Visie GM 2044

digitale

Visie Geldrop-Mierlo 2044 Een visie op hoofdlijnen, op de samenleving en op de omgeving

Woongeluk Verbonden, levendig en groen

1

Inhoud Geldrop-Mierlo van toen en nu ...............................................................................................................................4 Het Geldrop-Mierlo van 2044 ..................................................................................................................................8 De samenleving in 2044 .........................................................................................................................................14 De omgeving in 2044 .............................................................................................................................................31 Ambities voor de gebieden ....................................................................................................................................50 Uitvoering van de visie Geldrop-Mierlo 2044 ........................................................................................................76

Bijlagen Trends & cijfers Participatie Kwaliteiten van Geldrop-Mierlo Achtergronden Begrippenlijst

2

Inleiding Met deze visie ligt er een helder toekomstperspectief voor Geldrop-Mierlo. Een visie die met inbreng van velen tot stand is gekomen en die op een breed draagvlak in Geldrop en Mierlo kan rekenen. Het is een scherp beeld geworden van de ambities die we met elkaar hebben en van waar we als samenleving aan kunnen werken om die ambities te realiseren. De visie is een uitnodiging naar inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere netwerkpartners om samen met ons datgene voor elkaar te krijgen waar we nu nog van dromen. In het verlengde hiervan is de visie voor de gemeente Geldrop-Mierlo hét vertrekpunt voor ontwikkelingen. Daarnaast is de visie de bril waarmee de gemeente naar aanvragen van initiatiefnemers kijkt. We zijn bij het opstellen van deze visie niet opnieuw begonnen: we hebben voortgeborduurd op de Visie Geldrop-Mierlo 2040, de visie op het sociaal domein en de omgevingsvisie. De meeste ambities en opgaven die daarin stonden zijn nog steeds actueel en vindt u daarom opnieuw terug in deze visie. Sommige ambities en opgaven zijn bijgesteld op basis van veranderingen in trends. De veranderingen zijn beperkt; meestal gaat het om aanscherpingen op basis van de participatie. We hebben deze actualisatieslag bovendien gebruikt om tot één integrale visie te komen.

Het sociale en ruimtelijke domein komen hierdoor dichter bij elkaar en deze visie omvat daardoor direct ook onze omgevingsvisie. De komende vier jaar werken we toe naar het woongeluk voor Geldrop-Mierlo in 2044. We richten de energie vol op diverse programma’s die gekoppeld zijn aan de speerpunten in deze visie. In 2028 zullen we opnieuw in een participatief traject kijken welke trends en verdere ontwikkelingen er zijn en daar de ambities en opgaven op bijstellen.

Leeswijzer Deze visie bestaat uit zes delen die los van elkaar te lezen zijn:

3

Geldrop-Mierlo van toen en nu

4

Essentie van GeldropMierlo Geldrop-Mierlo is een fraaie woongemeente in Zuidoost-Brabant; een dorpse gemeente met stadse voorzieningen. Het onderscheidende van Geldrop en Mierlo binnen de regio is dat ze op het snijvlak liggen van veel reuring om ons heen en het kunnen wonen in relatieve rust en binnen hechte gemeenschappen. Geldrop en Mierlo zijn sterke kernen met elk hun eigen karakter; Geldrop met een historie van textielindustrie en Mierlo met een historie van kersenteelt en vele thuiswevers. Samen herbergen de kernen nu mooie kwaliteiten. De kleinschaligheid en gemoedelijkheid in de wijken worden gecombineerd met stadse voorzieningen en mooie sportvoorzieningen. Het centrum en het ziekenhuis in Geldrop hebben een bovenlokale functie en het station in Geldrop is aangemerkt als openbaar vervoer-knooppunt. In het buitengebied domineert de natuurontwikkeling om een oase te bieden voor zowel flora en fauna als voor de inwoners van Zuidoost-Brabant. Ook zijn er in de centra en in de buitengebieden veel recreatieve mogelijkheden, zowel voor inwoners als bezoekers. Door de verwevenheid met het stedelijk netwerk van Eindhoven en Helmond zijn vele voorzieningen en een variatie aan werkgelegenheid nabij. Die werkgelegenheid is ook binnen Geldrop-Mierlo op een goed niveau.

Een groot deel van de bedrijvigheid in Geldrop-Mierlo heeft een connectie met de high tech bedrijvigheid in Brainport.

Ontstaan van Geldrop en Mierlo Geldrop-Mierlo is gelegen in een wat glooiend landschap wat wordt doorsneden door beekdalen. Op de grens van de natte laaggelegen beekdalen en de hooggelegen drogere dekzandruggen ontstonden de eerste nederzettingen, die later uitgroeiden tot de dorpen Geldrop en Mierlo. Rondom de vroegere gehuchten en dorpen ontstonden bouwlanden met open akkers en kleinschalige individuele ontginningen met singels en houtwallen. Cultuurhistorische parels worden gekoesterd. Denk bijvoorbeeld aan het landgoed en kasteel Geldrop, de ruïnes van Kasteel Mierlo, het kerkhof in Mierlo en verschillende molens en hoeves.

