Bijlage BErgeijkENERGY evaluatie 2022 en uitvoeringsprogramma 2023

Uitvoeringsprogramma

2023

Datum: 1 oktober 2022

Uitvoeringsprogramma 2023

2

Inhoud Inleiding ................................................................................................................................................... 5 1.

Ontwikkelingen klimaat en energietransitie ...................................................................................... 6 1.1 Landelijk ..................................................................................................................................... 6 1.2 Provinciaal .................................................................................................................................. 7 1.3 Regionaal ................................................................................................................................... 8 1.4.1 Subregionaal: Kempengemeenten.......................................................................................... 9 1.4.1 Subregionaal: Klimaatportaal ................................................................................................ 10 1.5 Lokaal: Bergeijk ........................................................................................................................ 11

2.

Stand van zaken uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022 ................................................. 21

3.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2023 ............................................................................ 24

Bijlage 1 Stand van zaken per project ................................................................................................... 26 1.

Duurzaam Gebouwde omgeving ................................................................................. 26

2.

Duurzaam Werken ....................................................................................................... 35

3.

Duurzame Mobiliteit ..................................................................................................... 38

4.

Duurzame gemeente ................................................................................................... 40

5.

Hernieuwbare energie ................................................................................................. 41

6.

Klimaatadaptatie .......................................................................................................... 47

Uitvoeringsprogramma 2023

3

Uitvoeringsprogramma 2023

4

Inleiding Afgelopen jaar zijn steeds meer mensen zich zorgen gaan maken over de stijgende energierekening en onze afhankelijkheid van het buitenland voor de levering van gas. De roep om besparen op de energiekosten en meer productie van duurzame energie in eigen land om minder afhankelijk te zijn is daarmee urgenter geworden. We zien dat terug in het landelijk beleid. Men wil een versnelling van de energietransitie. Met name voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving en de opwek van grootschalige duurzame energie wordt gekeken naar decentrale overheden zoals gemeenten. Zij gaan voor een belangrijk deel deze versnelling organiseren. In de gemeente Bergeijk streven we ernaar om in 2030 energieneutraal te zijn en daarmee de uitstoot van CO2 te reduceren. Het programma BErgeijkENERGY geeft inzicht in hoe we dat de komende jaren willen bereiken. Het programma omvat een groot aantal projecten. Jaarlijks stellen we het uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY op en leggen dat voor aan de gemeenteraad. We doen dit op basis van de ervaringen van afgelopen jaar en ontwikkelingen die er ontegenzeggelijk plaatsvinden op het gebied van de energietransitie. Ook de ontwikkelingen in het Rijksbeleid zullen een uitwerking hebben op het uitvoeringsprogramma. Hierdoor zullen zich nieuwe projecten aandienen.

De projecten worden vervolgens uitgewerkt, beoordeeld en opgenomen in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. In december 2021 is het uitvoeringsprogramma’s voor 2022 vastgesteld. Zoals we in het programmaplan BErgeijkENERGY hebben afgesproken, komen we aan het eind van 2022 terug bij de gemeenteraad met de resultaten tot nu toe en stellen een nieuw uitvoeringsprogramma voor het jaar 2023 vast. In het onderliggende document vindt u: • •

•

De stand van zaken van de projecten zoals voorgesteld in het uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022. Het meetpunt van deze stand van zaken ligt op 1 september 2022. De cijfers uit de Klimaatmonitor 2020 zijn ons ijkpunt als het gaat om het energieverbruik, de opwek van hernieuwbare energie en de (reductie in) uitstoot van CO2 van de gemeente Bergeijk. Het uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2023.

Uitvoeringsprogramma 2023

5

1. Ontwikkelingen klimaat en energietransitie De opwarming van de aarde is nu overal op aarde merkbaar en de oorzaak is de menselijke uitstoot van broeikasgassen. De recentste rapporten van het IPCC laten zien dat het steeds moeilijker wordt om de opwarming van de aarde tot 1,5 graad te beperken, en dat ook een scenario van 1,5 graad opwarming al grote consequenties heeft voor de volgende generaties. Door het gebruik van fossiele brandstoffen terug te dringen kunnen we CO2 uitstoot beperken. Op die manier kunnen we de negatieve klimaatgevolgen nog tot een bepaald niveau beperken.

1.1 Landelijk De stijging van de gasprijzen sinds de zomer van 2021, afbouwen van de gaswinning in Groningen, het schokkende IPCC rapport, overstromingen in Limburg in 2021, toenemende droogte en het uitbreken van de oorlog in Oekraïne hebben ervoor gezorgd dat de noodzaak op de uitvoering van het Nederlandse Klimaatakkoord groter is geworden. In het ontwerp Beleidsprogramma Klimaat kondigt het kabinet aan verschillende instrumenten in te zetten. Dan gaat het om subsidiëren, normeren en beprijzen. Het doel voor de vermindering van CO2uitstoot voor 2030 in de Klimaatwet wordt aangepast naar minstens 55% CO2 reductie. Het beleidsprogramma is per sector verder uitgewerkt. Voor de gemeente zijn met name de plannen voor de sectoren mobiliteit, elektriciteit (energiesysteem) en gebouwde omgeving van invloed.

Gebouwde omgeving Als onderdeel van het Beleidsprogramma Klimaat worden voor de gebouwde omgeving de plannen kenbaar gemaakt in het Programma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving (juni 2022). Doel is meer besparen en isoleren. Met een prioriteit voor mensen met een smalle beurs en een energetisch slecht geïsoleerd huis. Om huishoudens te kunnen bereiken die aanvullende ondersteuning nodig hebben, zet het isolatieprogramma ook in op een lokale aanpak (Nationaal isolatieprogramma). Er komen extra middelen naar de gemeenten om lokale isolatieaanpakken te ondersteunen. Gemeenten krijgen de ruimte om aan te sluiten bij de al bestaande aanpak, instrumentenkeuze en infrastructuur. De middelen voor de lokale aanpak komen bovenop middelen die al uitgetrokken is voor hulp in energie besparen voor huishoudens die het hardst getroffen worden door de stijgende gasprijzen. Gemeenten worden ondersteund bij de lokale warmtetransitie zowel met middelen als met begeleiding. Woningen met Energielabels E, F en G worden uit gefaseerd. Begrippen als betaalbaarheid en woonlastenneutraliteit worden uitgewerkt. Energiearmoede Vanuit het Rijk is er in 2021 en 2022 ook aandacht voor de problemen bij huishoudens met minder financiële draagkracht en een hoog energieverbruik door energetisch slechte woningen.

Eind 2021 worden er middelen ter beschikking gesteld aan de gemeenten om energiearmoede aan te pakken. Deze middelen kunnen ingezet worden voor bijvoorbeeld energiebespaaradvies of energiebesparende maatregelen. Hiermee kunnen bewoners aan de slag om hun energierekening te verlagen. Halverwege 2022 worden hier nog eens extra middelen voor vrij gemaakt vanuit het Rijk. De gemeente heeft tot 31 december 2023 de tijd om hiervoor plannen te maken en deze uit te voeren.

Uitvoeringsprogramma 2023

6

Deze middelen bestaan dus naast de financiële energietoeslag waar inwoners met energiearmoede aanspraak op kunnen maken.

Energiesysteem In het totale energiesysteem, inclusief thema’s als warmte & mobiliteit, krijgt ‘elektriciteit’ een steeds grotere rol. De vraag naar elektriciteit vanuit de industrie, mobiliteit en de gebouwde omgeving is de afgelopen jaren zeer significant gestegen. Tegelijkertijd moet in de energietransitie steeds meer elektriciteit gehaald worden uit duurzame energiebronnen zoals grootschalige zonne- en windenergie. De druk op het elektriciteitsnet wordt steeds groter en moet daarop worden aangepast. Het kabinet zoekt naar snelle oplossingen op korte termijn, maar kijkt ondertussen ook naar wat er op lange termijn tot 2050 nog nodig is om het elektriciteitsnet betrouwbaar te houden en ervoor te zorgen dat er weer structurele capaciteit ontstaat. (Programma Energie Hoofdstructuur en Nationaal Energie Systeem 2050). Het Rijk, netbeheerders en andere stakeholders steken de komende jaren tientallen miljarden in het uitbreiden van de capaciteit van het reguliere elektriciteitsnet, maar investeren tegelijkertijd ook in alternatieve oplossingen zoals bijvoorbeeld de productie van groene waterstof via windparken op zee. Klimaatadaptatie In 2014 zijn landelijke klimaatadaptatie doelen gesteld in de Bestuursovereenkomst Deltaprogramma, welke gelden voor alle Nederlandse overheden.

