Bijlage 4.2 Bijlagenboek PvA Gebiedsprogramma Bergeijk-Noord 17 maart 2026
Tekst van het document
RAPPORT Bijlagen bij plan van aanpak Gebiedsprogramma Bergeijk Noord Klant: Referentie: Status: Datum: Gemeente Bergeijk BK8805-MI-RP-260826-0956 Definitief/2.0 26 augustus 2026
P r o j e c t g e r e l a t e e r d 27 februari 2026 CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE" BK8805-MI-RP-260227-1306 1 Klik of tik om tekst in te voeren. Bijlage 1 Ruimtelijke inventarisatie
RUIMTELIJK INVENTARISATIEDOCUMENT | BERGEIJK - NOORD Gemeente Bergeijk | 25 februari 2026 2 Ruimtelijk inventarisatiedocument Gebiedsprogramma Bergeijk - Noord opdrachtgever: Gemeente Bergeijk samenwerking: Hask oning en morgenmakers datum: 25 februari 2025 documentnaam: 2524_ruim telijk inventarisatiedocument_Bergeijk Noord Auteurs Marianne Verhoeven & Marloes Janssen Marianne@verhoevenderuijter.nl verhoeven de ruijter ideeën voor stad en land hoogstraat 301 5654 nb eindhoven www.verhoevenderuijter.nl 3 Inhoudsopgave en leeswijzer Leeswijzer en status document Dit document is een bijlage bij het Plan van Aanpak voor het gebiedsprogramma Bergeijk-Noord. Het geeft een beleidsoverzicht en gebiedsanalyse, uitgewerkt per thema. Het is gebaseerd op bureaustudie en een interviewronde met de betreffende thematische beleidsambtenaren van de gemeente. Het document geeft per thema inzicht in: • overzicht relevant beleid en onderzoek • beleidsuitspraken • de gebiedssituatie met ervaren knelpunten en kansen • de opgave voor vervolg • advies voor vervolgonderzoek, gesprek of verdieping Het document fungeert als vertrekpunt voor vervolgonderzoek en verdieping in Fase 2 van het gebiedsproces. Vervolgens zal zij worden herzien en geconcretiseerd als inbreng voor de op te stellen Nota van Uitgangspunten.
1 Gebied in beeld 4 2 Overzicht overkoepelend beleid en opgaven 11 Gemeentelijk beleid 12 Ontwikkelstrategie de Kempen 15 3 Thematisch overzicht 19 3.1 Water, bodem en klimaatadaptatie 20 3.2 Landschap en natuur 26 3.3 Cultuurhistorie 30 3.4 Mobiliteit en infrastructuur 34 3.5 Wonen en volkshuisvesting 36 3.6 Bedrijvigheid en voorzieningen 38 3.7 Recreatie en vrijetijdseconomie 42 3.8 Energietransitie en duurzaamheid 44 4. Conclusie/opgave per deelgebied 46 4 WvG Enderakkers Enderakkers Begrenzingen In dit overzichtsdocument worden op de kaarten 2 begrenzingen gehanteerd: Het studiegebied Het plangebied is gelegen ten noordoosten van de kern Bergeijk en grenst direct aan de Enderakkers (N613). Op korte afstand bevindt zich de N397, die een belangrijke verbinding vormt tussen Eersel en Dommelen. Het gebied ligt net buiten de bestaande bebouwde kom van Bergeijk en bestaat momenteel uit een open en onbebouwd landschap. Het plangebied maakt deel uit van het akkercomplex Enderakkers. Het ‘WvG’-gebied De gemeente heeft vanuit haar strategisch grondbeleid zogenaamd ‘WvG’ ofwel een voorkeurspositie op de gronden vanuit de Wet voorkeursrecht gevestigd op het gebied Enderakkers. Het gebiedsprogramma is van belang om deze voorkeurspositie te bestendigen, daarom is ook deze buitencontour opgenomen op de kaarten in dit overzicht. Het gebied in beeld 5
6 Luchtfoto 7 Positionering gebied in de regio Het gebied ligt ten noorden van Bergeijk en heeft daardoor een strategische ligging ten aanzien van het stedelijk gebied Eindhoven. Middels een snelfietsroute langs het WvG- gebied, buslijnen en de ligging tegen de provinciale weg is het stedelijk gebied middels meerdere verkeersmodaliteiten te bereiken. De locatie ligt op enige afstand van buslijnen die via Veldhoven en Valkenswaard naar Eindhoven gaan. In de Ontwikkelstrategie De Kempen is de wens opgenomen voor een mogelijke HOV-verbinding naar Eersel/ Eindhoven, dit is echter nog onzeker. Legenda plangebied Enderakkers plangebied Bergeijk Noord bebouwingskernen stedelijk gebied Eindhoven beekdalen mogelijk toekomstig HOV-verbinding (OsdK) buslijn Bergeijk-Riethoven-Eindhoven buslijn Bergeijk-Valkenswaard-Eindhoven snelfietsroute naar stedelijk gebied Eindhoven (mogelijk toekomstig) HOV-punt werklocaties
8 Structurenkaart Camping de Paal Sportcomplex Ploegpark De Ploeg Enderakkers Eerselsedijk Enderakkers Bucht Riethovensedijk centrum Het gebied in het kort (uit de verkenning woonuitbreidingen, 2024) Bosgordel met daarin het Ploegpark en sportvoorzieningen • Boscomplexen vormen groene omzoming van Bergeijk. Daarachter ligt het agrarisch buitengebied. • In de bossen ligt het sportcomplex Camping de Paal, beiden ontsloten vanaf de Eerselsedijk. • Ploegpark met het monumentale bedrijfsgebouw De Ploeg, is een fraaie landschapspark met een grote cultuurhistorische, culturele en recreatieve waarde voor het dorp. In zowel bossen als Ploegpark wordt veel gewandeld. • De oude straat Bucht met veelal vrijstaande woning heeft geen relatie (route, zicht) met Ploegpark en de bossen, op 1 toegang na die naar speeltuin de Bucht en enkele woonkavels leidt. • Het toonaangevende bedrijf Bruns is gezeten in ‘de Ploeg’ een monument (gebouw ontworpen door Rietveld). Enderakkers • Het agrarisch gebied is grootschalig en open. Het is van oudsher onderdeel van een groter akkercomplex ten oosten van Enderakkers. Het gebied heeft een hogere ligging met diepe grondwaterstanden. • De drukke weg Enderakkers, ontsluit het dorp en vormt een barrière tussen de bestaande kern en het oostelijk gebied. • De Riethovensche dijk vormt een belangrijke fietsroute van Bergeijk naar Riethoven, Veldhoven-Eindhoven.
Het gebied in het kort (uit verkenning woonuitbreidingen) 9 Eerselsedijk en Enderakkers Recreatie- en sportcluster Eerselsedijk: fraaie bosrijke aanrijroute naar het dorp Voorzieningen zijn intern gericht en omhekt Eerselsedijk Vanuit Paaldreef (recreatie- en sportcluster) Riethovensedijk Omrand met boscomplexen Enderakkers: zeer grootscha- lig agrarisch gebied met lage grondwaterstanden. Fietsroute is een belangrijke snelfietsroute tussen Bergeijk en omliggende dorpen en Veld- hoven
10 Ploegpark en bosrijke omgeving woonstraat smalle rijbaan Buchterdwarsstraat Ploegpark (rijksmonument) is een fraai park en van betekenis voor het hele dorp Vanuit Riethovensedijk Vanuit Riethovensedijk woningen bij het in het Ploegpark open ruimte in boscomplexen pad naar Ploegpark Bucht 11 2 Overzicht overall-beleid en opgaven Dit hoofdstuk biedt het beleidsoverzicht dat relevant en thema-overstijgend is. Gemeente Bergeijk • Omgevingsvisie Bergeijk (2022) • Bestemmingsplan • Verkenning woningbouwlocaties (2025) Provincie Noord-brabant • Provinciale Omgevingsverordening (2024) MRE - Kempenregio • Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant • Ontwikkelstrategie De Kempen Ploegpark en bosrijke omgeving 12 Omgevingsvisie Bergeijk (2022) De gemeente heeft in 2022 haar omgevingsvisie opgesteld met verschillende ambities en koers per thema. De thematische uitspraken zijn in dit document verwerkt. Voor de kern Bergeijk zijn er geen concrete uitspraken op Bergeijk - Noord en is de kaart beperkt tot aan de Ploeg. Gemeentelijk beleid 13 Bestemmingsplan Het plangebied aan de Enderakkers heeft de bestemming ‘agrarisch met waarden’ . In de directe omgeving bevinden zich voornamelijk bospercelen. Binnen het bos liggen onder andere Camping de Paal, met de bestemming ‘recreatie’ , en het sportpark, dat de bestemming ‘sport’ heeft.
