actualisatie van de grondexploitaties zijn de parameters waarop de calculaties worden berekend op actualiteit beoordeeld en is gekeken naar de inschattingen van de fasering. Mogelijk heeft dit effecten op de grondexploitaties en daarmee op toekomstige winsten en verliezen. Reserves In deze PPN 2024-2027 houden we er rekening mee dat in beperkte mate gemuteerd wordt op reserves. In onderstaande tabel zijn deze weergegeven, voor de volledigheid zijn daarin ook de voorgestelde mutaties vanuit de 1e Burap 2023 opgenomen. Ook zijn de mutaties opgenomen waarover reeds in eerdere momenten besluitvorming heeft plaatsgevonden. Dit kan zijn bij de begroting, een burap, de slotwijziging of via een afzonderlijk raadsvoorstel. Bij grondexploitaties moet tussentijds winst worden genomen volgens de zogenaamde percentage of completion-methode.

Dit houdt in dat er winst wordt genomen op basis van de gerealiseerde uitgaven en inkomsten afgezet tegen de volledige uitgaven en inkomsten van een plan. In onderstaande cijfers zijn de prognoses zoals begin 2023 zijn gecalculeerd opgenomen. Bij het samenstellen van de begroting 2024 worden calculaties en daarmee de verwachte resultaten opnieuw geactualiseerd. Mutaties algemene reserves (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Saldo 1e burap 2023

661

Saldo PPN 2024-2027

-1.415

-1.295

-2.330

-4.030

Raadsvoorstel nota reserves en voorzieningen

1.500

Raadvoorstel verduurzamen basissportaccommodaties

-1.728

Raadsvoorstel JR 2022 bestemming resultaat

2.946

-440

3.379

-1.855

-1.295

-2.330

-4.030

2024

2025

2026

PPN 2024-2027 Storting reserve duurzaamheid en klimaat Totaal mutaties algemene reserves Mutaties bestemmingsreserves (x € 1.000) BR KC/Kattendans

2023

2027

-43

BR Budgetoverheveling

BR ROL Stortingen grexen

120

218

190

170

BR ROL Fietsambitie

-500

BR DOB Gebiedsakkoord

BR ROL Mobiliteitshub

-191

BR Uitvoering bereikbaarheidsagenda (PPN)

-42

BR Rente BBV wijziging grexen

-59

BR Duurzaamheid en klimaat (BEenergie)

-196

440

BR Egalisatie sociaal domein

-64

BR Verduurzaamheidsfonds sociale huurwoningen

BR Vereveningsfonds sociale woningbouw

BR Kunst

BR Opvang (bestemming JR 2022)

840

Totaal mutaties bestemmingsreserves

123

217

186

158

138

Dit geeft de volgende verwachte stand van de reserves van de gemeente per ultimo jaar. Dit wanneer de PPN 2024-2027 één-op-één overgenomen wordt in de Begroting 2024-2027.

Perspectievennota 2024-2027

Omschrijving (x € 1.000)

2023

2024

Algemene reserves

12.977

11.122

2025 9.827

2026 7.497

2027 3.467

Algemene reserve behoedzaamheid grondtransacties

1.000

Bestemmingsreserves

5.359

5.576

5.762

5.920

6.058

Dekkingsreserves

9.035

8.632

8.248

7.865

7.482

Totaal reserves per 31-12

28.371

26.330

24.837

22.282

18.007

Ratio weerstandscapaciteit De ratio weerstandscapaciteit geeft de verhouding aan tussen de beschikbare reserves (algemene reserve, algemene reserve risico’s grondexploitatie en post onvoorzien) en de benodigde weerstandscapaciteit. In de nota reserves en voorzieningen 2023 is de norm gesteld op minimaal 1,4. Elk jaar vindt twee keer een actualisatie van de inventarisatie van de risico’s plaats. Dit doen we bij de opstelling van de jaarstukken en de programmabegroting. In de PPN 2024-2027 wordt daarom hetzelfde overzicht opgenomen als in de jaarstukken. De doorrekening naar volgende jaren is daarop ook geactualiseerd. Het risicoprofiel is bij de jaarstukken 2022 bepaald op € 3,1 miljoen. In de tabel is een doorkijk gegeven naar de ontwikkeling van de risico’s. Op grond van het risicoprofiel was de ratio weerstandscapaciteit bij de jaarrekening 2022 4,40 waar de norm door uw raad is gesteld op 1,4. We voldoen op dit moment aan de door uw raad vastgestelde weerstandsratio..

