Bijlage 2. BErgeijkENERGY evaluatie 2022 en uitvoeringsprogramma 2023
Tekst van het document
• • •
•
De reguliere advisering, begeleiding en stimulering van inwoners door Kempenenergie loopt door. Versterken organisatie van de vereniging KempenEnergie en de aan haar gelieerde coöperaties Organiseren van incidentele, kortlopende projecten. KempenEnergie wil jaarlijks 1 tot 3 projecten voor de gemeente uitvoeren. Dergelijke projecten voert KempenEnergie uit vanuit de gelieerde organisatie KempenDuurzaam. Uitgaande van 2 projecten reserveren we hier €20.000 voor. project “Samen-aan-de-slag “ Hoewel het in Bergeijk gaat om individuele oplossingen (bijvoorbeeld isoleren en een warmtepomp) kan ‘samen met de buren aan de slag’ en uitzoeken wat de (isolatie)opties zijn (zonder tijdsdruk om daadwerkelijk uit te voeren) zeker toegevoegde waarde hebben. Als de mogelijkheid zich aanbiedt bijvoorbeeld bij de start van een renovatieproject, willen we hiermee starten door het draagvlak hiervoor bij inwoners te onderzoeken. We reserveren hier €25.000,- voor. Mogelijk kunnen we dit budget ook indienen als project bij het Nationaal Isolatiefonds.
Opbrengsten
Bewustwording, advies en kennis inwoners
1.6
Pilot Tiny House
Korte omschrijving en doel project
Pilot met 3 Tiny Houses op de Weebosserweg.
Betrokken partijen
Tiny housebewoners
Uitvoeringsprogramma 2023
29
Resultaten 2022
• • •
Drie Tiny houses aan de Weebosserweg Communicatief: Een voorbeeld voor duurzaam wonen en leren van hun ervaringen Pilot loopt tot 1 juli 2025
Activiteiten 2023
•
Communicatief/ educatief: regelmatig open dagen
Opbrengsten
3 Tiny Houses=15.000 CO2 kg/jr
Woonexpo 2022 1.7 Korte omschrijving en doel project
In mei 2022 werd in Bergeijk de Energie@Wonen Expo georganiseerd door KempEnenergie. Tijdens deze consumentenbeurs konden inwoners kennismaken met de mogelijkheden om in hun woning en door hun woongedrag energie te besparen en hoe ze efficiënt met energie om kunnen gaan.
Betrokken partijen
KempenEnergie
Resultaten 2022
Op 21 mei vond de Energie@Wonenexpo in Bergeijk plaats. Er was een uitgebreide informatiestand, er waren doorlopend lezingen, ongeveer 18 regionale bedrijven waren met een stand vertegenwoordigd en er waren speciale activiteiten voor kinderen rondom het thema energie. Er waren ongeveer 600 bezoekers.
Opbrengsten
1.8
Subsidie duurzame energie 2022-2025, onderdeel duurzame maatregelen isolatie
Korte omschrijving en doel project
Subsidieregeling duurzame maatregelen voor particuliere woningeigenaren. ▪ ▪
Financiële prikkel om inwoners te stimuleren hun woning te isoleren. Subsidie werkt extra stimulerend in combinatie met het energieadvies van Kempenenergie. (Zie project Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren)
Doel: Subsidie energie besparen: 150 aanvragen bij woningen p/j met gemiddelde besparingen op gas door vloer-, dak-, muurisolatie, HR++ of triple glas en isolerende buitendeuren. Voor de uitvoering van de subsidie wordt externe ondersteuning ingehuurd. Totaal aan kosten €40.000. Voor het verstrekken van subsidie wordt €110.000 gereserveerd. Resultaten 2018-2021 ▪ ▪
De subsidieregeling loopt vanaf 2016. In de onderstaande grafiek is het verloop van de uitgevoerde isolerende maatregelen zichtbaar.
Uitvoeringsprogramma 2023
30
Uitgevoerde isolerende maatregelen met subsidie 200 150 100 50 0 2016
▪
▪
2017
2018
2019
Muurisolatie
Dakisolatie
HR ++/triple glas
Totaal
2020
2021
Vloerisolatie
In de grafiek is te zien dat er over het algemeen een stijgende lijn zit in de uitvoering van isolerende maatregelen. Van de isolerende maatregelen is muurisolatie het makkelijkste en het minst kostbare om uit te voeren voor inwoners. Dakisolatie daarentegen is gemiddeld het meest kostbaar en levert ook meer gedoe op in huis. Maar ook daarbij is de laatste 2 jaar een stijging te zien. In 2021 zijn 156 aanvragen voor isolerende maatregelen in het kader van de subsidieverordening duurzame energie voor particulieren gehonoreerd. Hiermee is door de inwoners voor € 350.649 geïnvesteerd. Er wordt € 60.279 aan subsidie verstrekt. 13 Woningeigenaren wachten nog op uitvoering.
svz per 7 juli 2022
Maatregelen
Aantal beschikking afgegeven, wachten op gereedmelding
Subsidiebedrag beschikking afgegeven, wachten op gereedmelding ook gereedmelding afgerond
afwijzinggereedmelding ook ingetrokkenafgerond afgebroken
Eigen investering beschikking afgegeven, wachten op gereedmelding ook gereedmelding afgerond
Muurisolatie Dakisolatie Vloerisolatie HR ++.triple glas
5 2 1 5
79 22 6 36
1 1 0 1
€ 2.766 € 1.297 € 417 € 3.082
€ 29.996 € 12.936 € 2.396 € 14.951
€ 16.207 € 12.720 € 2.086 € 16.597
€ 155.858 € 100.089 € 11.979 € 82.723
Subtotaal
13
143
3
€ 7.562
€ 60.279
€ 47.610
€ 350.649
▪
Multiplier (afgerond
Multiplier (afgeronde maatregelen) 5 8 5 6
In de onderstaande tabel is zichtbaar hoe de stand is met betrekking tot aanvragen in 2022:
Op 5 september 2022 zijn er 109 ontvankelijke aanvragen voor subsidie op isolerende maatregelen. Het uit te keren bedrag aan subsidie daarvan: €50.012,-. De verwachting is ergens rond €75.000 uit te komen. Dit is minder dan verwacht (€110.000,) Maar compenseert de toename in aanvragen subsidie warmtepompen. (Zie project Hernieuwbare energie Subsidie duurzame energie 2022-2025, onderdeel duurzame opwekking ) ▪
besparing gasgebruik 5.14)
▪
Inwoners moeten soms lang wachten op uitvoering door materialen te kort bouw.
Uitvoeringsprogramma 2023
31
▪
Uitvoering 2023
Subsidie kan door inwoners gecombineerd worden met de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing voor woningeigenaren (ISDE) van het Rijk.
De subsidie doorzetten met een subsidieverordening 2022-2025 Het bedrag aanpassen naar €75.000 (subsidiegeld) + €38.000 (voor de inhuur administratieve ondersteuning, technische beoordeling plannen, opvragen bouwtekeningen).
Opbrengsten
De genomen maatregelen in 1 jaar leveren rond de 200.000 kg per jaar aan besparing CO2 op.