Doel: In 2050 moet heel Nederland volgens het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie klimaatbestendig ingericht zijn. Om dat te bereiken, moet ruimtelijke adaptatie in het beheer, het onderhoud en de inrichting van de leefomgeving geborgd worden. Dat doen de overheid en private partijen via wetten, visies, plannen en standaarden. In het Deltaprogramma 2022 geeft aan dat we Nederland moeten beschermen tegen hoogwater en overstromingen, zorgen voor voldoende zoetwater en bijdragen aan een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van ons land.

1.2 Provinciaal De Provincie Noord-Brabant heeft in navolging van het Klimaatakkoord ook de ambitie om in 2050 100% duurzame energie te gebruiken (Omgevingsvisie, 2018) waarvan 50% al behaald moet zijn in het jaar 2030. Om deze ambitie te behalen is het nodig om de komende jaren een versnelling in te zetten. In februari 2021 is daarom het ‘Uitvoeringsprogramma Energie 2021-2023’ (een herijking van de vorige versie) vastgesteld om ervoor te zorgen dat de versnellingen ook kunnen gaan plaatsvinden. De Provinciale doelen uit de Brabantse Omgevingsvisie (2018) en de Brabantse Energieagenda 2019-2030 (2018) zijn hierbij leidend. Toch ziet de Provincie haar rol als enigszins beperkt, aangezien het grootste gedeelte van de opgave gerealiseerd moet worden door andere overheden (het Rijk en de gemeenten). De Provinciale rol is vooral gericht op het houden van (boven)regionaal (ruimtelijk) overzicht en regionaal handelingsperspectief ten opzichte van de gemeenten en de uitvoer van het Klimaatakkoord. Ook op Provinciaal niveau spelen ontwikkelingen ten aanzien van de energietransitie. Zo wordt er onderzoek uitgevoerd- en gewerkt aan het ‘toekomstige Brabantse Energiesysteem’ met bijbehorende infrastructuur voor 2050. De Provincie heeft een aantal kernactiviteiten waarbij men ondersteuning biedt ten aanzien van energietransitie.

Uitvoeringsprogramma 2023

7

•

•

•

De Provincie is bestuurlijk en ambtelijk betrokken bij het opstellen van de RES voor de MRE. Ze helpt mee in de lobby voor oplossingen aangaande problemen die ontstaan zijn (bijv. congestie), is medefinancier voor bepaalde concrete projecten en biedt daarnaast ook (ambtelijke) capaciteit en denkkracht om de RES te herijken, maar ook om tot daadwerkelijke uitvoering te komen. In het kader van de versnelling verduurzaming gebouwde omgeving wordt er ondersteuning geboden aan gemeenten. Het ‘Expertise Team Warmte’ organiseert sprintsessies voor de duurzaamheidsambtenaren van de MRE-regio rondom de uitvoeringsorganisatie die nodig is om de warmtetransitie organiseren. Verder ondersteunt de Provincie de afzonderlijke gemeenten nog bij kleine- en grote energieprojecten. Bij het proces voor grootschalige opwek in de Kempen, zijn ze via de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) betrokken bij een onderzoek naar waterstoftoepassingen in de Kempen en denken ze, als aandeelhouder van de netbeheerder, mee met mogelijke oplossingen voor de netcongestie.

Tot slot zijn er ook ontwikkelingen die van invloed zijn op de aanpak van de energietransitie in Bergeijk. De Provincie heeft een nieuwe omgevingsverordening in voorbereiding en verwacht deze vast te stellen per 1 januari 2023. In deze verordening schetst men onder andere dat Gesloten Bodemenergiesystemen (GBES) op steeds grotere schaal in de Brabantse bodem worden geïnstalleerd. Op plaatsen waar deze systemen tot in de diepere grondwaterlagen reiken, ontstaan risico’s voor de kwaliteit van het drinkwater voor nu en in de toekomst (bijv. door lekkages van leidingen of het doorsijpelen van vervuilingen uit ondiepere grondlagen naar diepere (grond)waterlagen). In de nieuwe omgevingsverordening worden daarom regels gesteld aan de maximale diepte voor het verrichten van handelingen in de bodem, zoals boringen, grond- of funderingswerken en regels voor GBES (warmtetoevoeging en -onttrekking). Deze regels zijn erop gericht dat de beschermende kleilaag niet wordt doorboord en dit heeft voor de Kempen grote gevolgen. Het is praktisch vanaf 2023 onmogelijk om in de Kempen GBES te realiseren om te ondersteunen bij de warmtevraag. Naast de energietransitie zet de Provincie zich ook in voor de klimaatadaptatie. De Provincie wil hierin koploper zijn en ondersteunt de RES-regio’s en gemeenten hierbij.

De resultaten van de stresstesten en overige goede voorbeelden worden gedeeld via de website https://www.klimaatadaptatiebrabant.nl/voorbeelden/overzicht. Ook heeft de Provincie budget gereserveerd ter ondersteuning van de klimaatadaptatie.

1.3 Regionaal De regionale samenwerking heeft vooral betrekking op de samenwerking met de 21 gemeenten van de Metropoolregio Eindhoven (MRE), de Provincie Noord-Brabant, Enexis netbeheer en Waterschappen ‘de Dommel’ en ‘Aa en Maas’. De regio is onderverdeeld in vier subregio’s; De Kempengemeenten, De Peelgemeenten, het Stedelijk Gebied en de A2-Gemeenten. Regionale Energie Strategie (RES) voor de Metropoolregio Eindhoven Als onderdeel van het Klimaatakkoord vraagt de Rijksoverheid aan de 30 RES-regio’s om een versie van de Regionale Energiestrategie (RES) op te stellen. De RES-regio’s zijn aan zet om ieder binnen hun mogelijkheden een significante bijdrage te leveren aan de energietransitie ten aanzien van energiebesparing, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en de grootschalige opwek van duurzame elektriciteit. De RES richt zich op de ambities voor 2030, maar geeft waar mogelijk een doorkijk naar 2050. Eind 2021 is de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 vastgesteld voor de Metropoolregio Eindhoven (MRE). Medio 2022 is gestart om de gezamenlijke afspraken en ambities in de praktijk te brengen door middel van het Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma (S&UP) RES MRE. Het S&UP biedt het totaaloverzicht van de wijze waarop we in de MRE-regio samenwerken op het vlak van de Uitvoeringsprogramma 2023

8

energietransitie en concrete stappen zetten in de uitvoering. We werken intensief samen met gemeenten, Provincie, Waterschappen, de netbeheerder(s) en diverse betrokken stakeholders. De hoofdlijnen zijn samengevoegd in het S&UP en beschrijft de basisbeginselen van onze gezamenlijke samenwerking in opmaat naar een herijkte RES. Als vervolg op de RES 1.0 werken we in formele zin momenteel toe naar een zogenaamd ‘RES Voortgangsdocument’ naast de formele RES-herijking in de vorm van de RES 2.0 (en zo verder). Noem het een tussentijds status-rapport. Het RES Voortgangsdocument dient uiterlijk op 1 juli 2023 te worden aangeboden aan het Rijk. Het eerder genoemde S&UP voor onze regio is de opmaat naar dit document. Als gemeente Bergeijk zijn en blijven we, mede door onze kennis/ervaringen aangaande het opstellen van een beleidskader voor grootschalige opwek en ook met het thema netcongestie, bestuurlijk- en ambtelijk nauw betrokken bij de RES. Per september 2022 is Bergeijk Bestuurlijk Voorzitter van de RES MRE.

1.4.1 Subregionaal: Kempengemeenten De Kempengemeenten werken op verschillende vlakken intensief samen. Zo is er, naast het beleid voor grootschalige duurzame energie, een grote verscheidenheid aan projecten die samen worden opgepakt c.q. waarbij kennis wordt gedeeld. Het gaat dan bijvoorbeeld om de verduurzaming van onze Kempische bedrijventerreinen en de uitdagingen die dit met zich meebrengt m.b.t. de congestie van het elektriciteitsnet. Klimaatvisie De Kempen In 2009 hebben de Kempengemeenten de gezamenlijke ambitie vastgesteld om energieneutraal te worden in 2025. Inmiddels hebben de andere Kempengemeenten het doel van sec energieneutraliteit nog steeds, maar het specifieke jaartal wordt niet langer benoemd. De gemeenteraad van Bergeijk heeft in een aangenomen motie (juni 2021) aangegeven dat de gemeente Bergeijk als aangepast doel voor de ambitie om energieneutraal te worden het jaar 2030 dient te hanteren en hiervoor ook inspanningen moet verrichten om dit doel te bereiken. De komende jaren zetten we als gemeente vol in op de besparing van energie, oplossingen voor het warmte-vraagstuk en de begeleiding van het proces tot realisatie van (grootschalige) duurzame energieopwekking binnen onze gemeente.