In het bebouwde gebied ten zuiden van het plangebied komen meerdere functies voor, waaronder wonen, horeca, ontspanning en vermaak, detailhandel en bedrijfsactiviteiten. Zowel het Ploegpark als het park bij de Kattendans hebben de bestemming ‘groen’ . Legenda 14 Conclusiekaart Camping de Paal Sportcomplex Ploegpark Enderakkers Eerselsedijk Enderakkers Bucht Riethovensedijk centrum Verkenning woonuitbreidingen (2024) Conclusie wonen in Bergeijk noord Door de ligging van de bosgordel met de vele recreatieve en sportieve voorzieningen is een ontwikkeling direct aan het bestaand stedelijk gebied niet mogelijk. De weg Enderakkers vormt in het westen, ter hoogte van Heijereind de afronding van de kern. Er zijn 2 locaties: A. Grootschalige ontwikkeling Enderakkers Het gebied ten noorden van de bossen, aansluitend op Enderakkers biedt mogelijkheden voor een grotere woningbouwlocatie, ingepast in bosstroken. Het gebied betreft droge gronden, de huidige agrarische functie zal in de toekomst verder onder druk komen te staan vanwege de lage grondwaterstanden en restrictief beleid om te beregenen. Het betreft een open gebied, met relatief weinig landschappelijke waarden. De gronden worden als oud akkercomplex cultuurhistorisch redelijk waardevol geacht. Een woonontwikkeling op deze plek betekent een sprong over het Ploegpark en de bosgordel, maar voorzieningen zijn relatief nabij.
De locatie kan direct op de weg Enderakkers ontsloten worden. Via de Riethovenschedijk is een goede aansluiting voor langzaam verkeer mogelijk naar Ploegpark, supermarkt, school en centrumvoorzieningen. B. Kleinschalige ontwikkeling aan de Buchtdwarsstraat De open ruimte aan rand van het Ploegpark leent zich, door ligging nabij het centrum, voor een kleinschalige ontwikkeling /bijzondere woon(-zorg) ontwikkeling binnen de boskamer. Voorwaarden: het beter recreatief verbinden van Bucht en Ploegpark. 15 Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant 2030-2040 Doel Met de ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant heeft de Metropoolregio Eindhoven (MRE) voor de periode 2030-2040 de ambitie om de positie als krachtige regio vast te houden of te versterken. Niet alleen op het gebied van de economische kracht (op de drie kernthema’s wonen, werken en bereikbaarheid), maar ook dat deze positie kan bijdragen aan de brede welvaart voor iedereen, op aspecten zoals gezondheid, onderwijs, gelijkheid, veiligheid, sociale cohesie, milieu en cultureel erfgoed. Op basis van een intensief ontwerpend onderzoek is een afsprakenkader geformuleerd dat de richtinggevende keuzes weergeeft. De richtinggevende keuzes vormen de koers en agenda voor de komende jaren en zijn aan de hand van de volgende vijf ontwikkelprincipes verder uitgewerkt: 1. Bodem, water, natuur, en landschap als leidend principe 2.
Woningbouw als hefboom voor vitale kernen en dorpen 3. Subregionale knopen vergroten de netwerkkracht van de regio 4. Een internationale toppositie voor de Brainportregio vraagt om een kwalitatieve agenda voor werklocaties 5. (H)OV en fiets als mobiliteitsdragers voor de regio; auto-infrastructuur is aanvullend. Status en relatie MIRT-onderzoek Brainport Eindhoven (2025) De ontwikkelstrategie is van de 21 gemeenten, provincie Noord-Brabant, waterschap De Dommel en waterschap Aa en Maas. Samen bepalen ze de inhoudelijke koers. Er is afgesproken dat de ontwikkelstrategie als gezamenlijk regionaal uitgangspunt wordt benut voor lokale beleidsontwikkeling (waaronder omgevingsvisies) en voor (sub)regionaal en provinciaal beleid. Na Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant is het MIRT-onderzoek Brainport Eindhoven geactualiseerd met het Rijk, provincie Noord-Brabant en de regio. Deze doorkijk gaat verder (tot 2050) en is breder dan de voorloper uit 2019, ook de thema’s voorzieningen, water, natuur en energie zijn opgenomen. Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant (en ook Ontwikkelstrategie De Kempen) past hierin. Zie hiervoor ook: https:/ /metropoolregioeindhoven.nl/actueel/ons-nieuws/ actualisatie-mirt-onderzoek-verstedelijking-en-mobiliteit-brainport.
Regionaal beleid 16 Ontwikkelstrategie De Kempen 2040 (2024) Doel en status In de ‘Ontwikkelstrategie de Kempen’ leggen de colleges van de gemeenten Reusel-De Mierden, Eersel, Bladel en Bergeijk vast wat hun ruimtelijke strategie voor de komende jaren is. De gemeente Bergeijk heeft deze vastgesteld op 19 december 2025. Ook gemeente Bladel en Reusel-De Mierden heeft deze vastgesteld. Het vormt de basis voor actualisatie van de gemeentelijke omgevingsvisies. De opgave voor het gebied Bergeijk-Noord, inclusief de opgave van 1000 woningen, vloeit voort uit deze strategische visie en geeft er uitwerking aan middels enkele leidende principes en ambities op 6 verschillende thema’s.
Thema’s (op basis van ‘Brede welvaart’) Brede welvaart en subjectief welzijn als voorwaarde voor toekomstige ontwikkelingen • Samenleving: hoe groeien we met behoud van alles wat de regio mooi en sterk maakt? • Wonen: hoe zorgen we voor geschikte en betaalbare woningen voor íédereen? • Landschap en klimaat: hoe zorgen we voor een goede balans tussen gebouwen, natuur en landbouw? • Werken: waar verdienen we ons brood mee? • Bereikbaarheid: hoe komen we vlot op onze bestemming met een passend vervoersmiddel? • Voorzieningen: welke voorzieningen, zoals scholen, winkels en theaters, hebben we in de regio nodig? Toekomstbeeld en ambitie • Totale groei de Kempen tot 2040 met minimaal 8.950 tot max 13.000 woningen. • Groei in iedere kern t.b.v. autonome woningbehoefte kern en leefbaarheid op orde te houden • De hoofdkernen (o.a. Bergeijk) groeien meer dan de autonome behoefte. • Voorzieningenniveau versterken en geestelijke en lichamelijke gezondheid Kempenaren bevorderen. • Behoud Kempische identiteit Kempische identiteit Uit toekomstdialogen: • Verenigingsleven, tradities als carnaval • Ondernemersmentaliteit van praktisch aanpakken • Ruim opgezette kernen, weinig hoogbouw • Groene omgeving, altijd nabij. 17 Conclusie • De opgave Bergeijk-Noord is een uitwerking van de Ontwikkelstrategie De Kempen.
• Concreet voorziet zij in ca 1000 woningen, dit is 1/3 van de maximale woonopgave gemeente Bergeijk (1750-3000). • Brede welvaart als kompas voor toekomstige ontwikkelingen. Leidende principes • middels plannen in fysieke domein maatschappelijke doelen realiseren • nieuwe woningen sluiten aan bij dorps karakter - zoeken naar nieuwe woonvormen passend bij de behoefte • voorrangspositie woningen (waar mogelijk binnen wetgeving) voor eigen inwoners of inwoners die terug willen keren naar de Kempen. • behoud betrokken ondernemers als factor in verenigingsleven • bereikbaarheid voor iedereen, jong en oud. Streven naar mobiliteitstransitie, met HOV- knoop en fijnmazig netwerk van haltes. • Behoud en versterking van het mozaieklandschap. • Water- en bodemsturend bij ontwikkelingen. • Voorzieningenniveau versterken t.b.v. behoud leefbaarheid 18
19 3 Thematisch overzicht 1 Water, bodem en klimaatadaptatie 2 Natuur en landschap 3 Cultuurhistorie 4 Mobiliteit en infrastructuur 5 Wonen en volkshuisvesting 6 Bedrijvigheid en voorzieningen 7 Recreatie en vrijetijdseconomie 8 Energietransitie en duurzaamheid 20 1. Beleidsoverzicht Relevant beleid en onderzoek Gemeentelijk beleid • Omgevingsvisie (2022) Overig regionaal beleid • Nota Handelingsperspectieven, Waterschap De Dommel (2023) • Watervisie ‘Wat Water Wil’ , Waterschap De Dommel (2024) • Handreiking water en bodem in gemeentelijke visies en programma’s, Provincie Noord-Brabant (2024) Onderzoek en ontwikkelingen • Klimaatstresstest gemeente Bergeijk (2018) Overig gemeentelijk beleid • ? 3.1 Water, bodem en klimaatadaptatie 2. Beleidsuitgangspunten samengevat Uitgangspunten omgevingsvisie • Nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan kwaliteitsverbetering op het ge- bied van klimaatadaptatie, water, natuur of landschap. • Groenopgaven integraal meenemen in ruimtelijke ontwerpen, o.a. door water en groen een volwaardige plek te geven. • Bij ruimtelijke ontwikkelingen een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie, natuur- ontwikkeling en landschapsversterking. • Bescherming van grondwater en voorkomen van problemen met bodemkwaliteit.