1.9
MEE DOEN! “klaar-voor-aardgasvrij” maken bestaande bouw in 2030
Korte omschrijving en doel project
De hoofdstrategie van de Transitievisie Warmte (TVW) van Bergeijk is het inzetten op het “klaar-voor-aardgasvrij” (of aardgasvrij-gereed) maken van de bestaande bouw tot 2030. Dat betekent dat woningen en gebouwen nog wel gebruik maken van aardgas maar dat deze met duurzame maatregelen gereed worden gemaakt om in de toekomst (met een relatief kleine stap) van het aardgas af te gaan. De stap naar loskoppelen van aardgas wordt hiermee kleiner gemaakt maar de eigenaar heeft wel al profijt van de aanpassingen. Met de uitvoering van BErgeijkENERGY zijn we al langer bezig om inwoners te betrekken bij de energietransitie. De TVW is een volgende stap in de warmtetransitie in Bergeijk. In de TVW is vastgelegd hoe we ná het vaststellen van de TVW inwoners betrekken bij de warmtetransitie en helpen met de verduurzaming van hun woning. Samengevat:
Uitvoering 2022
•
bij de gemeente kunnen inwoners terecht voor betrouwbare en specifieke informatie over de warmtetransitie. De gemeente werkt hierin samen met partners zoals KempenEnergie;
•
woningverbetering en prettig wonen is het doel (kernboodschap);
•
communicatie wordt afgestemd op specifieke doelgroepen;
•
actief inzetten op het verenigen van inwoners;
•
in de communicatie wordt altijd benadrukt dat we de warmtetransitie stap-voorstap gaan uitvoeren;
•
in de communicatie wordt benadrukt dat we inzetten op maatwerk voor iedere inwoner;
•
welzijnsorganisaties worden actief betrokken;
•
verduurzaming maken we zichtbaarder;
•
bewustmaken huurders en inzetten van energiecoaches;
•
gezamenlijke aanpak voor individuele maatregelen.
In 2022 is een communicatie/ uitvoeringplan MEE DOEN! “klaar-voor-aardgasvrij” opgesteld met een gestructureerde en doordachte aanpak en planning voor o.a. de communicatie(middelen).
Uitvoeringsprogramma 2023
32
Uitvoering 2023
In 2023 gaan we starten met het uitvoeren van het plan Mee doen! Er wordt ingezet op de Mee-doen-aanpak. Het communicatieplan bevat acties om de maatregelen die in 2023 en 2024 genomen moeten worden, kracht bij te zetten, om de gemeenschap in beweging te krijgen door draagvlak en betrokkenheid te creëren en gedragsverandering te stimuleren. Hiermee proberen we de stap te maken van informeren naar meer mee uitvoeren. Hiervoor reserveren we €22.000. Dit zal grotendeels gebruikt worden om ondersteuning in te huren.
Opbrengsten
1.10
Energiearmoede
Korte omschrijving en doel project
Begin 2022 heeft de gemeente Bergeijk middelen ontvangen om kwetsbare mensen op korte termijn te ondersteunen bij het nemen van energiebesparende maatregelen om hun energierekening te verlagen. In juli 2022 kwam daar nog eens een vergelijkbaar bedrag bij. Deze specifieke uitkering moet voor 31 december 2024 zijn ingezet.
Uitvoering 2022
Uit de cijfers en tools die we ter beschikking hebben gekregen blijkt dat begin 2022 4,2% van de huishoudens in Bergeijk te maken heeft met energiearmoede. Bij het bepalen waar we de inwoners vinden die te maken hebben met energiearmoede blijkt dat in 70% van de huishoudens een huurwoning met een lage energiekwaliteit bewoont, veelal leeft van een bijstandsuitkering of een laag pensioen. De strategie om inwoners met energiearmoede te ondersteunen, richt zich op de doelgroep huishoudens die energiearmoede kennen en waarvan de energetische kwaliteit van de woning onvoldoende is. Deze doelgroep bestaat voor een groot deel uit huurders en senioren met geen of een klein pensioen. -
-
-
-
De huurders bij woningcorporaties hebben allemaal begin 2022 een energiebespaarbox ontvangen. (Bij 91% van de huurders is deze box ook bezorgd of later opgehaald. De energiecoaches van Woningbelang hebben hun huurders extra uitleg gegeven over de box en aanvullende informatie verstrekt. In overleg met de woningcorporaties willen we met energiecoaches deze groep mensen nog verder ondersteunen. De inzet van een klusteam die bij de mensen thuis kleinschalige energiebesparende maatregelen aan brengen. We doen dit in overleg met klusbedrijven, vrijwilligersorganisaties (Cordaad) en Vluchtelingenwerk. Via KempenEnergie bieden we Binnenklimaatscans voor inwoners met energiearmoede. Aan de orde komen o.a.: Het energieverbruik, woon- en leefklimaat, toepassen eenvoudige energiebesparingsmogelijkheden, energiezuinig woongedrag, aanwezigheid van energieslurpers, energiebesparende tips voor de verhuurder. We gaan de groep inwoners met energiearmoede op verschillende manier bereiken: o Inwoners kunnen bij het aanvragen van hun eenmalige financiële toelage aangeven interesse te hebben in aanvullend advies of maatregelen om energie te besparen. Deze mensen worden als eerste meegenomen in de bovenstaande acties. o Via Vluchtelingenwerk o Via het initiatieven voor 65-plussers “Samen slimmer ouder worden”. Inwoners die zich hiervoor aanmelden krijgen bezoek aan huis. Bij dit
Uitvoeringsprogramma 2023
33
o
bezoek worden zij ook geattendeerd op de mogelijkheid om ondersteuning te krijgen bij aanwezige energiearmoede Via de woningcorporaties en organisaties als KBO, Aquinohuis, Cordaad etc.
Activiteiten 2023
Doorloop van de activiteiten uit 2022
1.11
(wijkgericht) Ontzorgingsproject isoleren
Korte omschrijving en doel project
Uit evaluaties van collectieve inkoopacties blijkt dat inwoners graag ontzorgd willen worden bij het verduurzamen van hun woning. Als je aan de slag gaat met het verduurzamen van je woning krijg je te maken met een groot aanbod aan merken, leveranciers, aannemers, adviseurs en financiële verstrekkers. Inwoners willen een betrouwbare partner bijvoorbeeld de gemeente die zowel de aankoop, de realisatie en de financiering voor hen regelt. Ook is dit één van aandachtspunten die in het uitvoerings/communicatieplan dat we hebben laten opstellen. Zowel KempenDuurzaam als een nieuw project vanuit de MRE: “De Groene Zone Isoleren (DGZI)” heeft als doelstelling om deze verduurzaming te versnellen en de inwoner te ontzorgen. Uit de evaluatie van de 1e versie van de Groene zone, gericht op de aanschaf van zonnepanelen, werd vooral het ontzorgen als groot voordeel genoemd. Het collectieve prijsvoordeel werd in de evaluatie nauwelijks genoemd. We willen onderzoeken of we voor Bergeijk een ontzorgingsproject op het gebied van isoleren kunnen opzetten met één van de partners (KempenDuurzaam of MRE).
Activiteit 2023
We gaan een plan opstellen voor een (wijkgericht) ontzorgingsproject. Uitgangspunt: Het is de deelnemers eigen vrije keus om hier aan deel te nemen. Er liggen mogelijkheden om dit te doen samen met andere gemeenten van de RES regio of een traject met KempenEnergie opzetten (samen met de Kempengemeenten). Door dit plan in te dienen bij het Rijk is het mogelijk om hier ook nog aanvullende financiering voor te krijgen vanuit het Nationaal Isolatie Fonds. Hoe deze regeling vorm krijgt is op het moment van opstellen van BErgeijkENERGY nog niet duidelijk.
Opbrengsten
b. Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening) 1.12
Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen, energie besparen
Korte omschrijving en doel project
Vanaf 2018 tot en met 2025 wordt jaarlijks een gedeelte van het areaal openbare verlichting verled. Daarvoor is een budget van € 200.000, - per jaar vrijgemaakt.