Grootschalige zonne- en/of windenergie in de gemeente Bergeijk De gemeenteraad van Bergeijk heeft het ‘beleid voor grootschalige zonne- en windenergie in de Kempen’ vastgesteld tijdens de raadsvergadering van 23 april 2020. De openstelling voor onbepaalde tijd van initiatieven voor zonne-energie op VAB-locaties (enkel binnen bestaand bouwvlak), op voorwaarde dat de bebouwing dusdanig wordt teruggedrongen dat deze past binnen de nieuwe bestemming, is reeds op 1 mei 2020 van kracht gegaan. Daarbij is tevens besloten om Bergeijk Zuid-West aan te wijzen als gebied voor de mogelijke ontwikkeling van grootschalige duurzame energieopwekking. Het voorkeursgebied is inmiddels geruime tijd gesloten voor de indiening van projectvoorstellen. In totaal hebben twee overgebleven initiatieven binnen de gestelde indieningstermijn een projectvoorstel bij de gemeente opgeleverd. De gemeenteraad heeft met de vaststelling van het beleid besloten om medewerking te verlenen aan maximaal één projectvoorstel in het voorkeursgebied. Het indienen van een gezamenlijk projectvoorstel was voor de overgebleven initiatieven niet opportuun en om die reden zijn beide projectvoorstellen inmiddels getoetst door het deskundigenpanel, zoals omschreven in het beleid- en toetsingskader, en voorzien van een eerste ronde van feedback.

Initiatiefnemers werken inmiddels aan verbeteringen van het projectvoorstel en dienen deze opnieuw in bij de gemeente.

Uitvoeringsprogramma 2023

9

Hierna volgt nog een meerjarig proces (in ieder geval doorlopend in 2023/2024) van o.a. verdere concretisering, afstemming, uitgebreid communicatie-traject, omgevingsvergunning en mogelijk de daadwerkelijke realisatie van een projectvoorstel. In dit traject wordt de Gemeenteraad betrokken doordat zij het definitieve projectvoorstel dienen te behandelen. Congestie van het elektriciteitsnet De term netcongestie, de ‘opstopping’ van het elektriciteitsnetwerk, is erg actueel in de Kempen. Het is sinds eind 2020 niet meer mogelijk voor grotere bedrijven (groter dan een kleinverbruik aansluiting) om een teruglever-overeenkomst voor duurzame energie te sluiten met de netbeheerder (in ons geval Enexis). Sinds februari 2022 heeft Enexis kenbaar gemaakt dat er ook voor de afname van elektriciteit geen offertes meer worden uitgegeven in de Kempengemeenten. In juni 2022 maakte netbeheerders TenneT & Enexis gezamenlijk bekend dat de Provincies Brabant & Limburg in zijn geheel op slot gaan voor zowel de teruglevering- als afname van energie (voor grootverbruikers) https://www.tennet.eu/nl/tinyurl-storage/nieuws/voorlopige-stop-voor-nieuwe-grootverbruikers-van-elektriciteit-innoord-brabant-en-limburg/. Voorgaande heeft naast gevolgen voor de energietransitie ook ernstige gevolgen voor het economisch klimaat en innovatiekracht van onze regio.

Kleinere initiatieven ondervinden vooralsnog geen hinder en kunnen nog een overeenkomst sluiten met de netbeheerder, maar het is niet uitgesloten dat wanneer er niks verandert dit in de toekomst ook tot problemen zou kunnen leiden. Aanvullend is het vanzelfsprekend tijdelijk niet meer mogelijk om energie op het elektriciteitsnet te leveren wat lastig is voor de in onze regio opgewekte grootschalige duurzame energie met behulp van windturbines en/of zonnevelden op land. Naast de gesprekken met de netbeheerders (Enexis & TenneT) om korte- en lange-termijn oplossingen te vinden voor deze problematiek, kijken we ook naar andere innovatieve mogelijkheden voor het transport (o.a. Waterstof) en/of opslag (o.a. batterijen) van duurzaam opgewekte energie. Samen met een bestuurlijke/ambtelijke kerngroep van de gemeente Bladel en Bergeijk, aangevuld met afvaardiging vanuit o.a. Enexis, Brainport Development en marktpartijen hebben we medio 2021 een werkgroep gevormd die zich bezighoudt met de zoektocht naar alternatieve oplossingen met als hoofddoelgroep de Kempische Bedrijventerreinen.

Deze werkgroep heeft verschillende doelen gesteld, zoals de lobby richting Provincie/Rijk/netbeheerders om een proeftuinstatus, de benodigde aanpassing van wet- en regelgeving, een technisch onderzoek naar mogelijke alternatieven/oplossingen door onderzoeksbureau Bilfinger Tebodin en ruimte om te experimenteren c.q. financiële middelen om het ook daadwerkelijk te kunnen realiseren. We richten ons in beginsel op de bedrijventerreinen ‘KBP’ in Hapert en ‘de Waterlaat’ in Bergeijk.

1.4.1 Subregionaal: Klimaatportaal Vanaf 2013 werken de gemeenten Bergeijk, Bladel, Cranendonck, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Nuenen, Reusel-De Mierden, Son en Breugel, Valkenswaard, Veldhoven en Waalre en waterschap De Dommel, drinkwaterbedrijf Brabant Water samen op het gebied van stedelijk waterbeheer in de zogenaamde werkeenheid Waterportaal ZOB. Inmiddels is de focus van Waterportaal ZOB verbreed richting klimaatadaptatie en het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Onderwerpen als wateroverlast, droogte en hittestress staan op de agenda. Er wordt dan ook niet meer gesproken over het Waterportaal ZOB maar het Klimaatportaal ZOB. Als Klimaatportaal ZOB werken we samen op het gebied van alle klimaatadaptieve projecten. Dit vraagt omschakeling in de inbreng van de gemeenten. Inbreng en actieve deelname vanuit andere delen dan de ” watermensen” van de betrokken gemeenten is daarmee cruciaal.

Uitvoeringsprogramma 2023

10

Het Klimaatportaal ZOB werkt samen op het gebied van communicatie klimaatadaptatie, klimaatbestendige bedrijventerreinen en de aanvraag van IMPULSgelden ter ondersteuning van klimaatadaptieve projecten.

1.5 Lokaal: Bergeijk 1.5.1 Programmaplan BErgeijkENERGY In 2018 is het programmaplan BErgeijkENERGY vastgesteld. Het programmaplan BErgeijkENERGY richt zich op energietransitie en hoe Bergeijk invulling gaat geven aan het bereiken van energieneutraliteit in 2030. Bij de energietransitie gaat het om klimaatmitigatie (klimaatverandering voorkomen). In 2020 is ook het onderdeel Klimaatadaptatie (aanpassen aan klimaatverandering) aan het programmaplan toegevoegd. Jaarlijks wordt voor de uitvoering van het programmaplan BErgeijkENERGY eind van het jaar een nieuw jaarprogramma voorgelegd aan de raad. In november 2021 is het uitvoeringsprogramma 2022 van het programmaplan BErgeijkENERGY aan de raad voorgelegd. Eind 2022 komen we terug met de resultaten tot dan toe en stellen we een nieuw uitvoeringsprogramma 2023 vast. BErgeijkENERGY is opgedeeld in Klimaatmitigatie en Klimaatadaptatie. Op het gebied van Klimaatmitigatie hebben we dit onderverdeeld in 5 thema’s: -

duurzaam gebouwde omgeving, duurzaam werken, duurzame mobiliteit, duurzame gemeenten hernieuwbare energie

De stand van zaken over de projecten die onder verschillende thema’s vallen vindt u in Bijlage 1 ‘Stand van zaken per project’. De resultaten die we in 2022 hebben bereikt zijn kort samengevat: • • •

•

• •

Tot 5 september 2022 zijn er 109 ontvankelijke aanvragen voor subsidie isolatiemaatregelen. Tot 5 september 2022 zijn er 124 aanvragen voor subsidie opwek duurzame maatregelen. Een grote stijging in het aantal warmtepompen. De 1046 huurders van woningcorporaties hebben begin 2022 allemaal een energiebespaarbox ter waarde van €70,- ontvangen. Slechts 9% heeft er uiteindelijk voor gekozen deze niet aan te nemen. Om inwoners met energiearmoede nog verder te ondersteunen willen we samen met de woningcorporaties door middel van energiecoaches deze groep inwoners nog verder ondersteunen. Bijvoorbeeld door de inzet van een klusteam die bij de mensen thuis kleinschalige energiebesparende maatregelen aan brengen. Met de gidsen van KempenEnergie die bij de huurders een binnenklimaatscan uitvoeren naar het energieverbruik, woon- en leefklimaat, toepassen eenvoudige energiebesparingsmogelijkheden, energiezuinig woongedrag, aanwezigheid van energieslupers en het geven van energiebesparende tips. In samenwerking met Kempenenergie is in mei 2022 een Woonexpo 2022 op het Hof in Bergeijk georganiseerd. Opkomst 600 bezoekers.

