Begroting 2023-2026
Tekst van het document
Programmabegroting 2023-2026
1
Inhoud Aanbiedingsbrief ...................................................................................................................................3 Leeswijzer ............................................................................................................................................5 1. Algemeen kader en structuur...........................................................................................................7 1.1 Coalitieprogramma.........................................................................................................................7 1.2 Bestuurlijke structuur .....................................................................................................................7 2.
Financiële begroting 2023-2026 .....................................................................................................11 2.1 Financiële kaders begroting 2023-2026.......................................................................................11 2.2 Financiën .....................................................................................................................................15 2.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing..................................................................................17 2.4 Reservepositie .............................................................................................................................17 3.
Taakvelden .......................................................................................................................................18 3.1 Taakveld 0 “Bestuur en ondersteuning ........................................................................................20 3.2 Taakveld 1 “Veiligheid” ................................................................................................................30 3.3 Taakveld 2 “Verkeer en vervoer” .................................................................................................34 3.4 Taakveld 3 “Economie” ................................................................................................................42 3.5 Taakveld 4 “Onderwijs” ................................................................................................................50 3.6 Taakveld 5 “Sport, cultuur en recreatie”.......................................................................................56 3.7 Taakveld 6 “Sociaal domein” .......................................................................................................62 3.8 Taakveld 7 “Volksgezondheid en milieu” .....................................................................................70 3.9 Taakveld 8 “Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing”...........................78 4.
Paragrafen........................................................................................................................................83 4.1 Paragraaf lokale heffingen ...........................................................................................................84 4.2 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing..................................................................89 4.3 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................98 4.4 Paragraaf financiering................................................................................................................106 4.5 Paragraaf bedrijfsvoering...........................................................................................................111 4.6 Paragraaf verbonden partijen ....................................................................................................116 4.7 Paragraaf grondbeleid ...............................................................................................................127 4.8 Paragraaf klimaat en duurzaamheid ..........................................................................................135 5.
Bijlagen...........................................................................................................................................138 5.1 Coalitieakkoord CDA-VVD 2022-2026 “Samen Bouwen aan een nog beter Bergeijk”..............139 5.2 Brief provincie Noord-Brabant begrotingscirculaire 2022 ..........................................................145 5.3 Algemene uitkering ....................................................................................................................154 5.4 Overzicht baten en lasten per taakveld......................................................................................155 5.5 Overzicht incidentele baten en lasten ........................................................................................157 5.6 Overzicht investeringen .............................................................................................................159 5.7 Prognose balans ........................................................................................................................160 5.8 Overzicht van activa...................................................................................................................161 5.9 Overzicht van reserves en voorzieningen..................................................................................171 5.10 Overzicht van
geldleningen......................................................................................................183 5.11 Overzicht te verstrekken subsidies ..........................................................................................184 5.12 Overzicht verplichte kengetallen ..............................................................................................188 5.13 Overzicht bestaand en nieuw beleid ........................................................................................190 5.15 Beleidsindicatoren....................................................................................................................194 5.16 Lijst van gebruikte afkortingen .................................................................................................198
2
Aanbiedingsbrief Aan de leden van de raad van de gemeente Bergeijk
Geachte dames en heren, Onze gemeente staat er goed voor en daar zijn we trots op. Dit komt omdat we het in Bergeijk samen doen. Er is een bruisend verenigingsleven met veel vrijwilligers die een grote bijdrage leveren aan de leefbaarheid van onze gemeenschap. Er is ruimte voor Bergeijkse ondernemers om te ontwikkelen. Hiervoor is een meedenkende gemeente onmisbaar. Samen met onze ambtenaren zetten wij ons hier dagelijks voor in. De wereld veranderd om ons heen Na twee “corona jaren” hopen we dat dit grotendeels achter ons ligt. Al kunnen we natuurlijk niet voorspellen wat er nog voor ons ligt. Wat we al wel weten is dat de energieprijzen enorm stijgen. Onze inwoners, verenigingen, ondernemers en ook wij als gemeente worden geconfronteerd met enorme lasten verzwaringen als gevolg hiervan. Wij als gemeente bekijken hierbij elke optie om onze gemeenschap te ondersteunen denk hierbij aan de vele subsidie mogelijkheden en de uitvoering van de rijksregelingen omtrent de energiemaatregelen. Ook onze eigen medewerkers worden hierdoor hard geraakt en door de krappe arbeidsmarkt is het nu nog belangrijker om onze maximale inzet te doen om onze medewerkers te behouden en potentiële nieuwe medewerkers te werven, maar ook om onze medewerkers te helpen waar dit kan. De algemene uitkering is volop in ontwikkeling. Voor 2023 is er sprake van ‘zeer’ grote positieve accresontwikkelingen.
Dit komt met name door de hoge inflatie, maar ook door beleidsintensiveringen vanuit het Rijk. In 2026 is een flinke daling waarneembaar van met name het accres. Vanaf 2026 wordt naar verwachting een nieuwe berekening toegepast. Hoe deze systematiek uiteindelijk eruit komt te zien en wat de financiële gevolgen zullen zijn is nog onbekend. Opdracht raad Tot 2026 staat onze gemeente er financieel goed voor. We zijn er in geslaagd om de opdracht die de raad heeft gegeven, namelijk het aanbieden van een sluitende begroting, uit te voeren en voor te leggen aan uw raad. Dit met de vastgestelde kaders die u heeft gesteld bij de besluitvorming van de Perspectievennota 2023-2026. Het huishoudboekje van de gemeente dient ook naar de toekomst toe gezond te blijven. Door het gedegen financieel beleid van de afgelopen jaren is het op dit moment niet nodig om ingrijpende keuzes te maken voor 2023. We hebben de begroting sluitend gekregen zonder zware lastenverzwaringen door te voeren of pijnlijke keuzes in het beleid te moeten maken. De onzekerheden zoals hier boven genoemd zoals de algemene uitkering, maar onder andere ook de duurzame schaalsprong en de landelijke opgave rondom stikstof, brengt een toekomstige onzekerheid met zich mee. We kunnen met onze reservepositie een stootje hebben, maar voorzichtigheid naar de toekomst is gewenst.
3
Ambities Onze ambitie stopt niet in 2023. De ambities zoals opgenomen in het coalitie programma zijn reeds op meerdere onderdelen verwerkt in de voor u liggende begroting. Denk hierbij aan de fietsambitie, renovatie en uitbreidingen van onze basisscholen, bouwen van woningen, beschikbaar houden van sociale huurwoningen, maar ook het grip krijgen op het sociaal domein. Dit alles met de hartstochtelijke inzet van onze ambtenaren die zich elke dag inzetten om onze ambities in praktijk uit te dragen en uit te voeren. Wij zijn als college samen met onze ambtenaren trots op de voor u liggende begroting en kijken gezamenlijk met uw raad middels deze begroting met veel vertrouwen naar de toekomst toe.
Burgemeester en wethouders van Bergeijk, J. van der Windt Waarnemend Secretaris
A. Callewaert–de Groot Burgemeester
4
Leeswijzer De begroting is in te delen in de financiële begroting, de programmabegroting en de paragrafen, dit op basis van de visie van de gemeente en het coalitieakkoord. Financiële begroting Naast de kaders is in dit hoofdstuk een overzicht van de baten en lasten voor 2023 opgenomen. Toelichtingen op de mutaties zijn verwerkt bij de taakvelden. Ook de doorkijk naar de komende jaren is hier in beeld gebracht. Programmabegroting De programmabegroting bestaat uit een 9-tal taakvelden. Dit zijn: 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer en vervoer 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. VHROSV • Taakvelden In het beleidsdeel van de begroting is per taakveld opgenomen: Wat willen we bereiken en wat gaan we doen Het geldende beleid Welke mutaties worden doorgevoerd en wat zijn hiervan de kosten of opbrengsten Ontwikkelingen Verbonden partijen Beleidsindicatoren Wat gaat het kosten De paragrafen De gemeente dient 7 verplichte paragrafen op te nemen in de begroting. Daarnaast heeft zij de vrijheid om daaraan zelf paragrafen toe te voegen indien de raad op bepaalde onderwerpen specifiek informatie wenst. • Lokale heffingen Lokale heffingen zijn inkomsten die de gemeente ontvangt op grond van publiekrechtelijke regels.