Kans

Af te dekken met:

Jaarrekening 2022

begroting 2023

begroting 2024

begroting 2025

begroting 2026

begroting 2027

Hoog

150

Waarschijnlijk

150

Waarschijnlijk Hoog

AR AR

50 0

50 225

Waarschijnlijk Hoog Zeer gering

AR AR grex AR

50 585 125

50 509 125

Waarschijnlijk Waarschijnlijk

AR AR

60 1.250

53 0

Waarschijnlijk

631 3.051

74 1.386

Bedragen x € 1.000 Omschrijving risico 0. Taakveld Bestuur en ondersteuning a Algemene uitkering: effect wijzigingen 6. Taakveld Sociaal domein b Programmakosten jeugdhulp 7. Taakveld Volksgezondheid en milieu c Sanering bodemverontreiniging d Afvalinzameling 8. Taakveld VHROSV e Planschadeclaims actualisering bestemmingsplannen f Risico's grondexploitatie g Programma Aanpak Stikstof Organisatie/bedrijfsrisico h Financieringsfunctie reserve i Inflatie / CAO ontwikkelingen Verbonden partijen j GRSK / GGD / ODZOB / VRBZO / MRE / KP Totaal

Voor een toelichting verwijzen wij u naar de risicoparagraaf van de jaarrekening 2022. Voorzieningen In onderstaand overzicht zijn alle voorzieningen in beeld gebracht. Deze voorzieningen zijn bij de jaarstukken 2022 beoordeeld. De geraamde standen van de voorzieningen, gebaseerd op de jaarrekeningcijfers 2022 en de begroting 2023-2026, per 31 december van elk jaar zijn als volgt: Omschrijving (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Voorziening Riolering

652

Voorziening Riolering Groot onderhoud

653

488

348

258

Voorziening Accommodaties

209

432

327

729

Voorziening Openbare verlichting

Voorziening Wegen & bruggen

1.947

2.015

1.456

1.078

781

Voorziening Openbaar groen

125

124

Voorziening tekorten grondexploitaties Voorziening Dubieuze debiteuren Voorziening Pensioen voormalige wethouders

2.112

360

2.115

Voorziening Vergoeding Attero

296

Totaal voorzieningen per 31-12

8.359

6.295

5.792

5.204

5.292

Perspectievennota 2024-2027

4. Financieel overzicht beleidsitems In dit overzicht staan de onderwerpen met financiële mutaties ten aanzien van het bestaand beleid (BB) en nieuw beleid (NB). IDOmschrijving Startbegroting BB00 Saldo begroting 2023 primitief incidenteel Saldo begroting 2023 primitief structureel Aangenomen amendementen begroting 2023-2026 Raadsvoorstel ambtelijke uitbreiding Totaal BB00 Totaal Startbegroting bestaand BB01 Verbonden beleid partijen Verbonden partijen loon-prijs Verbonden partijen beschikbare dekking Totaal BB01 BB02 Algemene uitkering Algemene uitkering doorwerking Totaal BB02 BB03 Personeelsbudget Personeelsbudget loon-prijs Totaal BB03 BB04 Loon- en prijsontwikkeling Totaal BB04 BB05 Baten OZB Totaal BB05 BB06 MD Programmakosten WMO MD Programmakosten WMO loon-prijs Totaal BB06 BB07 MD Programmakosten Jeugd MD Programmakosten Jeugd loon-prijs Totaal BB07 BB08 Programmakosten participatiewet (BUIG) Programmakosten participatiewet Totaal BB08 BB09 Administratieve wijziging Totaal BB09 BB10 Wet inburgering Wet inburgering SPUK Totaal BB10 BB11 Bermen en sloten maaien Bermen en sloten maaien llon-prijs Totaal BB11 BB12 Brede specifieke uitkering Brede specifieke uitkering SPUK Totaal BB12 BB13 Uniformeren budget dorpsondersteuners Totaal BB13 BB14 Capaciteit Klimaat- en energiebeleid ((CDOKE) subsidie Capaciteit Klimaat- en energiebeleid Totaal BB14 BB15 Beenergy onttrekking

algemene reserve Beenergy. Storten middelen in de reserve duurzaamheid en klimaat Totaal BB15 BB16 Informatiepunt digitale overheid Informatiepunt digitale overheid SPUK Totaal BB16 BB17 Bosland Totaal BB17 BB18 Microsoft 365 implementatie Totaal BB18 BB19 Doorwerking bijstellingen investeringen 1e Burap / Begroting 2023-2026 Doorwerking bijstellingen investeringen 1e Burap / Begroting 2023-2026 loon-prijs Totaal BB19 BB20 Uitvoeringsprogramma vrijetijdseconomie (UVP VTE) Totaal BB20 BB21 Bijstellen subsidiebudget gemeentelijke monumenten Totaal BB21 BB22 Toekomstige vervanging Kattendans Totaal BB22 BB23 Klokurenvergoeding Klokurenvergoeding loon-prijs Totaal BB23 BB24 Renovatie BS Prinses Beatrix Renovatie BS Prinses Beatrix Totaal BB24 Totaal bestaand beleid

Perspectievennota 2024-2027

Struct ureel i s s s

s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s i i i i s s s i s s i s s s s i s