Omgevingsverordening Provincie Noord Brabant • Ontwikkelingen binnen de attentiezone waterhuishouding mogen geen negatieve effecten hebben op de grond- en oppervlaktewaterhuishouding en moeten hier in ruimtelijke plannen expliciet rekening mee houden. Watervisie Waterschap De Dommel • Inzet op ambitie robuust watersysteem, zowel in stedelijk als landelijk gebied. met specifieke bouwstenen voor inrichting van gebieden. Maatregelen voor drie verschillende gebieden: hoge koppen, flanken en beekdalen. Ontwikkelstrategie De Kempen 2040 • Water en bodem sturend voor ontwikkeling en landgebruik 3. | Situatie (o.b.v. analyse/interview) • | Hoog en droge ligging, met name op akker: grondwaterstanden liggen diep | +29,2 • | Ontbreken ontwateringssloten • | Relatief hoge grondwaterstanden in het | +26,9 noorden • | Bossen liggen in waterattentiezone (PNB) +29,0 Knelpunt | +28,2 • | Verdroging (zie ook klimaatstresstest) • | Verdamping naaldbossen | +28,5 Kans | +31,7 | +29,8 | +29,9 • | Stop beregening door functieverandering intensief agrarisch landgebruik. | +30,4 • | Aanleg groenstructuren: water vasthouden | +30,6 | +30,2 • | Afvoer en berging in noordelijk lager gele- gen gebied +32,4 4.Opgave Bergeijk-Noord | +34,2 | +31,5 | +31,5 • | Wat zijn specifieke uitgangspunten m.b.t.
kwaliteitsverbetering op het gebied van | ? klimaatadaptatie? | +30,6 Locatie Enderakkers | Legenda | +32,0 • | Woonwijk: wat zijn de uitgangspunten voor | attentiezone waterhuishouding waterberging en infiltratie / neutrale water- | A-watergang | +28,4 balans. | B-watergang C-watergang | +34, 5.Verdieping/onderzoek | Kans/wens/aandachtspunt: • | hydrologische uitgangspunten gebiedsont- | infiltratie regenwater wikkeling in overleg met Waterschap De | afvoer/berging noordelijk | +27,7 Dommel. | gelegen gebied 21 22 Bodemkaart • Op de bodemkaart is de ligging van de dorpsrand aan de Enderakkers zichtbaar. De hoge zwarte enkeerdgronden zijn zeer vruchtbaar door eeuwenlange bemesting. De vorstvaaggronden en haarpodzolgronden zijn minder vruchtbaar en werden bebost. Geomorfologie en hoogte • Enderakkers ligt op dekzandwelvingen. Deze verklaren de hogere ligging van het gebied t.o.v. zijn omgeving. • De Heijerstraat ligt op de overgang van de dekzanden naar het beekdal. Dit is ook te zien op de hoogte kaart.
Hoogtekaart Geomorfologische kaartBodemkaart Complex van dekzandwelvin- gen Terrasafzettingswelvingen Landduinen met bijbehorende vlakten en laagten Hoge zwarte enkeerdgronden; lemig fijn zand Haarpodzolgronden; leemarm en zwak lemig fijn zand Vorstvaaggronden; lemig fijn zand 23 Grondwater (GHG) • Direct aan de dorpsrand zijn de grondwaterstanden wisselend, hier liggen enkele nattere plekken. • Heijerstraat ligt op de overgang van de hogere en drogere gronden naar de lagere en nattere gronden in het beekdal. Tussen de kruising Enderakkers-Bucht en rotonde Enderakkers-Heijerstraat ligt een zeer natte zone. • Opvallend zijn de lage grondwaterstanden op de agrarische percelen aan de Enderakkers. Deze akkers hebben snel last van verdroging. Klimaatstresstest (2018) • Het volledige gebied aan de noordkant van Bergeijk is aangewezen als een gebied met verdrogingsrisico.
24 Watervisie (Waterschap de Dommel) • De dorpsrand aan de noordkant van het dorp, met onder andere het agrarisch gebied Enderakkers, ligt op een hoge kop. Opgave is het water niet af te voeren maar in de bodem te infiltreren. Wateronttrekking/ beregening gaan hier ter discussie komen te staan. Wonen is er mogelijk. Hoge kop Hoge kop Flank Werkkaart Waterschap de Dommel (2023) Hoge kop: infiltratie, geschikt voor woningbouw Flank: overgang, woningbouw afweegbaar Beekdal: kwel, in basis geen woningbouw Perspectiefkaart Waterschap de Dommel • Hoge kop: grondwater omhoog en water infiltreren • Flank: overgangszone met maatwerk • Beekdalen: ruimte voor water 25 Interim omgevingsverordening (Provincie Noord-Brabant) • De boscomplexen zijn onderdeel van het Natuurnetwerk Brabant (NNB). Enkele open ruimtes zijn aangewezen als groenblauwe mantel, een bufferzone rondom het NNB. • Het gebied rondom de Heijerstraat is volledig onderdeel van de groenblauwemantel. attentiezone waterhuishouding 26 1. Beleidsoverzicht Relevant beleid en onderzoek Gemeentelijk beleid • Omgevingsvisie (2022) Provinciaal / regionaal beleid • Omgevingsverordening Provincie Noord-brabant (2023) • Ontwikkelstrategie De Kempen (2024) Overig gemeentelijk beleid • Bosbeheerplan (2022) Onderzoek en ontwikkelingen • n.v.t. 2.
Beleidsuitgangspunten samengevat Omgevingsvisie gemeente Bergeijk • Waardevolle landschap koesteren + meer landschappelijke en natuurlijke kwali- teit in het buitengebied • Meer groen rondom dorpscentra, schoolpleinen, bedrijventerreinen en in privé- tuinen, gericht op biodiversiteit of passend bij cultuurhistorische uitgangspunten. • Bereikbaarheid van groen in het buitengebied via wandel-, fiets- en zandpaden. • Groen en waardevolle historische leefomgeving beschermen tegen aantasting door ruimtelijke ontwikkelingen. • Openbaar gebied: aandacht groen en biodiversiteit (natuurvriendelijk beheer). • Actieve inwoners, ondernemers en organisaties betrekken bij behoud van groene waarden en historische elementen. • Functies optimaal inpassen in het landschap + bij iedere uitbreiding moet sprake zijn van kwaliteitsverbetering voor natuur, milieu en/of landschap. Omgevingsverordening Provincie Noord Brabant • Natuurnetwerk Brabant: beschermen versterken natuurwaarden, geen ontwikke- ling/activiteiten/ingrepen mogelijk. • Groenblauwe waarden: versterken groenblauwe waarden als schil rondom NNB, ruimtelijke ontwikkelingen in principe niet mogelijk, afweegbaar indien gepaard gaat met sterke kwaliteitsverbetering groenblauwe waarden.
Ontwikkelstrategie De Kempen 2040 • Versterken natuur en mozaieklandschap • Diversiteit landbouw gericht op verbetering omgevingskwaliteit: water, bodem, woningen, recreatie, natuur. 3.2 Natuur en landschap 27 3. Situatie (o.b.v. analyse/interview) • Bosgordel met daarin activiteiten en functies als onderdeel van Natuur Netwerk Brabant • Bossen grotendeels van particulieren • Veelal naaldbos. • Kattendanspark en Ploegpark als bijzondere groengebieden Knelpunt • Toekomstbestendigheid en ecologische waarde naaldbossen Kans • Bosstructuren op akkercomplex t.b.v. verster- king ecologische en landschappelijke waarden + klimaatadaptatie en inpassing woonwijk 4. Opgave Bergeijk-Noord • Behoud en versterken robuuste en structuurrijke bosstructuur/bosranden. • Effecten woonontwikkeling op NNB • Behoud bijzonder karakter Ploegpark en Katten- danspark Locatie Enderakkers • Invulling landschap, natuur en biodiversiteit in samenhang met woonontwikkeling 5. Verdieping/onderzoek • eventueel klankbord Bosgroep cq. Bureau van Nierop als beheerder van de bossen van ge- meente Bergeijk Legenda bossen natuurnetwerk nederland groenblauwe mantel: versterken waarden park houtopstanden met beschermwaardige elementen Kans/wens/aandachtspunt: versterken groene dooradering t.b.v. biodiversiteit/landschapversterking bos/bosstroken tbv inpassing woonwijk
28 Natuurbeleid - beheertypenkaart • De omliggende natuur bestaat hoofdzakelijk uit droog bos met productie, dat direct grenst aan het plangebied. Daarnaast komt in de verdere omgeving voornamelijk vochtig bos met productie voor. Natuurbeleid - ambitiekaart • Ten opzichte van de beheertypenkaart veranderen er nauwelijks ambitiesoorten binnen de groenstructuren rondom het plangebied. De meeste wijzigingen doen zich voor in het beekdal ten zuiden van het plangebied, maar deze hebben weinig tot geen invloed op het plangebied zelf.