In de meeste gevallen zijn dit belastingen, heffingen en retributies die de overheid heft op grond van wettelijke bepalingen. • Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het gemeentelijk weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin we in staat zijn financiële tegenvallers op te vangen. Om dit te kunnen moet er een zekere mate van vrije ruimte zijn binnen de begroting en/of de vermogenspositie. Deze vrije ruimte heet ook wel de weerstandscapaciteit. • Onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen (o.a. wegen, accommodaties en riolering) zijn belangrijk voor de openbare ruimte en het beheer en behoud daarvan is een gemeentelijke taak. Wanneer deze niet goed worden onderhouden, is de kans groot dat het aantal klachten sterk toeneemt. Dit kan leiden tot ad hoc
5
maatregelen en extra grote uitgaven, wat weer kan leiden tot kapitaalvernietiging. Via beheersplannen voeren we het onderhoud systematisch uit. • Financiering Onder financiering verstaan we alle activiteiten die zich richten op het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op: financiële vermogenswaarden financiële geldstromen financiële posities hieraan verbonden risico’s. • Bedrijfsvoering Burgers mogen van de overheid verwachten dat zij rechtmatig handelt, betrouwbaar en transparant is evenals doelmatig, doeltreffend en responsief handelt. De gemeentelijke bedrijfsvoeringorganisatie is daarmee een externe vraaggerichte organisatie. Mede gezien de organisatie brede vertakking van deze bedrijfsvoering wordt door de externe gerichtheid, de toegenomen transparantie en de kwaliteit van de bedrijfsvoering, deze steeds meer zichtbaar voor de burgers en vormt daarmee een factor voor het imago van de gemeente. • Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin onze gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht.
Met een financieel belang wordt bedoeld dat middelen beschikbaar gesteld worden die in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij weg zijn en op de gemeente verhaald kunnen worden. • Grondbeleid Grondbeleid is geen doel op zich, maar een middel. Het is een middel om ruimtelijke doelstellingen op het gebied van de volkshuisvesting, lokale economie, natuur en groen, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen te verwezenlijken. Het is dus niet leidend maar volgend op deze ruimtelijke doelstellingen. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. Naast deze verplichte paragrafen is een paragraaf Klimaat en duurzaamheid toegevoegd waarin we onze doelstellingen en ontwikkelingen op dit gebied een prominente plek geven. Bijlagen In de bijlagen van de begroting staat gedetailleerde informatie over onder andere de algemene uitkering, de reserves en voorzieningen, de activa, kredieten, (incidentele) baten en lasten, geldleningen, subsidies, een geprognosticeerde balans en verplichte kengetallen indicatoren.
6
1. Algemeen kader en structuur 1.1 Coalitieprogramma De coalitie heeft voor de periode 2022 – 2026 het coalitieprogramma Samen bouwen aan een nog beter Bergeijk! opgesteld. In deze begroting zijn reeds een aantal onderdelen opgenomen. Wij zullen uw raad later in deze raadsperiode meenemen in de overige coalitieprogramma onderdelen. Vooral samen met inwoners, bedrijven, verenigingen en maatschappelijke partners ambities realiseren. Er zijn drie pijlers benoemd met de volgende onderwerpen: ‘Samen bouwen aan een nog beter Bergeijk’ Samen leven in levendige kernen
Toekomstbestendige omgeving
• Passend wonen voor iedereen • Voorzieningenniveau kernen is op orde • Jeugd actief • Iedereen doet mee • Onderwijs • Verenigingen
• Duurzaam wonen in een aantrekkelijke woonomgeving • Buitengebied • Milieu en afval • Mobiliteit/bereikbaarheid en verkeersveiligheid
1.2 Bestuurlijke structuur
7
Ondernemende en betrokken gemeente
• Bestuur • Gemeente • Betrokkenheid • Ruimte om te ondernemen • Participatie • Veiligheid & Handhaving • Financiën
* Op de foto ontbreekt Margareth van Hees. De raad bestaat uit 17 personen. De zetelverdeling als volgt.
Samenstelling college van burgemeester en wethouders
8
Van links naar rechts, wethouder M. van Dalen, burgemeester A. Callewaert-de Groot, wethouder M. Kuijken en wethouder S. Luijten. Op de foto ontbreekt de waarnemend secretaris de heer J. van der Windt
De portefeuilleverdeling van het college van burgemeester en wethouders is per 1 mei 2022 als volgt: Burgemeester A.Callewaert-de Groot -
-
Openbare orde en veiligheid Samenwerking Toezicht en handhaving Communicatie en representatie Algemeen bestuur Publiekszaken/Dienstverlening/ICT Archief Personeel en organisatie
Wethouder M. Kuijken (1e loco-burgemeester) Volkshuisvesting Ruimtelijke ontwikkeling (i.r.t.) woningbouwlocaties Pacht- en Grondzaken Beheer openbaar gebied Mobiliteit Kernenbeleid en dorpsraden Klimaatadaptatie Waterhuishouding
Wethouder S. Luijten (2e loco-burgemeester) Financiën en P&C Ruimtelijke ontwikkelingen (m.u.v. woningbouw) Landbouw en natuur Bedrijventerreinen Vastgoed Energietransitie Milieu, afval en duurzaamheid Sport en accommodaties Kunst en Cultuur Subsidies
9
Wethouder M. van Dalen (3e loco-burgemeester) Zorg en Welzijn Participatiewet en arbeidsmarktbeleid Jeugd Volksgezondheid Onderwijs Economie Vrijetijdseconomie
Waarnemend secretaris J. van der Windt De gemeentesecretaris heeft de algehele leiding over de ambtelijke organisatie. Hij is tevens de eerste raadsman van de burgemeester en het college. De gemeentesecretaris vormt hierdoor de schakel tussen de ambtenaren en het bestuur. Hij woont de vergaderingen van het college bij en ondertekent samen met de burgemeester alle collegebesluiten.
Organigram De gemeentelijke organisatie ziet er als volgt uit:
10
2. Financiële begroting 2023-2026 2.1 Financiële kaders begroting 2023-2026 Algemeen Het algemene uitgangspunt is een sluitende begroting. Wettelijk gezien hoeft alleen het 1e begrotingsjaar structureel sluitend te zijn. Als dit niet het geval is moet de begroting meerjarig (laatste jaarschijf) structureel sluitend zijn. Wij streven naar een begroting die in het begrotingsjaar 2023 sluitend is.