2024 -300.541 844.527 -75.000 -230.235

2025 -379.104 1.514.380 -100.000 -235.672

2026 0 -522.477 0 -243.322

2027 0 -125.102 0 -256.649

238.751 238.751 -1.912.833 895.625 159.856 -857.352 1.009.837 -854.000 155.837 -413.971 363.971 -50.000 -488.872 -488.872 130.697 130.697 -152.000 139.000 -13.000 -397.200 116.000 -281.200 229.664 -379.700 -150.036 15.969 15.969 -79.751 43.751 -36.000 -30.000 10.000 -20.000 0 149.814 149.814 -19.991 -19.991 383.259 -383.259 0 -440.000 440.000 0 -18.470 18.470 0 15.000 15.000 -75.000 -75.000 -102.075 97.262 -4.813 0 0 -12.000 -12.000 -5.555 -5.555 -10.166 10.166 0 0 94.539 94.539 -1.451.963

799.604 799.604 -1.960.431 892.170 159.857 -908.404 973.649 -818.000 155.649 -413.971 363.971 -50.000 -784.474 -784.474 122.731 122.731 -152.000 139.000 -13.000 -397.200 116.000 -281.200 229.664 -379.700 -150.036 13.969 13.969 -79.751 43.751 -36.000 -30.000 10.000 -20.000 0 147.720 147.720 -19.991 -19.991 386.705 -386.705 0 0 0 0 -18.470 18.470 0 15.000 15.000 0 0 -129.415 124.652 -4.763 0 0 -12.000 -12.000 -5.555 -5.555 -10.166 10.166 0 -214.000 53.323 -160.677 -1.991.030

-765.799 -765.799 -1.888.750 897.761 159.858 -831.131 1.819.211 -818.000 1.001.211 -413.971 363.971 -50.000 -1.242.283 -1.242.283 149.879 149.879 -152.000 139.000 -13.000 -397.200 116.000 -281.200 229.664 -379.700 -150.036 11.469 11.469 -79.751 43.751 -36.000 -30.000 10.000 -20.000 0 146.674 146.674 -19.991 -19.991 0 0 0 0 0 0 -18.470 18.470 0 15.000 15.000 0 0 -152.910 148.197 -4.713 -42.000 -42.000 -12.000 -12.000 -5.555 -5.555 -10.166 10.166 0 0 -2.420 -2.420 -1.386.096

-381.751 -381.751 -1.868.182 918.024 159.859 -790.299 917.684 -818.000 99.684 -413.971 363.971 -50.000 -1.717.312 -1.717.312 159.543 159.543 -152.000 139.000 -13.000 -397.200 116.000 -281.200 229.664 -379.700 -150.036 9.469 9.469 -79.751 43.751 -36.000 -30.000 10.000 -20.000 0 146.674 146.674 -19.991 -19.991 0 0 0 0 0 0 -18.470 18.470 0 15.000 15.000 0 0 -151.277 146.614 -4.663 0 0 -12.000 -12.000 -5.555 -5.555 -10.166 10.166 0 0 -2.420 -2.420 -2.672.106

IDOmschrijving Nieuw NB01 Beleid Onderzoeken wegcategorisering en inrichting wegen gemeente Bergeijk Totaal NB01 NB02 Organiseren Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Totaal NB02 NB03 Intensiveren Kempenmanifest Totaal NB03 NB04 Bijdrage Regioradar Totaal NB04 NB05 Leader Kempenland-West Totaal NB05 NB06 Fietsambitie traject 1 Bergeijk - Stedelijk gebied F67 Totaal NB06 NB07 Korte Termijn Maatregel Randweg A2 - mobiliteitshub Korte Termijn Maatregel Randweg A2 - mobiliteitshub BR ROL Totaal NB07 NB08 Herinrichting Burgemeester Magneestraat Luyksgestel Totaal NB08 NB09 FOCUS Voorderstraat-Willibrordusstraat Riethoven FOCUS Voorderstraat-Willibrordusstraat Riethoven Riool FOCUS Voorderstraat-Willibrordusstraat Riethoven Rioolrecht Totaal NB09 NB10 FOCUS Van Beverwijkstraat-Nieuwstraat FOCUS Van Beverwijkstraat-Nieuwstraat Riool FOCUS Van Beverwijkstraat-Nieuwstraat Rioolrecht Totaal NB10 NB11 Perlsleiding Barrier Perlsleiding Barrier rioolrecht Totaal NB11 NB12 Openluchttheater de Hunnebergen aanbouw kantine Totaal NB12 NB13 Verbouwing Bakkerijmuseum de Grenswachter Totaal NB13 NB14 Uitbreding gymzaal buurthuis 't Sant Totaal NB14 NB15 Renovatie BS De Beisterveld Renovatie BS De Beisterveld Tijdelijke huisvesting Totaal NB15 NB16 Vervanging materieel buitendienst Totaal NB16 NB17 Flexibel personeelsbudget Flexibel personeelsbudget dekking Totaal NB17 NB18 Van Grijs naar Groene

omgeving gemeentehuis Totaal NB18 NB19 Verduurzamen accommodaties gemeentelijke basissportvoorzieningen Totaal NB19 Totaal Nieuw Beleid Eindtotaal