Betrokken partijen
Nobralux, aannemer
Resultaten 2022
Het areaal openbare verlichting bestaat uit 5638 armaturen. Het energieverbruik lag in 2012 op ongeveer 840.000 kWh per jaar. Door de omvorming verwachten wij dit terug te kunnen dringen naar 300.000 – 350.000 kWh per jaar. Tot en met uitvoeringsjaar 2021: zijn 3842 armaturen verled (=68%)
Uitvoeringsprogramma 2023
34
In 2022 worden in totaal 366 armaturen vervangen. Daarmee komt het totaal na uitvoeringsjaar 2022 op 4208 led armaturen (=75%) Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van slim energiemanagement. Dit betekent slim schakelen en afwijken van het standaard nachtschakelen zoals door de netbeheerder wordt aangeboden en/of het reduceren van het lichtniveau door dimtechnieken. Ook dit is inmiddels op 70% van de armaturen van toepassing. Uitvoering 2023
In 2023 zal er weer een gedeelte van het areaal van de verlichting worden vervangen. Het plan voor 2023 zal pas in het voorjaar van 2023 gemaakt worden. Het budget staat vast en op basis van de leeftijd van het areaal wordt beslist welke armaturen vervangen gaan worden en dan weten we pas hoeveel armaturen dat daadwerkelijk zullen zijn.
Opbrengsten
In april 2022 is er 34,1 % besparing op het energiegebruik uit 2012. Dit levert een besparing op van 286.440 kWh per jaar en 186.186 kg CO2 per jaar.
1.13
Gemeentelijke gebouwen energiebesparing
Korte omschrijving en doel project
Omvormen van de gemeentelijke gebouwen tot energie neutrale gebouwen voor wat betreft het onderdeel energiebesparing.
Betrokken partijen
Gemeente
Resultaten
Op basis van energiescans die in 2017 zijn uitgevoerd zijn in de afgelopen jaren bij de gebouwen die daarvoor in aanmerking kwamen isolerende maatregelen uitgevoerd en zonnepanelen gelegd. In 2022 hebben we voor ieder gemeentelijk gebouw onderzocht wat er, met de huidige stand van zaken op het gebied van technologische ontwikkeling, mogelijk is om ze verder te verduurzamen en wat de mogelijkheden zijn om op termijn van het aardgas af te gaan. Dit plan zal eind 2022 gereed zijn.
Uitvoering 2023
Op basis van het onderzoek naar aardgasloze accommodaties gaan we een visie opstellen, hoe we de komende jaren kunnen werken aan het verder verduurzamen van de gemeentelijke gebouwen. Dit plan zal uiteindelijk landen in Bora en aan de Raad worden voorgelegd. Het budget van € 100.000 dat nu begroot wordt in Bergeijk Energy zetten we in om het verduurzamen van gemeentelijke accommodaties op korte termijn een extra impuls te geven en in 2023 te combineren met activiteiten, zoals opgenomen in het uitvoeringsplan BORA. Verduurzaming op korte termijn doet zich bijvoorbeeld voor als er een CV installatie vervangen moet worden en we dan gelijk de mogelijkheid hebben om een hybride warmtepomp te installeren. Of in het geval van een dakvervanging, we direct voldoende isolatie kunnen aanbrengen.
2. Duurzaam Werken 2.1
Project stimulering verduurzaming bedrijventerreinen
Korte omschrijving en doel project
Binnen het Programmaplan BErgeijkENERGY willen we stimuleren dat ook bedrijven in de gemeente Bergeijk een bijdrage leveren aan de energietransitie. Vanwege de eerder genoemde netcongestie voor zowel teruglevering als afname van elektriciteit is het vestigings- en economisch klimaat ook in onze gemeente onder druk komen te staan. Nieuwe bedrijven kunnen niet langer uitbreiden (wanneer dit een verhoging van de capaciteit vergt)
Uitvoeringsprogramma 2023
35
of desgewenst nieuwbouw realiseren. Er is een start gemaakt met de zoektocht naar alternatieve oplossingen voor deze congestieproblematiek. Het Kempisch Ondernemers Platform (KOP) heeft aangegeven daarin graag een rol te willen vervullen. Zij hebben een traject bedacht dat bijdraagt aan het behalen van onze doelstellingen. De vier Kempengemeenten (Bergeijk, Bladel, Eersel, Reusel-De Mierden) hebben middels een samenwerkingsverklaring en financiële bijdrage aangegeven te willen samenwerken met het KOP om de verduurzaming van bedrijventerreinen te stimuleren. Gezamenlijk is besloten om te starten op de Waterlaat in Bergeijk met het oog op de eventuele toekomstige uitbreiding (Waterlaat 7) en de bestuurlijke/ambtelijke betrokkenheid die reeds aanwezig is. Betrokken partijen
Kempisch Ondernemers Platform (KOP), Alius Energy, Scholt Energy, Enexis, RABObank en KempenEnergie en ondernemers op de Waterlaat (7).
Resultaten 2022
In 2022 is de vaste werkgroep en tevens Stuurgroep gevormd met een bestuurlijke/ambtelijke vertegenwoordiging vanuit onze gemeente, Scholt Energy, Alius Energy, KempenEnergie, RABObank en afvaardiging vanuit het KOP. Enexis denkt vanuit het perspectief netbeheerder mee in het project. In 2022 is gestart met het informeren van ondernemers op de Waterlaat (7) middels een aantal informatiebijeenkomsten. Met name de problematiek omtrent netcongestie, de vooruitzichten voor ondernemers qua uitbreiding/nieuwbouw en de mogelijke oplossingsrichtingen zijn hierbij benoemd. Een selectie van grootverbruikers op de Waterlaat heeft aangegeven mee te willen doen in een eerste ‘kopgroep’. In samenwerking met alle partners is gestart met het traject om oplossingen voor de netcongestie verder uit te werken. Zo is gestart met het verzamelen van de benodigde bedrijfsgegevens, de technische uitwerking van de mogelijke oplossing(en), is de lobby om de benodigde wet- en regelgeving aangepast te krijgen gestart en wordt er gekeken naar financieringsmogelijkheden voor de oplossing(en).
Uitvoering 2023
Dit is een langdurig project waarin we samen met ondernemers, in eerste instantie een ‘kopgroep’, bekijken en proberen om alternatieve oplossingen te vinden en implementeren ten aanzien van de congestieproblematiek. Ook 2023 zal in het teken staan van de technische uitwerking van eventuele oplossingen in combinatie met de benodigde aanpassing van landelijke wet- en regeling. Mocht dit voorspoedig verlopen, dan kan een eventuele implementatie van de technische oplossing in een pilot-vorm plaatsvinden. Betrokken partijen zoals Enexis Netbeheer, (de)centrale overheden en innovatiepartners hebben reeds aangegeven hiervoor open te staan en dit traject graag te willen onderzoeken. Het KOP, onder leiding van Jan Rietdijk, is verantwoordelijk voor de uitvoering van het project. De Kempengemeenten blijven betrokken doordat er regelmatig werkoverleg gepland wordt waarin voorzien wordt in updates. Daarnaast krijgen alle gemeenten bij alle bepalende documentatie, zoals subsidieaanvragen en plannen, de gelegenheid de stukken in te zien en hierop te reageren. De gemeente Bergeijk is als gemeente waar het project plaatsvindt bestuurlijk- en ambtelijk nauw betrokken en tevens lid van de Stuurgroep.
Opbrengsten
n.v.t.
2.2
Controles Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven
Uitvoeringsprogramma 2023
36
Korte omschrijving en doel project
Bedrijven met een verbruik vanaf 50.000kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas per jaar hebben op grond van het Activiteitenbesluit milieubeheer de verplichting om energiebesparende maatregelen te nemen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. Daarnaast hebben zij sinds 1 juli 2019 de plicht tot het melden van deze energiebesparende maatregelen (informatieplicht). Door de ODZOB is reeds meerdere keren een ondersteuningsregeling aanvraag gedaan. Met de regeling kunnen bevoegd gezag en omgevingsdiensten externe capaciteit inhuren om bijvoorbeeld bedrijven die nog geen rapportage ingediend hebben, aan te sporen dat alsnog te doen of een controle op energiebesparing uit te voeren. Niet alle bedrijven kunnen met deze regeling in hetzelfde jaar gecontroleerd worden, maar dit project zal de komende jaren worden voortgezet.