29 Bomenkapbeleid • Voor bomen in een waardevol vlak met een stamomtrek van 31 cm (diameter van 10 cm) gemeten op 1,30 m boven maaiveld, moet ten allen tijde een omgevingsvergunning worden aangevraagd voor de activiteit kappen, behalve als er geen vergunningsplicht geldt voor de boom.
30 3.3 Cultuurhistorie 1. Beleidsoverzicht Relevant beleid en onderzoek Gemeentelijk beleid: • Omgevingsvisie (2022) Overig regionaal beleid • Cultuurhistorische waardenkaart PNB • Cultuurhistorische waardenkaart Odzob Onderzoek en ontwikkelingen nvt Overig gemeentelijk beleid nvt 2. Beleidsuitgangspunten samengevat Uitgangspunten omgevingsvisie • Groen dat past bij de cultuurhistorische uitgangspunten van beplanting. • Nieuw groen / erfgoedontwikkeling afstemmen op cultuurhistorische uitgangspunten. • Bij ruimtelijke ontwikkelingen bijdragen aan behoud en herstel van cultuurhistorische panden en structuren. Cultuurhistorische waardenkaart Provincie Noord-Brabant en Odzob De gemeente heeft op basis van de provinciale cultuurhistorische waardenkaart, in sa- menwerking met de regio, een meer gespecificeerde kaart die zij hanteert. Veel elementen komen overeen, de kaart van de Odzob vult aan op de volgende onderde- len: • Akkercomplex Enderakkers met vrije doorzichten (historische zichtlijnen) van redelijk hoge cultuurhistorische waarde • Cultuurhistorisch ensemble dat in ruimtelijk en historisch opzicht aansluit op het akkercomplex Enderakkers. • Ploegpad met een zeer hoge cultuurhistorische waardering (in plaats van hoog). • Gemeentelijke monumenten die van bijzondere waarde zijn voor Bergeijk.
• Provinciaal cultuurhistorisch complex, bestaande uit De Ploeg en het Ploegpark, dat tevens is aangewezen als rijksmonument. Ontwikkelstrategie De Kempen 2040 • Behoud en bewaken Kempische identiteit: ook in landschap 31 3. Situatie (o.b.v. analyse/interview) Het gebied, dat eeuwenlang uit bossen, akker- tjes in open bosruimten en een grootschalig akkercomplex Enderakkers, heeft de afgelopen eeuw relatief weinig veranderingen ondergaan. Relatieve recente veranderingen betreffen voor- al het gebruik in het bos en de aanleg van Ploeg en Ploegpark. In de dorpsrand zijn twee bijzon- dere ensembles die hoog gewaardeerd worden in de gemeente: • Erfgoed Rietveld en Mien Ruijs rondom Poeg/ Ploegpark bestaat uit verschillende elementen en kunstwerken. • Enkele elementen bij voormalig Klooster/ huidigzorgcentrum als Kapel. Knelpunt • Woonontwikkeling doet afbreuk aan histori- sche waarde zichten/open akkercomplex Kans • Benutten identiteit van bossen en open ruimtes voor ontwikkeling woonomgeving • Benutten kwaliteiten rondom Ploegpark 4. Opgave/uitgangspunt Bergeijk-Noord • Behoud cultuurhistorische kwaliteiten Locatie Enderakkers • Identiteit woonomgeving passend bij de historisch- landschappelijk kwaliteiten. 5.
Verdieping/onderzoek • Klankbord gebiedsuitwerking met ambte- naar cultuurhistorie / Heemkundekring Legenda bossen rijksmonument (PNB) gemeentelijk monument (Odzob) provinciaal Cultuurhistorisch complex (Odzob) cultuurhist. ensemble (Odzob) hist. geografie (lijn) Ploegpad - zeer hoog (Odzob) hist. geografie (lijn) - hoog (PNB/Odzob) hist. geografie (vlak) - hoog (Odzob) hist. groen - rijksmonument (PNB/Odzob) hist. zichtlijn (Odzob) kunstwerken van Rietveld 32 Beekdal 19021985 1955 33 Cultuurhistorische waarden (Odzob) • Ploegpark, ontworpen door Mien Ruys, is als historisch groen van hoge waarde en aangewezen als een rijksmonument. • Het Akkercomplex Enderakkers is van redelijk hoge historische geografische waarde en maakt onderdeel uit van een cultuurhistorisch ensemble • De gemeentelijke monumenten zijn geconcentreerd rondom het centrum van Bergeijk. • Het Ploegpad is aangeduid als geografische lijn met een zeer hoge cultuurhistorische waarde. • Op akkercomplex Enderakkers zijn een aantal historische zichtlijnen aanwezig. Cultuurhistorische waarden (Provincie) • Er zijn een aantal rijksmonumenten aangegeven, de belangrijkste hiervan is weverij de Ploeg. • Het ploegpark zelf staat ook aangegeven als complex van cultuurhistorisch belang.
34 3.4 Mobiliteit en infrastructuur 1. Beleidsoverzicht Relevant beleid en onderzoek Gemeentelijk beleid • Omgevingsvisie (2022) • Visie Mobiliteit wordt in 2026/2027 geactualiseerd. Overig regionaal beleid • Ontwikkelstrategie De Kempen (2024) • Mobiliteitsstrategie De Kempen (2020) • Regionale Mobiliteitsvisie MRE 2040 (definitief concept 2024) • Meerjarig Multimodaal Mobiliteitspakket (MMMP) (in ontwikkeling) Onderzoek en ontwikkelingen • Snelfietsverbinding via Ploegpad - Walik - Eindhoven Overig gemeentelijk beleid • Parkeer- en Elektrisch Laden Beleid (2025) 2. Beleidsuitgangspunten samengevat Uitgangspunten omgevingsvisie • Ambitie: mensen meer op de fiets en minder met de auto. • Een goede combinatie tussen verschillende modaliteiten (auto, fiets, OV, slimme mobiliteitssystemen). • Verbreding en verbetering van fietsvoorzieningen, met aandacht voor E-bike. • Handhaven van het huidige openbaar vervoersniveau. • Realisatie van laadvoorzieningen voor elektrische voertuigen. • Mobiliteit inzetten om zelfstandig thuis wonen te ondersteunen. • Goede vluchtroutes, toegankelijkheid voor hulpdiensten en beperking van milieuhin- der (geluid, geur, bedrijvigheid). • Verbeteren van verbindingen waarlangs beweging en natuurbeleving mogelijk zijn. • Versterken van verbindingen tussen stedelijk en landelijk gebied en dorpen.
Ontwikkelstrategie De Kempen 2040 - thema bereikbaarheid en mobiliteit • Bereikbaarheid voor jong en oud • Inzet op opwaarderen van het lokale fietsnetwerk • Realisatie HOV-verbindingen 35 3. Situatie (o.b.v. analyse/interview) • Het gebied is autoluw en voorzieningen (cam- ping en sportpark) ontsloten via de Eerselsedijk. Oostzijde ligt Enderakkers als belangrijke ontslui- tingsweg van het dorp. • Het Ploegpad is een belangrijk fietspad, als on- derdeel van snelfietsroute Bergeijk-Walik-Eind- hoven (F67, De Kempenroute) Knelpunt • Oversteekbaarheid Enderakkers / De Bucht Kans/wens • auto-ontsluiting via Enderakkers • fietsverbinding kern via Ploegpad en Bucht. • zoveel mogelijk scheiden gemotoriseerd en lang- zaam verkeer. • toekomstige mobiliteitshub (dorpshub) • ontwikkeling flex-vervoer busdienst 4. Opgave Bergeijk-Noord • welke ontsluitingsstructuren zijn noodzakelijk in Bergeijk-Noord ten behoeve van een woning- bouwontwikkeling. Woonlocatie Enderakkers • uitgangspunten auto-fiets in beeld op basis van onderzoek 5. Verdieping/onderzoek • Verkeerskundig onderzoek/ advies ten behoeve uitgangspunten en effecten verkeersafwikkeling + ontsluitingsstructuur van de woonwijk. • Afstemming regio: mobiliteitsstrategie met o.a. kansen o.a. aantakking op (H)OV.