Perspectievennota 2024-2027

Struct ureel i s s s s s i i s s s s s s s s s i s s s i s s s s s

2024 -50.000 -50.000 -40.000 -40.000 -10.000 -10.000 -5.500 -5.500 -28.000 -28.000 1.802 1.802 -191.000 191.000 0 -1.817 -1.817 0 0 0 0 0 0 0 0 -627 627 0 -17.500 -17.500 0 0 -3.602 -3.602 0 0 0 -9.901 -9.901 -250.000 250.000 0 -1.837 -1.837 -35.000 -35.000 -201.355 -1.414.567

2025 0 0 0 0 -10.000 -10.000 -5.500 -5.500 0 0 -10.659 -10.659 0 0 0 -4.573 -4.573 -1.994 0 0 -1.994 -4.511 0 0 -4.511 -1.578 1.578 0 0 0 0 0 -9.058 -9.058 0 0 0 -17.303 -17.303 -250.000 250.000 0 -4.621 -4.621 -35.000 -35.000 -103.219 -1.294.645

2026 0 0 0 0 -10.000 -10.000 -5.500 -5.500 0 0 -7.172 -7.172 0 0 0 -4.526 -4.526 -3.369 0 0 -3.369 -7.701 0 0 -7.701 -1.566 1.566 0 0 0 0 0 -8.953 -8.953 -17.142 -62.930 -80.072 -11.144 -11.144 -250.000 250.000 0 -4.573 -4.573 -35.000 -35.000 -178.010 -2.329.906

2027 0 0 0 0 -10.000 -10.000 -5.500 -5.500 0 0 -7.072 -7.072 0 0 0 -4.478 -4.478 -29.555 -25.305 25.305 -29.555 -93.799 -45.395 45.395 -93.799 -1.553 1.553 0 0 0 0 0 -8.848 -8.848 -200.302 -566.370 -766.672 -10.993 -10.993 -250.000 250.000 0 -4.525 -4.525 -35.000 -35.000 -976.442 -4.030.299

Overzicht investeringen PPN 2024-2027 In de begroting 2023 is een aantal investeringen opgenomen voor de jaarschijven 2024-2026. Om een totaaloverzicht van de investeringen 2024-2027 te hebben zijn deze daarom in beeld gebracht. Dit naast de investeringen die uit de PPN 2024-2027 volgen. De blauw gemarkeerde investeringen vloeien voort uit de voorliggende PPN. De bruto-investeringen zijn in beeld gebracht met daarnaast een overzicht van eventuele bijdragen van derden / subsidies / andere dekkingsbronnen.

Omschrijving

Looptijd

2024

2025

2026

2027

2024

2025

Taakveld 0 Bestuur en ondersteuning Werkmaterieel: bedrijfswagens Werkmaterieel: gladheidsbestrijding Werkmaterieel: gladheidsbestrijding Werkmaterieel: tractoren en toebehoren Werkmaterieel: Strooier en sneeuwschaaf fietspaden Werkmaterieel: Vervanging tractor MF1547 (2009) Werkmaterieel: 2 fietspadstrooiers Werkplekmiddelen (mobiele telefonie + werkplek) Taakveld 2 Verkeer en vervoer

10 10 10 10 10 10 10 2

Fietsambitie Bergeijk

Fietsstraat Walik

1.428.000

Fietsverbinding Eijkestraat

1.226.000

613.000

Fietsverbinding Broekhovenseweg

1.100.000

550.000

Focus: Den Belleman e.o. Focus: herinrichting de Weebosch en St. Gerardusweg Focus: herinrichting Kleine Broekstraat / Industrieweg Herinrichting Bernhardstraat e.o. Herinrichting wijk van den Valgaetstraat e.o. Omvorming OV naar LED-verlichting Vervangen / aanbrengen brugleuningen Vervanging bewegwijzering Vrijliggend fietspad Kruisboomweg Luyksgestel Voorderstraat / Willibrordusstraat Riethoven Van Beverwijkstraat-Nieuwstraat Bergeijk Burgemeester Magneestraat Luyksgestel Van Grijs naar Groene omgeving gemeentehuis Taakveld 3 Economie Uitvoeringsplan plattelandsontwikkelingsprogramma Taakveld 4 Onderwijs Renovatie BS de Regenboog Renovatie BS de Regenboog tijdelijke huisvesting Renovatie BS Prinses Beatrix Renovatie BS Prinses Beatrix grond Renovatie BS Prinses Beatrix tijdelijke huisvesting Renovatie BS De Beistervelden voorbereiding Renovatie BS De Beistervelden Renovatie BS De Beistervelden tijdelijke huisvesting Taakveld 5 Sport, cultuur en recreatie Speelvoorzieningen Bewegen, Ontmoeten en Spelen Taakveld 6 Sociaal domein Uitbreiding gymzaal buurthuis 't Sant Taakveld 7 Volksgezondheid en milieu Focus: Den Belleman e.o. riolering Focus: herinrichting de Weebosch en St. Gerardusweg riolering Focus: Herinrichting Kleine Broekstraat / Industrieweg riolering