De dorpen Op 1 januari 2004 voegden de dorpen Geldrop en Mierlo zich samen tot één gemeente, GeldropMierlo. De gemeente is uitgegroeid tot een woongemeente met een rijk verenigingsleven, die stevig verankerd is in de regio. Vooral Geldrop is eind vorige eeuw flink gegroeid. Mede door de afnemende textielindustrie zijn daar verschillende inbreidingen en stadsvernieuwingen geweest. Beide dorpen huisvesten een breed palet aan functies en hebben een eigen centrum waar alle (winkel)voorzieningen aanwezig zijn. In Geldrop zijn er meer winkels, een ziekenhuis, kantoren en industrie, terwijl in Mierlo het percentage logiesfuncties en woongezondheidszorgfuncties hoger is.

Kwaliteiten in GeldropMierlo We kijken naar de toekomst met onze voeten stevig in het heden en in de historie geplant. Daarom zijn de huidige kwaliteiten van GeldropMierlo in beeld gebracht. Zo zijn we ons bewust van welke kwaliteiten en karakteristieken in het toekomstbeeld moeten doorklinken.

Geldrop Geldrop is van oorsprong een kleine nederzetting rond het kasteel van de heren van Geldrop. De omliggende gehuchten en het kasteel zijn

5

langzaam naar elkaar gegroeid tot het dorp Geldrop. Het kasteel met de kasteeltuin en de oude linten tussen de gehuchten zijn (deels) nog kenmerkend aanwezig door o.a. de aanwezigheid van oudere panden, groenstructuren en omdat ze afwijken van de woonwijken daar tussenin. Doordat het dorp gegroeid is vanuit meerdere kleinere gehuchten is het huidige dorp zichtbaar doorsneden door twee grote structuren: Het beekdal van de Kleine Dommel en het spoor. Door de aanwezigheid van de Kleine Dommel is de textielnijverheid eeuwenlang de hoofdbron van inkomsten geweest voor Geldrop. Al voor 1700 bloeide de ‘lakennijverheid’ in ‘heerlijkheid’ Geldrop. Toch leefde Geldrop rond 1850 pas echt op door de textielindustrie. In die periode werden de grote fabrieken, schoorstenen, arbeiderswoningen en de statige huizen van de fabrikanten gebouwd. Ten behoeve van de energievoorziening voor een textielfabriek is in het hart van het dorp in een aftakking van de Kleine Dommel gegraven en een waterrad gebouwd. Het ontstane eiland is nog steeds herkenbaar. Het opnieuw laten meanderen van de Kleine Dommel in de jaren ’90 heeft ervoor gezorgd dat het beekdal meer herkenbaar is geworden in het dorp. Het is een ecologisch en landschappelijk hoogwaardig gebied waar ook goed kan worden gerecreëerd, bijvoorbeeld in het kasteelpark.

Het huidige Mierlo is ontstaan uit verschillende agrarische gehuchten en buurtschappen. Het agrarische karakter is in het buitengebied nog nadrukkelijk aanwezig. Dit zijn vooral veehouderijen en paardenstallen, maar er zijn ook nog enkele kersentelers. De oude akkercomplexen rond Mierlo hebben door de schaalvergroting enige verandering ondergaan. De kern van Mierlo heeft zich door de ligging tussen Eindhoven en Helmond de laatste jaren ontwikkeld tot een woondorp. In het dorp heerst een gevoel van rust en een goede sfeer. Door de sociale cohesie onder dorpsbewoners kennen veel mensen elkaar en helpen ze elkaar. Er is veel groen in het dorp en de bossen rond het dorp zijn ideaal om een wandeling te maken. Er is voldoende winkelaanbod en in het dorp zijn ook genoeg andere voorzieningen zoals de huisarts en sportvoorzieningen. Inwoners ervaren soms een parkeerprobleem in en rond het centrum en rond grotere voorzieningen, zoals bij de sportvoorzieningen.

Kwaliteiten van de kleinschalige landschappen De ruimtelijke structuren uit het verleden beïnvloeden sterk de huidige inrichting van het landschap. De beemden, akkers en bossen hebben elk hun eigen kenmerkende verkavelingspatroon. De beemden hebben een fijnmazig patroon vanwege de ontwatering van deze natte gebieden. De akkers hebben een grover en onregelmatig rechthoekig patroon, maar verloren de kleinschaligheid door de industrialisatie van de landbouw na de Tweede Wereldoorlog. De bossen waren productiebossen die zijn aangelegd in rechthoeken om de exploitatie te optimaliseren. Geldrop-Mierlo huisvest ook nu nog belangrijke cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten.

Watersysteem Mierlo Mierlo was een heerlijkheid van de heren van Mierlo, die vanuit hun kasteel aan de Kasteelweg vanaf de middeleeuwen een groen gebied bestuurden waaronder Mierlo-Hout, Brandevoort en een groot deel van de Strabrechtse Heide.

De Kleine Beekloop, Kleine Dommel, Luchense Wetering en Goorloop zorgen voor de hoofdafwatering van het gebied richting de Dommel en de Aa. De kwelgebieden in de beekdalen en de inzijggebieden op de hogere dekzandruggen en lage landduinen worden vaak verbonden door een overgangszone. Het watersysteem kent ook enkele natte natuurparels

6

in de vorm van ‘schijnwaterspiegels’. Dit zijn vennen – waaronder het Galgenveen – die zich hebben ontwikkeld door een ondoordringbare laag in de bodem. Langs de Kleine Dommel en de Luchense wetering zijn verschillende zones aangewezen om water te bufferen. Die zorgen voor extra ruimte als de watergangen tijdelijk een hogere waterafvoer hebben. Langs de twee andere beken is hier (nog) geen sprake van. In het Mierlose watersysteem ontstaat nu soms wateroverlast doordat het niet verbonden is met Sang en Goorkens, omwille van de waterkwaliteit in dat natuurgebied.