Betrokken partijen
ODZOB, EZK
Resultaten 2022
In januari 2023 ontvangen we als gemeente Bergeijk de bereikte resultaten voor het jaar 2022. Vooralsnog geven we hier een inschatting. Ontvangen rapportages (peildatum Q2 2022) •
In totaal hebben 123 bedrijven een rapportage ingediend volgens de informatieplicht.
•
60 bedrijven hebben aangegeven dat zij niet onder de informatieplicht vallen, omdat het energieverbruik lager is gelegen dan de gestelde grenswaarden.
•
Uitgaande van een inschatting die is gemaakt door het Ministerie van EZK bij de start van het project (inschatting was 216 informatieplichtige bedrijven), betekent dit dat ongeveer 84% zich heeft gemeld (wel/geen informatieplicht).
Projectperiode 2022/2023 Voor 2022 en 2023 staan de volgende activiteiten op de planning waarbij we ons steeds vaker willen richten op ‘complexere bedrijven’. Denk dan bijvoorbeeld aan bedrijven met een uitgebreid productieproces of een groot aantal machines. De verwachting is dat veel van deze bedrijven een hoog energiegebruik hebben en daarom ook een meerwaarde om inzicht te hebben in het daar aanwezige besparingspotentieel. Het gaat in ieder geval om:
Uitvoering 2023
•
Inventariserende controles bij (vooralsnog) onbekende bedrijven met binnentreding (21).
•
Bedrijfsbezoeken bij een eenvoudig bedrijf incl. opstellen 1e waarschuwingsbrief (9).
•
Fysieke hercontroles bij een eenvoudig bedrijf, incl. opstellen 2e waarschuwingsbrief (8).
•
Bedrijfsbezoeken bij een complex bedrijf incl. opstellen 1e waarschuwingsbrief (4).
•
Fysieke hercontroles bij een complex bedrijf incl. opstellen 2e waarschuwingsbrief (3).
Zie voorgaande voor een uitgebreide beschrijving. Naar verwachting stelt het Rijk voor 2023 extra budget beschikbaar om de ondersteuningsregeling voor de gemeenten voort te zetten, aangezien duidelijk geworden is dat de versnelde verduurzaming onder bedrijven nog te langzaam gaat in lijn met de doelen uit het Klimaatakkoord. Op het moment van schrijven is nog geen concrete duidelijkheid over de hoogte van deze extra bijdrage voor de regeling voor afzonderlijke gemeenten.
Opbrengsten
n.v.t.
Uitvoeringsprogramma 2023
37
2.3
Energielabel C verplichting Kantoorpanden
Korte omschrijving en doel project
Vanaf 1 januari 2023 moeten kantoorpanden minimaal een Energielabel C hebben. Anders mag het kantoorgebouw niet meer worden gebruikt als kantoor. Het kantoorgebouw dient te voldoen aan deze verplichting wanneer de gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties >50% van de totale oppervlakte van een gebouw betreft en/of wanneer de gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties >100m2 is. De gemeente Bergeijk kent in totaal 16 kantoorgebouwen die, op basis van een eerste inschatting, onder deze verplichting vallen.
Betrokken partijen
ODZOB, EZK
Resultaten 2022
De ODZOB heeft een informerende brief verstuurd naar eigenaren van kantoorpanden (in totaal 16) die nog geen energielabel hebben of een slechter energielabel dan C. In de brief wordt o.a. gestimuleerd om verregaande energiebesparende maatregen te nemen en worden daarbij ook tips genoemd. De informatiebrief heeft als voornaamste doel om kantooreigenaren (en gebruikers) te informeren over de Energielabel C verplichting en daarnaast inzicht te krijgen in hoeverre kantoren die op de eerste (concept)lijst van mogelijke Energielabel C verplichting staan, daar onterecht op staan en niet labelplichtig zijn (de lijst met kantoren is niet 100% waterdicht).
Uitvoering 2023
Vanaf 2023 volgt dan het daadwerkelijke toezicht en handhaving op de verplichting. Het toezicht bestaat uit een aantal stappen van administratieve controle, een administratieve hercontrole en een fysieke hercontrole. Als het bedrijf dan nog steeds niet voldoet, dan zal er handhaving moeten plaats vinden. De uiterste consequentie is de sluiting van een kantoorpand. Echter, om voorgaande te voorkomen zetten we vooral in op informeren/communicatie en daarna meerdere toezichtstappen voordat het op handhaving aankomt. De gemeente ontvangt van het Rijk middelen in het gemeentefonds voor deze wettelijke taak van toezicht op de Energielabel C verplichting. Deze kunnen we gebruiken ter dekking van de kosten. Voor onze gemeente is dat een terugkerende jaarlijkse bijdrage van €2090 (in ieder geval t/m 2025).
Opbrengsten
n.v.t.
3. Duurzame Mobiliteit 3.1
Laadpalen
Korte omschrijving en doel project
Nadat in 2019 beleid is opgesteld dat elektrisch rijden en laden van elektrisch vervoer stimuleert is in 2020 gestart met de uitrol van laadvoorzieningen in de openbare ruimte. Verwacht wordt een toename van elektrische auto’s. We hebben de verwachting dat de stijging vooral plaats vindt bij huishoudens welke een parkeergelegenheid hebben op eigen terrein. Voor inwoners die geen mogelijkheid hebben op eigen terrein is het vanaf 2020 mogelijk om een aanvraag in te dienen voor een openbare laadpaal. Om te voorzien aan de groeiende vraag naar openbare laadpalen in de toekomst zijn we gestart met het plaatsen van openbare laadpalen voor inwoners en bezoekers.
Betrokken partijen
Vattenfall InCharge
Resultaten
Volgens de klimaatmonitor zijn in 2020 0,8% van de auto’s elektrisch. Er zijn inmiddels 9 semi-publieke reguliere oplaadpunten. Dit zijn laadpalen die door inwoners zijn aangevraagd en geplaatst die geen eigen terrein hebben om op te laden.(Bron: RVO)
Uitvoeringsprogramma 2023
38
Vanaf het 3e kwartaal 2021 is de eerste tranche ingezet van de openbare laadpalen. Op dit moment zijn er 12 publieke reguliere oplaadpunten. (Bron: RVO) In beginsel wordt er één parkeerplek ingericht en bij veelgebruik wordt de tweede parkeerplek ook ingericht voor het opladen van elektrische auto’s;
Opbrengsten
Een elektrische auto opgeladen met stroom uit stopcontact (grijs-groen mix) stoot per 12.000 km 1500kg minder CO2 uit dan een benzine auto. Het aandeel groene elektriciteit zal de komende jaren toenemen waarmee deze berekening nog gunstiger uitkomt.
3.2
Fietsambitie
Korte omschrijving en doel project
In de gemeentelijke visie Mobiliteit wordt met de fietsambitie hoog ingezet op de fiets. We zetten in op goede en comfortabele fietsroutes. De gedachte qua duurzaamheid is, de fiets een alternatief te laten zijn voor het autogebruik. De laatste jaren zijn grote stappen gemaakt in het uitvoeren van de fietsambitie, ook de komende jaren zullen we in blijven zetten op het realiseren van de fietsambitie waarbij de fietsverbinding van Bergeijk naar het stedelijk gebied als onderdeel van het regionale project F67 – De Kempenroute hoog op de agenda blijft staan.