30 30 30 30 30 20 30 30 30 30 30 30 30

375.000 1.775.000 280.000 100.000 100.000 200.000 95.000 20.000 184.000

20.000

30 1 30 0 1 30 30 1

454.000 37.000 2.112.000 0 214.000

55.000

250.000

60 60 60

420.000 1.721.000 583.000

Herinrichting Bernhardstraat e.o. riool

60 60 10 60 60 60 60 60 15 15 15 60

Herinrichting wijk van den Valgaetstraat e.o. riool Vervangen loggers Wateroverlast Verhoevenstraat Voorderstraat / Willibrordusstraat Riethoven riolering Van Beverwijkstraat-Nieuwstraat Bergeijk riolering Persleiding Barrier afkoppelen Riolering: drukriolering bouwkundig Riolering: drukriolering electromechanisch Riolering: randvoorziening electromechanisch Riolering: rioolgemaal electromechanisch Riolering: rioolvervanging / verbetering vGRP Eindtotaal

Perspectievennota 2024-2027

2026

2027

13.300 44.100 251.700 21.500 55.000 45.000 98.000 65.000 0

0 714.000

564.000 1.440.000 200.000

70.000 160.000

542.500 1.783.000

95.000 98.000

2.000

4.092.000 328.000 2.727.000 214.000 608.000 62.000

5.477.000 558.000

1.685.000

110.000

906.000 1.370.000 20.000 90.000 799.100 1.433.500 50.000 20.000 20.000 90.000 90.000 30.000 30.000 55.000 55.000 40.000 40.000 11.352.900 10.603.700

20.000 90.000 30.000 55.000 40.000 5.185.000 10.593.100

826.000

1.163.000

1.685.000

Wat betekent het voorgaande voor het begrotingsbeeld? Als alle voorstellen uit hoofdstuk 4 van deze PPN verwerkt worden geeft dat onderstaand begrotingsbeeld. Dit is uitgesplitst naar een structureel en een incidenteel beeld. De provincie toetst of de begroting structureel en materieel in evenwicht is. Concreet betekent dit dat er keuzes gemaakt moeten gaan worden. Zie hiervoor de ‘draaiknoppen’ onder hoofdstuk 6 ‘Ruimte voor beleid, dekkingsmogelijkheden’. Maar ruimte kan natuurlijk ook gevonden worden door keuzes te maken in de voorliggende voorstellen van hoofdstuk 4 ‘Financieel overzicht beleidsitems’. Deze worden in hoofdstuk 5 ‘Toelichting beleidsitems’ nader beschreven. Structureel Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2023 na wijzigingen t/m april 2023 Mutaties Begroting 2024-2027 Totaal structureel

2024

2025

2026

2027

539 -1.511 -972

1.179 -1.880 -702

-766 -1.459 -2.225

-382 -3.082 -3.464

Incidenteel Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2023 na wijzigingen t/m april 2023 Mutaties Begroting 2024-2027 Totaal incidenteel

2024

2025

2026

2027

-301 -143 -443

-379 -214 -593

0 -105 -105

0 -566 -566

Totaal begroting Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2023 na wijzigingen t/m april 2023 Mutaties Begroting 2024-2027 Totaal

2024

2025

2026

2027

239 -1.653 -1.415

800 -2.094 -1.295

-766 -1.564 -2.330

-382 -3.649 -4.030

2024

2025

2026

2027

239 -1.452 -201 0 -1.415

800 -1.991 -103 0 -1.295

-766 -1.386 -178 0 -2.330

-382 -2.672 -976 0 -4.030

Begrotingsbeeld obv mutaties beleid Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Beginstand begroting Mutaties bestaand beleid (BB) Mutaties nieuw beleid (NB) Mutaties ruimte voor beleid (RB) Totaal

Perspectievennota 2024-2027

5. Toelichting beleidsitems Bestaand beleid BB0 Stand primitieve begroting 2024-2027 De geamendeerde meerjarenbegroting 2023-2026 is de basis voor het opstellen van de PPN 2024-2027. De jaarschrijf 2027 is toegevoegd. Daarnaast is rekening gehouden met vastgestelde raadsbesluiten tot en met 20 april 2023. Omschrijving (x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Saldo programmabegroting 2023 incl. amendementen t/m april

239

800

-766

-382

BB01 Bijdrage aan verbonden partijen (€ 1.913.000 N, aanwezige dekking / loon – prijs € 1.055.000 V) De aanpassingen van de bijdragen verbonden partijen zijn gebaseerd op de voorlopige begrotingen die reeds in uw raad behandeld zijn, dan wel op moment van schrijven van deze PPN nog in uw raad behandeld dienen te worden. Deze begrotingen moeten veelal nog door de algemene besturen worden goedgekeurd. Bedragen x € 1000 (+ = voordeel, -/- =nadeel

VRBZO MRE GGD ODZOB GRSK Kempenplus Totaal bijstelling verbonden partijen Beschikbare dekking in begroting Verwerking stelpost loon- en prijsstijging Totaal aanwezige dekking Per saldo bijstelling