• • • • • • • • • • • • •
Aandachtspunten toezichthouder Financieel toezicht draagt bij aan een bestendig en veilig Noord-Brabant met een sterk openbaar bestuur als uitgangspunt. Een bestuur waar de inwoners op kunnen vertrouwen. In het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 Gemeenten (GTK) heeft de provincie de uitgangspunten van het toezicht opgenomen. Middels de begrotingscirculaire 2022 meld de provincie de relevante en actuele informatie over de wijze waarop de provincie de begroting en meerjarenraming beoordeeld. De belangrijkste specifieke onderwerpen die zijn opgenomen in de begrotingscirculaire 2022 (bijlage 3) zijn: Verkiezingen/nieuwe raad Opschalingskorting Sociaal domein Kadernota rechtmatigheid 2022 Notitie Paragraaf bedrijfsvoering Notitie lokale heffingen Incidentele baten en lasten Taakstellingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Beoordelingen kengetallen Onderhoud kapitaalgoederen De omgevingswet en de financiële gevolgen voor de gemeente Ontwikkelingen Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten Circulaires gemeentefonds In de afgelopen periode is een aantal circulaires ontvangen die doorwerking hebben naar de jaren 2023 en verder. Deze zijn verwerkt in de financiële prognose van voorliggende begroting. Uniforme verdeling in programma’s De begroting wordt ingedeeld in de volgende programma’s: Taakvelden 0. Bestuur en ondersteuning
5. Sport, cultuur en recreatie
1. Veiligheid
6. Sociaal domein
2. Verkeer en vervoer
7. Volksgezondheid en milieu
3. Economie
8. VHROSV
4. Onderwijs
Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) schrijft voor gemeenten een 7-tal verplichte paragrafen voor. Daarnaast kunnen gemeenten desgewenst eigen paragrafen toevoegen. Vanaf het begrotingsjaar 2019 is paragraaf Klimaat en Duurzaamheid opgenomen in de begroting. Het klimaat staat nadrukkelijk in de belangstelling van alle fracties. Aangezien maatregelen
11
op het gebied van klimaat door alle taakvelden heen lopen monitoren we dit door middel van een aparte paragraaf. Uniforme set beleidsindicatoren De set van verplichte beleidsindicatoren is constant in beweging. In de voor u liggende begroting nemen we de beleidsindicatoren op conform de op dat moment meest actuele set indicatoren. De set beleidsindicatoren en bijbehorende gegevens kunt u vinden op de website Waarstaatjegemeente.nl via de tegel “Besluit Begroting en Verantwoording”. Hier vindt u onder andere: • Een uitgebreide toelichting op de indicatoren; • Indicatoren van andere gemeenten waarmee een vergelijking gemaakt kan worden met de eigen gemeente. Rentelasten Rentetoerekening investeringen Omslagrente: 1,5% Rentetoerekening eigen vermogen/voorzieningen: 1,5% Rentetoerekening grondexploitaties: 1,0% We rekenen met een rente van 1,5% over investeringen. Ook over het eigen vermogen/voorzieningen rekenen we met 1,5% rente. Het verschil tussen de berekende afgeronde rente en de daadwerkelijk te betalen rente is het rentevoordeel of rentenadeel. Aan de grondexploitaties wordt de werkelijke rente doorberekend. Dit op basis van richtlijnen in het BBV. Deze rente is voor de komende jaren berekend op gemiddeld 1,0%. De commissie BBV doet geen uitspraken over de wijze waarop gemeenten hun tarieven (met name riool- en afvalstoffenheffing) dienen te berekenen.
Fiscaal juridisch gezien is het toegestaan om een redelijk deel van de rentelasten mee te nemen in de kostenopstelling die ten grondslag ligt aan de tariefberekening. Wat een individuele gemeente redelijk vindt, dient vervolgens wel volgens BBV artikel 10 lid c gemotiveerd te worden toegelicht in de paragraaf lokale heffingen, waarin de beleidsuitgangspunten moeten worden toegelicht. Beleidsuitgangspunten Financiële verordening Overhead en toerekening apparaatskosten Voor de berekening van kostendekkende tarieven en de grondexploitatie hanteren we een verdeelsleutel. Deze wordt als volgt bepaald. De totale overheadkosten worden gedeeld door de productieve uren die aan de primaire processen worden toegerekend. Het tarief wat hier uit volgt wordt vermenigvuldigd met het aantal productieve uren wat is toebedeeld aan de onderwerpen van de kostendekkende tarieven en de grondexploitatie. De directe kosten komen op basis van voorcalculatie op de verschillende taakvelden. Dit wordt ook als realisatie zo verantwoord. Hierdoor zijn de afwijkingen op de directe kosten in de jaarrekening beperkt. Afwijkingen op de directe kosten worden verantwoord in het taakveld “Overige baten en lasten”. Waardering en afschrijving vaste activa De afschrijvingen op investeringen vinden plaats conform de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2017.
Deze verordening is vastgesteld in de raad van 30 maart 2017. De verordening wordt in de raad van december 2022 aangeboden voor actualisatie. Om de administratieve lasten te beperken is een ondergrens ingebouwd. Voor investeringen met maatschappelijk nut in de openbare ruimte is deze vastgesteld op € 10.000.
12
Onvoorzien In de begroting 2023 wordt hiervoor € 25.000 geraamd. Dit budget is niet gelabeld aan programma’s. Het college heeft het mandaat tot het doen van uitgaven tot € 20.000 per keer. Voorzieningen en reserves Stortingen in voorzieningen en toevoegingen aan reserves (en onttrekkingen uit reserves) vinden plaats conform de vastgestelde uitgangspunten zoals vermeld in de nota reserves en voorzieningen 2019. Als er vastgestelde beheerplannen zijn (inclusief het bij de beheerplannen behorende kwaliteitsniveau) worden de stortingen in de voorzieningen hierop gebaseerd. Algemene lastenontwikkeling Loonontwikkeling In de meicirculaire wordt jaarlijks als onderdeel van de verwachte overheidsconsumptie bepaald wat de ingeschatte stijgingen van de lonen en salarissen zijn. Dit is gebaseerd op het Centraal Economisch Plan (CEP). In het CEP 2022 zit de eerste doorkijk naar 2023. De maatstaf die we hanteren wordt ook bij de belangrijkste verbonden partijen gehanteerd. Dit is de maatstaf “Loonvoet sector overheid”. Ten opzichte van de loonontwikkeling die wij reeds voorzien hadden in onze meerjarenbegroting stijgt deze. De volgende percentages worden gehanteerd.
• • • •
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
Raming begroting 2022
2,30%
2,10%
2,40%
2,40%
Loonvoet sector overheid CEP 2022
3,60%
4,20%
4,20%
3,90%
Bijstelling begroting 2023 - 2026
1,30%
2,10%
1,80%
1,50%
Prijsontwikkeling Voor de begroting en de meerjarenplanning geldt in principe de nullijn. Dit betekent dat de budgetten niet verhoogd worden. Hierop zijn enkele uitzonderingen: wettelijke tarieven (bijvoorbeeld leges paspoorten); contractueel overeengekomen indexeringen; prijzen van dienstverlening door derden (bijvoorbeeld verzekeringspremies); overige onvermijdelijke kostenstijgingen als gevolg van marktwerking en inflatie. Hiervoor geldt het algemene percentage. De huidige inflatiecijfers laten een grote onzekerheid zien met betrekking tot de loon en prijsontwikkelingen. Deze situatie gaat een onvermijdelijke kostenstijging tot gevolg hebben. Wij werken met een stelpost prijsstijging. De hoogte ervan is gebaseerd op de beïnvloedbare uitgavenbudgetten in de begroting. Voor de algemene prijsontwikkeling baseren wij de gegevens op door het rijk verstrekte gegevens bij de meicirculaire 2022 (Prijs netto materiële overheidsconsumptie (imoc)). Omschrijving
2023
2024
2025
2026
Raming begroting 2022
1,50%
1,50%
1,50%
1,50%
Prijs netto materiele overheidsconsumptie (imoc) CEP 2022
2,30%
2,40%
2,40%
1,90%
Bijstelling begroting 2023-2026
0,80%
0,90%
0,90%
0,40%
Algemene ontwikkeling baten Algemene uitkering De raming van de algemene uitkering wordt gebaseerd op de door het rijk verstrekte gegevens bij de meicirculaire 2022. Eventuele significante wijzigingen als gevolg van de septembercirculaire 2022 worden via een aparte begrotingswijziging aan u voorgelegd. Voor de meerjarenplanning is uitgegaan van lopende prijzen (dus inclusief inflatie).
13
Indexering baten Het rijk compenseert gemeenten voor kostenstijgingen als gevolg van prijsontwikkeling en loonontwikkeling. Dit doet ze door bijstelling in de algemene uitkering conform bovenstaande cijfers. Net als bij de verbonden partijen hanteren we een gewogen indexering voor belastingen en heffingen. Gemiddeld genomen komen de verbonden partijen uit op gewogen indexering die gebaseerd zijn op een verhouding van 1/3 prijsontwikkeling en 2/3 loonontwikkeling. Dit is ook bij de gemeente een reële verhouding. Hiermee is er sprake van uniforme uitgangspunten. Gebaseerd op dit uitgangspunt komen we daarmee op een indexering van 3,17% in 2023.