KempenEnergie organiseert ook in 2022 EnergieLoketten, Informatiebijeenkomsten en/of OnlineEnergieWorkshops, publicaties in de regionale huis-aan-huisbladen, maandelijkse nieuwsbrieven, energiekrant als speciale bijlage bij de Eykelbergh, neemt deel aan jaarmarkten en beurzen, voert Energiescans uit bij inwoners en ontwikkelt Energieserviceproducten.

Uitvoeringsprogramma 2023

11

•

•

• •

• • • •

• • •

Nieuwe leden van Kempenenergie ontvangen een gratis energiescan voor hun woning. In 2021 hebben 74 huiseigenaren een Energiescan laten uitvoeren. In 2022 hebben we de inwoners 110 gratis energiescans aangeboden zonder dat zij lid hoeven te worden. Hiermee krijgen ze inzicht in de te nemen maatregelen voor een reductie in hun energieverbruik. Tot 5 september 2022 zijn er 34 aanvragen voor een duurzame lening toegezegd voor ruim €400.000. De verwachting is dat de reservering van €500.000 dit jaar wordt uitgeleend. De uiteindelijke aanvraag met een financiële toets wordt door SVn verzorgd. Uitvoeringplan met een gestructureerde en doordachte aanpak en planning voor o.a. de communicatie(middelen). Uitvoeringsplan en communicatieplan “Mee doen TVW” is opgesteld. Eind 2021 zijn 3 BEgreen initiatieven beloond. In de loop van 2022 zijn op initiatief van een inwoonster 29 boomspiegels geadopteerd door inwoners. Bij de Dorpsmoestuin in Riethoven zijn schepjes, schoffels, handschoenen en bezems voor kinderen aangeschaft. Het Bakkerijmuseum ontwikkelt een levend ganzenbordspel dat stimuleert om buiten te spelen en waar ook groen, duurzaamheid en klimaat aan de orde komt. Regentonnenactie in Riethoven, in het kader van bewustwording bij inwoners met betrekking tot klimaatadaptatie. Van de openbare verlichting zijn er in 2022 in totaal 366 armaturen vervangen.

Daarmee komt het totaal na uitvoeringsjaar 2022 op 4208 led armaturen (=75%) Het plan voor het verduurzamen gemeentelijk vastgoed is opgesteld. Kempisch Ondernemers Platform (KOP) project verduurzaming van bedrijventerreinen is van gestart gegaan op de Waterlaat in Bergeijk. Samenbrengen- en verenigen van bedrijven is voltooid en eerste kopgroep is aan de slag gegaan met het project. Informatie- en energiebesparing plichtige bedrijven worden gecontroleerd op hun bijdrage. De RES 1.0 is unaniem vastgesteld en men werkt nu aan een ‘RES Voortgangsdocument’ (als tussenstap) ter voorbereiding van de herijking van de RES (versie 2.0). Twee overgebleven projectvoorstellen voor grootschalige opwek in het voorkeursgebied Bergeijk Zuid-West zijn voor een eerste maal voorzien van feedback. Initiatiefnemers kregen de mogelijkheid te werken aan verbeteringen en opnieuw in te leveren bij de gemeente (zie voorlopige planning op de website). Voor de uitvoering van de projecten in 2022 hadden we vooraf een begroting gemaakt. Deze begroting is in de loop van 2022 iets gewijzigd. Hierdoor lijkt het dat er minder budget zal worden uitgegeven. De redenen hiervoor zijn: • De opstart van een geprofessionaliseerd Energiewerkburo door KempenEnergie duurt langer dan gedacht. Inmiddels heeft KempenEnergie twee gelieerde coöperaties opgericht KempenDuurzaam en KempenStroom.

• Er was nog geen geschikt moment dat we konden starten met het in 2021 genoemde draagvlakonderzoek. In het vervolg noemen we dit het project “Samen-aan-de-slag”. Het idee hiervan is dat wanneer er zich een moment voordoet dat er ‘samen met de buren aan de slag’ gegaan kan worden om bijvoorbeeld uit te zoeken wat de (isolatie)opties zijn (zonder tijdsdruk om daadwerkelijk uit te voeren) dit zeker toegevoegde waarde heeft. Zowel met KempenDuurzaam als met de RES zijn we aan het onderzoeken of we hier iets voor kunnen opzetten. • Het begrote budget voor de Subsidie Duurzame maatregelen wordt wel fors overschreden. Oorzaak hiervan is de toename van het aantal aangeschafte warmtepompen. • De kosten voor de rapportage uitgevoerd door het Energieburo voor verdere verduurzaming gemeentelijke gebouwen valt iets gunstiger uit. • Geen bijdrage aan de Energie-en Informatiebesparingsplicht door extra financiële bijdrage van het Rijk in de richting van de Omgevingsdiensten ter versnelling van de regeling. Hiermee vervalt onze gemeentelijke bijdrage. • Benodigd budget voor innovaties m.b.t. opwek en duurzame opslag van elektriciteit is €7500 minder dan begroot doordat we o.a. door de congestieproblematiek nog geen definitief beeld hebben bij een concreet grootschalig initiatief in het voorkeursgebied Bergeijk Zuid-West.

Uitvoeringsprogramma 2023

12

Zoals het er nu uit ziet is voor de uitvoering van de projecten in 2022 is ongeveer €379.970 nodig. Dit is minder dan we hadden begroot (€414.750). In 2018 is de duurzaamheidsreserve vastgesteld. Deze duurzaamheidsreserve hebben we in 2021 aangevuld met €195.000 zodat we de projecten in 2022 konden doorzetten. Ook in 2023 zullen we budget nodig hebben om de bestaande succesvolle projecten door te zetten en te blijven uitvoeren. Daarnaast willen we ook weer een aantal nieuwe projecten opstarten. Voor de uitvoering van de bestaande en nieuwe projecten hebben we een budget geraamd van €579.500 voor 2023. Nieuwe projecten die we willen opstarten in 2023 zijn: • •

•

• •

•

•

De aanpak van energiearmoede is prioriteit. We gaan aan de slag om inwoners op dit vlak te ondersteunen met advies, uitvoering en energiebesparende middelen. Mee doen TVW. Het uitvoering/communicatie plan met een aanpak hoe we de inwoners kunnen stimuleren om samen met verduurzaming aan de slag te gaan zal eind 2022 opgeleverd worden. Hieruit volgen een aantal activiteiten zoals gerichte communicatie, samen-aan-deslag activiteiten etc. Ondersteuning van Kempenenergie. We investeren in het verder professionaliseren van KempenEnergie en in haar gelieerde coöperaties zoals KempenDuurzaam. KempenDuurzaam kan de gemeente ondersteuning bieden in het ontzorgen van inwoners bij het verduurzamen van hun woning. Een mogelijk “samen-aan-de-slag” project met woningbezitters over het aanpakken van een “klaar-voor-aardgasvrij” woning uitvoeren samen met KempenDuurzaam. Tegelijkertijd vraagt deze tijd om doorpakken en hebben we behoefte aan meer ondersteuning om de energietransitie aan te pakken. KempenEnergie kan hier met al haar vrijwilligers niet altijd aan voldoen. Mogelijk geven de projecten die vanuit de RES worden opgestart aanleiding om daar aan deel te nemen. Zodat we grotere slagen kunnen slaan. We denken dan aan deelname Groene Zone isoleren 2.0.

Op basis van de rapportage naar het energieneutraal maken van de gemeentelijke gebouwen gaan we een plan maken hoe we dit gefaseerd gaan aanpakken. Hierbij moeten we aansluiten bij de regelingen die vanuit de Rijksoverheid worden gemaakt. Vervolg van projecten uit de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatiestrategie, o.a. ‘de regentonactie per kern’ en deelname aan het NK Tegelwippen.

