2020 Milieujaarverslag def.

Dit alles tezamen met de gemeenten Reusel & Oirschot. Netcongestie De term netcongestie, de ‘opstopping’ van het elektriciteitsnetwerk, is erg actueel in de Kempen. Het is sinds eind 2020 niet meer mogelijk voor grotere bedrijven (groter dan een kleinverbruik aansluiting) om een overeenkomst te sluiten met de netbeheerder voor de teruglevering van duurzame energie. Kleinere Milieujaarverslag 2020 22

initiatieven ondervinden vooralsnog geen hinder van de congestie en kunnen nog aangesloten worden. Onder kleinere initiatieven wordt in algemene zin verstaan; particuliere woningen of kleinere bedrijfsdaken (grofweg maximaal 40-50 panelen). Onze gemeente valt in het verzorgingsgebied van hoogspanningsstation Hapert. Op dit moment is voor dit station geen transportcapaciteit voor teruglevering van elektriciteit beschikbaar. Ook is congestiemanagement (het beter afstemmen van vraag en aanbod) vanuit de netbeheerder niet langer een haalbare optie. Het is voorlopig voor initiatiefnemers niet mogelijk om een grootverbruik aansluiting aan te vragen met transportcapaciteit voor teruglevering aan het elektriciteitsnet. De verwachting is dat deze ernstige congestie-problematiek in ieder geval de komende 4-7 jaar zal aanhouden. Naast de gesprekken met de netbeheerders (Enexis & TenneT) kijken we daarom ook naar andere mogelijkheden voor het transport (o.a. Waterstof) of opslag (o.a. batterijen) van duurzaam opgewekte energie. We staan hierbij vanuit de Kempengemeenten in contact met o.a. Brainport Development, Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM), maar ook met commerciële organisaties zoals VDL en Scholt Energy.

Resultaat Energieverbruik, CO2 uitstoot en opwekking duurzame energie Bergeijk Uiteindelijk moeten alle activiteiten leiden tot een verminderd gebruik van fossiele brandstoffen en dus een daling van de CO2 uitstoot. Om de resultaten te laten zien maken we gebruik van de websites: -

landelijke klimaatmonitor; https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/ waar staat je gemeente: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/energietransitie

De gegevens van de klimaatmonitor en waarstaatjegemeente.nl komen van verschillende bronnen en hebben verschillende doorlooptijden totdat zij openbaar gemaakt kunnen worden op deze portal. Om die reden kunnen begin 2021, ten tijde van het opstellen van dit milieujaarverslag, de gegevens getoond worden tot en met 2018, voor sommige tot en met 2019. De trends in het energiegebruik van Bergeijk worden weergegeven in TJ (Terajoule), een maat voor energie die het mogelijk maakt verschillende energiedragers als aardgas, elektriciteit, warmte en voertuigbrandstoffen bij elkaar op te tellen. Het totale energieverbruik in Bergeijk in 2018 is 1541 TJ (2017=1513 TJ). Dit cijfer kan afwijken van getallen die in eerder verslagen zijn genoemd. Gedurende het jaar krijgt de Klimaatmonitor bijgestelde gegevens door, vandaar dat hier een afwijkend getal vermeld kan worden in vergelijking met eerdere verslagen. Het totale energieverbruik van 2019 wordt in de loop van 2021 bekend. Het totale energieverbruik wordt in de klimaatmonitor uitgesplitst in drie vormen: - Verbruik van elektriciteit (geleverde elektriciteit en zonnestroom 'achter de meter'); - Verbruik van warmte (geleverd aardgas, hernieuwbare warmte en stadswarmte); - Verbruik in verkeer en vervoer (diverse voertuigbrandstoffen). De onderstaande grafiek laat zien dat er op alle drie de vormen groei is.