Betrokken partijen
Iv Infra b.v., Beeckk Ruimtemakers
Resultaten
De fietsambitie gaat over de infrastructurele kant waarmee we de ambitie hebben fietsgebruik te stimuleren. In het kader van de fietsambitie zijn de afgelopen jaren de volgende resultaten geboekt: 1. Fietsverbinding Bergeijk – stedelijk gebied. Eerste deel Broekhovenseweg uitgevoerd. Laatste deel Broekhovenseweg (Zevenfonteinen – Volmolen) realisatie 2022 – 2023. Ploegpad gereed. Fietsstraat Walik, in voorbereiding, mogelijke realisatie 2023. 2. Fietspad Luyksgestel – Weebosch. Gerealiseerd. 3. Fietsverbinding Eersel – Bergeijk. Gerealiseerd. 4. Fietspad Walik – Steensel. In voorbereiding, mogelijke realisatie 2023.
Uitvoeringsprogramma 2023
39
5. Fietsverbinding Kempervennen. Tijdelijk on-hold, in afwachting op ontwikkelingen Eurocircuit. 6. Fietsverbinding Witrijt. Tijdelijk on-hold. Met de vaststelling van de Gemeentelijke Visie Mobiliteit 2022-2026 zijn de fietsverbindingen Kruisboomweg (Luyksgestel) en Borkelsedijk (Bergeijk) aan de fietsambitie toegevoegd.
4. Duurzame gemeente 4.1
Verduurzamen dienstreizen door middel van elektrische auto’s
Korte omschrijving project
Vanuit het voorbeeldgedrag van de gemeente is het wenselijk om het werk-werk verkeer op een duurzame manier uit te voeren. Dit kan door enerzijds meer op afstand te vergaderen maar zeker ook door het gebruik van duurzame vervoersmiddelen. In andere Kempengemeenten is het al gemeengoed dat ambtenaren gebruik maken van elektrische vervoersmiddelen. Dit kunnen we ook in Bergeijk budgettair neutraal doorvoeren doordat de kosten gedekt worden door een vrijval van budget dienstreizen.
Betrokken partijen
Gemeente.
Activiteiten en planning
2023: aanschaf
Opbrengsten
Een elektrische auto opgeladen met stroom uit stopcontact (grijs-groen mix) stoot per 12.000 km 1500kg minder CO2 uit dan een benzine auto. Het aandeel groene elektriciteit zal de komende jaren toenemen waarmee deze berekening nog gunstiger uitkomt.
4.2
Regionale Energie Strategie (RES)
Korte omschrijving en doel project
Als onderdeel van het Klimaatakkoord vraagt het Rijk iedere RES-regio om Regionale Energiestrategie (RES) op te stellen en te versturen om te kunnen doorrekenen. De RES van de Metropoolregio Eindhoven (MRE) is een samenwerking van 21 gemeenten, twee waterschappen, provincie Noord-Brabant en Enexis Netbeheer. De gemeenten werken met elkaar samen via de subregio's de Peel, de Kempen, de A2-gemeenten en het Stedelijk Gebied Eindhoven. Eind 2021 is de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 vastgesteld voor de Metropoolregio Eindhoven (MRE).
Betrokken partijen
Stuurgroep, Programmateam, Provincie Noord-Brabant, Adviesgroep (o.a. BMF/ZLTO/TU/e), Waterschap de Dommel/Aa en Maas, Enexis, Metropoolregio Eindhoven (21 gemeenten) en werkgroepen (energiesysteem/besparing/warmte/financiële participatie).
Resultaten 2022
In 2022 hebben we gewerkt aan het Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma (S&UP) RES MRE. In onze regio willen we meer energie besparen, meer duurzame energie opwekken en gebruikmaken van de beschikbare duurzame warmtebronnen. Om dit mogelijk te maken, lopen er diverse projecten en onderzoeken. Met het S&UP hebben we overzichtelijk gemaakt wat we hierin nu al bereiken met de huidige inzet van gemeenten en partners. Dit overzicht is een ‘levend document’ welke we in het kader van monitoring actueel houden en die weer zal wijzigen naar gelang nieuwe activiteiten zich aandienen of wanneer er impactvolle veranderingen optreden. Met behulp van het overzicht kunnen we het gesprek starten over waar het beter, meer en/of sneller moet en wat onze regionale aandachtspunten zijn in lijn met de vastgestelde ambities uit
Uitvoeringsprogramma 2023
40
de RES 1.0. Het is een instrument om slimmer te kunnen regisseren en sturen op de voortgang en realisatie van de gedeelde opgaven op het terrein van energietransitie binnen de MRE. Daarnaast wordt het gemakkelijk om de verbinding te leggen met andere grote thema’s op regionaal niveau, zoals de woningbouwopgave, mobiliteit en de transitie van het landelijk gebied. Uitvoering 2023
Gezien de opgave van het Rijk om de RES’en tussentijds te herijken (RES 2.0/3.0/etc.) zijn we als regio nog niet klaar na vaststelling van de RES 1.0. We moeten kunnen beoordelen of de gestelde doelen en ambities nog realistisch en ook ambitieus genoeg zijn. Bovendien is de verwachting dat we door technologische ontwikkelingen en opgedane ervaringen ook tot nieuwe inzichten zullen komen. Ook in aankomende jaren zullen we dus werk moeten blijven verzetten aan de RES. Als vervolg op de RES 1.0 zijn we in 2022 gestart te werken aan een zogenaamd ‘RES Voortgangsdocument’ naast de formele RES-herijking in de vorm van de RES 2.0 (en zo verder). Zo monitoren we bijvoorbeeld hoe het staat met onze gestelde doelen, bedenken we tussenoplossingen voor problemen zoals de congestie op het elektriciteitsnet & energiearmoede en staan we stil bij de uitvoering van een grote verscheidenheid aan projecten binnen de regio. Het RES voortgangsdocument dient uiterlijk op 1 juli 2023 te worden aangeboden aan het Rijk. Het S&UP voor onze regio was/is de opmaat naar dit document. Nadat we het RES voortgangsdocument hebben opgeleverd maken we een start met de daadwerkelijke RES 2.0.
Opbrengsten
S&UP, RES Voortgangsdocument 2023
4.4
Opstellen Strategie en uitvoeringsorganisatie TVW
Korte omschrijving project
Bergeijk moet in 2050 aardgasvrij zijn. In het klimaatakkoord is vastgelegd dat de gemeente de regierol krijgt. Deze nieuwe wettelijke taak wordt vastgelegd in (reeds aangekondigde) nieuwe wetgeving, zodat de gemeente in iedere buurt/wijk en op alle bedrijventerreinen kan aansturen op de warmtetransitie. Dit is een omvangrijke taak. Het Rijk heeft op 1 juni 2022 het beleidsprogramma ‘Versnelling Verduurzaming Gebouwde omgeving’ aangekondigd dat er flink meer middelen beschikbaar komen voor gemeenten om deze nieuwe wettelijke taken in te vullen. De programmamiddelen gaan daarmee in 5 jaar vervijfvoudigen. Voor Bergeijk betekent dit dat er tot 2030 ruim 6 miljoen beschikbaar komt om aan de uitvoer energietransitie te werken. Dit vraagt om een nieuwe visie op het programma en versterking van het uitvoeringsprogramma.
Betrokken partijen
gemeente
Uitvoering 2023
We gaan aan de slag met het opstellen van een visie en strategie op het programma voor de gebouwde omgeving uiteen. Deze zal in lijn met de vastgestelde TVW zijn. In dit document beschrijven we hoe we de extra middelen die het Rijk beschikbaar stelt voor de nieuwe wettelijke taken efficiënt kunnen inzetten. We lichten de nieuwe taken toe die op de gemeente afkomen en vertalen dit naar een uitvoeringsprogramma dat stapsgewijs wordt versterkt en opgeschaald tot aan 2026. Daarmee schetsen we in het document het groeipad naar een volwassen uitvoeringsprogramma voor de warmtetransitie in de gebouwde omgeving. We zullen dit document aan uw raad voorleggen.