Conclusie De conclusie aan het einde van 2022 is dat er veel gaande is in de energietransitie. En dat heeft zijn weerslag op de plannen van de gemeente. Door externe omstandigheden is energiearmoede prioriteit nummer 1 geworden in 2022. Veel mensen gaan gebukt onder de stijgende energielasten. Tegelijkertijd schiet de vraag naar warmtepompen en isolatie omhoog. Dit heeft weer effect op onze budgetten voor subsidie op duurzame maatregelen. Met de komst van een nieuw kabinet en de ontwikkelingen op het gebied van energie en grondstoffen worden versneld plannen gemaakt door het Rijk. Voor het uitvoeren van het Klimaatakkoord stelt het Rijk middelen ter beschikking aan de gemeenten. Deze middelen komen via het gemeentefonds beschikbaar en zullen bij goedkeuring door de Raad in de reserve Duurzaamheid gestort worden. Het Rijk komt daarmee tegemoet aan de wens van gemeenten om uitvoeringslasten te vergoeden. Tot en met 2030 stelt het Rijk in totaal ruim €5,6 miljard beschikbaar voor de uitvoeringslasten van decentrale overheden. Zo wordt de continuïteit geborgd. Voor Bergeijk betekent dit dat er tot 2030 ruim 6 miljoen beschikbaar komt om aan de uitvoer energietransitie te werken.

Uitvoeringsprogramma 2023

13

Daarnaast werkt het Rijk aan de begrippen betaalbaarheid en woonlastenneutraliteit. Deze uitwerking beoogt een uniforme uitleg te formuleren hoe met betaalbaarheid en woonlastenneutraliteit kan worden omgegaan. De vraag naar betrouwbare informatie wordt steeds groter. Inwoners willen weten waar ze moeten beginnen, hoe zij van het gas af kunnen, wat betrouwbare leveranciers zijn, wat het gaat kosten en welke financieringsmogelijkheden er zijn. Op lokaal niveau is Vereniging KempenEnergie een belangrijke partner om inwoners van deze informatie te voorzien. Maar het is een vrijwilligersorganisaties die zich ter degen beseft dat de vraag vanuit de Kempengemeenten de komende jaren groot is. Hier proberen zij zich op voor te bereiden door gelieerde corporaties op te zetten die de vraag naar informatie en ontzorging op kunnen pakken. Dit vraagt veel van KempenEnergie: voldoen aan de vraag vanuit de gemeenten en tegelijkertijd een professionele organisatie opzetten. Als gemeente ondersteunen we dit proces maar tegelijkertijd is het soms nodig om externe aanbieders van informatievoorziening en ontzorging in te schakelen. In combinatie met het aanbod van KempenEnergie kunnen we daarmee voldoen aan de vragen vanuit de inwoners de komende jaren. De congestie-problematiek van het elektriciteitsnet heeft negatieve effecten voor de gehele energietransitie.

Nu blijkt dat het de komende jaren naar alle waarschijnlijkheid nog onmogelijk zal zijn om energie terug te leveren, maar ook om energie af te nemen (vooralsnog enkel voor grootverbruikers) heeft dit grote gevolgen voor tal van projecten. Voorbeelden zijn de onmogelijkheid tot het realiseren van zonnepanelen op grote bedrijfsdaken, beperking van grootschalige zonne- en wind-projecten op land, de onmogelijkheid voor bedrijven uit te breiden en zelfs de onmogelijkheid tot nieuwbouw van bedrijfspanden. Dit laatste omdat in dat geval een (nieuwe) aansluiting c.q. overeenkomst met de netbeheerder moet worden gesloten en dat is niet meer mogelijk. Wat de effecten precies zijn en op welke termijn het probleem zal zijn opgelost blijft op dit moment gissen. De overheden, netbeheerders en marktpartijen zetten momenteel alles op alles op om met name de korte- en middellange termijn problemen op te lossen. Zo zijn de netbeheerders momenteel bezig, als opdracht van het Rijk en de ACM, met een probleemanalyse om te kijken waar de grootste knelpunten zitten en/of waar men eventueel kan versnellen. De lange termijn oplossingen duren helaas nog vele jaren en er worden daarbij termijnen genoemd van >2032. Dat dit probleem nog lange tijd bij ons blijft en voor veel facetten van de energietransitie gevolgen heeft is evident.

Het is aan ons als regio om creatief te denken en te bezien of er innovatieve/alternatieve oplossingen mogelijk zijn om op die manier toch e.e.a. te kunnen realiseren.

1.5.2 Resultaat CO2 en Energieverbruik Bergeijk in de Klimaatmonitor De presentatie van de cijfers met betrekking tot het energieverbruik en CO2 uitstoot worden geleverd op basis van de Klimaatmonitor. https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/ De gegevens van de Klimaatmonitor komen van verschillende bronnen en hebben verschillende doorlooptijden totdat zij openbaar gemaakt kunnen worden op deze portal. Om die reden kunnen half 2022, ten tijde van het opstellen van dit verslag, de gegevens getoond worden tot en met 2020; Een uitzondering daarop zijn de cijfers van opgewekte zonnestroom; die worden gepresenteerd tot en met 2021; De trends in het energiegebruik van Bergeijk worden weergegeven in TJ (Terrajoule), een maat voor energie die het mogelijk maakt verschillende energiedragers als aardgas, elektriciteit, warmte en voertuigbrandstoffen bij elkaar op te tellen/ te vergelijken.

Uitvoeringsprogramma 2023

14

In hoofdstuk 2 en 3 is bij de lijst van projecten die in het kader van het programmaplan BErgeijkENERGY worden uitgevoerd een inschatting gemaakt wat ieder project oplevert aan vermindering van de CO2 uitstoot. Na uitvoering wordt dit uiteindelijk zichtbaar in de cijfers die in de Klimaatmonitor staan. Jaarlijks zal de totale uitstoot daardoor dalen.

Uitvoeringsprogramma 2023

15

Totale Energieverbruik Het totale energieverbruik in Bergeijk in 2020 1345 TJ (2019: 1559 TJ (2018:1545 TJ). Er is dus een afname van energieverbruik van 1559 TJ naar 1345TJ. Dit cijfer kan afwijken van getallen die in eerder verslagen zijn genoemd. Gedurende het jaar krijgt de Klimaatmonitor bijgestelde gegevens door, vandaar dat hier een afwijkend getal vermeld kan worden in vergelijking met eerdere verslagen. In onderstaande grafiek 1 wordt het verbruik naar toepassing aangegeven. Sinds vorig jaar geeft men ook aan wat het verbruik van hernieuwbare warmte en zonnestroom 'achter de meter' is. Dit wordt gedaan omdat van veel hernieuwbare warmte en zonnestroom 'achter de meter' men niet weet in welke hoofdsector deze worden verbruikt. De opgewekte energie wordt direct gebruikt in de woning, bedrijf of instelling. De algemene tendens blijft dat het energieverbruik bij de sectoren gebouwde omgeving, industrie en landbouw ieder jaar afneemt. Wat opvalt t.o.v. 2019 is dat er in de sector Verkeer en vervoer een afname van 164 TJ is te zien. Dit heeft natuurlijk alles te maken met de coronapandemie. Het gebruik van energie wordt sterk beïnvloedt door de temperatuur. Hoe kouder de winter hoe meer verwarming en dus gasgebruik, hoe warmer de zomer, hoe meer elektriciteitsgebruik door airco’s.

Bij woningen is hiervoor een correctie toegepast, bij commerciële en publieks gebouwen gebeurt dit niet. In de onderstaande grafiek valt het energieverbruik voor industrie 2019 en 2020 weg in de grafiek 1. Deze moet respectievelijk 134TJ in 2019 en 126 TJ in 2020.

Grafiek 1: Het totale energieverbruik in Bergeijk verdeeld over de hoofdsectoren

Uitvoeringsprogramma 2023

16

Bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/Dashboard/Energiegebruik/Totaal-bekend-energiegebruik--41/

Hernieuwbare Energie Het totaal aan hernieuwbare energie is 145 TJ in 2020 (147 TJ in 2019). Hernieuwbare energie is duurzame energieopwekking voor elektriciteit, warmte en vervoer. Hernieuwbare energie wordt opgewekt met zonnepanelen, windmolens, geothermie, biogas of biomassa. Met name het aandeel zonnestroom is verder toegenomen. In totaal wordt er in 2021 89 TJ (2020 72 TJ, 2019: 39 TJ, 2018:27 TJ, 2017 15 TJ) aan hernieuwbare elektriciteit (voornamelijk zonnestroom) opgewekt. In de onderstaande grafiek is te zien dat het aantal TJ voor hernieuwd warmte daalt. Van 73 TJ in 2019 naar 54 TJ in 2020. De verklaring hiervoor die is opgevraagd bij de Klmaatmonitor is dat dit te maken heeft met de verwerking van de CBS gegevens door de Klimaatmonitor. In Bergeijk en de regio is niets veranderd. Maar het totaal aan opgewekte warmte in de provincie (bron: CBS) is omlaag gegaan. De klimaatmonitor verdeelt dat provinciale getal over gemeenten naar rato van het opgesteld vermogen. Dus alle regio’s en gemeenten krijgen dezelfde provinciale daling te zien. Naast de 70TJ elektriciteit die is opgewekt door zonnestroom geeft men aan dat 1 TJ is opgewekt in een biomassa WKK-installatie. Het gaat hier om een agrarisch bedrijf die een biomassa ketel heeft sinds 2019 voor de verwarming van zijn stallen (vleeskuikens) is. Zie grafiek 3. Het aandeel biobrandstof voor het vervoer is gedaald.