• • • • •
Dit percentage rekenen we over alle inkomsten (bijvoorbeeld OZB, leges, huurinkomsten) behalve als daar specifieke afspraken onder liggen of er wettelijke regels gevolg moeten worden. Dit zijn: Voor riool- en afvalstoffenheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd; Leges die van rijkswege gemaximeerd zijn (bv paspoorten en rijbewijzen); Het tarief voor de toeristenbelasting bedraagt 3,11% van de omzet; Pachten en erfpachten worden bepaald op grond van de “Nota erfpachtbeleid 2012” en “Nota Pachtbeleid 2007”; Lopende contracten en daarin opgenomen indexeringen worden gerespecteerd. Grondtransacties pachtgronden Opbrengsten uit grondtransacties van pachtgronden worden voor zover die de begrote opbrengst overschrijden gestort in de algemene reserve behoedzaamheid grondtransacties. Wanneer de opbrengsten lager zijn wordt het verschil onttrokken uit die reserve. Overschrijdt de reserve behoedzaamheid grondtransacties het maximale plafond dan vloeit het meerdere naar de algemene reserve. Het plafond van de algemene reserve behoedzaamheid grondtransacties is € 2,5 miljoen. Op 21 december 2017 heeft de raad ingestemd met de grondnota 2018.
-
Grondexploitaties Bij de opstelling van de calculaties van de grondexploitaties wordt uitgegaan van de volgende parameters. Deze parameters worden conform de grondnota bij de jaarrekening en begroting geactualiseerd: Rentelasten 1,0 %; Disconteringsvoet 2%; Kostenstijging: 2022 5% en 2023 en 2024 3% en 2025 2%; Opbrengstenstijging 2% De rentelasten zijn gebaseerd op de op dit moment werkelijk betaalde rente. Met deze kosten- en opbrengstenstijging volgen we de marktontwikkelingen van dit moment. In de calculaties gaan we ervan uit dat de inkomsten maximaal 5 jaar geïndexeerd worden. Dit conform eerder vastgestelde besluitvorming. Overig Voor het begrotingsjaar en de meerjarenplanning gaan wij uit van de hoogte van het aantal woningen en inwoners per 1 januari 2022. Omdat de realisatie van de geplande woningbouw een hoge mate van onzekerheid kent, worden woningbouwprognoses niet meegenomen. Dit is geheel in overeenstemming met het voorzichtigheidsprincipe en de algemene regels van verantwoording: lasten nemen zodra ze voorzien zijn en baten nemen zodra ze gerealiseerd zijn. De ramingen in de begroting worden gebaseerd op 18.941 inwoners en 8.847 woonruimten (niet loges functies).
14
2.2 Financiën Overzicht baten en lasten Het overzicht van baten en lasten laat in 1 oogopslag op hoofdlijnen zien hoe de baten en lasten verdeeld worden. Bedragen x € 1.000 Taakveld 0, Bestuur en ondersteuning Taakveld 1, Veiligheid Taakveld 2, Verkeer en vervoer Taakveld 3, Economie Taakveld 4, Onderwijs Taakveld 5, Sport, cultuur en recreatie Taakveld 6, Sociaal domein Taakveld 7, Volksgezondheid en milieu Taakveld 8, VHROSV Totaal van de programma's
Lasten 3.264 2.048 3.125 741 1.778 4.632 17.888 4.937 5.728 44.140
Baten 2.336 3 70 1.110 309 362 2.506 3.859 5.087 15.641
Saldo -928 -2.045 -3.055 369 -1.469 -4.270 -15.382 -1.078 -641 -28.499
Overzicht algemene dekkingsmiddelen Overzicht overhead Bedrag heffing vennootschapsbelasting Bedrag voor onvoorzien Saldo van baten en lasten
174 6.672 1 25 51.012
34.867 166 0 0 50.674
34.693 -6.506 -1 -25 -338
Mutatie reserves Geraamd resultaat
1.065 52.077
1.535 52.210
470 132
Incidentele baten en lasten Structureel begrotingssaldo
361 51.716
42 52.168
-319 451
De voorgestelde mutaties lichten we toe in de taakvelden. Een totaaloverzicht treft u aan in de bijlagen. Ontwikkeling begrotingssaldo 2023-2026 Structureel Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2022 na wijzigingen t/m april 2022 Mutaties Begroting 2023-2026 Totaal structureel
2023
2024
2025
2026
-655 1.106 451
-848 1.693 845
-825 2.338 1.513
-667 194 -473
Incidenteel Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2022 na wijzigingen t/m april 2022 Mutaties Begroting 2023-2026 Totaal incidenteel
2023
2024
2025
2026
-53 -266 -319
-50 -251 -301
-50 -328 -378
-50 0 -50
Totaal begroting Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2022 na wijzigingen t/m april 2022 Mutaties Begroting 2023-2026 Totaal
2023
2024
2025
2026
-708 840 132
-898 1.442 544
-875 2.010 1.135
-717 194 -522
15
Lasten 2023 Bedragen x € 1.000 0 Bestuur en ondersteuning
10.136
1 Veiligheid
2.048
2 Verkeer, Vervoer en waterstaat
3 Economie
3.125
741
4 Onderwijs
1.778
5 Sport, cultuur en recreatie
4.632
6 Sociaal Domein
17.888
7 Volksgezondheid en Milieu
4.937
8 VHROSV
Mutaties Reserves
5.728
1.198
Baten 2023 Bedragen x € 1.000 Algemene Uitkering
27.867
Algemene uitkering Sociaal domein
2.148
Belastingen
Doorberekende rente
9.256
730
Inkomensoverdrachten
3.008
Grondexploitatie
Huren en pachten
2.693
1.629
Overige baten/balansboekingen
Mutaties reserves
3.343
1.535
16
2.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Elk jaar vindt twee keer een actualisatie van de inventarisatie van de risico’s plaats. Dit doen we bij de opstelling van de jaarstukken en bij de opstelling van de programmabegroting. Inventarisatie risico analyse: Kans
Af te dekken met:
Jaarrekening 2021
begroting 2023
begroting 2024
begroting 2025
begroting 2026
Hoog
AR
75
150
150
150
150
Waarschijnlijk
AR
150
150
150
150
150
Waarschijnlijk Hoog
AR AR
50 225
50 225
50 225
50 225
50 225
Waarschijnlijk Hoog Zeer gering
AR AR grex AR
50 505 125
50 509 125
50 509 125
50 509 125
50 509 125
Waarschijnlijk Hoog
AR AR
36
53 PM
53 PM
53 PM
53 PM
Waarschijnlijk Hoog
AR AR
84,5
74 PM 1.386
74 PM 1.386
74 PM 1.386
74 PM 1.386
Bedragen x € 1.000 Omschrijving risico 0. Taakveld Bestuur en ondersteuning Algemene uitkering: effect wijzigingen 6. Taakveld Sociaal domein Programmakosten jeugdhulp 7. Taakveld Volksgezondheid en milieu Sanering bodemverontreiniging Afvalinzameling 8. Taakveld VHROSV Planschadeclaims actualisering bestemmingsplannen Risico's grondexploitatie Programma Aanpak Stikstof Organisatie/bedrijfsrisico Financieringsfunctie reserve Energiecrisis Verbonden partijen GRSK / GGD / ODZOB / VRBZO / MRE Ontwikkelingen in de doelgroep van KempenPlus Totaal
1.300
Een uitgebreide toelichting op de risico’s is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
2.4 Reservepositie De reservepositie is goed. De verwachte reservepositie op 31 december 2023 is circa € 24 miljoen. Dit is onderverdeeld in: Bedragen x € 1.000 Algemene reserve Algemene reserve behoedzaamheid grondtransacties Bestemmingsreserve Dekkingsreserve Totaal
2023 10.891 2.191 4.044 7.674 24.801
2024 11.345 2.191 4.012 7.270 24.820
2025 13.189 2.191 4.199 6.886 26.467
2026 13.498 2.191 4.357 6.503 26.550
De algemene reserves (exclusief de algemene reserve behoedzaamheid grondtransacties) dienen op grond van de nota Reserves en voorzieningen 2019 een omvang te hebben van minimaal € 6,0 miljoen. Aan de minimale norm wordt voldaan. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
17
3. Taakvelden 3. Taakvelden
18
Portefeuillehouders Burgemeester A. Callewaert-de Groot
Taakveld 0 Bestuur en ondersteuning
Wethouder S. Luijten Wethouder M. Kuijken Wethouder M. van Dalen
Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?