In de rapportage van de klimaatmonitor is te lezen dat er vooral veel groei in verbruik is geweest in het wegverkeer. De groei van verbruik van elektriciteit en warmte is toe te rekenen aan de bedrijven (industrie, landbouw). Voor wat betreft de gebouwde omgeving zien we juist in 2018 een afname in het energieverbruik ten opzichte van 2017. De groei in het energieverbruik is dus mogelijk toe te rekenen aan een toename van economische activiteiten.

Milieujaarverslag 2020 23

Totaal bekende energieverbruik, Bergeijk, TJ

Bron: Klimaatmonitor https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/Dashboard/Energiegebruik/Totaal-bekendenergiegebruik--404/ Totaal bekende CO2 uitstoot, Bergeijk, ton In de onderstaande tabel zien we dat de uitstoot van CO2 in 2019 verder is gedaald. Deze is t.o.v. 2018 met 7300 ton afgenomen. Het wegverkeer is hier niet in meegenomen. Dit is het resultaat van dat er steeds meer duurzame energie wordt opgewekt en er isolerende maatregelen worden genomen in de gebouwde omgeving.

Bron: Berekening CO2 uitstoot 2010-2019 exclusief auto(snel) wegen),Rijkswaterstaat https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/Dashboard/CO2-Uitstoot/Totaal-bekende-CO2-uitstoot-579/

Milieujaarverslag 2020 24

Totaal bekende hernieuwbare energie, Bergeijk in TJ De totale hoeveelheid hernieuwbare energie is onderverdeeld in elektriciteit, warmte en energie voor vervoer. Het totaal hieraan is 89 TJ in 2018. Dat is een stijging van 19 TJ vergeleken met 2017.

Bron: Klimaatmonitor https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/hernieuwbare-energie/ Energieverbruik versus bekende hernieuwbare energie, Bergeijk, TJ

Bron: Rijkswaterstaat, https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/Dashboard/Energieneutraal/ Zonnestroom Het aandeel hernieuwbare elektriciteit is op dit moment al wel bekend voor 2019. Deze is in 2019 gestegen naar 39 TJ. Dit is met name toe te wijzen aan de opwekking van zonnestroom. Wederom een flinke stijging t.o.v. van 2018 (24 TJ).

Milieujaarverslag 2020 25

Klimaatadaptatie In het Klimaatakkoord van Parijs (2015) erkennen de ondertekenende staten dat er sprake is van schade door klimaatverandering en dat aanpassing daaraan (adaptatie) even belangrijk is als het tegen gaan van klimaatverandering (mitigatie). Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie bevat een gezamenlijk plan van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk dat de aanpak van wateroverlast, hittestress, droogte en de gevolgen van overstromingen versnelt en intensiveert. Uiterlijk in 2020 moeten alle overheden ruimtelijke adaptatie in hun beleid verankerd hebben zodat Nederland in 2050 klimaatbestendig en water robuust is ingericht. Om te komen tot een uitvoeringsprogramma met betrekking tot klimaatadaptatie worden er een aantal stappen genomen. De eerste stap is het uitvoeren van de Klimaatstresstest. Deze is in 2018 uitgevoerd. De resultaten van deze stresstest vormen de basis voor het voeren van lokale klimaatdialogen. Dit is de volgende stap om te komen tot een strategie hoe om te gaan met de gevolgen van de klimaatverandering. Het plan was dat het voeren van de klimaatdialogen in 2020 zouden plaatsvinden. Echter door de beperkende maatregelen rond het corona virus was dit niet mogelijk. De dialogen zijn daarom verplaatst naar 2021.

2.10 Water en riool In 2019 is het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 vastgesteld. Met dit VGRP geven we invulling aan de wettelijke zorgplichten afval-, hemel- en grondwater (de basisopgave) en zorgen we voor een goed functionerend water- en rioleringssysteem. Hierbij dragen we bij aan gemeenschappelijke thema’s zoals klimaatadaptatie, duurzaamheid en een gezonde leefomgeving.