Dit heeft alles te maken met de verminderde vervoersbewegingen tijdens de coronapandemie.

Uitvoeringsprogramma 2023

17

Grafiek 2: Hernieuwbare energie

Bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/hernieuwbare-energie/

Uitvoeringsprogramma 2023

18

Grafiek 3: Hernieuwbare elektriciteit

Bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/hernieuwbare-energie/ In de onderstaande grafiek is zichtbaar dat in 2020 het verschil tussen duurzaam opgewekte energie en het energieverbruik in Bergeijk 1200 TJ is. Grafiek 4 Energieneutraal

Uitvoeringsprogramma 2023

19

CO2 uitstoot We zijn in 2018 met het programma BErgeijkENERGY gestart. Tabel 3 laat het verloop in CO2-uitstoot zien. Grafiek 5 toont de CO2 uitstoot per sector volgens de Klimaatmonitor in Bergeijk. Tabel 3: CO2 uitstoot Bergeijk totaal

Jaar

CO2 % daling uitstoot t.o.v. (ton) 2018 2018 112.510 2019 104.031 8% 2020 83.609 26%

Grafiek 5: CO2-uitstoot per sector

Bron:https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/Dashboard/CO2-Uitstoot/CO2-uitstoot-per-sector-38/

Uitvoeringsprogramma 2023

20

2. Stand van zaken uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022 Hieronder wordt weergegeven: 1.de tabel: Plan 2022, de begroting bij het uitvoeringsplan zoals de raad heeft vastgesteld in december 2021 2. de tabel: Realisatie 2022: de financiële stand van zaken bij het uitvoeringsplan 2022 met peildatum 1 september 2022. Voor het resterende deel van 2022 wordt enkel een prognose beschreven aangezien het jaar nog niet is afgelopen.

In bijlage 1 vindt u een uitgebreide beschrijving van deze projecten en bijbehorende ontwikkelingen.

NB. De nummering loopt niet chronologisch, omdat ieder project onderdeel uitmaakt van het grote geheel aan projecten waaruit BErgeijkENERGY bestaat. Niet alle projecten staan nog op de planning voor 2022 of 2023.

Uitvoeringsprogramma 2023

21

Tabel: Plan 2022, de begroting bij het uitvoeringsplan zoals de raad heeft vastgesteld in december 2021

Project

Plan 2022 Dekking uit ander Dekking uit budget gemeente regeling, subsidie, Verwachte Dekking uit reserve besparing Bergeijk extern duurzaamheid CO2 in kg/jr € 277.000 € 203.000 € 22.000 2.170.273 € 237.000 € 3.000 € 22.000 1.960.877 € 1.000 €0 €0

1.5

Duurzaam gebouwde omgeving totaal Wonen Duurzaamheidsweek /Be greenprijs

1.6

Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties (RREW)

€0

€0

€0

1.9

Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing

€ 75.000

€ 3.000

€ 6.000

Pilot Tiny House Regeling reductie energieverbruik (RRE): Waardebon €70,Regeling reductie energieverbruik (RRE): oa grootschalig inkooptraject duurzame maatregelen Duurzame Woonexpo i.s.m. Ver. Kempenenergie Subsidie duurzame energie 2022-2023; isolerende maatregelen Mee doen TVW Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening ) Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen Sportvelden LED in 4 jaar vervangen Gemeentelijke gebouwen energiebesparing Monitoring energieverbruik en kosten gemeente Duurzaam Werken

€ 1.000 €0

€0 €0

€0 €0

15.000 528.877

€0

€0

€0

46.000

€0

€0

€ 16.000

€ 150.000

€0

€0

€ 10.000 € 40.000 €0 €0 € 40.000 €0 € 14.000

€0 € 200.000 € 200.000 €0 €0 €0 €0

€0

€0

€0

1.16 1.17 1.19 1.20 1.21 1.22 4.1 4.2 4.3 4.8

230.000

241.000

€0 €0 €0 €0 €0 €0 €0

209.396 81.000 31.450 96.946 0

2.1

Energieke Regio

2.2

Project stimulering verduurzaming bedrijventerreinen KOP

€ 10.000

€0

€0

2.4

Verduurzaming bedrijventerrein Waterlaat

€0

€0

€0

onbekend

2.5

Vernieuwing en verduurzaming Kattendans

€0

€0

€0

onbekend

2.6

Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven Duurzame Mobiliteit

3.1

Beleid elektrisch rijden

3.2

Fietsambitie Duurzame Gemeente

€ 4.000 €0

€0 €0

€0

€0

€0 €0

€0 €0

€0 €0

208.000 €0 €0

€0

46.667

4.7

Opstellen uitvoeren programmaplan BeEnergy (Bergeijk energieneutraal)

€0

€0

€0

4.10

Communicatie duurzaamheid

€0

€0

€0

4.12

Regionale Energie Strategie (RES)

1.11 4.3

Hernieuwbare energie Postcoderoos Bergeijk 2 Gemeentelijke gebouwen duurzame energieopwek

5.2

Grootschalig wind- en zonproject Bergeijk Zuid-West

5.10 5.12 5.13

Groene Zone, dit wordt duurzame lening Organisatie deskundigenpanel en beoordeling projectvoorstellen Innovatie mbt opwek en opslag duurzame energie

5.14

€0 € 90.000 € 2.500 €0

€0 €0

208.000

€0 €0

2.196.170 43.000 205.270

€0 €0

€0 €0

€ 6.000

€0

€0

€ 6.500 € 10.000 € 15.000

€0 €0 €0

€0 €0 €0

135.000

Subsidie duurzame energie 2022-2023; duurzame energieopwek

€ 50.000

€0

€0

34.900

Klimaatadaptatie 6.1 Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Totaal

€ 25.000 € 25.000 € 406.000

€0

€0

€0 € 203.000

€0 € 22.000

0 4.621.110

* voor gemeentelijke gebouwen energieneutraal is 1 totaal bedrag gereserveerd

Duurzaam gebouwde omgeving totaal Duurzaam Werken Duurzame Mobiliteit Duurzame Gemeente Hernieuwbare energie Klimaatadaptatie

Totaal

Kosten Uitvoeringsprogram Uitvoeringsprogram uitvoeringsprogramma ma 2022 reeds ma 2022 reeds 2022 tlv beschikbare beschikbare bestemmingsreserve budgetten gem budgetten extern Verwachte Duurzaamheid en Bergeijk besparing CO2 in kg/jr klimaat € 277.000 € 203.000 € 22.000 2.170.273 € 14.000 €0 €0 0 €0 €0 €0 208.000 €0 €0 €0 46.667

€ 90.000 € 25.000 € 406.000

€0 €0 € 203.000

€0 €0 € 22.000

2.196.170 0 4.621.110

Uitvoeringsprogramma 2023

22

Tabel: Realisatie 2022: de financiële stand van zaken bij het uitvoeringsplan 2022 met peildatum 1 september 2022.

Project

Realisatie 2022 Dekking uit ander Dekking uit budget gemeente regeling, subsidie, Geschatte Dekking uit reserve besparing Bergeijk extern duurzaamheid CO2 in kg/jr € 115.800 € 203.000 € 145.831 781.186 € 85.800 € 3.000 € 145.831 595000 € 1.500 €0 €0

1.2

1. Duurzaam gebouwde omgeving totaal Wonen Duurzaamheidsweek

1.3

Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties (RREW)

€0

€0

€ 10.943

1.4

Geluidsanering combi met energie

€0

€0

€0

1.5

Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing

€0

€ 3.000

€ 14.558

€ 1.300 €0

€0 €0

€0 € 15.164

15.000

€ 73.000

€0

€0

200.000

€ 10.000 €0 € 30.000 €0 € 30.000 € 18.970

€0 €0 € 200.000 € 200.000 €0 €0

€0 € 105.166 €0 €0 €0 € 11.302

€ 18.750

€0

€0

€0

€0

€ 9.141

1.6 1.7 1.8 1.9 1.10 1.11 1.12

Pilot Tiny House Duurzame Woonexpo i.s.m. Ver. Kempenenergie Subsidie duurzame energie 2022-2025; isolerende maatregelen Mee doen TVW Energiearmoede Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening ) Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen Gemeentelijke gebouwen energiebesparing 2. Duurzaam Werken