Natuur en groenstructuur Langs de beken en het kanaal bevindt zich natte natuur met hooilanden, faunarijke graslanden, veenbossen, broekbossen en rietmoerassen. Ze

zijn de ecologische verbindingen in het natuurnetwerk van Noord-Brabant. De droge natuur bestaat voornamelijk uit droge productiebossen en heide, zoals in het gebied Molenheide. Een aantal bossen is bestempeld als historisch groen, zoals de Weijer en een gedeelte van de Luchense Heide. In het agrarische buitengebied bestaat de groenstructuur uit houtwallen, kleine bosjes en boomsingels. Deze zijn typerend voor het agrarisch gebied rondom Gijzenrooi, Zesgehuchten, het Broek, Overakker en Bekelaar. Op de meeste plekken in het landschap is het aantal houtwallen en singels door de tijd heen sterk afgenomen. Het historisch groen bestaat voornamelijk uit de overblijfsels van de houtwallen en de bomenrijen die langs de hoofdwegen en het kanaal staan.

7

Het Geldrop-Mierlo van 2044

8

Het Geldrop-Mierlo van 2044 op hoofdlijnen Als we 2044 schrijven, twintig jaar verder dan nu, zijn we nog steeds die fijne woongemeente waar verbinding centraal staat. Geldrop-Mierlo is dan een groene recreatieve woongemeente met stadse trekjes en dorpse gemoedelijkheid. Het is prettig wonen in Geldrop-Mierlo, omdat de verbinding tussen mensen hecht is, de wijken en de centra levendig zijn en er veel groen is in de wijken en in het buitengebied. Door de jaren heen zien we bovendien dat er vanuit Geldrop-Mierlo een sterke verbinding is met andere gemeenten in de Brainportregio. In Geldrop-Mierlo draait het om de mensen: het welzijn van inwoners staat voorop. Mensen kunnen in basisbehoeften voorzien, kunnen meedoen in de samenleving ongeacht eigenschappen en omstandigheden en gaan voor vitaliteit in elke levensfase. Iedereen is gelijkwaardig en wordt gelijkwaardig benaderd en de gemeenschap is gebaseerd op vertrouwen in elkaar. Inwoners hebben veerkracht en kunnen bij uitdagingen terugvallen op mensen om hen heen. De netwerken en structuren in de wijken ondersteunen dit. We zijn een robuuste gemeenschap die leeft, tegenslag kan verwerken, zichzelf herstelt en ontwikkelt. We kijken naar elkaar om en zorgen er samen voor dat iedereen erbij hoort.

Deze meer ‘zachte’ kant steunt op het fundament van een prettige leefomgeving, waarin gezorgd wordt voor balans tussen het benutten en beschermen van onze omgeving. Ongeacht de verdichting van de bebouwing willen we het

groene, recreatieve, historische en gemoedelijke nadrukkelijker neerzetten. Zij vormen onze kwaliteit van leven en wonen. Wat betreft recreatie ligt de nadruk op recreatie door de eigen inwoners, met een licht bovenlokale toon. Inwoners kunnen naar wens wonen, bewegen en recreëren. Er is ruimte voor ontmoeten, beweging en ontspanning in wijken, de centra en het buitengebied. Ook is de leefbaarheid op een hoog niveau door een opgeruimd straatbeeld, de aanwezigheid van groen, klimaatadaptatie, circulariteit, beschikbaarheid van duurzame energie en een goede ecologie. Brede welvaart als leidend principe Het leidende principe in Geldrop-Mierlo is brede welvaart: het gaat bij ons om welzijn en de toegankelijkheid daarvan voor iedereen. Economische groei is belangrijk, maar is puur een randvoorwaarde. Belangrijker dan dat zijn goede leefomstandigheden, een goede beschikbaarheid van voorzieningen, sterke sociale verbindingen en duurzaamheid. Het voorzieningenniveau moet voortdurend mee ontwikkelen met de veranderingen in aantallen inwoners en met maatschappelijke veranderingen. De behoeften van inwoners wijzigen door de tijd heen en de voorzieningen moeten daar steeds op aansluiten. Dat speelt door alle thema’s heen.

Verbonden We zijn allemaal individuen met rechten, maar we zijn vooral ook allemaal onderdeel van de samenleving. Inwoners in wijken kennen en helpen elkaar en vormen tezamen gemeenschappen. Het dorpse van Mierlo hebben we weten vast te houden, maar ook in het meer stedelijke Geldrop zien we verbondenheid. De kleinschaligheid in wijken zorgt ervoor dat mensen elkaar ontmoeten en dat inwoners met elkaar trots zijn om er te wonen en zich er thuis en veilig voelen. Iedereen voelt zich onderdeel van de gemeenschap en neemt er deel aan. We nemen elkaar serieus door een open en nieuwsgierige houding aan te nemen en ons actief te verdiepen in elkaars zienswijze, achtergrond en wereldbeelden. We kiezen voor dialoog en samenwerking en bekijken de dingen vanuit verschillende perspectieven. We leren ook

9

van elkaar, door het verschil in visies, ervaringen en competenties te omarmen.