2024

-25 -7 -56 -94 -721 -1.005 -1.913 160 896 1.055 -857

2025

-37 -7 -57 -94 -673 -1.085 -1.960 160 892 1.052 -908

2026

2027

-37 -7 -58 -94 -689 -992 -1.889 160 898 1.058 -831

-37 -12 -79 -94 -710 -930 -1.873 160 918 1.078 -796

Het college van Bergeijk maakt zich ernstig zorgen over de bedrijfsvoering bij Kempenplus en we sturen nadrukkelijk op taakstelling en toekomstverkenning. In 2022 heeft de raad reeds een zienswijze ingediend bij de begroting 2023 van Kempenplus over het verduidelijken van overhead. Volgens Bergeijk is er een uitdaging in de bedrijfsvoering bij Kempenplus, dat zich manifesteert in zowel het realiseren van omzet als in de beheersing van (overhead)kosten. Daarom is het afgelopen half jaar gewerkt aan de opdracht voor een toekomstverkenning van Kempenplus, waarin de strategie en de uitvoering onder de loep genomen worden. In 2023 komt Kempenplus met een bijraming van de bijdrage van Bergeijk van ruim € 973.000 (N) welke structureel doorwerkt in de begroting 2024. Hierop heeft het bestuur een taakstelling opgelegd, verwoord in een addendum dat integraal onderdeel is van de besluitvorming over zowel de begroting 2024 en de begrotingsaanpassing van 2023. In de financiële planning kunnen we vooralsnog alleen maar rekening met het worstcase scenario. In de raadsvergadering van 4 juli wordt de zienswijze op de begroting van KempenPlus behandeld. De financiële consequenties hebben wij reeds verwerkt in de PPN.

BB02 Algemene uitkering (€ 155.000 V in 2024 aflopend naar € 118.000 V in 2027) De gevolgen van de september- decembercirculaire 2022 en de doorwerking daarvan nemen we op in de PPN 2024-2027. De mogelijke herijking van het gemeentefonds staat los van deze doorwerking. Met name door acres ontwikkelingen en ontwikkelingen als gevolg van actualisering van de uitkeringsbasis worden voordelen ingecalculeerd. Aan de uitgavenzijde werkt dit deels door in de stelpost loon- prijsstijging. De jaarschijf 2027 is toegevoegd, het Rijk heeft nog geen duidelijkheid of het zogenaamde ravijn dan opgelost gaat worden. We hopen hierover duidelijkheid te krijgen in de meicirculaire 2023.

Perspectievennota 2024-2027

Gemeentefonds x € 1.000 Begroting gemeentefonds (conform Meicirculaire 2022) Mutaties Septembercirculaire 2022 Mutaties Decembercirculaire 2022 1. Totaal mutaties Totaal gemeentefonds Doorwerking Septembercirculaire 2022 2. Totaal doorwerking 3. Totaal bijstelling (1+2)

2024

2025

2026

2027

31.314 1.258 -248 1.010 32.324 -854 -854 155

32.639 1.217 -243 974 33.613 -818 -818 155

31.098 2.064 -245 1.819 32.917 -818 -818 1.001

31.707 1.160 -242 918 32.624 -800 -800 118

De doorwerking van de decembercirculaire 2022 is verwerkt via de brede specifieke uitkering onder BB13. BB03 Personeelsbudget doorwerking 2023 (€ 413.000 N, dekking loon-prijs € 363.000 V) De CAO voor gemeenteambtenaren 2023 is vastgesteld. De loonstijging komt gemiddeld op ca 7,68%. In onze begroting hebben we rekening gehouden met ca 3,6%. Hierdoor dient bijstelling plaats te vinden van ca € 363.000. Mogelijk dat een deel gecompenseerd wordt in de meicirculaire.2023. Vooralsnog dekken we dit uit de stelpost loon-prijs compensatie. In december 2022 heeft uw raad besloten om de financiële gevolgen van de personele uitbreiding van de griffie in de 1e Burap en PPN te verwerken. De extra lasten van deze uitbreiding zijn € 50.000. BB04 Loon- en prijsontwikkeling (€ 489.000 N 2024, oplopend naar € 1.717.000 N 2027) Voor loon- en prijsontwikkelingen zijn stelposten opgenomen in de begroting. Op basis van de laatste inzichten van het Centraal Economisch Planbureau worden deze stelposten opgenomen. De cijfers zijn herberekend op basis van de geactualiseerde indexeringen. Deze zijn toegelicht in hoofdstuk 3 “Financiële kaders begroting”. BB05 Baten OZB (€ 131.000 V 2024, oplopend naar € 161.000 V 2027) Uw raad heeft op basis van amendement bij de behandeling van de begroting 2023 besloten om voor enkel het jaar 2023 de OZB verhoging niet door te berekenen.