2.1

Project stimulering verduurzaming bedrijventerreinen

2.2

Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven

2.3

Toezichtstraject Kantoren energielabel C 3. Duurzame Mobiliteit

€ 220 €0

€0 €0

16.500

Laadpalen

€0

€0

€0

3.2

Fietsambitie 4. Duurzame Gemeente

€0

€0

€0

4.2

Opstellen uitvoeren programmaplan BeEnergy (Bergeijk energieneutraal)

€0

€0

€0

4.3

Regionale Energie Strategie (RES)

€0

€0

€0

5. Hernieuwbare energie

€0

€ 220.200

€0

€0

150.000 186.186 186.186

€ 2.161 €0

3.1

€0

230.000

16.500 0

€0

169.900

5.1

Procedure voor grootschalig wind-en zonne-energie

€ 6.000

€0

€0

5.2 5.3 5.4

Stimuleringslening Duurzaamheid Organisatie deskundigenpanel en beoordeling projectvoorstellen Innovatie mbt opslag duurzame energie

€ 6.700 € 10.000 € 7.500

€0 €0 €0

€0 €0 €0

135.000

5.5

Subsidie duurzame energie 2022-2025; duurzame energieopwek

€ 190.000

€0

€0

34.900

6. Klimaatadaptatie 6.1 Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Totaal

€ 25.000 € 25.000 € 379.970

1. Duurzaam gebouwde omgeving totaal 2. Duurzaam Werken 3. Duurzame Mobiliteit 4. Duurzame Gemeente 5. Hernieuwbare energie 6. Klimaatadaptatie

Totaal

€0

€0

0

€0 € 203.000

€0 € 157.133

967.586

Kosten Uitvoeringsprogram Uitvoeringsprogram uitvoeringsprogramma ma 2022 reeds ma 2022 reeds 2022 tlv beschikbare beschikbare bestemmingsreserve budgetten gem budgetten extern Verwachte Duurzaamheid en Bergeijk besparing CO2 in kg/jr klimaat € 115.800 € 203.000 € 145.831 781.186 € 18.970 €0 € 11.302 0 €0 €0 €0 16.500 €0 €0 €0 0

€ 220.200 € 25.000 € 379.970

€0 €0 € 203.000

€0 €0 € 157.133

169.900 0 967.586

Uitvoeringsprogramma 2023

23

3. Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2023 In onderstaand overzicht wordt een overzicht gegeven van het uitvoeringsprogramma 2022. In bijlage 1 vindt u een uitgebreide beschrijving van deze projecten en bijbehorende ontwikkelingen. NB. De nummering loopt niet chronologisch, omdat ieder project onderdeel uitmaakt van het grote geheel aan projecten waaruit BErgeijkENERGY bestaat. Niet alle projecten staan nog op de planning voor 2021 of 2022.

Uitvoeringsprogramma 2023

24

Tabel: Plan 2023 2023 Project

Dekking uit ander Dekking uit budget gemeente regeling, subsidie, Geschatte Dekking uit reserve besparing Bergeijk extern duurzaamheid CO2 in kg/jr € 307.000 € 200.000 € 170.531 813.946 € 207.000 €0 € 170.531 636000 € 5.000 €0 €0 € 1.000 €0 €0

1.1 1.2

1. Duurzaam gebouwde omgeving totaal Wonen BEGREENprijs Duurzaamheidsweek

1.3

Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties (RREW)

€0

€0

€0

1.4

Geluidsanering combi met energie

€0

€0

€0

1.5

Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing

€ 51.000

€0

€0

€0

€0

€0

15.000

€ 113.000

€0

€0

241.000

1.9

Pilot Tiny House Subsidie duurzame energie 2022-2025; isolerende maatregelen Mee doen TVW

€ 22.000

€0

€0

1.10

Energiearmoede

1.11

Ontzorgingsproject Isoleren Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening ) Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen Gemeentelijke gebouwen energiebesparing 2. Duurzaam Werken

1.6 1.8

1.12 1.13

€0

€0

€ 170.531

€ 15.000 € 100.000 €0 € 100.000 € 12.000

€0

€0

€ 200.000 € 200.000 €0 €0

€ 12.000

€0

€0 € 9.141

2.1

Project stimulering verduurzaming bedrijventerreinen

2.2

Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven

€0

€0

2.3

Toezichtstraject Kantoren energielabel C

€0

€0

3. Duurzame Mobiliteit

€0

€0

€0 €0 €0 € 11.934

Laadpalen

€0

€0

€0

€0

€0

€0

4.1

Fietsambitie 4. Duurzame Gemeente Wagenpark verduurzamen

€0

€ 150.000 € 150.000

4.2

Opstellen uitvoeren programmaplan BeEnergy (Bergeijk energieneutraal)

€0

€0

€0

4.3

Regionale Energie Strategie (RES)

€0

€0

€0

4.4

Strategie en uitvoeringsorganisatie TVW 5. Hernieuwbare energie

€ 30.000 € 205.500

€0

€0

34.900

Procedure voor grootschalig wind-en zonne-energie

€ 6.000

€0

€0

1.24 1.25

Organisatie deskundigenpanel en beoordeling projectvoorstellen Innovatie mbt opslag duurzame energie

€ 5.000 € 7.500

€0 €0

€0 €0

1.26

Subsidie duurzame energie 2022-2025; duurzame energieopwek

€ 187.000

6. Klimaatadaptatie Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Biodiversiteit verhogen Klimaatadaptief bosbeheer

€ 25.000 € 25.000 €0 €0 € 579.500

1. Duurzaam gebouwde omgeving totaal 2. Duurzaam Werken 3. Duurzame Mobiliteit 4. Duurzame Gemeente 5. Hernieuwbare energie 6. Klimaatadaptatie

Totaal

€0

€0 €0

€0 € 50.000 € 42.000 € 442.000

3.000

€0

5.1

1.27 1.28 1.29 Totaal

208.000

€0

€0

€ 92.000

177.946 81.000 96.946 0

208.000

3.2

€0

150.000

€ 2.793 €0

3.1

€ 30.000

230.000

€0 €0 €0 € 182.465

34.900 0

1.056.846

Kosten Uitvoeringsprogram Uitvoeringsprogram uitvoeringsprogramma ma 2023 reeds ma 2023 reeds 2023 tlv beschikbare beschikbare bestemmingsreserve budgetten gem budgetten extern Verwachte Duurzaamheid en Bergeijk besparing CO2 in kg/jr klimaat € 307.000 € 200.000 € 170.531 813.946 € 12.000 €0 € 11.934 0 €0 €0 €0 208.000 € 30.000 € 150.000 €0 0

€ 205.500 € 25.000 € 579.500

€0 € 92.000 € 442.000

€0 €0 € 182.465

34.900 0 1.056.846

Uitvoeringsprogramma 2023

25

Bijlage 1 Stand van zaken per project Dit is een overzicht van de actuele in 2022 lopende projecten of de projecten die voor 2023 op het programma staan.

1. Duurzaam Gebouwde omgeving a. Woningen 1.1

BErgeijkGREEN prijs

Korte omschrijving en doel project

De BErgeijkGREEN aanmoedigingsprijs is een prijsvraag voor duurzame ideeën. Deze wordt vanaf 2021 om de 2 jaar georganiseerd. In totaal is er €5000 te vergeven. In 2023 zal de BErgeijkGreen prijsvraag voor de 7e keer worden georganiseerd. Het idee is om hier ook de jeugdgemeenteraad bij te betrekken. Financiële tegemoetkoming voor inwoner met goed duurzaam idee.

Resultaten 2021

• •

Het prijzengeld is de afgelopen jaren verdeeld onder inwoners met verschillende ideeën. Aantal aanmeldingen: 2016: 3 aanmeldingen, 3 prijswinnaars 2017: 4 aanmeldingen, 2 prijswinnaars 2018: 7 aanmeldingen, 7 prijswinnaars 2019: 8 aanmeldingen, 5 prijswinnaars 2020: 8 aanmeldingen, 3 prijswinnaars 2021: 7 aanmeldingen, 3 prijswinnaars

Beloonde ideeën in 2021 zijn: 1. het initiatief boomspiegels beplanten en verzorgen, 2. een levend ganzenbordspel dat stimuleert om buiten te spelen en waar ook groen, duurzaamheid en klimaat aan de orde komt door het Bakkerijmuseum en 3. de aanschaf van schepjes, schoffels, handschoenen en bezems voor kinderen om mee te helpen in de dorpsmoestuin in Riethoven. Activiteiten 2023

In 2023 zal voor de 7e maal de BErgeijkGREEN prijsvraag worden uitgevoerd. We gaan dat in deze editie doen in samenwerking met de Jeugdgemeenteraad.