5. Hernieuwbare energie 5.1
Procedure voor grootschalige zonne- en windenergie
Uitvoeringsprogramma 2023
41
Korte omschrijving en doel project
Door de uitstoot van CO2 verandert het klimaat en dat heeft negatieve gevolgen, zoals overstromingen, lange periodes van droogte en het stijgen van de zeespiegel. Om de klimaatveranderingen een halt toe te roepen is wereldwijd afgesproken het gebruik van fossiele brandstoffen terug te dringen. Ook de Nederlandse overheid ziet de noodzaak hiervan in en heeft als doel (inmiddels) 55% minder CO2 uit te stoten in 2030 en 95% in 2050. Het Nederlandse klimaatakkoord wijst ook gemeenten op het nemen van hun verantwoordelijkheid. Als gemeente Bergeijk hebben we het doel om in het jaar 2030 energieneutraal te zijn. Om dit te behalen is het, naast bijvoorbeeld energiebesparing en zon-op-dak, nodig om ook grootschalig duurzame energie op te wekken. In dit licht heeft de gemeenteraad op 23 april 2020 het beleid- en toetsingskader voor grootschalige zonne- en windenergie vastgesteld en is per 1 mei 2020 in werking getreden.
Betrokken partijen
Kempengemeenten, Provincie Noord-Brabant, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), Enexis/TenneT, Ministerie van EZK.
Resultaten 2022
Destijds is besloten om Bergeijk Zuid-West (na grondig vooronderzoek) aan te wijzen als voorkeursgebied voor de mogelijke ontwikkeling van grootschalige energieprojecten. Daarbij is tevens besloten om voor onbepaalde tijd in de gehele gemeente medewerking te verlenen aan zonne-energie op VAB-locaties (binnen bestaand bouwvlak), op voorwaarde dat de bebouwing dusdanig wordt teruggedrongen dat deze past binnen de nieuwe bestemming. Het voorkeursgebied is voor een bepaalde tijd opengesteld voor de indiening van projectvoorstellen waar uiteindelijk 7 projectvoorstellen resteerde. De gemeenteraad heeft besloten om medewerking te verlenen aan maximaal één projectvoorstel in het voorkeursgebied. Initiatiefnemers is daarom gevraagd om de mogelijkheden te onderzoeken om te komen tot één gezamenlijk voorstel. Van de 7 eerder ingediende projectvoorstellen, door 7 afzonderlijke initiatiefnemers, zijn er na de sluitingstermijn nog in totaal 2 projectvoorstellen overgebleven. Er zijn dus partijen die elkaar gevonden hebben, maar helaas heeft het niet geleid tot één resterend voorstel. Deze projectvoorstellen zijn in de loop van 2022 door het deskundigenpanel (zie Organisatie deskundigenpanel) getoetst op basis van het vastgestelde beleidskader en de bevindingen zijn teruggekoppeld aan de initiatiefnemers (zowel fysiek als op papier).
In de tussentijd hebben de Kempen sinds begin 2020 te maken met terugleverschaarste op het elektriciteitsnet. In de loop van 2022 is duidelijk geworden dat ook afnameschaarste werd afgekondigd. Een afnameovereenkomst voor grootzakelijke aansluitingen was niet meer mogelijk. Aanvullend en op basis van de gepubliceerde investeringsplannen (januari 2022) van netbeheerders TenneT & Enexis bleek dat we pas >2032 extra structurele capaciteit op het elektriciteitsnet konden verwachten. Voorgaande ontwikkelingen vereisten naar de mening van de gemeente een aanpassing van het vervolgproces. Voorgesteld is om, als tussenstap, de twee initiatiefnemers te vragen om een plan van aanpak op te stellen over de beoogde aansluiting op het elektriciteitsnet. Deze PVA’s zijn beoordeeld i.s.m. onder andere netbeheerders Enexis & TenneT en de Provincie Noord-Brabant. De beoordeling bood voor de betrokken partijen voldoende aanleiding om het proces voort te zetten. Initiatiefnemers kregen vervolgens twee maanden de tijd om de eerder ingeleverde projectvoorstellen aan te passen en opnieuw in te leveren bij de gemeente (zie voorlopige planning op de website).
Uitvoeringsprogramma 2023
42
Uitvoering 2023
Het deskundigenpanel toetst de definitieve projectvoorstellen nogmaals op basis van de vastgestelde kaders waarna een advies over medewerking volgt aan het College van B&W. Vervolgens wordt het projectvoorstel voorgelegd aan de gemeenteraad. Naast voorgaande blijven we betrokken bij eventuele acties/updates aangaande de congestieproblematiek c.q. de zoektocht naar alternatieve oplossingen.
Opbrengsten
Eén windturbine bespaart circa 3.800.000 CO2 kg/jr (een moderne windturbine staat gelijk aan circa 15ha zonneveld). Eén hectare zonneveld bespaart circa 253.000 CO2 kg/jr
5.2
Stimuleringslening Duurzaamheid
Korte omschrijving en doel project
Het verstrekken van een duurzame lening aan inwoners die aan de slag gaan met het verduurzamen van hun woning. Met een rente van 0%. De uitwerking van deze regeling vindt u in de verordening Duurzame lening.
Betrokken partijen
SVn
Resultaten 2022
Op 5 september 2022 zijn er op 33 aanvragen voor een duurzame lening aangevraagd. De uiteindelijke aanvraag met een financiële toets wordt door SVn verzorgd.
Voor de uitvoering van de Stimuleringslening Duurzaamheid wordt een administratieve kracht ingehuurd en in het 1e uitvoeringsjaar een externe specialist voor de inrichting van de regeling en het oppakken van inhoudelijke vragen. Totale kosten: € 6500,Per aanvraag 2 uur per aanvraag. Bij ongeveer 45 aanvragen is dat 90 uur op jaarbasis. De verwachting is dat de begrote €500.000 dit jaar wordt aangevraagd. Uitvoering 2023
We gaan in 2023 de Stimuleringslening Duurzaamheid niet verlengen. Er zijn een aantal redenen om een verdere verlenging niet door te zetten: 1. Begin 2022 kregen wij van SVn te horen dat er een fout was gemaakt in de kosten berekening. In de voorbereiding op deze lening, had SVn de gemeente verzuimd te melden dat wanneer een consumptieve lening wordt verstrekt tegen 0 % rente daar €550,- afsluitkosten voor worden doorberekend. Deze extra kosten post werd pas duidelijk na het toesturen van de contracten. Het was dus ook niet mogelijk geweest om deze extra kostenpost mee te nemen in de besluitvorming door de gemeenteraad. Wij hebben hierop bezwaar aangetekend. SVn is ons tegemoet gekomen door de kosten gedurende 2022 voor de consumptieve leningen niet door te rekenen aan de gemeente.
Uitvoeringsprogramma 2023
43
Wanneer in 2023 de kosten voor het afsluiten van een consumptieve lening wel worden doorgerekend betekent dat dat we €21.000 (±35 consumptieve leningen) moet reserveren voor de kosten van de consumptieve leningen. We willen er niet voor kiezen om dit aan de leningnemers door te rekenen. Het zou immers betekenen dat er rond de 7% kosten worden berekend bij een leenbedrag van €8500. 2. Landelijke ontwikkelingen: Energiebespaarlening, energiebespaarhypotheek, Nationaal Warmtefonds, Groene zone 2.0 Bewoners die verduurzamingsmaatregelen niet zelf kunnen financieren, kunnen maatregelen financieren via het Nationaal Warmtefonds. Zo is het vanaf 1 november 2022 mogelijk voor huishoudens met een verzamelinkomen tot € 45.014 per jaar een Energiebespaarlening af te sluiten met een rente van 0%. Opbrengsten
Wanneer het totale budget wordt geïnvesteerd in duurzame maatregelen, bespaart dit energie en CO2 uitstoot. Een inschatting maken van de CO2-reductie bij een investering van €500.000, is lastig omdat het afhankelijk is van de maatregelen die men neemt. De inwoners die gebruikmaken van de duurzame lening, kunnen ook subsidie aanvragen bij de gemeente voor een aantal maatregelen. De CO2-reductie zit dan ook al in deze berekening.