Beleid
Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting
Verbonden partijen
Ontwikkelingen
Beleidsindicatoren
Wat gaat het kosten?
19
3.1 Taakveld 0 “Bestuur en ondersteuning Wat willen we bereiken en wat gaan we doen? Wij zijn als gemeente Bergeijk zeer ambitieus en deze ambities pakken we samen op in Bergeijk. Dit doen we samen met onze ambtenaren die zich dagelijks in zetten om dit mogelijk te maken, maar ook met ons bruisend verenigingsleven en onze Bergeijkse ondernemers. Dit alles besturen we samen als college en raad. Samen met buurgemeenten optimaliseren we de samenwerking om gezamenlijke uitdagingen in de regio voortvarend op te pakken. GRSK, KempenPlus, KBP, GGD, ODZOB, MRE, Veiligheidsregio, Brainport en Politie zijn belangrijke partners om gemeente-overstijgende taken uit te voeren. Denk hierbij aan uitdagingen die niet stoppen bij onze gemeentegrens of waarvoor de kennis te specifiek is voor maar één gemeente. De gemeente staat dicht bij inwoners zodat onderling nauw samengewerkt kan worden. Er is ruimte voor maatwerk en particuliere initiatieven. De gemeente is vooral een gemeenschap die sterk is doordat inwoners, verenigingen, clubs en maatschappelijke instellingen worden ondersteund en aangemoedigd om initiatieven te ontplooien. • Goede transparante dienstverlening aan inwoners, ondernemers en bezoekers van Bergeijk We bieden als gemeente veel verschillende producten aan onze inwoners. Wij zijn erop gericht onze inwoners, ondernemers en bezoekers zo goed mogelijk te helpen.
Belangrijke middelen hierbij zijn informatievoorziening en digitalisering. Door de mogelijkheden goed te volgen en te benutten maken we onze dienstverlening elke dag een beetje beter. Uiteraard doen we dit binnen de kaders die de wet ons daartoe biedt. Persoonlijk contact zoals balie en telefonisch contact blijven voor ons belangrijk. Met de recente inwerkingtreding van de Wet Open Overheid (juli 2022) wordt geleidelijk aan meer overheidsinformatie actief openbaar gemaakt. • Optimaal in stelling brengen van de raad ter bevordering van hun kader stellende en controlerende taken Het college probeert continu de raad proactief, tijdig en compleet te informeren. Dat gebeurt op verschillende manieren: raadsinformatiebrieven, raadsinformatieavonden, adequate beantwoording van raadsvragen, toesturen van persberichten enz. Op die manier krijgt de raad alle ruimte om hun kader stellende en controlerende rol goed in te vullen. • Het actief investeren in duurzame samenwerking Samenwerken is van groot belang om de ambities, opgaven en uitdagingen van gemeente Bergeijk te realiseren. Hiervoor werkt de gemeente Bergeijk samen met de 21 gemeenten in de MRE-regio Eindhoven. Subregionaal werkt de gemeente Bergeijk intensief samen met de Kempengemeenten. Daarnaast werkt de gemeente niet alleen samen met overheidspartijen maar ook met ondernemers, onderwijs en maatschappelijke organisaties.
Opnieuw verbinden GRSK De heroriëntatie van de samenwerking Kempen ‘opnieuw verbinden’ is voorbereid en gaat in per 1 januari 2023. De samenwerking op Maatschappelijke dienstverlening en Shared Servicecenter wordt (grotendeels) ongewijzigd voortgezet. De samenwerking op VTH wordt aangepast, Bergeijk en Bladel nemen daarin niet deel. De governance wordt gewijzigd. De implementatie van de aangepaste samenwerking in de praktijk zal in 2023 aandacht vragen. De toekomst van SSC en ‘regie op gegevens’ zijn uit het oorspronkelijke project gehaald en worden vanaf 2023 verder onderzocht.
20
Kempensamenwerking op raadsniveau In 2022 heeft het eerste ‘Kempencongres’ plaatsgevonden. Dit is de invulling van de samenwerking op de thema’s uit de strategische Kempenagenda (wonen, transitie landelijk gebied, energietransitie, mobiliteit, economie). Vanaf 2023 wordt het Kempencongres tweemaal per jaar georganiseerd, in het voorjaar en najaar. De colleges van de 4 Kempengemeenten (excl. Oirschot) komen tweemaal per jaar samen voor de Kempische Omgevingsdag. Deze is ter voorbereiding van de regionale Omgevingsdag. Regionale samenwerking In 2023 wordt met de 21 gemeenten in de MRE-regio samengewerkt op basis van het samenwerkingsakkoord 2023 t/m 2025 dat medio 2022 in voorbereiding is. Daarin zal bijzondere aandacht zijn de ruimtelijke opgaven waar de MRE regio Eindhoven de komende jaren voor staat: het bouwen van 73.000 huizen voor het jaar 2040 (opgave 2040). Daarnaast blijven de samenwerkingsthema’s Economie, Mobiliteit, Transitie Landelijk Gebied en Energietransitie van groot belang. Schaalsprong/Toekomstvisie Ontwikkelingen op ruimtelijk gebied worden door de MRE-gemeenten met provincie en waterschappen besproken en afgesproken tijdens de Omgevingsdagen. Een belangrijk thema voor 2023 en verder is de realisatie van de Regionale Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant en Ontwikkel strategieën van de deelregio’s, waaronder De Kempen.
In deze strategie komt de ruimtevraag van de thema’s wonen, werken en mobiliteit samen. Gezien de grote economische groei van de regio, de behoefte aan extra werknemers en daarmee woningen, bedrijventerreinen en mobiliteitsoplossingen is dit een erg belangrijk thema. Voor inwoners is een aantrekkelijk vestigingsklimaat van groot belang, inclusief voorzieningen, recreatiemogelijkheden, diversiteit aan woonmilieus. Belangrijk aandachtspunt is het tempo van de groei, het sociale absorptievermogen en de impact op de leefbaarheid en het DNA van de kernen. Uw raad is bekend met de ruimtelijke opgaven waar de MRE regio Eindhoven de komende jaren voor staat: het bouwen van 73.000 huizen voor het jaar 2040 (opgave 2040). Deze opgave zal, hoe dan ook, iets voor Bergeijk betekenen, bijvoorbeeld dat de druk op onze woningmarkt groter wordt. Om die reden is het goed dat Bergeijk eigenstandig haar toekomst bepaalt. Wat zijn onze kernwaarden, wat vinden we belangrijk, wat willen we behouden en hoe kunnen we onze gemeente versterken. Ook in 2023 gaan wij een vervolg geven op deze vragen. • Duurzaam beheer van gemeentelijke eigendommen, pacht- en erfpachtgronden Centraal begrip hierbij is goed rentmeesterschap.