Opbrengsten

Bewustwording, advies en kennis

1.2

Duurzaamheidsweek /Klimaatweek

Korte omschrijving en doel project

Een terugkerende dag of week in het kader van energiebesparen en klimaatadaptatie. We kunnen dit bijvoorbeeld koppelen aan de Nationale Klimaatweek.

Betrokken partijen

Gemeente, Band op spanning, NLGaat.nu

Resultaten 2022

Rond de klimaatweek besteden we aandacht aan de start BErgeijkGREEN prijs 2023, regentonnen actie in Riethoven (zie project klimaatadaptatie), actiedag Banden op spanning en eventueel de introductie/oprichting van een “klusteam” voor inwoners met energiearmoede.

Uitvoeringsprogramma 2023

26

De actie ‘Band op spanning’ vindt plaats op 1 werkdag. Banden van bezoekers van de supermarkt worden op spanning gebracht. De actie vraagt aandacht voor de relatie bandenspanning en het effect op het brandstof verbruik. Communicatie rond het op spanning houden van de autobanden en de daarmee te besparen brandstof. Uitvoering gedurende 1 werkdag in oktober. Activiteiten 2023

Ook in 2023 besteden we gedurende 1 week of dag aandacht aan één of meerdere duurzaamheidsacties.

Opbrengsten

Op basis van 73 op spanning gebrachte auto’s wordt 711 kg CO2 bespaard.

1.3

Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties

Korte omschrijving en doel project

In het regeerakkoord van het Rijk is afgesproken dat de verhuurderheffing wordt afgeschaft. Hierdoor komen veel investeringsmiddelen beschikbaar voor sociale huurwoningen. Dit kan besteed worden aan de vele opgaven die er liggen: nieuwbouw, verduurzaming, leefbaarheid en betaalbaarheid. Hoe de verdeling precies uitpakt, komt in de prestatieafspraken met de woningcorporaties te staan en in het Sociaal Huurakkoord te staan. De woningcorporatie geven ieder jaar middels de prestatie afspraken onder andere inzicht in hun verduurzamingsopgave. Huurders kunnen ook zelf aan de slag. In het kader van de Regeling Reductie Energieverbruik Woningen (RREW) is begin 2022 een energiebespaarbox ter beschikking gesteld aan alle huurders. Daarnaast zijn we gestart met het opzetten van activiteiten om huurders met energiearmoede te ondersteunen. Hiervoor meer bij het project Energiearmoede 1.23

Betrokken partijen

Woningcorporaties Wooninc, De Zaligheden en Woningbelang

Resultaten 2022

In de nieuwe prestatieafspraken met de woningbouwcoöperaties zijn afspraken vastgelegd waarmee er energiemaatregelen door de woningcoöperaties uitgevoerd gaan worden ten gunste van de bewoners. De energie doelen uit de prestatieafspraken: • • • • • • •

• •

Grondgebonden woningen Woningbelang uitvoeren in Nul-op-de-meter woning Zowel Woningbelang als WSZ legt in 2022 op daken van huurwoningen zonnepanelen. Bewustwording van energieverbruik bevorderen bij bewoners Inzet energiecoaches door de woningcorporaties om huurders te helpen bij energiebesparing Aandacht voor hittestress en klimaatadaptatie Verduurzamingsfonds gemeente Vestia welke zal worden ingezet vanaf 2023 voor verduurzaming van de bestaande woningvoorraad Eind 2020 stelde het Rijk de aanvraag voor de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen open. Gemeente Bergeijk heeft hiervoor een plan ingediend en deze is toegewezen. Met de middelen uit de RREW hebben we begin 2022 ontvangen alle 1046 huurders van de woningcorporaties een energiebespaarbox ter waarde van €70,Na herhaalde acties heeft 9% van de huurders de box niet thuis laten bezorgen of opgehaald

Uitvoeringsprogramma 2023

27

•

• Activiteiten 2023

Woningbouwcorporaties participeren in het ter beschikking stellen van de energiebespaarbox aan huurders in het kader van de Regeling Reductie Energieverbruik Woningen (RREW) Woningbouwcorporaties denken en doen mee in de opzet van een aanpak energiearmoede (zie project Energiearmoede)

Voor 2023 worden er met de woningcorporaties weer nieuwe prestatieafspraken voorbereid, deze worden in december 2022 vastgesteld. Er wordt naar alle waarschijnlijk voortgeborduurd op de activiteiten uit de bestaande prestatieafspraken, aangevuld met nieuwe ontwikkelingen. Hierbij zal energiebesparing en verdere verduurzaming van het woningbezit centraal staan. Betaalbaarheid is daarnaast een belangrijk thema, zeker in deze tijd van stijgende kosten en energieschaarste. Samen met woningcorporaties zullen we aan de slag gaan met de aanpak energiearmoede.

Opbrengsten

Energiebesparing en bewustwording bij de huurders Besparing CO2 uitstoot met de energiebespaarbox: bij een investering van €88.000 in kleinschalige energiebesparende maatregelen. Zal dat een jaarlijkse besparing van 230.000 kg CO2-emissie opleveren en €95.000,- aan energielasten bij de inwoners.

1.4

Geluidsanering combi met energie

Korte omschrijving en doel project

Bij woningen waarbij “verkeersgeluid” wordt gesaneerd, zal ook energiebesparing meegenomen worden. De ODZOB heeft voor het eerste deelproject het ontwerpsaneringsprogramma voor het 1e deelgebied klaar. Dit is goedgekeurd door het Bureau Sanering Verkeerslawaai. De planning is dat het definitieve saneringsprogramma eind 2022 in werking kan treden en dat de woningen die het aangaat in 2023 worden bezocht door de ODZOB. Hierna is pas echt duidelijk welke woningen in aanmerking komen en waar maatregelen uitgevoerd gaan worden. De Odzob zal daarvoor medio 2023 de uitvoeringsubsidie indienen. Kosten sanering zijn voor eigenaren aangevuld met subsidie. Dit deelproject is naar verwachting medio 2024 afgerond. Meedoen is op vrijwillige basis. Gemeente zal aan dit project geen financiële bijdrage leveren.

Betrokken partijen

ODZOB

Activiteit 2023

Wanneer medio 2023 duidelijk is om welke woningen het gaat, kunnen we de balans opmaken in hoeverre we actief de eigenaren van deze woningen ook kunnen benaderen voor een aanbod met energiebesparende maatregelen.

1.5

Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing

Korte omschrijving en doel project

Adviseren, stimuleren en begeleiding van inwoners bij aanpak duurzame energieopwekking en energiebesparing neemt daarom een belangrijke plek in.

Betrokken partijen

Vereniging Kempenenergie

Resultaten 2022

KempenEnergie ontvangt een structureel budget van de gemeente waarvoor zij de volgende activiteiten uitvoeren:

Uitvoeringsprogramma 2023

28

•

• • • • •

EnergieLoket: Inwoners kunnen energieadvies vragen bij Kempenenergie via de website. Fysiek advies is ook mogelijk in het EnergieLoket op zaterdagochtend in de bibliotheek van Bergeijk. Informatiebijeenkomsten en/of OnlineEnergieWorkshops Publicaties in de regionale huis-aan-huisbladen en maandelijkse nieuwsbrieven Een energiekrant is als speciale bijlage bij de Eykelbergh. Deelname aan jaarmarkten en beurzen door Ver. Kempenenergie. Energiescans: In 2021 lieten 74 huiseigenaren een energiescan maken.

Met de aangevraagde middelen op de Regeling Reductie Energieverbruik Woningen konden extra activiteiten met KempenEnergie worden uitgevoerd: • Het verzorgen van 110 gratis energiescans voor huiseigenaren zonder dat zij lid hoeven te worden. Hiermee krijgen ze inzicht in de te nemen maatregelen voor een reductie in hun energieverbruik. • Ontwikkeling van 4 Bergeijkse Energieserviceproducten door Kempenenergie samen met een Bergeijkse ondernemer. Inwoners krijgen zo zicht op betrouwbare lokale aanbieders voor het verduurzamen van de woning. • De organisatie van een duurzame Woonexpo (zie project Woonexpo) • Binnenklimaatscans voor inwoners met energiearmoede. Zie project Energiearmoede • In 2022 hadden we budget opgenomen om samen met KempenEnergie projecten uit te voeren. Dit is doorgeschoven naar 2023. • Voor het uitvoeren van een project “Samen-aan-de-slag”. hadden we ook budget opgenomen. Echter daarvoor moet het moment zich aandienen. Dat is in 2022 niet gebeurd. We schuiven het budget door naar 2023. Activiteit 2023