Levendig Inwoners hebben in alle wijken een variatie aan levendige ontmoetingsplekken en treffen elkaar in allerlei netwerken, zoals binnen verenigingen, school, online, het buurtfeest, enzovoorts. Wijkbewoners kunnen in hun wijk laagdrempelig activiteiten organiseren en recreatieve initiatieven ontplooien. Elke wijk of buurt heeft een eigen dynamiek, behoeften en mogelijkheden. Daarnaast is er in de centra van Geldrop en Mierlo een ruim winkelaanbod en zorgen de vele horecagelegenheden en culturele activiteiten voor Brabantse gezelligheid. Het buitengebied biedt bovendien een keur aan mogelijkheden voor recreatie en sportieve activiteiten.

Groen In Geldrop-Mierlo is groen belangrijk. Waar je ook bent, groen is nooit ver weg. Het groen in de wijken en de centra is bovendien verbonden met het groen in de buitengebieden. Alles bij elkaar zorgt het voor een fijne leefomgeving, ruimte voor bewegen en ontspannen, een betere biodiversiteit, schaduwrijke plekken, mogelijkheden voor waterberging, etc. In het buitengebied vormt het ook nog eens een duurzame groene buffer tussen Geldrop-Mierlo en de stedelijke gebieden om ons heen. Ons groen is kortom een belangrijke onderscheidende factor voor het woongeluk in Geldrop en Mierlo.

Toekomstperspectieven voor Geldrop-Mierlo

uiteenlopende nationaliteiten is uitgemond in hun integratie in onze samenleving én verrijking van onze samenleving. Ongeacht alle ontwikkelingen die er zijn en die nog komen blijven mensen centraal staan. Iedereen zorgt goed voor zichzelf én voor elkaar. We kunnen gezonde keuzes maken en kunnen ons blijven ontwikkelen, waardoor we een stevige basis hebben voor ons welzijn en voor brede bestaanszekerheid. Als het mensen vanwege uiteenlopende redenen tegenzit in het leven, dan hebben we als samenleving met elkaar een goed vangnet. Mensen kunnen daarvoor laagdrempelig, dichtbij huis en in hun eigen omgeving een beroep doen op hulp.

Sterke wijken In de toekomst heeft Geldrop-Mierlo aantrekkelijke groene woongebieden, waar een grote variatie aan inwoners kan (blijven) wonen in een passende duurzame woning en waar basisvoorzieningen nabij zijn. De wijken zijn aangepast aan de veranderingen in het klimaat, zijn CO2-neutraal en stimuleren inwoners tot gezond gedrag. Wandelen, fietsen en verblijfskwaliteit zijn prominent ingebed in de inrichting van wijken. Ook faciliteren de buurten sociale ontmoetingen en het actief blijven, zodat mensen echt onderdeel zijn van de samenleving. Hierdoor zien we dat sociale problemen onder controle zijn en dat groepen elkaar weten te vinden. Mensen voelen zich veilig, op hun gemak en gezien. Inclusiviteit is een rode draad binnen het samenleven in buurten: voor iedereen is een plek en iedereen kan meedoen, ongeacht iemands beperkingen of bijzonderheden.

Het willen zijn van een verbonden, levendig en groen Geldrop-Mierlo vertaalt zich naar vier toekomstperspectieven. Deze vormen een overkoepelend denkkader voor de ambities en opgaven binnen de thema’s en gebieden.

De mens centraal Geldrop-Mierlo is een plek waar iedereen bijdraagt, mensen zelf hun verantwoordelijkheid kunnen nemen én waar mensen er voor elkaar zijn. Het vergrijzen van onze samenleving hebben we als kans benut om de onderlinge verbindingen te versterken. De komst van meer mensen met

Vitaal & groen buitengebied Het buitengebied is één van de parels van GeldropMierlo. Het is multifunctioneel ingericht: natuur, biodiversiteit, waterberging, landschapselementen

10

(denk bijvoorbeeld aan houtwallen, hagen, kleine bosjes, poelen, vennen, bloemrijke weiden), recreatie, agrarisch gebruik en energieopwekking zijn met elkaar verweven. Dat zorgt voor kwaliteit en voor efficiënt gebruik van de beperkte ruimte die er is. Tegelijk met veranderingen in het agrarische domein en het vrijkomen van agrarische bebouwing zien we dat er andere verdienmodellen voor in de plaats komen, zodat de leefbaarheid en kwaliteit van het buitengebied wordt vastgehouden. Doorlopende groenstructuren zullen een belangrijke bijdrage leveren aan de biodiversiteit. Door duidelijke keuzes te maken, zal er balans zijn tussen enerzijds natuur en rust en anderzijds levendigheid en recreatie. Voor klimaatadaptatie en biodiversiteit zal op veel plekken worden geïnvesteerd in de regulerende kwaliteiten van de ondergrond ten behoeve van demping, zuivering en kringlopen.