• Opstellen mobiliteitsuitgangspunten woonwijk Legenda bossen N-wegen gebiedsontsluiting overige wegen snelfietspad buslijn (waaronder flexbus) Kans/wens/aandachtspunt: auto-entree woonwijk (1 of 2?) mogelijke mobiliteitshub fietsverbinding met woonwijk knelpunt oversteekplaats Bucht K H H H H 3.5 | Wonen en volkshuisvesting 1. | Beleidsoverzicht | 2. | Beleidsuitgangspunten samengevat Relevant beleid en onderzoek | Uitgangspunten omgevingsvisie • | In alle dorpskernen woningen bouwen voor alle doelgroepen (starters, jonge Gemeentelijk beleid | gezinnen, doorstromers, senioren). • | Omgevingsvisie (2022) | • | Per locatie bestaat 67% uit betaalbare woningen: 30% sociale huur, 20% sociale • | Verkenning woonuitbreidingen (2025) | koop en 17% betaalbaar hoog- en middensegment en middenhuur (gericht op starters en senioren). Overig regionaal beleid | • | Zorgvuldig bouwen is leidend (kwaliteit boven zuinig ruimtegebruik). • | Ontwikkelstrategie De Kempen (2024) | • | Kwaliteitsverbetering op gebied van natuur, landschap, klimaat of recreatie is • | Woonzorgvisie De Kempen (2022) | voorwaarde bij woningbouw. • | Kempische visie op wonen 2024-2028 (2024) | • | Speel- en ontmoetingsvoorzieningen ontwikkelen volgens Beleidskader bewe- • | Regionale Woondeal Zuidoost-Brabant (2025) | gen, spelen en ontmoeten (2020).
• | Inzet op behoud van basisvoorzieningen per dorp: peuterspeelzaal, basisschool, Onderzoek en ontwikkelingen | speelvoorzieningen, buitensportvoorziening, gemeenschapshuis, bibliotheek- • | Onderzoek goed wonen en zorgen in de MRE (Stec. 21- | voorziening. 8-2025) • | Woonbehoefte onderzoek MRE, verwacht in Q1 | Ontwikkelstrategie De Kempen 2040 - thema wonen • | Opgave groei Bergeijk: bandbreedte min. 1.750 tot max. 3.000 woningen tot Overig gemeentelijk beleid | 2040 • | • | Verschillende doelgroepen, waaronder senioren en starters. • | Inzet op betaalbaarheid en huisvesting van aandachtsgroepen • | Middels collectieve wooninitiatieven versterken saamhorigheid, zorg voor elkaar en tegengaan eenzaamheid. • | Monitoring toewijzing van woningen met sociale, economische of maatschappe- lijke binding met de Kempen. 36 37 WvG -gebied max. 1000 woningen 30- 35 woning/ha 3. Situa tie (o.b.v. analyse/interview) • Bijna geen woningen in het gebied, behalve vrij- staande grote woonkavels in de bossen • W vG-locatie: t.b.v. opgave max. 1000 woningen. 30-35 woningen/ha. • T rends van belang voor woontypen: bijv. in- stroom van mensen die dorpse cultuur zoeken Knelpunt • hoge dich theid vs dorps bouwen? Kans • aan vullende, alternatieve woonmilieu’s op huidi- ge voorraad 4.
Opgave Bergeijk-Noord • A anhechting woonwijk op kern en omgeving? • W onen mogelijk ook op verschillende open ruim- te in het bos? Locatie Enderakkers • Hoe gaa t de woonwijk sociaal functioneren: wel- ke mate van zelfstandigheid qua voorzieningen? • Beoogde woonkwaliteit/inpasbaarheid op WvG bij een dichtheid van 30 a 35 woningen/ha? • Is he t WvG-gebied als geheel de best passende locatie of deels ook op westelijke akker? • Op welke wijze sturing aan doelgroepen en be- hoeften? Adaptief programmeren? 5. Verdieping/onderzoek • Doelgr oepen en woonbehoefte in beeld • Sociale + ruim telijke kernwaarden + uitgangs- punten kwalitatieve woonomgeving • On twerpstudie inpasbaarheid woonwijk t.b.v. scenario’s. Legenda recreatieve bosgordel w oningen o verige bebouwing pr ovinciaal stedelijk gebied W vG-gebied K ans/wens/aandachtspunt: gebieden onbepaalde functie aanhech ting aan de kern c entrale, verbindende plek tussen c entrum en Enderakkers uitwijk- mogelijkheid woongebied (uit verkenning woonuitbreidingen) ? 38 1. Beleidsoverzicht Relevant beleid en onderzoek Gemeentelijk beleid: • Omgevingsvisie (2022) Regionaal beleid • On twikkelstrategie De Kempen (2024) • R egionale voorzieningenstrategie (in ontwikkeling, verwacht 2026) Onderzoek en ontwikkelingen • Ambtelijke vingeroefening van benodigde voorzienin- gen bij groeiopgave van de gemeente, gepresenteerd aan de gemeenteraad.
Overig gemeentelijk beleid • Beleidsk ader bewegen, spelen en ontmoeten (2020) • K empisch Preventie akkoord (2021) • L okaal Gezondheidsbeleid (2020) 2. Beleidsuit gangspunten samengevat Uitgangspunten omgevingsvisie • De tailhandel bestendigen en concentreren in kernwinkelgebied. • Hor ecamogelijkheden in alle kernen, ook met recreatieve/toeristische functie. • Eigen initia tieven die onze kernen aantrekkelijker en levendiger maken, worden ondersteund. • W e blijven investeren in gemeenschapshuizen. Er is ruimte voor nieuwe ontwik- kelingen. • De gemeen te blijft zich inzetten voor het behoud van een school in elke kern. Daarin is dit streven aanvullend op koers voor Wonen: slechts wanneer voldoen- de jonge gezinnen in de kernen wonen is het behoud van scholen haalbaar. • Speel - en ontmoetingsvoorzieningen zijn van groot belang. We zetten in op het ontwikkelen van speel- en ontmoetingsvoorzieningen op basis van onze richtlij- nen uit het Beleidskader bewegen, spelen en ontmoeten uit 2020. Ontwikkelstrategie De Kempen 2040 - thema voorzieningen • V ersterken voorzieningenniveau t.b.v.
leefbaarheid, levendigheid en gezondheid • nabijheid eer stelijns zorg (huisarts-apotheek-verloskundigen) • aanbod voorzieningen (zorg, onderwijs en kinderopvang) sluit aan bij groei • on twikkelen ontmoetingsplekken voor jeugd, jongvolwassenen en ouderen De regio is bezig met het opstellen van een regionale voorzieningenstrategie. Zij onderscheid daarin zeven categorieën: zorg & welzijn, onderwijs, detailhandel, horeca, cultuur & recreatie, openbaar groen en sport & spel. Er wordt enerzijds uitgegaan van lokaal maatwerk onder verantwoordelijkheid van gemeenten zelf en anderzijds de ontwikkeling en programmering van voorzieningen op regionaal niveau. Zie ook: metropoolregioeindhoven.nl/actueel/ons-nieuws/huidige-stand-voorzieningen-en- gevolgen-groei-in-beeld. 3.6 Bedrijvigheid en voorzieningen 39 3. Situa tie (o.b.v. analyse/interview) • Sportpark, Scouting Ploegpark, Speeltuin de Buch t en evenemententerrein als belangrijke dorpsvoorziening. • De Paal is naast belangrijke ondernemer ook een ontmoetingsplek voor dorp: de speeltuin / het terras voor dagrecreatie bewoners Bergeijk, jongeren hebben er werk. • Bruns als toonaangevend bedrijf in Ploegpark Knelpunt • .. K ans/wens • Nabijheid eer stelijns zorg (arts-apotheek). • On tmoetingsplekken jeugd, jongvolwassenen en ouderen. 4.