Dit betekent een duurzaam beheer van gemeentelijke eigendommen, pacht- en erfpachtgronden waarbij evenwicht moet worden gevonden tussen financiële belangen van de gemeente en (erf-)pachter in relatie tot maatschappelijke doelen. Het in 2014 gestarte beleid om jaarlijks pachtvrije grond te verkopen als een structurele dekkingsmogelijkheid wordt voortgezet. Voorwaarde bij verkoop is dat deze ten dienste staat van structuurversterking van de landbouw, realisatie van natuurdoelstellingen, woningbouw, bedrijventerreinen of infrastructuur. Om schommelingen in opbrengsten op te kunnen vangen is er een Algemene Reserve Behoedzaamheid Grondtransacties gevormd. Vanaf 2023 (was 2024) wordt de structurele opbrengst gefaseerd afgebouwd. Ruilingen ten behoeve van bovenstaande doelen worden op kleinere schaal met individuele agrariërs nog steeds opgepakt en uitgevoerd. De aantallen hectares worden minder (steeds meer gronden liggen ten slotte op de juiste plek) maar zodra kansen zich voordoen, zullen wij als gemeente hierop anticiperen.
21
• Het behouden van een financieel gezonde gemeente De gemeente heeft een gezonde financiële basis en dit willen we ook zo houden. De begroting is sluitend en de reserves zijn voldoende op peil om tegenvallers op te kunnen vangen. Maar naast dit positieve nieuws willen we echter wel onze zorgen uiten over de volgende ontwikkelingen: • Uitzonderlijke grote prijsstijgingen op materialen; • Landelijke tendens inzake vertraging van projecten; • Enorm toegenomen energielasten in relatie tot aflopende energiecontracten; • Aangekondigde loonstijgingen; • De krapte en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Hierdoor blijft het van belang om in de toekomst nog beter te kijken waaraan we onze middelen uitgeven. Dit om ook in de toekomst gezond te blijven. Van belang is dat we onze jaarlijkse lasten dekken met structurele inkomsten. Hierdoor realiseren we een structureel sluitende begroting. Dit binnen de spelregels die zijn opgenomen in de wetgeving en waarop de provincie toetst. Eind 2022 wordt de financiële verordening geactualiseerd, waarbij ook naar de mogelijkheden wordt gekeken om de nota reserve en voorzieningen hierin te implementeren. We zijn actief met het binnenhalen van subsidies. Door werkzaamheden te bundelen, met name in de openbare ruimte, trachten we goede aanbestedingen te realiseren en werk met werk te combineren.
Het continue focussen op het beter organiseren van processen en verantwoordelijkheden zit in ons DNA. Dit is ook nodig om met de beperkte middelen veel voor elkaar te krijgen. Onze invloed op onze belangrijkste inkomstenbron, de algemene uitkering, is beperkt. Schommelingen vanwege maatregelen die het Rijk treft kunnen direct effect hebben op onze exploitatie. De risico’s monitoren we bij het opstellen van de begroting en bij de jaarrekening. Op basis van de beschikbare reserves resulteert dit in een weerstandscapaciteit. De raad heeft een minimale weerstandscapaciteitsratio bepaald van 1,4. Hiermee wordt bepaald of onze weerstandscapaciteit voldoende is en blijft. • Het behouden van een aanvaardbare belastingdruk die past binnen het voorzieningenniveau van de gemeente Bergeijk De belastingdruk bestaat uit de OZB, riool- en afvalstoffenheffing. De riool- en afvalstoffenheffing zijn kostendekkend. Deze diensten voeren we zo efficiënt en effectief mogelijk uit zodat de heffingen reëel blijven. Ook de OZB houden we op een aanvaardbaar niveau. Als belangrijke inkomstenbron beweegt deze mee met de loon- en prijsontwikkeling. We voeren enkel lastenverzwaring door als daar tegenover meer voorzieningen staan of als dit noodzakelijk is voor het behoud van bestaande voorzieningen. Gemeentelijk beleid • • • • • • •
Gedragscode integriteit dagelijks bestuur en volksvertegenwoordigers gemeente Bergeijk (2019) Kempen dienstverleningsconcept (2013) Reglement van Orde gemeente Bergeijk (2019) Convenant Dorpsraden (2020) Nota reserves en voorzieningen (2019) Rechtspositie raads- en commissieleden en rechtspositie burgemeester en wethouders gemeente Bergeijk (2019) Financiële verordening gemeente Bergeijk (2017)
22
Mutaties meerjarenraming 2023-2026 ten opzichte van programmabegroting 2022 Bestaand beleid BB01 Bijdrage aan verbonden partijen (€ 412.000 N) De aanpassingen van de bijdragen verbonden partijen zijn gebaseerd op de vastgestelde begrotingen van de verbonden partijen. Na de zienswijze procedure van de begroting GRSK door uw raad, heeft er bij de GRSK een ambtelijke aanpassing van de begroting 2023 en verder plaatsgevonden als gevolg van het budget inkoopkosten DVO10 bij de afdeling MD. Voor de gemeente Bergeijk betekent de ambtelijke aanpassing een positieve bijstelling van de meerjarenbegroting. Bedragen x € 1000 (+ = voordeel, -/- =nadeel
2023
VRBZO MRE GGD ODZOB BIZOB GRSK Kempenplus Beschikbare dekking in begroting Verwerking stelpost loon- en prijsstijging Totaal
-60 -5 -48 -142 0 -523 -66 147 284 -412
2024
-60 -5 -49 -142 0 -536 -120 72 284 -555
2025
-41 -5 -40 -142 0 -538 -116 72 284 -525
2026
-64 -7 -55 -142 0 -538 -117 72 286 -565
BB02 Algemene uitkering (€ 2.338.000 V in 2023 aflopend naar € 2.289.000 V in 2026) Algemene uitkering x € 1.000 Begroting algemene uitkering (conform meicirculaire 2021) Mutaties septembercirculaire 2021 Mutaties decembercirculaire 2021 Mutaties meicirculaire 2022 1. Totaal mutaties Totaal algemene uitkering Doorwerking septembercirculaire 2021 Doorwerking decembercriculaire 2021 Doorwerking meicirculaire 2022 2. Totaal doorwerking 3. Totaal bijstelling (1+2)
2023
2024
2025
2026
27.347 645 110 1.935 2.689 30.036 -192 -129 -30 -351 2.338
27.587 621 96 3.009 3.727 31.314 -214 -128 -30 -372 3.355
27.996 727 98 3.818 4.644 32.639 -217 -132 -31 -380 4.264
28.428 775 110 1.784 2.670 31.098 -217 -132 -32 -381 2.289
Bij de Meicirculaire 2022 is er sprake van ‘zeer’ grote positieve accresontwikkelingen. Dit komt met name door de hoge inflatie, maar ook door beleidsintensiveringen vanuit het Rijk. In 2026 is een flinke daling waarneembaar van met name het accres. Het rijk is voornemens om vanaf 2026 een nieuwe berekening toe te passen in plaats van de huidige systematiek ‘trap op, trap af’. Wij zullen uw raad hierover actief informeren zodra meer bekend is over deze systematiek en wat dit voor onze gemeente Bergeijk betekent. In de Meicirculaire is de aangekondigde herijking van het gemeentefonds doorgevoerd per 2023. Voor de gemeente Bergeijk is er bij deze Meicirculaire (in tegenstelling tot eerdere berichtgeving) sprake van een positief herverdeeleffect van circa € 200.000. Dit komt neer op een herverdeeleffect van circa € 10,47 per inwoner. BB03 Loon- en prijsontwikkeling (€ 121.000 N 2023, oplopend naar € 1.062.000 N 2026) Voor loon- en prijsontwikkelingen zijn stelposten opgenomen in de begroting. Op basis van de laatste inzichten van het Centraal Economisch Planbureau worden deze stelposten opgenomen. De cijfers
23
zijn herberekend op basis van de geactualiseerde indexeringen. Deze zijn toegelicht in hoofdstuk “Financiële kaders begroting”. BB04 Baten OZB (€ 91.000 V 2023, oplopend naar € 370.000 V 2026) Voor de indexering van onze baten sluiten we aan bij de systematiek van indexering van de verbonden partijen. Dit conform de kaders zoals opgenomen in de uitgangspunten in hoofdstuk 2. De herberekening komt uit op een voordeel van € 46.000 voor 2023 oplopend naar € 325.000 voordeel. Als gevolg van areaaluitbreiding van de woningen ramen we de inkomsten OZB structureel bij met € 45.000. BB10 Administratieve wijzigingen (€ 23.000 V) Bij het opstellen van de begroting zijn ook veel (kleine) budgetten tegen het licht gehouden. Enerzijds om beter te rubriceren. Anderzijds door budgetten aan te passen aan actuele prognoses. Hierbij kan gedacht worden aan budgetten voor abonnementen, gemeentelijke lasten en kleine gebruiksgoederen. BB13 BErgeijkENERGY (€ 400.000 storting bestemmingsreserve duurzaamheid en klimaat, dekking algemene reserve) Alle gemeenten staan voor de opdracht om een bijdrage te leveren aan de energietransitie. Bergeijk heeft de aanpak hiervan in 2018 vastgelegd in een programmaplan duurzaamheid en klimaat “BeENERGY”. De projecten richten zich op Klimaatadaptatie en klimaatmitigatie.