-

-

-

-

Toekomstbestendig Geldrop-Mierlo Als we in 2044 terugkijken op de afgelopen twintig jaar, dan zien we dat in die periode de wereld om ons heen behoorlijk is veranderd. Die verandert natuurlijk continu, maar met de schaalsprong in Zuidoost-Brabant is dat nog nadrukkelijker het geval. In Geldrop-Mierlo hebben we ons steeds mee ontwikkeld: - Onze economie is aangesloten op de bedrijvigheid in Brainport Eindhoven en we hebben moderne, vitale en duurzame bedrijventerreinen met gevarieerde werkgelegenheid. Er is een ruim aanbod van recreatieve voorzieningen en activiteiten. De winkels, horeca en evenementen zijn belangrijke pijlers onder de levendigheid in de centra van Geldrop en Mierlo. - De cultuurvoorzieningen zijn meegegroeid met de samenstelling van inwoners in Geldrop-

Mierlo. De variatie aan culturele activiteiten is daarop afgestemd en draagt bij aan levendigheid, ontmoeten, ontwikkelen en het beleven van onze cultuurhistorie. We hebben belangrijke stappen gezet naar CO2 neutraal wonen, werken, recreëren en vervoer, naar circulariteit en herstel van de biodiversiteit in 2050. Daarnaast zijn we goed ingesteld op het omgaan met extreme neerslag en hitte, zowel in de openbare ruimte als bij woningen en bedrijven. Qua bereikbaarheid zijn het openbaar vervoer, de fiets en voetpaden dominanter geworden in het straatbeeld. Naast dat dit duurzamer is, hebben we zo de druk op de auto-infrastructuur weten te beperken. Geldrop-Mierlo is hierdoor goed bereikbaar, ondanks de drukker geworden regio. We zijn als samenleving weerbaar tegen de actuele criminaliteit. Bovendien ervaren we de wijken als veilig, ongeacht voor welke uitdagingen we richting 2044 komen te staan. We zullen richting 2044 zien dat het wonen, werken en samenleven een andere dynamiek krijgt door de steeds voortschrijdende digitalisering, bijvoorbeeld door het steeds verder doordringen van artificiële intelligentie in het dagelijkse leven. Inwoners, ondernemers en organisaties weten daar goed hun weg in te vinden. Bovendien, ondanks die digitalisering hebben we het mensgerichte en de onderlinge verbindingen weten te behouden.

Geldrop-Mierlo in de regio De toekomst van Geldrop-Mierlo staat niet op zich; we zijn onlosmakelijk verbonden met de toekomst van Zuidoost-Brabant. Geldrop en Mierlo profiteren van de voorzieningen, kwaliteiten en werkgelegenheid die de regio biedt. Omgekeerd draagt Geldrop-Mierlo bij aan het totaal van kwaliteiten, voorzieningen en werkgelegenheid in de regio. We onderscheiden ons in de regio door het groene, gezonde, duurzame en veilige woonklimaat. De verwachte groei in GeldropMierlo is mogelijk door een meer stadse invulling met een wat hogere dichtheid van wonen en leven. Dat zal terug te zien zijn in meer ‘stedelijke oplossingen’ binnen de woon- en bereikbaarheids-

11

opgave, waarbij er balans moet worden gezocht met ruimte voor groen. In 2044 kijken we terug op de schaalsprong die de regio heeft doorgemaakt: in de twee decennia tussen nu en 2044 is in de regio de bedrijvigheid enorm toegenomen, zijn er vele woningen bijgekomen, zijn er als het goed is belangrijke stappen gezet in de mobiliteitstransitie en de transitie van het landelijk gebied en hebben we als regio in belangrijke mate bijgedragen aan de gewenste CO2-reductie in Nederland. Brainport – oftewel Zuidoost-Brabant – heeft een sterke positie ten opzichte van andere stedelijke regio’s in Nederland, Europa en wereldwijd. Door de innovatiekracht en productiviteit in de regio versterkt Brainport het verdienvermogen van Nederland aanzienlijk. Er gaat een grote kracht uit van de regio door de concentraties van bedrijven, kennis, human capital en internationale connectiviteit. Aandachtspunten binnen Brainport zijn de kwaliteit van leven, bereikbaarheid, duurzaam verstedelijken en het versterken van het duurzaam verdienvermogen.

Schaalsprong en brede welvaart Tegelijk met de groei van het aantal inwoners en de bedrijvigheid in Zuidoost-Brabant is het net zo belangrijk om in de regio de brede welvaart en woonkwaliteit te waarborgen. Dat draait om het behouden van gemeenschappen, het waarborgen van voorzieningen als zorg, onderwijs, sportvoorzieningen, ontspanningsmogelijkheden e.d. en het werken aan duurzaamheid. In de regio wordt daarom ingezet op het toevoegen van unieke en aantrekkelijke woon- en werklocaties, plekken voor ontmoeting en evenementen en topvoorzieningen op het vlak van cultuur en sport. Geldrop-Mierlo zal zich in de regio continu hard maken voor een goede balans tussen economische groei en brede welvaart. Ook in de toekomst blijven we gaan voor een hoge kwaliteit van maatschappelijke en sportvoorzieningen. Als het op kiezen aankomt, focussen we op voorzieningen die passen bij ons woonklimaat en die bijdragen aan de sociale cohesie in wijken.