Opga ve Bergeijk-Noord • W at is de voorzieningopgave voor recreatief / sportgebied Bergeijk-Noord in het licht van de totale woningbouwopgave van kern Bergeijk en waar liggen mogelijkheden voor uitbreiding ervan. • W at kan Bergeijk-Noord betekenen in de voor- zieningenopgave woonwijk als wel gehele kern. • Be tekenis Ploegpark in relatie woonwijk-kern • Open v eldjes bos kansrijk voor voorzieningen? Locatie Enderakkers • W elke wijkvoorzieningen en met welke uitgangs- punten. Een school of niet? 5. Verdieping/onderzoek • Inzich t voorzieningenbehoefte: 1. woonwijk, 2. gebied Bergeijk-Noord Legenda fietspad w andelpad ruit erpad camping de Paal sportpark ploegpark k attendans speeltuin de Buch t sc outing wijnboer ho tel/b&b r estaurant t oonaangevend bedrijf Bruns ? ? ? welke wijkvoorzieningen? kansrijke locatie voor school of andere voorziening uitbreiding sportpark nodig? gebied ook kansrijk voor voorzieningen? Inpassing Bruns en betekenis Ploegpark bij groei? Vingeroefening brede welvaart / voorzieningen. De regio heeft op kengetallen in beeld gebracht wat voor voorzieningen nodig/voorstelbaar zijn bij de groei van het aantal bewoners. In bijgevoegd schema heeft de gemeente de algemene kengetallen in een vingeroefening doorvertaald voor de groei van de gemeente Bergeijk (zonder naar de lokale situatie te kijken).
Hieronder is dit vertaald voor enerzijds de groei van de kern Bergeijk als geheel en anderzijds de komst van 1000 woningen op Enderakkers. Kern Bergeijk: 1974 woningen / 4598 inwoners • | 469 basisschoolleerlingen: 16 klassen • | 0,6-1,3 buurthuis • | 4.4 voetbalveld • | 3 huisartsen – 2,2 tandarts • | 1,7 supermarkt • | 3 cafetaria Woonwijk: 1000 woningen / 2300 inwoners • | 230 basisschoolleerlingen: 8 klassen • | 0,3-0.6 buurthuis • | 2.2 voetbalveld • | 1,5 huisarts – 1,1 tandarts • | 0,8 supermarkt • | 1 cafetaria 40 41
42 1. Beleidsoverzicht Relevant beleid en onderzoek Gemeentelijk beleid: • Omgevingsvisie (2022) Regionaal beleid • Visie en uitv oeringsprogramma Vrijetijdseconomie Brabantse Kempen (2025) • Toetsingskader dag- en verblijfsrecreatie de Kempen. Onderzoek en ontwikkelingen Overig gemeentelijk beleid 2. Beleidsuit gangspunten samengevat Uitgangspunten omgevingsvisie • Hor ecamogelijkheden in alle kernen, ook met recreatieve/toeristische functie. • V erbindingen realiseren waarlangs men kan bewegen of natuur beleven. • Speel voorzieningen toevoegen die voldoen aan lokale speelwaarden. • K ansen voor dagrecreatie in kernen en in het buitengebied. • Buit engebied belangrijk voor extensieve recreatie (wandelen, fietsen, paardrij- den). • Ne twerk van routes uitbreiden, met ondersteunende voorzieningen. • Ruim te voor kleinschalige recreatieve voorzieningen passend bij gebiedskarakter. • R ecreatief medegebruik doet geen afbreuk aan landschaps- en natuurwaarden. Visie Vrijetijdseconomie Brabantse Kempen De Visie Vrijetijdseconomie Brabantse Kempen (B.K.) benoemt vijf doelstellingen: 1. Behoud en versterking van de authentieke streek de Brabantse Kempen. 2. Behoud en versterking van de Brabantse Kempen als levendige streek waar het goed wonen en recreëren is. 3. Inz et op een integrale aanpak. 4.
In balans houden van de effecten van recreatie en toerisme ten behoeve van de brede welvaart. 5. L okale ondernemers verbinden aan deze ambitie en doelstellingen. Dit is doorvertaald in het toetsingskader dag- en verblijfsrecreatie de Kempen, waar getoetst wordt op: 1. Versterken identiteit Brabantse Kempen, 2. Toegevoegde waarde leefomgeving voor bewoners, 3. Verhogen kwaliteit en diversiteit van het bestaande aanbod, 4. Actieve deelname aan samenwerkingsvormen, 5. Bijdrage aan (cultuurhis- torische) waarden Brabantse Kempen, 6. Bijdrage aan maatschappelijke opgaven. 3.7 R ecreatie en vrijetijdseconomie 43 Situatie • Bossen als belangrijk recreatief en luw wan- delgebied met vele wandelpaden. • De Paal is belangrijk bedrijf in de vrijetijds- economie van de gemeente. • Speeltuin de Buch t is belangrijke recreatie- ve voorziening voor het dorp. Golfbaan al 10 jaar bestemd maar nog niet in uitvoer. De vraag is of dit nog steeds bij de gemeentelij- ke behoefte past. • Gr oepsacc. Berger Hoeve is gestopt. Knelpunt • Drukt e Eerselsedijk bij (wisseldagen) cam- ping in hoogseizoen Kans • v ersterking dagrecreatieve voorzieningen • Nieuw e woonwijk aansluiten op netwerk van fiets- en wandelroutes. Opgave Bergeijk-Noord • Behoud en versterken recreatief karakter Bergeijk-Noord ten behoeve van toename bewoners.
Wat zijn de behoeften en wensen bij zowel bestaande alswel toekomstige bewoners? • V ersterken Ploegpark als verbindende plek, wat zijn daarin behoeften en kansen? Locatie Enderakkers • W elke recreatieve elementen opnemen in de woonwijk? Verdieping/onderzoek • Ophalen in participa tie wat belangrijke waarden, wensen en zorgen zijn. Bestemming golfbaan 44 1. Beleidsoverzicht Relevant beleid en onderzoek Gemeentelijk beleid: • Omgevingsvisie (2022) • Transitievisie Warmte (2022) • Warmteprogramma verwacht in 2028 • Energiestrategie verwacht in Q3 - 2026 Regionaal beleid • Ontwerpprincipes Netbewust e Nieuwbouw • Handreiking Netbewuste Gebiedson twikkeling • Regionale Energiestrat egie Metropoolregio Eindhoven Overig: • Ontwerpprincipes Netbewust e Nieuwbouw • Handreiking Netbewuste Gebiedson twikkeling Overig gemeentelijk beleid • 2. Beleidsuitgangspunten samengeva t Uitgangspunten omgevingsvisie • Energieverbruik verminderen en overstappen op het gebruik van duurzame en hernieuwbare energiebronnen. • Verduurzaming van de gebouw de omgeving: gebouwen worden uiteindelijk aard- gasvrij en fossielvrij verwarmd. Overige (beleids-)uitgangspunten/opgaven • De gemeente heeft v anuit de Rijksoverheid de verplichting om in 2050 aard- gasvrij te zijn. Het warmteprogramma geeft een strategische invulling van deze opgave, en wordt eind 2026 opgeleverd.
• De energiedoelen van de gemeent e ten aanzien van energiebesparing en -opwek worden opnieuw bepaald. De energiestrategie wordt eind 2026 vastgesteld, en stelt de nieuwe strategie ten aanzien van energiebesparing, energieneutraliteit, en opwek van energie. Transitievisie Warmte Dit is het vastgesteld beleid ten aanzien van de warmtetransitie. Het belangrijkste uitgangspunt is het besparen van energie in de gebouwde omgeving en het vermin- deren van het energieverbruik van de gemeente. Ontwerpprincipes Netbewuste Nieuwbouw & Handreiking Netbewuste Gebiedsont- wikkeling • Deze documenten beschrijven hoe nieuwbouw zodanig kan worden ontworpen dat de belasting van het elektriciteitsnet wordt beperkt, door inzet op een ge- biedsgerichte aanpak, energiebesparing, lokale opwek, energie delen, opslag en slimme sturing. • De gemeente hanteert dit als leidr aad; het betreft geen vastgesteld beleid. 3.8 Energietransitie en duurzaamheid 45 ! Situatie • Vanwege netcongestie is er geen zekerheid v oor de stroomaansluiting voor woningen, winkels, bedrijven, scholen en andere panden. Pas in 2033 komt er capaciteitsuit- breiding voor de regio bij. Oplossingen voor lokale problemen met stroomaansluitingen kunnen worden gezocht in het energieneu- traal ontwikkelen van de wijk. Knelpunt • Netw erkcongestie • Veel onduidelijkheid Kans • Energie delen • Energie-hub tussen Bruns/Paal/Sportpark etc.