Wanneer het hele budget gebruikt wordt door inwoners om zonnepanelen aan te schaffen, zijn dat ongeveer 90 woningen met gemiddeld 10 panelen van 300Wp. Dit zou een Co2 reductie opleveren van 135.000 kg CO2 per jaar.
5.3
Organisatie/formatie deskundigenpanel en beoordeling projectvoorstellen
Korte omschrijving en doel project
Onderdeel van het project ‘grootschalige zonne- en windenergie in de Kempen’ is de formatie van een deskundigenpanel ten behoeve van de toetsing- en advies van ingediende projectvoorstellen vanuit initiatiefnemers. Het deskundigenpanel bestaat uit een combinatie van ambtelijke deskundigheid uit de gemeente (Voorzitter & Secretaris) in combinatie met een vijftal externe deskundigen voor de gebieden ‘financiële participatie’, ‘landschappelijke inpassing’, ‘ruimtelijke ordening’, ‘energetische haalbaarheid’ en ‘ecologie’. Een uitgebreide toelichting op de benodigde expertise in het deskundigenpanel is opgenomen in de toetsingskaders van het beleid.
Betrokken partijen
Kempengemeenten (Bergeijk, Oirschot, Reusel-De Mierden), RVO, twaalftal externe specialisten.
Resultaten 2022
In totaal hebben we als drie samenwerkende Kempengemeenten 12 externe specialisten geselecteerd voor deelname aan de pool van deskundigen. Deze pool moet gezien worden als het ‘adressenboekje’ waaruit we, op basis van de beschikbaarheid in de gestelde toetsingsperiode, de deskundigen voor het panel kunnen selecteren. Het deskundigenpanel toetst uiteindelijk de overgebleven projectvoorstellen. Zoals bekend toetst het deskundigenpanel de projectvoorstellen in totaal twee keer. Tijdens de eerste beoordelingsronde (2022) met een advies aan de initiatiefnemer(s) ten aanzien van mogelijke verbeteringen/aanpassingen en tijdens de tweede beoordelingsronde met een advies aan de gemeente over potentiële medewerking aan een
Uitvoeringsprogramma 2023
44
projectvoorstel. Het voorzitterschap van het deskundigenpanel en het contact met initiatiefnemers is de verantwoordelijkheid van de gemeente. Dit deskundigenpanel heeft in een eerste ronde van feedback de twee overgebleven projectvoorstellen (zie project Procedure voor grootschalige zonne- en windenergie) getoetst op basis van het beleid- en toetsingskader. In de eerste helft van 2022 is deze feedback teruggekoppeld en heeft er ook een fysiek gesprek plaatsgevonden tussen initiatiefnemers en het deskundigenpanel ten aanzien van bijkomende toelichting/onduidelijkheden en de mogelijkheid tot het stellen van vragen. Hiermee is destijds de eerste feedbackronde afgerond. Uitvoering 2023
In de loop van 2023 zal het deskundigenpanel wederom bij elkaar komen om de projectvoorstellen te toetsten. Initiatiefnemers hebben op dat moment de kans gehad om aanpassingen te verrichten en de definitieve projectvoorstellen in te dienen. Het deskundigenpanel zal op dat moment opnieuw toetsen op basis van het vastgestelde beleidskader.
5.4
Innovatie-route netcongestie (Energielandschap de Kempen)
Korte omschrijving en doel project
Onderzoek betreffende de mogelijkheden voor alternatieve oplossingen op het Kempisch Bedrijven Park (KBP) ten aanzien van de geldende beperkingen op het huidige elektriciteitsnet (netcongestie) zoals eerder omschreven. De Kempengemeenten willen graag een goed en duurzaam vestigingsklimaat bieden in de regio. We willen ons profileren als een regio die uitmunt in technische innovatie en slimme maakindustrie. We willen ook graag een bijdrage leveren aan regionale en landelijke klimaatdoelstellingen. Deze economische en klimaat ambities staan onder druk aangezien Enexis ons per brief in maart 2022 heeft laten weten dat er afnameschaarste voor ons verzorgingsgebied werd aangekondigd. In mei 2022 bleek dat TenneT voor de gehele provincies Brabant & Limburg per direct te gelden. Reeds 2-3 jaar hebben de Kempengemeenten al te maken met congestie betreffende teruglevering van energie. Binnen het project creëren we een proeftuin, waarbinnen we korte- en lange termijn oplossingen ondersteunen voor de netwerkproblemen. Onder de huidige uitbreiding – en investeringsplannen van de netbeheerders is pas over circa 10 jaar zicht op oplossingen door middel van verzwaringen en uitbreidingen van het net. We willen door innovaties en intensieve samenwerking minder afhankelijk zijn van de landelijke netwerkcapaciteit en -infrastructuur.
We faciliteren technische en procesmatige oplossingen in een ruimtelijke context.
Betrokken partijen
Brainport Development, Provincie Noord-Brabant, Enexis/TenneT, VDL Energy Systems, Scholt Energy, Alius Energy, Bilfinger Tebodin, Kempengemeenten, ondernemers op het KBP.
Resultaten 2022
De Kempengemeenten hebben Bilfinger Tebodin in eerste instantie gevraagd om de problematiek te inventariseren en advies te leveren in de oplossingsrichtingen. Deze fase is met een aantal bijeenkomsten op het KBP afgerond. Hieruit is een kopgroep geformeerd die het advies een stap verder brengt en ook de huidige energiebalans op het bedrijvenpark in beeld brengt. Onder leiding van VDL is deze groep verder gegaan met het uitwerken van de technische oplossingsrichtingen, het opstellen van energieprofielen en daarmee de eerste inzichten om tot gezamenlijke afspraken met ondernemers te komen. Technisch gezien is de prioritaire oplossingsrichting het mogelijk maken van meer flexibiliteit op het elektriciteitsnetwerk. Dat we te maken hebben met congestie is enkel gebaseerd op een paar pieken, maar daardoor lopen we tussen de pieken heel veel
Uitvoeringsprogramma 2023
45
opwekpotentieel mis. Met monitoring en curtailment komen we heel ver. Die maatregel willen we combineren met opslag en ook ruimte bieden voor oplossingen die nog innovatief zijn en waar we mee willen experimenteren. Dit vraagt naast technische oplossingen ook om afspraken met- en tussen de bedrijven. Elementen die veel meer op sociale innovatie gericht zijn. Politiek gezien hebben we samen met Brainport Development een netwerk opgezet van diverse organisaties en instanties die nodig zijn om tot oplossingen te komen. We hebben hulp nodig in de vorm van informatie (data), innovatieruimte buiten de bestaande wet- en regelgeving en daarbij ook financiële ondersteuning om de volgende fase(s) te kunnen ingaan. Uitvoering 2023
In 2023 (en ook de jaren daarna) zetten we de zoektocht- en lobby naar mogelijke oplossingen/alternatieven voor de congestieproblematiek voort, op zowel het KBP alsook de uitrol over andere bedrijventerreinen in de Kempen. Uiteindelijk is het een gezamenlijk traject waarbij we van elkaar moeten leren zonder continue zelf het wiel te willen uitvinden. Dit is dan ook geen proces van snelle overwinningen, maar eerder een langdurig traject waarbij volharding essentieel zal zijn.