Milieujaarverslag 2020 26

3. Conclusie In dit milieujaarverslag is een overzicht van de activiteiten en resultaten in 2020 gegeven op basis van de thematiek uit de ‘Milieuvisie 2020-2029’. Om invulling te geven aan de doelstellingen uit de milieuvisie is samenwerking met verschillende partners belangrijk. In het milieujaarverslag komt geregeld de samenwerking met o.a. inwoners, verenigingen, ondernemers, Kempengemeenten, MRE-gemeenten, en Provincie ter sprake. Samen met de Omgevingsdienst Zuid-Oost Brabant (ODZOB) zijn de gemeentelijke bodemkwaliteitskaarten aangevuld met data over PFAS en is grondverzet op basis van de bodemkwaliteitskaart weer mogelijk zonder aanvullende onderzoeksinspanning. De ODZOB heeft een belangrijke taak in basistaken van de gemeente, zoals vergunningverlening en handhaving. Ook bij specialistische taken wordt geregeld een beroep gedaan op de ODZOB. Naar aanleiding van nationale wetgeving betreffende de Informatie- en Energiebesparingsplicht heeft de ODZOB een gedeelte van deze bedrijven in Bergeijk gecontroleerd. Daarnaast rapporteert de ODZOB jaarlijks de VTH-taken die zij heeft uitgevoerd voor de gemeente Bergeijk in het jaarverslag VTH gemeente Bergeijk. Samen met een groot aantal gemeenten uit Zuid-Oost Brabant heeft de gemeente Bergeijk zich in 2020 aangesloten bij het Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit.

Op een later te bepalen moment wordt dit Regionaal Meetnet uitgebreid met een module ‘Geluid’ om met name geluidshinder vanwege inkomendvertrekkend vliegverkeer van- en naar Eindhoven Airport te meten. De gevolgen van de Corona maatregelen zijn duidelijk zichtbaar geweest bij de afvalinzameling- en verwerking van afval. Terwijl heel Nederland in een lockdown ging bleef de milieustraat open en ging de afvalinzameling door. De hoeveelheid ingezameld afval steeg. We kunnen 2020 dan ook niet gemakkelijk vergelijken met voorgaande jaren. De stijging in de cijfers van aangeboden afval kunnen we niet interpreteren als zijnde een afwijking van ‘de koers’. Dit valt te bezien aan het percentage restafval dat aan huis wordt opgehaald. Dit is zelfs gedaald. We blijven inzetten op het optimaliseren van de grondstoffen-inname. En dit zal de komende jaren aandacht blijven vragen. Het is een permanente inzet van optimale dienstverlening richting inwoners en het verbeteren van de scheidingspercentages. De pilot ‘mobiel scheidingsstation’ die we gaan uitvoeren in 2021 is daar een voorbeeld van. Naast het goed scheiden van afvalstromen zetten we ook in op minder grondstoffen en energiereductie. Vanaf eind 2021 zullen inwoners in Bergeijk bewust moeten aangeven of zij ongeadresseerd reclamedrukwerk willen ontvangen. Hiermee wordt zinloze papierproductie- en bedrukking voorkomen.

Op het gebied van de afvalinzameling hebben we door samen te werken met de andere Kempengemeenten ook solide langjarige contracten kunnen sluiten voor de afvalinzameling en verwerking. Door voor de duur van 8 jaar een contract met de organisatie Baetsen overeen te komen, zijn ook zij bereid om te investeren in het aanschaffen van duurzamere voertuigen. Iets waar we naast een goede dienstverlening en prijs ook op gestuurd hebben in de aanbesteding. Samen met de inwoners zorgen we ervoor dat in Bergeijk het zwerfafval wordt opgeruimd. Steeds meer inwoners melden zich als vrijwillig zwerfafval opruimer. We proberen deze zogenaamde ‘Zappers’ zo goed mogelijk te faciliteren- en ondersteunen. Om de doelstellingen voor wat betreft de energietransitie te behalen werkten we op regionaal (MRE) niveau samen met de 21 gemeenten aan het ‘concept-bod Regionale Energie Strategie’. Deze is in oktober 2020 ingediend bij het Rijk. Uiteindelijk zal dit traject leiden tot een definitieve Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 welke eind 2021 vastgesteld wordt door de 21 gemeenteraden van de MRE. De samenwerking met de Kempengemeenten heeft in 2020 tevens geleid tot een vastgesteld beleiden toetsingskader voor grootschalige zonne- en windenergie. Met ingang van 1 mei 2020 is het beleiden toetsingskader grootschalige zonne- en windenergie voor de gemeente Bergeijk in werking getreden.