Opgave/uitgangspunten Bergeijk-Noord • Op w elke wijze kan het gebied als geheel bijdragen bij de ambitie energieneutrale wijk, bijv. verbindingen tussen ondernemers en sportpark. Locatie Enderakkers • Ambitie: energie-neutr ale wijk. Wat zijn daarvoor de uitgangspunten/is de strategie? Verdieping/onderzoek • Verdieping risico netcongestie • Ver dieping strategie energie-neutraal ge- bied en wijk, met uitgangspunten voor het gebiedsprogramma 46 4. Conclusie Hoofdopgave per deelgebied Bergeijk Noord bestaat grofweg uit drie gebieden. Die gebieden hebben ieder een eigen opgave in het ontwikkelen van een toekomstig gebiedsperspectief. 1. De nieuwe woonwijk • on twikkelen van een nieuwe woonwijk voor de kern Bergeijk, in basis op de WvG-locatie. • A anhechting van de nieuwe woonwijk op haar omgeving 2. Het recreatie / sportcluster bossen Eerselsedijk • w at is de voorzieningenbehoefte van Bergeijk in relatie tot de groei van Bergeijk en hoe kan dit gebied daar een rol in spelen. • w at vraagt dat aan uitbreiding van het sportpark. 3. Ploegpark/Evenemententerrein e.o. • w at betekent de komst van een grote woonwijk op dit gebied en de aanhechting hier van op de kern via dit gebied. • w at is de impact van de totale groei van Bergeijk op dit gebied en welke betekenis kan het gebied hierbij beteke- nen vanuit Brede Welvaart. 4 .
Akker midden in • hee ft de bestaande akker nog toekomst voor landbouw- kundig gebruik of kan de akker bijdragen aan de opgave voor gebied 1 en 2? En hoe krijgt dit dan een kwalitatieve invulling. 1. 2. 3. 4. P r o j e c t g e r e l a t e e r d 27 februari 2026 CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE" BK8805-MI-RP-260227-1306 2 Klik of tik om tekst in te voeren. Bijlage 2 Participatieplan
Participatieplan Bergeijk-Noord Participatieplan morgenmakers februari 2026 Aanleiding ................................ ................................ ................................ ............................. 2 Participatief werken ................................ ................................ ................................ ............... 3 Het belang van participatie ................................ ................................ ............................. 3 Voorwaarden en succesfactoren ................................ ................................ .................... 3 Participatiestrategie voor Bergeijk-Noord ................................ ................................ .............. 4 Doel en betekenis van participatie ................................ ................................ ................. 4 Uitdagingen participatie ................................ ................................ ................................ .. 4 Strategielijnen ................................ ................................ ................................ ................ 4 Stakeholders ................................ ................................ ................................ ......................... 6 Stakeholdergroepen ................................ ................................ ................................ .......
6 Macht en invloedanalyse ................................ ................................ ................................ 8 Participatieniveau per stakeholder ................................ ................................ ............... 11 Uitvoering participatie................................ ................................ ................................ .......... 14 Werkvormen ................................ ................................ ................................ ................ 14 Samenwerking en communicatie ................................ ................................ ................. 15 Planning ................................ ................................ ................................ ....................... 16 Aanleiding De behoefte aan nieuwe woningen is ook in de gemeente Bergeijk groot: enerzijds door een grote autonome behoefte, anderzijds door een regionale behoefte vanwege de ontwikkeling van de Brainportregio c.q. nabije ligging stedelijk gebied Veldhoven/Eindhoven. In de Ontwikkelstrategie De Kempen (2024) is de opgave tot 2040 vastgesteld op maximaal 3000 woningen voor de gemeente Bergeijk. Met het document Verkenning woningbouwuitbreidingen (2025) heeft de gemeente Bergeijk geschikte woningbouwlocaties onderzocht. In de kern Bergeijk is een grote locatie voorzien van ca. 1.000 woningen ten noorden van de kern.
In het voorjaar heeft de gemeenteraad besloten deze locatie prioriteit te geven. De gemeente heeft WvG gevestigd op de betreffende gronden om zeker te zijn van de grondpositie. De eerste stap naar ontwikkeling van deze locatie is het opstellen van een gebiedsprogramma voor het woongebied zelf en haar omgeving: het gebied Bergeijk Noord. Context van de opgave De maatschappelijke en ruimtelijke impact van een woonlocatie van 1.000 woningen op een middelgroot dorp (3.910 woningen) is erg groot: de komst van een kwart meer bewoners op het huidige bewoner aantal. Dit levert meerdere vragen op die de gemeente graag beantwoord ziet. Daarnaast moet dit in relatie gezien worden met de aanvullende groeiopgave naast deze 1000 woningen: in totaal 1974 (incl. Enderakkers). De 2 centrale vragen: 1. Wat voor een woonwijk willen we? 2. ‘Op welke wijze ontwikkelen we een gezonde en prettige leefomgeving, voor zowel de nieuwe als de bestaande bewoners’. Beiden vanuit het perspectief van Brede welvaart, waarbij zowel het ruimtelijk als het sociale domein wordt betrokken. De opgave van een nieuwe woonwijk van 1.000 woningen speelt zich dan ook af op verschillende niveaus: 1. Het voorziene plangebied voor de woonwijk 2. De omgeving van de woonwijk 3.
Het dorp zelf De gemeente heeft behoefte aan een gebiedsprogramma voor Bergeijk-Noord, waarbij de opgave voor alle drie de schaalniveaus worden betrokken. Vervolg op fase 1 In het najaar van 2025 heeft een integraal team gewerkt aan fase 1 van de ontwikkeling Bergeijk-Noord: inventarisatie, analyse en scopebepaling. Dit participatieplan is een resultaat van deze eerste fase. Het beschrijft de uitgangspunten en werkwijze voor participatie in de ontwikkeling van Bergeijk-Noord. Participatief werken Het belang van participatie Participatie kan verschillende doelen hebben. Het betrekken van belanghebbenden in het proces kan zorgen voor begrip en draagvlak. Wanneer belanghebbenden daadwerkelijk mee kunnen praten of zelfs mee kunnen creëren (de hogere treden van de participatieladder) stimuleert dat de lokale betrokkenheid, verhoogt dat het gevoel van eigenaarschap en draagt het bij aan een proces dat waar mogelijk is afgestemd op de behoeften en wensen van de gemeenschap. Participatie is geen doel op zich, het is een middel om gezamenlijk tot een gedragen eindresultaat te komen. Voorwaarden en succesfactoren Inhoudelijke en financiële ruimte In de ontwikkeling is daadwerkelijk ruimte voor inbreng van bewoners en andere belanghebbenden. Financieel is er ook ruimte om de inbreng van stakeholders opvolging te geven.
Openheid projectteam De organisatie staat open voor die inbreng en is nieuwsgierig naar hoe het resultaat verbeterd kan worden. Transparantie Belanghebbenden moeten weten wat hun rol (en invloed) in de ontwikkeling is en wat ze kunnen verwachten. We zorgen voor heldere communicatie over wat we wel en niet weten. Tijd en ruimte Participatief werken vraagt van de initiatiefnemers van een ontwikkeling dat er ook tijd en ruimte is voor participatie in het proces. Tijd om ontmoetingen te organiseren en ruimte om de inzichten uit die ontmoetingen nog te verwerken in het ontwerp. Toegankelijkheid Alle belanghebbenden die onderdeel zijn van het participatieproces moeten op een voor hen passende en goede manier mee kunnen doen. We zorgen voor laagdrempeligheid, een gemeenschappelijke taal en diversiteit aan werkvormen. Plezier en creativiteit Participatie vraagt om verbinding: ontmoeten en in contact treden. We zorgen voor momenten met de nodige plezier en creativiteit. Participatiestrategie voor Bergeijk-Noord Doel en betekenis van participatie Participatiedoel voor de totale ontwikkeling: planontwikkeling beter maken met lokale kennis en draagvlak ontwikkelen.
Uitdagingen participatie Op basis van de eerste fase (najaar 2025) zien we een aantal uitdagingen waar de participatie op in zal moeten spelen en/of rekening mee houden: ● Bergeijk-Noord is een meerjarige ontwikkeling, voor inwoners is het moeilijk om te bevatten hoe lang de ontwikkeling gaat duren en waarom dat zo is. Ze hebben weinig zicht op alle werkzaamheden die er bij komen kijken. ● Verschillende thema’s worden in samenhang ontwikkeld, hierdoor is de opgave complex. Die complexiteit mag geen drempel creëren in de participatie. ● Bergeijk-Noord is een grote ontwikkeling in verhouding met Bergeijk, de impact kan groot zijn voor bestaande inwoners. Strategielijnen 1. Participatie als integraal onderdeel van het ontwikkelproces ● Participatie is geen serie aan bijeenkomsten, maar een ontwerp- en leerproces in samenspraak met de omgeving. ● Participatie loopt parallel aan de ruimtelijke en programmatische ontwikkelingen voor Bergeijk-Noord. ● Participatie en besluitvorming versterken elkaar. 2. Participatie die passend is bij de schaal en impact van de ontwikkeling Bergeijk-Noord is een grote ontwikkeling in verhouding met het dorp Bergeijk en de komst van een groot aantal nieuwe inwoners zal impact hebben op de lokale samenleving. Participatie moet daar passend voor worden ingericht.