Daarbij is aangegeven dat de indexering wel door werkt in de jaren 2024 en verder. Daarnaast wordt de indexering voor 2024 aangepast conform de kaders zoals opgenomen in de uitgangspunten in hoofdstuk 3. Concreet betekent dit dat de opbrengst ten opzichte van de geamendeerde begroting voor het jaar 2024 toeneemt met € 96.000, oplopend naar € 126.000 in 2027. Voor de indexering van onze baten sluiten we aan bij de systematiek van indexering van de verbonden partijen. Dit conform de kaders zoals opgenomen in de uitgangspunten in hoofdstuk 3. Als gevolg van areaaluitbreiding van de woningen ramen we de inkomsten OZB structureel bij met € 35.000. Dit betreft de doorwerking vanuit de 1e Burap 2023. BB06 Programmakosten WMO (lasten € 152.000 N, dekking stelpost loon-prijs € 139.000 V) Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel, -/- = nadeel) Wmo maatwerkvoorzieningen Wmo hulp bij het huishouden Totaal (afgerond) Dekking stelpost loon-prijs Per saldo bij te stellen

2024

2025

2026

2027

-47 -105 -152 139 -13

• Huishoudelijke Hulp WMO In de 1e burap 2023 is een aantal mutaties verwerkt met een meerjarig effect. Deze worden in deze PPN verwerkt. Het betreft een Toename aantal cliënten door het abonnementstarief en indexatie nieuwe tarieven per 1 maart 2023 (11,5%). Het aantal cliënten Pgb laat een verdere afname zien met name op categorie Huishoudelijke Hulp 2. Deze afname is niet voldoende om de indexatie van de tarieven per 1 maart 2023 op te vangen. • Maatwerkvoorzieningen WMO In de 1e burap 2023 is een aantal mutaties verwerkt met een meerjarig effect. Deze worden in deze PPN verwerkt. In 2023 verwachten we twee grote maatwerkvoorzieningen. Pas als er sprake is van een feitelijke melding/aanvraag voor deze voorziening, worden de lasten ervan als incidentele uitgave opgenomen in de Perspectievennota 2024-2027

begroting. 1 of 2 incidentele woonvoorzieningen (20k of meer) kunnen direct leiden tot een lastenverzwaring. Tevens zijn de tarieven geïndexeerd met gemiddeld ca 4,29%. Deze bijstelling van de programmakosten wordt deels gedekt uit de stelpost voor loon- en prijsontwikkeling. BB07 Programmakosten jeugd (lasten € 397.000 N, dekking loon-prijs € 116.000 V) Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel, -/- = nadeel) Jeugdhulp begeleiding - behandeling - dagbesteding - zonder verblijf Jeugdhulp pleegzorg - gezinsgericht - met verblijf Jeugdhulp GGZ - crisis - LTA - gesloten plaatsing Jeugdbescherming / jeugdreclacering Jeugdhulp veilig thuis Totaal (afgerond) Dekking stelpost loon-prijs Per saldo bij te stellen

2024

2025

2026

2027

-13 -144 -254 18 -4 -397 116 -281

-13 -144 -254 18 -4 -397 119 -278

We zien een structurele toename in jeugdhulpkosten veroorzaakt door een aantal ontwikkelingen. Allereerst is de beddencapaciteit voor crisishulp opgehoogd vanwege een structureel tekort. Daarnaast is er een klein aantal cliënten dat voor een lange periode gebruik maakt van specialistische dure vormen van zorg. Wijzigingen in het woonplaatsbeginsel zijn hier mede een oorzaak van. Tevens zijn de jeugdhulptarieven geïndexeerd met gemiddeld ca 4,29%. BB08 Programmakosten participatiewet (lasten € 379.700 N, baten € 230.000 V) • BBZ en Bijzonder onderzoek (lasten € 15.000 V) Er vindt een administratieve bijstelling plaats in programmakosten KempenPlus in het kader van Tozo van €15.000 voordeel. • P-wet Inkomen, LKS, Beschut (lasten € 349.700 N) Participatiewet Inkomen De toename van de lasten van het BUIG budget, wordt met name veroorzaakt door de verhoging van de uitkeringsbedragen als gevolg van de verhoging van het Wettelijk Minimumloon met ingang van 1 januari 2023. Via het BUIG-budget vindt compensatie plaats voor deze verhoging. Voor de ontwikkeling van het bijstandsvolume is een aantal factoren relevant. Naast de ontwikkeling op de arbeidsmarkt die leidt tot een beroep op de Participatiewet, is er sprake van instroom in de Participatiewet van statushouders die gehuisvest worden in de gemeente.

Loonkostensubsidie Ten aanzien van het aantal geplaatsten met structurele loonkostensubsidie (LKS) gaan we uit van een toename. Aangezien steeds meer cliënten een grotere afstand tot de arbeidsmarkt en verminderde loonwaarde hebben, is LKS een belangrijk middel om cliënten richting werk te begeleiden en bemiddelen. Beschut werk In de afgelopen jaren zien we een gestage toename van het aantal cliënten dat geplaatst is op beschut werk, met name door inzet van een gespecialiseerde participatiecoach. • P-wet Werk (lasten € 45.000 N) Het re-integratiebudget wordt structureel opgehoogd met € 45.000. De cliënten van KempenPlus hebben meer begeleiding en trajecten nodig om eventuele uitstroom te realiseren. Daarnaast zal op 1 juli 2023 de Participatiewet worden gewijzigd, waardoor ook de bestaande reintegratieverordening aangepast en geactualiseerd zal worden. Kern van de wetswijziging is de uitbreiding van ondersteuningsmogelijkheden bij het realiseren van een geschikte werkplek. Cliënten en werkgevers kunnen aanspraak gaan maken op specifieke ondersteuning en begeleiding, bijv. in de vorm van jobcoaching, (vervoer) voorzieningen en werkplekaanpassingen. De verwachting is dat hierdoor de lasten voor re-integratie en participatie zullen toenemen.