Bereikbaarheid In de regio wordt nadrukkelijk gestuurd op een mobiliteitstransitie. Er moet omwille van inwoners, ondernemers en bezoekers een toekomstbestendig en duurzaam mobiliteitssysteem zijn om ondanks de schaalsprong de bereikbaarheid op een verantwoorde manier te borgen. Het OV en langzaam verkeer komt voorop te staan, met het oog op zowel die bereikbaarheid als duurzaamheid. Regionaal wordt daarom gekoerst op de robuuste randen rondom het stedelijk gebied Eindhoven-Helmond, waaronder een verbreding van de A67. Dit is randvoorwaardelijk voor het welslagen van de mobiliteitssysteem. Voor Geldrop-Mierlo is een goede verbondenheid in het regionale netwerk essentieel voor de leefbaarheid; voor snelle verbindingen naar het werk, naar vrienden en familie en naar de vele voorzieningen in de regio. Ook als aantrekkelijke woon- en recreatiegemeente moeten Geldrop en Mierlo goed bereikbaar zijn. De fiets en het openbaar vervoer moeten daarvoor een goed alternatief zijn voor het gebruik van de auto, zodat bij bestemmingen binnen Zuidoost-Brabant daar de voorkeur van mensen ligt. Omwille hiervan is het station van Geldrop benoemd als één van de (H)OV-knooppunten in de regio.

Binnen de regionale ontwikkelingen blijft vanuit Geldrop-Mierlo een zekere waakzaamheid vereist zodat (ruimtelijke) ontwikkelingen in omliggende gemeenten niet leiden tot onoverkomelijk negatieve effecten binnen Geldrop-Mierlo. Keuzes in andere gemeenten zijn van invloed op het bereikbaar en leefbaar houden van Geldrop en Mierlo. Denk hiervoor aan de verdichting van Eindhoven, het doorsnijden van de A270 bij Helmond, het vestigen van grootschalige logistiek in gemeenten om ons heen, etc. Geen enkele

12

keuze staat op zichzelf. Als Geldrop-Mierlo kiezen we hier continu positie in, bewegen we mee waar dat kan en brengen we bezwaren in waar dat nodig is.

Natuur als vereiste en als kwaliteit Het hebben van kwalitatieve natuur is noodzakelijk met het oog op klimaatadaptatie en herstel van natuurlijke systemen. Los daarvan dragen een gezonde leefomgeving en aantrekkelijke landschappen in belangrijke mate bij aan het welbevinden. De regio wil daarom waardevolle natuur- en landschapsstructuren en sterke fysieke en functionele verbindingen van het landelijk gebied met de steden en dorpskernen. GeldropMierlo wil bijdragen aan de kwaliteit van wonen en leven in de regio door recreatieve en groene uitloopgebieden te bieden en te zorgen voor ecologische en landschappelijke kwaliteit. Dat sluit voor 100% aan op onze ambitie om een groene woongemeente te zijn.

Duurzame energie In de regio Zuidoost-Brabant hebben we naast de focus op besparen van energie ons eraan gecommitteerd om in 2050 2 TWh aan grootschalige duurzame energie op te wekken. Dat commitment is gebaseerd op een analyse van wat er vanuit het landschap haalbaar is. Daarbovenop ligt de ambitie er om in 2050 ook klimaatneutraal te zijn. Daarom is er in de regio voor 2030 een ijkpunt gesteld dat we dan 49% minder CO2 willen uitstoten dan in 1990. Mogelijk wordt dit ijkpunt nog aangescherpt in navolging van het landelijk beleid. In Geldrop-Mierlo zal de bijdrage aan grootschalige energieopwek gering zijn, aangezien de landschappelijke mogelijkheden beperkt zijn. Dat maakt dat Geldrop-Mierlo vooral druk voelt om het energieverbruik te beperken en zich toe te spitsen op zon op dak. De focus ligt op bewustwording, duurzaam bouwen en duurzame bedrijvigheid.

Toekomstbestendige zorg en ondersteuning De ambitie in Zuidoost-Brabant is dat inwoners in 2030 gemiddeld 3 jaren langer leven, in een goed ervaren gezondheid. De regionale intentie is bovendien dat de gezondheidsverschillen met 20% zijn afgenomen. Ondersteuning en zorg moeten

goed toegankelijk zijn voor inwoners die het nodig hebben, van goede kwaliteit en betaalbaar. Een grote uitdaging is om antwoorden te hebben op de groeiende zorgvraag versus de afnemende beschikbaarheid van zorg. Hiervoor wordt de sociale en innovatiekracht in de regio benut en wordt ieders capaciteit passend ingezet. We staan schouder aan schouder en werken zonder schotten samen. In de regio wordt richting 2040 verder gebouwd aan dat inwoners gezond leven, zoveel als mogelijk eigen regie hebben op hun gezondheid én zorgen voor elkaar. In Geldrop-Mierlo investeren we in het verlengde hiervan in een gezonde nieuwe generatie die later minder zorg nodig zal hebben.