● Voldoende aandacht voor dorpse identiteit en tempo van de ontwikkeling ● Ruimte voor zorgen, weerstand en misschien zelfs rouw om de verandering. ● Het participatieproces faciliteert daarmee een maatschappelijk gesprek over de groei van Bergeijk en hoe dit sociaal kan landen. 3. Participatie die meerstemmigheid faciliteert en benut als kwaliteit ● Het participatieproces wordt ingericht met een diversiteit aan methodes en werkwijzen zodat mensen op verschillende manieren en momenten mee kunnen doen. Taal, tijd en cultuur zouden zo min mogelijk een drempel moeten vormen. ● We richten ons op het bereiken van een representativiteit van perspectieven, ook toekomstige bewoners krijgen een stem in het proces. ● Participatie wordt niet ingezet om consensus te bereiken, maar om betere afwegingen te kunnen maken. 4. Participatie als opstap naar een sociaal fundament voor Bergeijk-Noord De sociale wijk Bergeijk-Noord start eigenlijk al voordat de eerste huizen worden gebouwd. Zeker in de latere fases van de ontwikkeling kan het participatieproces een faciliterende rol spelen in het laten ontstaan van verbinding. ● Participatie kan gedurende de ontwikkeling een startpunt worden voor vroege ontmoetingen tussen bewoners en toekomstige bewoners en het ontstaan van informele netwerken en gemeenschappen. 5.
Participatie die bouwt aan een langdurige vertrouwensband Participatie is geen projectactiviteit, het is een doorlopend proces gericht op menselijke relaties. Cruciaal daarin is het bouwen aan vertrouwen. Vertrouwen ontstaat door duidelijk en transparant te zijn over de invloed van verschillende stakeholders, de keuzes die gemaakt moeten worden en hoe dat gebeurt. ● We communiceren duidelijk over waar stakeholders invloed op hebben en waar niet. ● We geven uitleg aan de keuzes die worden gemaakt, vooral ook als daarin wordt afgeweken van de wens of behoefte van inwoners. 6. Participatie als adaptief proces dat meebeweegt met de ontwikkeling De ontwikkeling van Bergeijk-Noord zal een meerjarig project zijn, waar inwoners en andere stakeholders op verschillende schaalniveau’s en thema’s betrokken worden. Enerzijds vraagt de ontwikkeling geduld van de omgeving, anderzijds is de tijd misschien ook nodig om een ontwikkeling van deze omvang te laten landen in het dorp. ● Dit participatieplan is geen blauwdruk, maar biedt handvatten waarmee we een adaptief en lerend proces starten. We spelen gedurende het proces in op wat er nodig is: voor de ontwikkeling zelf en voor de omgeving. ● Waar nodig voegen we nieuwe thema’s, bijeenkomsten of werkvormen toe. ● Evaluatie en bijsturing zijn onderdeel van het proces. ● We hebben gedurende het proces aandacht voor het overdragen van kennis.
Stakeholders Op 1 december 2025 is er een participatie-werksessie gehouden met medewerkers van de gemeente, met als doel om inzicht te verkrijgen in het stakeholderveld en doelstellingen op het gebied van participatie voor het project. Tijdens deze werksessie is er een stakeholdersanalyse uitgevoerd, die inzicht geeft in belangen, zorgen, invloed en houding van betrokken partijen bij de ontwikkeling. Alles op basis van de huidige informatie, naarmate het proces vordert kan dit nog veranderen.) In dit hoofdstuk verbinden we de bovengenoemde strategielijnen voor participatie met de uitgevoerde stakeholderanalyse. Op logische wijze vloeien hieruit participatieniveaus en werkvormen voort, resulterend in een aanpak die zowel inhoudelijk als procesmatig stevig staat. Stakeholdergroepen Tijdens de participatie-werksessie hebben medewerkers van de gemeente in kaart gebracht wie de betrokkenen zijn bij de ontwikkeling. Deze zijn gebundeld in een aantal groepen in onderstaande visual. Deze groepen zijn gevormd met een participatiebril op: de verschillende groepen vragen andersoortige betrokkenheid en participatie werkvormen.
De stakeholders zijn onderverdeeld in vijf hoofdgroepen: ● Openbaar bestuur ● Directe belanghebbenden ● Inwoners en toekomstige inwoners ● Lokale voorzieningen ● Belangenorganisaties Macht en invloedanalyse De indeling van stakeholdergroepen vormt de basis voor de macht- en invloedanalyse en de participatieniveaus. Deze analyse geeft een eerste beeld wie de invloedrijke stakeholders zijn en wat hun houding is ten opzichte van de ontwikkeling. Deze analyse kan later in het proces herhaald worden. Op deze manier geeft de analyse waardevolle inzichten in het stakeholderveld. Onderstaande visual brengt de macht- en invloedanalyse van de stakeholders in beeld. Groen staat daarbij voor stakeholders waarvan we denken dat ze een positieve houding hebben tegenover de ontwikkeling. Rood staat voor een (verwachte) negatieve houding. De kleur oranje heeft een dubbele betekenis; deze staat voor stakeholders waarvan we denken dat ze neutraal staan, én voor stakeholders die zorgen hebben rondom de ontwikkeling. Macht en invloed Enderakkers
Stakeholders met veel macht en invloed De provincie, college van B&W, gemeenteraad en ambtelijk projectteam zijn de formele beslissers, en bepalen kaders en randvoorwaarden. Ze staan overwegend positief tegenover de ontwikkeling. Groot grondeigenaren en direct omwonenden hebben wellicht meer zorgen of staan negatief tegenover de plannen. Het vroegtijdig betrekken van deze stakeholders zal het draagvlak voor de ontwikkeling versterken. Strategielijn 1: Participatie als integraal onderdeel van het ontwikkelproces Bestuurlijke betrokkenheid moet parallel lopen aan participatie, zodat inzichten uit de omgeving daadwerkelijk landen in besluitvorming. Strategielijn 5: Participatie die bouwt aan een langdurige vertrouwensband Door in openheid en transparantie met grootgrondeigenaren en direct omwonenden te communiceren weten zij waarom bepaalde keuzes worden gemaakt, en op welke keuzes zij invloed hebben. Op deze manier kunnen hun zorgen en negativiteit (gedeeltelijk) worden weggenomen. Stakeholders met redelijke macht en invloed De inwoners van Bergeijk, lokale ondernemers en voorzieningen, grote bedrijven zoals ASML en VDL, sportverenigingen, dorpsraad en kleine grondeigenaren hebben redelijke macht en invloed op de ontwikkeling. De houding van deze stakeholders is neutraal tot positief, al spelen er ook duidelijke zorgen.
Deze zorgen gaan over de dorpse identiteit, de druk die komt te staan op voorzieningen, mobiliteit en bereikbaarheid. We zien kansen om in te spelen op de sterke sociale cohesie en het actieve verenigingsleven van Bergeijk. Door aansluiting en dialoog kunnen zorgen worden verminderd en creëren we een gedragen ontwikkeling. Strategielijn 2: Participatie die passend is bij de schaal en impact van de ontwikkeling Deze groep ervaart de grootste maatschappelijke impact. Participatie moet ruimte bieden voor zorgen, emotie en tempo van de ontwikkeling. Strategielijn 3: Participatie die meerstemmigheid faciliteert en benut als kwaliteit Deze groep vertegenwoordigt een breed palet aan perspectieven dat gehoord moet worden, om te komen tot goede afwegingen. Strategielijn 4: Participatie als opstap naar een sociaal fundament voor Bergeijk-Noord Verenigingen en voorzieningen zijn cruciaal voor het ontstaan van een nieuwe gemeenschap. Door vroegtijdige betrokkenheid kunnen de bestaande verenigingen en voorzieningen bijdragen aan ontmoeting en gemeenschapsvorming met de nieuwe wijk. Stakeholders met weinig formele macht Tot deze groep behoren de toekomstige bewoners (waaronder specifieke doelgroepen: jongeren, senioren, en expats), cultuurorganisaties, zorgorganisaties, onderwijs, heemkundekring, natuurorganisaties en ZLTO. De houding van deze stakeholders lijkt wisselend.