5.5
Subsidie duurzame energie 2022-2025, onderdeel duurzame opwekking / besparing gasgebruik
Korte omschrijving en doel project
Subsidieregeling duurzame maatregelen voor particuliere woningeigenaren. ▪ ▪
Financiële prikkel om inwoners te stimuleren hun woning klaar te maken voor aardgasvrij wonen. Subsidie werkt extra stimulerend in combinatie met het energieadvies van Kempenenergie. (Zie project Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren)
Doel: Subsidie energie besparen: 50 woningen p/j met besparingen op gas door gebruik warmtepomp, warmtepompboiler, zonneboiler en/of inductiekookplaat. Voor de uitvoering van de subsidie wordt externe ondersteuning ingehuurd. Totaal aan kosten € 13.000. Voor het verstrekken van de subsidie wordt €37.000,-gereserveerd. Resultaten
▪ ▪
De subsidieregeling loopt vanaf 2016. In de onderstaande grafiek is het verloop van de uitgevoerde “energieopwekkende” maatregelen zichtbaar.
Uitgevoerde maatregelen met subsidie 600 400 200 0 2016
2017
2018
2019
2020
Zonnepanelen
Warmtepomp
Zonneboiler
Totaal
2021
Uitvoeringsprogramma 2023
46
▪
▪
Vooral van de subsidie op zonnepanelen hebben veel woningeigenaren gebruik gemaakt. In 2020 toen bekend werd dat we de subsidie hiervoor gingen afbouwen ontstond een piek in het aantal aanvragen. Vanaf de 2 e helft van 2021 zien we een enorme stijging in het aantal subsidieaanvragen voor (hybride) warmtepompen. Veroorzaakt door een stijgende gasprijs. Hetgeen in 2022 nog een extra wordt gestimuleerd door de oorlog in Oekraïne en onze afhankelijkheid van gas uit andere landen. In 2021 zijn 357 aanvragen voor duurzame energieopwekkende en gasbesparende maatregelen in het kader van de subsidieverordening duurzame energie voor particulieren gehonoreerd. Hiermee wordt voor ca € 2.572.723 geïnvesteerd. Er wordt ca € 136.306 aan subsidie verstrekt, geraamd was € 100.000.
▪
▪
Op 5-9-2022 zijn er 124 ontvankelijke aanvragen voor “energieopwekkende” maatregelen . Totaal uit te keren subsidiebedrag na uitvoering: €105.875.- De verwachting is om ergens rond de €160.000 uit te komen. Dit is hoger dan onze inschatting in 2021 (€37.000) . Wat te maken heeft de enorme groei in aanvragen subsidie (hybride) warmtepompen.
De genomen maatregelen in 1 jaar leveren tussen de 150.000 en 190.000 kg per jaar besparing CO2 op. Met deze subsidieregeling hopen we in 2022 34.500 kg/CO2 per jaar extra te besparen. Uitvoering 2023
De subsidie doorzetten met een nieuwe subsidieverordening 2022-2025 Het bedrag aanpassen naar €160.000 (subsidiegeld) + €27.000 (voor de inhuur administratieve ondersteuning).
6. Klimaatadaptatie 6.1
Uitvoering Klimaatadaptatiestrategie
Korte omschrijving en doel project
De klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda is in de Raad van september 2021 vastgesteld.
Uitvoeringsprogramma 2023
47
Eén van de activiteiten in de uitvoeringsagenda is het bewustzijn bij inwoners en partners vergroten met betrekking tot klimaatadaptatie, is er binnen BErgeijkENERGY budget gereserveerd. We willen dit doen met activiteiten met en voor inwoners met als doel het bevorderen van het bewustwordingsproces m.b.t. klimaatverandering en adaptatiemogelijkheden en met de inwoners hier direct iets aan doen. Betrokken partijen
Ondernemers, Waterschap, inwoners, gemeente
Resultaten 2022
In 2022 zijn we gestart met het uitgeven van gratis regentonnen. We doen dit in de wijken waar voorlopig geen herinrichtingsprojecten van de gemeente plaatsvinden. In wijken met herinrichtingsprojecten kunnen inwoners immers gebruikmaken van een stimuleringsregeling afkoppelen. De kern waar wij in 2022 starten, is Riethoven. In november worden 100 regentonnen met afkoppelsysteem gratis beschikbaar gesteld aan inwoners die zich melden. Samen met de Dorpsraad bepalen we een geschikte en beschikbare locatie om een demonstratie afkoppelen te geven en de tonnen uit te delen. De inwoners kunnen na afloop van de afkoppelsessie een regenton mee naar huis nemen. Hierna evalueren we de actie en herhalen de actie volgend jaar als deze succesvol blijkt.
Uitvoering 2023
In 2023 willen we een vervolg geven aan de actie regentonnen. Ook nu begroten we weer €25.000. Verder hebben we het voornemen om deel te nemen aan het NK Tegelwippen. Hiervoor zullen vooral projectleider- en communicatieuren nodig zijn. Via de impulsgelden van het Rijk gaan we proberen hier extra financiering voor te krijgen.
6.2
Ecologisch maaibeheer
Korte omschrijving en doel project
De 5 Kempengemeenten hebben samen een onderzoek laten doen in 2020 en 2021 naar de kansen voor ecologisch(er) bermbeheer met als doel verhoging van de biodiversiteit van flora en insecten. Ook goed voor de recreatieve beleving. Op basis van het beheerplan gaat iedere gemeente het beheer op onderdelen aanpassen. Het bermbeheer in Bergeijk wordt uitgevoerd door een groenaannemer (40%) en de eigen Buitendienst (60%). Het huidige bermbeheer belemmert veelal de ontwikkeling van kruiden en is vooral nadelig voor de insectenstand, waaronder wilde bijen. Met inzet van aangepast materieel, maaisel afvoeren en meer gefaseerd maaien ontstaan waardevollere bermen. Goed voor meer biodiversiteit en dat draagt bij aan de natuurlijke bestrijding van plaaginsecten, zoals de eikenprocessierups. De eigen Buitendienst kan een deel van het maaien blijven uitvoeren, mits het beschikt over passend werkmaterieel. De bestaande trekker is hiervoor geschikt.
Betrokken partijen
gemeente
Uitvoering 2023
Inzet van aangepast materieel, maaisel afvoeren en meer gefaseerd maaien ontstaan waardevollere bermen.
6.3
Klimaatadaptief bosbeheer
Korte omschrijving en doel project
In 2021 heeft de Raad ingestemd met een strategie Klimaatadaptatie als uitkomst van de klimaatdialoog voor onder andere het Buitengebied. Uit de stresstest komt: in de helft
Uitvoeringsprogramma 2023
48
van het grondgebied is de vegetatie gevoelig voor verdroging als gevolg van lage grondwaterstanden. Het neerslagtekort stijgt van 210 tot 270 mm naar 300 tot 330 mm in 2050. Hiermee is het streven om in alle relevante gemeentelijke beleidsplannen, bijvoorbeeld bosbeheerplan klimaatadaptief handelen een plek te geven. Er is een rapport over Klimaatslim bos- en natuurbeheer gemaakt over de aanpak met klimaatmaatregelen voor de gemeentelijke bos– en natuurgebieden als bouwsteen voor een nieuw Beheerplan 2022 - 2032. De maatregelen om onder andere verdroging tegen te gaan volgens een landelijke ‘gereedschapskist’ en gericht op het tevens verkrijgen van provinciale- en rijkssubsidies. Uitgangspunt is een kostenneutraal beheer voor de komende 10 jaar, overeenkomstig het vorige beheerplan. Er is een inschatting gemaakt van de kosten en baten. In het kader van de uitvoeringagenda Klimaatadaptatie willen we ook onze inwoners en andere gebruikers van het buitengebied laten zien wat we als gemeente doen met onze bossen in het kader van klimaatadaptatie. Eind 2022 vindt omtrent dit onderwerp nog een raadsinformatieavond plaats. Betrokken partijen
gemeente
Uitvoering 2023
Bosbeheer uitvoeren met maatregelen om onder andere verdroging tegen te gaan.
Uitvoeringsprogramma 2023
49