Duurzame, inclusieve arbeidsmarkt In de arbeidsmarktregio Helmond-de Peel is het toekomstperspectief dat er een duurzame, flexibele en inclusieve arbeidsmarkt is. Daarbij wordt er gericht op het creëren van een arbeidsmarkt die klaar is voor de uitdagingen van morgen en waarin iedereen de kans krijgt om mee te doen. De insteek is dat mensen zich gedurende hun hele loopbaan kunnen blijven ontwikkelen en dat iedereen passend en betekenisvol werk vindt dat aansluit bij zijn of haar talenten. Hiervoor wordt in de regio ernaartoe gewerkt dat er voldoende en goed opgeleide werknemers beschikbaar zijn om de maatschappelijke opgaven, transities en economische ontwikkelingen van de toekomst te ondersteunen. Voor bedrijven betekent dit dat zij kunnen blijven innoveren en groeien, met toegang tot werknemers die de juiste vaardigheden en motivatie hebben om bij te dragen aan een bloeiende regionale economie. Omgekeerd wordt van ondernemers sociaal en inclusief ondernemerschap verwacht om kansen te bieden voor mensen met beperkingen. Zo wordt aan een arbeidsmarkt gebouwd die zowel voor inwoners als werkgevers toekomstbestendig is. In Geldrop-Mierlo dragen we hier aan bij.

Zorg en veiligheid In de regio wordt samengewerkt voor mensen multiproblematiek. Door opeenstapeling van problemen is voor deze mensen extra zorg en aandacht nodig en spelen er veiligheidsrisico’s. Er wordt in de regio geïnvesteerd in de verbinding

13

tussen het aanbod van zorg en ondersteuning en de inzet van veiligheidspartners. De nadruk ligt hierbij op preventie, bijvoorbeeld door gezamenlijke inzet op het denormaliseren van drugsgebruik en het voorkomen van ondermijning.

Er zijn veel partijen betrokken, zoals de gemeenten, het basisteam Dommelstroom, het OM, het Zorg- en Veiligheidshuis en de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost.

De samenleving in 2044

14

Over de samenlevingsvisie Een vooruitblik naar het gewenste Geldrop-Mierlo in 2044 begint met een wenkend perspectief wat betreft de samenleving. In dit deel van de visie is ingegaan op thema’s die iets zeggen over wat we verwachten van kwaliteit van leven en welzijn. Hoe kan iedereen meedoen, hoe verbinden we met elkaar, hoe blijven we gezond, hoe ontwikkelen we, hoe zorgen we voor elkaar en ondersteunen we elkaar, welke vangnetten moeten er zijn en hoe zorgen we voor een mooie culturele basis.

Essenties in de samenleving Geldrop-Mierlo is een plek met een hart en een plek waar mensen zich thuis voelen. We zijn verweven met elkaar binnen de vele netwerken waar we deel van uitmaken. In Geldrop-Mierlo leven we echt samen, kijken we naar elkaar om en levert iedereen op een eigen manier een bijdrage. Inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden behandelen eenieder op een gelijkwaardige wijze en helpen mee zodat

iedereen kan meedoen. We vieren het leven met elkaar en zijn tegelijkertijd in staat om tegenslagen op te vangen door de veerkracht die we hebben, zowel individueel als binnen gemeenschappen. De gemeenschap is dan ook continu in ontwikkeling, zo snel als dat technologische en culturele veranderingen in de wereld van ons vragen.

15

Leven lang ontwikkelen In Geldrop-Mierlo zijn inwoners in staat om zich continu te ontwikkelen, zodat ze hun eigen doelen kunnen bereiken en maatschappelijk kunnen bijdragen.

De ambities op het vlak van leven lang ontwikkelen In 2044 is het principe van een leven lang ontwikkelen verankerd in de cultuur in GeldropMierlo. De gemeenschap en leefomgeving zijn zo ingericht dat elke inwoner, van jong tot oud, de kans krijgt om continu te leren, te groeien en zich aan te passen aan een steeds veranderende wereld. Talenten en vaardigheden worden niet alleen gebruikt voor het werk, maar ook om de gemeenschap te versterken en te verrijken.

Er is voor iedereen passend onderwijs beschikbaar; niemand zit thuis zonder toegang tot onderwijs. Het onderwijsaanbod is divers en toegankelijk, waardoor iedereen, ongeacht leeftijd, toegang heeft tot de juiste basisvaardigheden en mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen. Kinderen kunnen in hun eigen wijk naar de basisschool gaan. Deze zijn samen met verschillende andere onderwijsvormen en ontmoetingsplekken gevestigd in multifunctionele accommodaties. Deze plekken zijn toegankelijk voor inwoners van alle achtergronden, ook buiten schooltijd en bieden zo een breed ondersteunend netwerk. Ook volwassenen kunnen daardoor laagdrempelig gebruik maken van een ontwikkelaanbod dichtbij waarmee ze nieuwe kennis kunnen opdoen of nieuwe vaardigheden kunnen ontwikkelen.