In deze begroting wordt uw raad voorgesteld om € 400.000 te storten in de bestemmingsreserve duurzaamheid en klimaat. Bij de behandeling van het uitvoeringsplan BErgeijkENERGY wordt uw raad pas gevraagd om de middelen uit deze bestemmingsreserve beschikbaar te stellen. BB15 Energielabel-C verplichting kantoorpanden (€ 2.500 N 2023, € 4.000 N 2025) Elk kantoorpand in Nederland moet per 1 januari 2023 minimaal over een Energielabel C beschikken, anders mag het niet meer als kantoor worden gebruikt. Gemeenten dienen vanaf 2023 toezicht en handhaving uit te voeren voor deze regelgeving. De Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant en de gemeente Bergeijk werken samen om kantooreigenaren te informeren over deze verplichting. Het doel van deze inventariserende/informerende stap is om in kaart te brengen of de, op basis van vooronderzoek geselecteerde bedrijven, voldoen aan de Energielabel-C verplichting. De ODZOB informeert en helpt ondernemers hierbij. Vanaf 2023 wordt ook toezicht & handhaving uitgevoerd om bedrijven te controleren die volgens de informatie nog niet voldoen aan de regelgeving. BB24 Nieuw pachtbeleid (€ 10.000 N) Het huidige pachtbeleid dateert van 2007. Dit beleid is inmiddels enigszins gedateerd geraakt en moet ge-update worden. Hierbij moeten ook verduurzamingsmaatregelen die al in de jaarlijkse pacht zijn geïntroduceerd, worden opgenomen in beleid.
Daarnaast staat al jaren nieuwe pachtwetgeving in de steigers. Hierop moet in het nieuwe op te stellen beleid op voorgesorteerd worden. Daarnaast vloeit een actualisering voort uit de opgestelde omgevingsvisie. BB26 Regionale samenwerking (€ 25.000 N) Uitvoering geven aan het (opstellen van) een (sub)regionale Ontwikkelstrategie en de (sub)regionale samenwerking in de Strategische Kempenagenda. Het betreft de samenwerking en het opstellen van een strategie, niet de inhoudelijke projecten die hier mogelijk uit voorkomen op het gebied van wonen, werken, mobiliteit en voorzieningen. BB28 Gehandicaptenparkeerkaarten ( € 5.000 N) Per medio mei 2022 zijn de leges voor de Gehandicaptenparkeerkaart op € 0 gezet (was € 53,30) wat een verlaging van de inkomsten betekent van circa €5.000. Vanaf mei 2022 worden er dus kosten gemaakt waar geen inkomsten (leges) tegenover staan. Met deze actie is uitvoering gegeven aan de aangenomen motie tijdens de raadsbehandeling van de begroting 2022.
24
BB33 Verkoop pand Loo 35 (€ 3.000 N) In 2022 heeft de verkoop van het pand Loo 35 te Bergeijk plaatsgevonden. Door de verkoop van het pand vervallen tevens de structurele huurinkomsten en de storting in de onderhoudsvoorziening. BB34 Actualisatie onderhoudsvoorzieningen (€ 170.000 N) Vanuit verschillende partijen ontvangen wij aankondigingen inzake prijsstijgingen als gevolg van stijgende (grondstof)prijzen. Op dit moment is het nog onbekend wat deze prijsstijgingen voor onze onderhoudskosten gaat betekenen die we dekken middels de voorzieningen. Voorzichtigheidshalve wordt hiervoor een stelpost opgenomen ten hoogte van 10% van de totale stortingen naar de onderhoudsvoorzieningen op basis van begroting 2023. BB35 Pachtinkomsten (€ 9.000 V) Het pachtprijzenbesluit 2022 (dat voor ons effect heeft op de pacht van 2023) is per 1 juli 2022 vastgesteld door onze minister en heeft voor ons gebied een prijsdaling van 1% voor de reguliere pacht tot gevolg. Daarnaast verhogen we de pachtprijzen voor de geliberaliseerde pacht conform huidig beleid van € 1.125 p/ha naar € 1.150 p/ha. Gezamenlijk met de overige pachtpachttarieven en de gerealiseerde verkopen van gronden worden de pachtinkomsten met € 9.000 positief bijgesteld. Voor een naderende toelichting zie paragraaf 4.7 grondbeleid.
BB36 Reiskostenvergoeding (€ 10.000 N 2023, € 20.000 N 2024) Tot op heden mochten werkgevers aan werknemers € 0,19 per kilometer aan onbelaste reiskostenvergoeding verstrekken. Dit bedrag wordt stapsgewijs verhoogd. Naar verwachting stijgt deze vergoeding per 1 januari 2023 naar € 0,21 per kilometer en per 1 januari 2024 naar € 0,23 per kilometer. De precieze bedragen worden op Prinsjesdag 2022 vastgesteld. Wij verwerken deze ontwikkelingen reeds in onze begroting. Ondanks dat het geen verplichting is om onze reiskostenvergoeding te verhogen maar een mogelijkheid om het bedrag te verhogen zonder dat daar belasting over betaald moet worden, zal Bergeijk in deze verhoging meegaan. BB37 Energielasten (€ 55.000 N, € 45.000 V) Wij indexeren onze energielasten niet jaarlijks. Op dit moment zijn we in onderhandeling voor een nieuw meerjarig energiecontract. De signalen zijn dat deze kosten gaan stijgen als gevolg van de sterke stijging van de energieprijzen op de energiemarkt. Als gevolg daarvan stellen wij de energielasten structureel met € 55.000 bij en dekken dit voor € 45.000 uit de stelpost prijzen. Deze stijging zal naar verwachting niet de gehele stijging dekken.
BB38 Bijstellen leges (€ 3.000 V in 2023, aflopend naar € 24.000 N in 2026) Voor de indexering van onze baten sluiten we aan bij de systematiek van indexering van de verbonden partijen, zoals opgenomen in de uitgangspunten in hoofdstuk 2. Als gevolg hiervan vindt een bijstelling plaats van de leges van € 3.000 voordeel in 2023 aflopend naar € 24.000 in 2026. BB39 Rente en afschrijving (€ 120.000 N 2023, € 183.000 N 2026) De grondexploitaties zijn geactualiseerd. Door fasering van de verkopen blijft de boekwaarde hoger dan eerder voorzien. Over de boekwaarde wordt rente toegerekend. Als gevolg hiervan ontstaat een voordeel voor de exploitatie van € 15.000 in 2023 oplopend naar € 23.000 in 2026. Mede door het later uitvoeren van de investeringen en bijlstellen van investeringen en de stijging van de rente op de kapitaalmarkt ontstaat een nadeel op de kapitaallasten van € 109.000 in 2023 oplopend naar € 207.000 in 2026.