Perspectievennota 2024-2027

• Programmabaten participatiewet BUIG (baten € 230.000 V) Het BUIG budget wordt ontvangen om de uitkeringen aan bijstandsgerechtigden te bekostigen. Het budget is gebaseerd op historische gegevens. Op basis van de meest actuele beschikking van het Rijk ontvangen we circa € 28.000 meer BUIG-budget. Bij de septembercirculaire 2023 wordt het Macrobudget definitief vastgesteld. Hierbij wordt rekening gehouden met een hogere baat van € 200.000. BB09 Administratieve wijzigingen (€ 16.000 V) Bij de 1e Burap 2023 en PPN 2024 zijn enkele administratieve correcties opgenomen die een structureel effect hebben en derhalve opgenomen in deze PPN 2024-2027. BB10 Wet Inburgering (€ 80.000 N, € 44.000 V) In onze meerjarenbegroting hebben we de uitgaven en inkomsten van de Specifieke uitkering Wet inburgering niet in evenwicht en niet gebaseerd op de laatste beschikking. Hierop stellen we de budgetten bij. Per saldo betekent dit € 36.000 hogere lasten. BB11 Maaien bermen en sloten (€ 30.000 N, dekking stelpost loon-prijs € 10.000 V) Voor het ecologisch maaibeheer (verschraling) in het buitengebied en aan de rand van de kernen werd meerjarig € 25.000 opgenomen in begroting 2023-2026. Acties geraamd boven op de toen bestaande wijze van maaien door Buitendienst en maaicontract aannemer. In 2023 werd de aanbesteding opgestart voor het gefaseerd maaien van bermen en sloten 2024 e.v.

(integraal ecologisch maaibestek) samen met gemeente Bladel om grotere inkoop-voordelen te behalen. Intussen zijn de prijzen binnen de sector GWW, groenafval en materieel sterk toegenomen. Voor het verder verschralen van bermen door maaibeheer van eigen Buitendienst en aannemer is niet € 25.000 maar € 35.000 nodig, dus structureel € 10.000 meer. Dit wordt gedekt uit de stelpost loon-prijs. Het areaal sloten en greppels is toegenomen door vooral aanleg/verbetering infrastructuur (N69, Diepveldenweg, fietspaden, infiltratiesysteem Maay-Looerheideweg Plan ‘Koolen’, berging Liskes). Verder waren diverse greppels dichtgegroeid met als gevolg hinder voor grondgebruikers en soms stagnatie van afvoer of onvoldoende berging. Overhangende beplanting in greppels hindert ook het bermbeheer. Om verschraling te bevorderen is het nodig om meer maaisel af te voeren. Het verschralen van sloten en greppels door maaien en afvoeren bevordert de kruidenontwikkeling en zorgt dus voor meer biodiversiteit. Voor het gefaseerd maaien van sloten en greppels is structureel € 20.000 meer nodig BB12 Brede Specifieke Uitkering (SPUK) sport, gezondheid, cultuur (€ 0 N, € 150.000 V) In de periode 2023 – 2026 ontvangen we vanuit het Rijk een specifieke uitkering ten behoeve van sport- en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis.

In totaal is voor het tijdvak 2023 – 2026 ca € 1.130.000 toegekend. De bijdrage voor tijdvak 2024 – 2026 is de toekenning respectievelijk € 297.000, € 297.000 en € 235,000. In onze begroting hebben we reeds uitgaven die vallen binnen deze regeling opgenomen van € 150.000. Het resterende deel wordt gereserveerd op de balans. In het najaar 2023 wordt een integraal plan opgesteld voor verdere invulling van deze middelen. Overigens zijn een aantal inkomsten die nu via de SPUK gaan lopen eerder via de algemene uitkering of andere regelingen ontvangen. Sommige onderdelen zullen mogelijk nog verwerkt gaan worden in de meicirculaire 2023.We hebben hier zoveel mogelijk reeds rekening mee gehouden. BB13 Uniformeren budget dorpsondersteuners (€ 20.000 N) Vanaf 2023 beschikken dorpskernen ’t Loo en De Weebosch over eenzelfde budget als Riethoven, Westerhoven en Luyksgestel om 8 uur per week dorpsondersteuning te realiseren. BB14 Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (€ 383.000 N, € 383.000 V) De gemeente heeft veel taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Met de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid (CDOKE) kan de gemeente medewerkers aannemen en/of externe deskundigen inhuren. Dit kan voor meerdere jaren.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=GemeenteBergeijk&id=f20a4d4a-dc3b-4765-8169-2802cc6f6694