Milieujaarverslag 2020 27

Vervolgens is het voorkeursgebied, met enige vertraging vanwege de corona-maatregelen, per 1 september 2020 voor de periode van 6 maanden opengesteld voor het indienen van projectvoorstellen vanuit initiatiefnemers. Steeds duidelijker wordt dat voor de energietransitie in de gebouwde omgeving inwoners van Bergeijk gestimuleerd moeten worden om aan de slag te gaan met het verduurzamen van hun woning. Het is nu nog te vroeg om op de Transitie Visie Warmte vooruit te lopen, maar de contouren tekenen zich reeds af. In Bergeijk zijn relatief weinig warmtebronnen waarmee we een collectief warmtenet zouden kunnen realiseren. We zullen ons dus naar alle waarschijnlijkheid vooral moeten richten op (particuliere) energiebesparing en lokale opwek van duurzame energie per woning. Daarnaast zullen er in de toekomst nieuwe technische mogelijkheden ontstaan die het mogelijk maken om een bijdrage te leveren. Het aanbieden van een subsidieregeling ‘duurzame energie’ en het uitgeven van waardebonnen voor kleinschalige energiebesparende maatregelen zijn voorbeelden van stimulerende acties. Van de subsidieregeling is wederom goed gebruik gemaakt. De aanschaf van zonnepanelen had daarin een groot aandeel. Naast financiële steun is het ook belangrijk om inwoners te informeren en adviseren. Vereniging KempenEnergie neemt daarin een voortrekkersrol.

Met behulp van middelen die we vanuit de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) konden aanwenden, heeft Kempenenergie circa 80 gratis energiescans uitgevoerd, een fysiek energieloket gerealiseerd en ook webinars/voorlichtingsavonden georganiseerd. Daarbij heeft KempenEnergie het Collectief Zonnedak ‘ZonopdeKempen-Braambos’ in Westerhoven gerealiseerd. In totaal liggen er 232 panelen op het dak en nemen er 27 participanten deel in deze postcoderoosregeling. Als gemeente Bergeijk zetten we ook weer stappen in het verduurzamen van onze gemeentelijke gebouwen. Zo is er ledverlichting aangebracht op een aantal sportlocaties en in de Rietveldklok. Daarnaast zijn er op drie plekken dakrenovaties uitgevoerd waarbij tegelijkertijd isolatie is aangebracht. Op ontmoetingscentrum de Buitengaander zijn 106 PV-zonnepanelen geplaatst. In de tabellen die we via de klimaatmonitor tot onze beschikking hebben zien we dat de uitstoot van CO2 in 2019 verder is gedaald. Dit is het resultaat van steeds meer hernieuwbare elektriciteit en de energiebesparende maatregelen die worden genomen in de gebouwde omgeving. Al met al kunnen we dus met gepaste voorzichtigheid concluderen dat onze acties haar vruchten afwerpen.

Helaas moeten we ook constateren dat onze doelstelling om energieneutraliteit na te streven nog lang niet bereikt is en dat we dus aan de slag moeten met grootschaligere initiatieven om deze doelstelling daadwerkelijk te kunnen realiseren. Dit zal de komende jaren onze focus hebben en we blijven samen ambitieus!

Milieujaarverslag 2020 28