25
BB40 Opbrengst grondverkopen (€ 125.000 N 2023 aflopend naar € 50.000 N in 2026) In de meerjarenbegroting is reeds rekening gehouden met een afbouw in de opbrengst grondverkopen vanaf 2024. De grondtransacties omtrent een aantal grote projecten zijn nagenoeg geheel afgewikkeld, waaronder de Diepveldenweg en de nieuwe N69. Als gevolg hiervan houden wij in de begroting 2023 rekening met een versnelde afbouw in relatie tot de grondverkopen van € 125.000 in 2023 aflopend naar € 50.000 in 2026. BB44 Juridische advisering (€ 22.500 N) We zien een toename in de juridische advies vragen. Specialistisch advies dat wij op onderdelen niet in huis hebben. Hiervoor wordt externe expertise ingeschakeld. Als gevolg van deze toename stellen we het budget structureel bij. BB46 Personeelsbudget (€ 26.000 N 2023 aflopend naar € 10.000 N in 2026) Het personeelsbudget wordt jaarlijks bij de begroting geactualiseerd. Bijstelling van de lonen wordt verwerkt middels de stelpost loonontwikkeling. Deze stelpost is gebaseerd op verwachte indexeringen zoals opgenomen in de uitgangspunten van hoofdstuk 2.1. Hieruit volgt een hogere bijstelling dan eerder voorzien. Voor opleiding en organisatieontwikkeling wordt conform bestaand beleid 2% van de loonsom berekend.
Door een hogere loonsom dient dit budget bijgesteld te worden BB47 Stelpost verdeelsleutel GRSK (€ 170.000 N) Bij het opstellen van deze begroting is er een voorstel aan het Algemeen Bestuur van de GRSK voorgelegd, om te komen tot een nieuwe verdeelsleutel vanaf boekjaar 2023. Voor de gemeente Bergeijk betekent de nieuwe verdeelsleutel vanaf 2023 een negatieve bijstelling van circa € 170.000. De huidige kostenverdeling kan het best begrepen worden als uitkomst van gestapelde deelbesluiten die vanaf de start van de GRSK in 2010 werden genomen. De verdeelsleutels hebben hun dienst gedaan, maar door de gestapelde deelbesluiten is er scheefgroei en complexiteit ontstaan en is de onderlinge verrekening niet meer rechtvaardig. Het proces van Opnieuw Verbinden biedt de mogelijkheid om de aandachtspunten dan wel tekortkomingen op te heffen Daar de nieuwe verdeelsleutel nog niet is vastgesteld, zijn deze cijfers nog niet verwerkt in de cijfers van de GRSK voor 2023. Voorzichtigheidshalve wordt hiervoor een stelpost opgenomen ten behoeve van deze nieuwe verdeelsleutel ad € 170.000. Nieuw beleid NB03 Verduurzamen dienstreizen door middel van elektrische auto’s (investering € 150.000 2023, dekking kapitaallasten in begroting) Vanuit het voorbeeldgedrag van de gemeente is het wenselijk om het werk-werk verkeer op een duurzame manier uit te voeren.
Dit kan door enerzijds meer op afstand te vergaderen maar zeker ook door het gebruik van duurzame vervoersmiddelen. In andere Kempengemeenten is het al gemeengoed dat ambtenaren gebruik maken van elektrische vervoersmiddelen. Dit kunnen we ook in Bergeijk budgettair neutraal doorvoeren doordat de kosten gedekt worden door een vrijval van budget dienstreizen.
26
2023 1 Bruto investering
2024
2025
2026
Totaal
-€ 150.000
€0
€0
€0
2 Subsidie / bijdragen van derden
-€ 150.000
€0
€0
€0
€0
€0
-€ 150.000
€0
€0
€0
-€ 150.000
4 Netto kapitaallasten (cumulatief) 5 Lagere exploitatiekosten
-€ 6.828
-€ 17.161
-€ 16.936
-€ 16.711
€ 4.000
€ 15.000
€ 15.000
€ 15.000
6 Totaal netto-lasten
-€ 2.828
-€ 2.161
-€ 1.936
-€ 1.711
3 Netto investering (=1+2+3) (+ = voordeel, -/- = nadeel)
Ontwikkelingen en trends Wijzigingen gemeentefonds Vanaf 2026 wordt er naar verwachting geen gebruik meer gemaakt van de systematiek ‘trap op, trap af’. Er wordt vanaf 2026 namelijk naar verwachting een nieuwe berekening toegepast. Per 2026 zal het gemeentefonds niet langer via de normeringssystematiek geïndexeerd worden. Er wordt geen volume-accres (bevolkingstoename / reëel accres) meer verstrekt, alleen nog maar een nominaal accres voor loon- en prijsstijging. Hoe deze systematiek uiteindelijk eruit komt te zien en wat de financiële gevolgen zullen zijn is nog onbekend. Actualisatie van de financiële verantwoording In 2022 gaan we aan de slag met de actualisatie van de financiële verantwoording en wordt beoordeeld of wij hierbij de nota reserve en voorzieningen kunnen integreren tot 1 beleidsdocument. De raad zal in dit proces betrokken worden middels de P&C werkgroep tussen de raad en de financiële ambtenaren. De geactualiseerde financiële verordening zal vanaf 2023 in werking treden. Verbonden partijen • Metropoolregio Eindhoven • Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten. • Brabant Water N.V. • BNG Bank N.V. Wat gaat het kosten? Taakveld 0. Bestuur en ondersteuning Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)
Rekening 2021
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 na wijziging 9.674 11.188 10.136 11.211 11.729 12.099 36.675 38.881 37.369 39.087 40.428 38.998 27.001 27.693 27.234 27.876 28.699 26.899 2.434 3.522 632 544 1.135 -522 2.339 2.873 1.139 180 180 180 26.905 27.044 27.740 27.512 27.744 27.602
27
Grafiek Lasten
Bestuur
1.476
Burgerzaken
855
Beheer overige gebouwen en gronden
404
ondersteuning organisatie
6.672
Treasury
18
OZB woningen
92
OZB niet-woningen
36
Belastingen Overig
27
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
0
Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting
554 1
Grafiek Baten
Bestuur Burgerzaken
0 490
Beheer overige gebouwen en gronden
1.846
ondersteuning organisatie
166
Treasury
730
OZB woningen
2.629
OZB niet-woningen Belastingen Overig
1.432 61
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
30.015
Overige baten en lasten
0
Vennootschapsbelasting
0
28
Portefeuillehouders Burgemeester A. Callewaert-de Groot
Taakveld 1 VEILIGHEID
Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?
Beleid
Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting
Verbonden partijen
Ontwikkelingen
Beleidsindicatoren
Wat gaat het kosten?
29
3.2 Taakveld 1 “Veiligheid” Wat willen we bereiken en wat gaan we doen? De gemeente Bergeijk streeft naar een samenleving waar mensen oog hebben voor elkaar en schouder aan schouder staan om er samen veilig te kunnen wonen, werken en recreëren. We vinden het erg belangrijk dat onze burgers en ondernemers meehelpen bij de bestrijding van de (georganiseerde) criminaliteit. Dat kan door ogen en oren open te houden en verdachte situaties (eventueel anoniem) te melden. In het Integraal Veiligheidsplan de Kempen 2023-2026 dat aan uw raad wordt voorgelegd in het najaar van 2022, zijn de prioriteiten beschreven, waar we vier jaar lang, samen met de andere 7 basisteam de Kempen gemeenten, uitvoering aan willen geven. Door samen te werken met de inwoners en partners maken/ houden we Bergeijk veilig en leefbaar. • Leven in de gemeente is mede veilig omdat er een sterke sociale cohesie is in de kernen De gemeente Bergeijk kent een bloeiend verenigingsleven. Kennen en gekend worden is erg belangrijk evenals meedoen in de samenleving. We staan voor een Bergeijk van de menselijke maat. We zijn er, ook op lastige momenten, voor de ander. Laten we niet te snel oordelen, elkaar niet buitensluiten, maar oprecht aandacht hebben voor elkaar. Heb het niet óver elkaar, maar praat mét elkaar. Zo blijft er zorg en aandacht voor de medemens en verbondenheid in en met de buurt. We moeten het samen doen.