Inwoners van Geldrop-Mierlo zijn door het leven lang ontwikkelen in staat om flexibel te reageren op een wereld en gemeenschap die voortdurend en steeds sneller veranderen. Zelfs als de toekomst onzeker is, kunnen zij zich snel aanpassen en nieuwe vaardigheden opdoen om uitdagingen het hoofd te bieden en kansen te benutten. Inwoners blijven hierdoor relevant op de arbeidsmarkt en vinden door het ontwikkelen van talenten een goede aansluiting op die arbeidsmarkt. Dat wordt nog eens versterkt door een sterke koppeling tussen het onderwijs en het bedrijfsleven in Geldrop-Mierlo en in de regio. Leven lang ontwikkelen en brede welvaart Een leven lang ontwikkelen draagt direct bij aan brede welvaart door iedereen gelijke kansen te bieden om vaardigheden te verwerven en talenten te ontwikkelen, ongeacht leeftijd of achtergrond. Door het continu ontwikkelen van kennis en vaardigheden kunnen inwoners beter inspelen op veranderende omstandigheden en zich duurzaam inzetten in werk en samenleving. Dit versterkt zowel het persoonlijke welzijn als de collectieve veerkracht van de gemeenschap.

Maatschappelijke opgaven leven lang ontwikkelen De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven: Bewustwording over noodzaak leven lang ontwikkelen Er is nog een omslag in het denken nodig. We moeten het idee achter ons laten dat je in je jonge jaren naar school gaat, een opleiding volgt en vervolgens definitief klaar bent om aan het werk te gaan. Het uitgangspunt moet worden dat zowel voor het werken als voor het maatschappelijk leven het een kwestie is van blijven leren. Een mens heeft vele talenten om te benutten en kan zich daarvoor ontwikkelen. Meer mogelijkheden voor ontwikkeling kinderen en jongeren in gezin, op school en in vrije tijd Voor een doorgaande ontwikkellijn voor kinderen en jongeren is het belangrijk dat zij zowel formeel als niet-formeel kunnen leren. Daar moet op

16

worden ingezet. Dat betekent dat zij zich moeten kunnen ontwikkelen binnen hun gezin, binnen hun sociale opvoedomgeving, binnen school, binnen allerlei activiteiten in hun vrije tijd en waar relevant binnen hun werk. Het is zaak dat hier meer mogelijkheden voor komen en dat deze verschillende vormen beter op elkaar aansluiten. Het mooiste is als dit voor kinderen en jongeren grotendeels binnen de eigen wijk is, waar de ontwikkeling op een natuurlijke en organische manier kan plaatsvinden. Binnen deze opgave valt ook het versterken van het ouderschap, passend bij de uitdagingen van het opvoeden in de moderne tijd. Verbinding tussen onderwijs en ondersteuning aan jeugdigen Er zijn veel kinderen die ondersteuning kunnen gebruiken, buiten de opvoeding en begeleiding die ze binnen het gezin, het onderwijs en verenigingen ontvangen. De oorzaken daarvoor zijn uiteenlopend en ook de benodigde ondersteuning varieert sterk. Het is wenselijk dat in de leefwereld van deze jeugdigen de verschillende vormen van ondersteuning beter op elkaar gaan aansluiten. Met name de verbinding tussen onderwijs en zorg is daarbij van belang. Scholen toegankelijk voor alle kinderen Voor kinderen in de basisschoolleeftijd is gewenst dat scholen toegankelijk zijn voor alle kinderen, zodat ieder kind in de eigen wijk naar school kan.

Voldoende aanbod van onderwijsfaciliteiten Voor een omslag in de leercultuur van mensen is een goede basis nodig. Het beschikbaar hebben van de juiste faciliteiten is daarom een randvoorwaarde, zowel voor jeugdigen als volwassenen. Voor elke doelgroep zijn de benodigde faciliteiten anders. Er zijn echter wel gemeenschappelijke delers: de wens is dat er dichtbij huis onderwijsmogelijkheden zijn en het is belangrijk dat het onderwijs zo goed mogelijk voor iedereen toegankelijk is. Dat betekent dat we met elkaar (blijvend) moeten werken aan een gevarieerd aanbod van onderwijs. Bij voorkeur vindt het onderwijs plaats in multifunctionele accommodaties, zodat de verschillende functies elkaar versterken en het onderwijs onderdeel is van een breder netwerk in de wijken.

Aansluiting tussen onderwijs en werk Onderwijs en werk moeten beter op elkaar aansluiten. Jeugdigen en volwassenen ontwikkelen zich namelijk om zich als persoon te ontwikkelen, hun talenten te ontdekken en deze verder uit te bouwen. Meer praktisch gezien ontwikkelen mensen zichzelf ook om werk te vinden waar zij energie van krijgen en waarmee zij in hun levensbehoeften kunnen voorzien. Als onderwijs en werk beter op elkaar aansluiten, kunnen deze elkaar versterken. Het is wenselijk dat er voor inwoners meer mogelijkheden zijn om zich te ontwikkelen op een manier die aansluit bij de praktijk. Voor werkgevers is een beter passend arbeidsaanbod van belang – binnen de context van Brainport – wat kan meebewegen met ontwikkelingen. De opgave is om de ontwikkeling van kinderen en volwassenen goed te laten aansluiten op werk, onderwijs en activiteiten binnen Brainport, o.a. door beschikbaarheid van meertalig basis- en voortgezet onderwijs. Laaggeletterdheid Er zijn veel mensen (zo’n 12% van de Nederlanders) die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen of omgaan met de computer. Dat leidt tot diverse uitdagingen waardoor ze minder goed mee kunnen doen, zoals bijvoorbeeld problemen met formulieren invullen, moeilijk een baan kunnen vinden of houden, niet goed kunnen lezen van belangrijke informatie en het minder goed kunnen begeleiden van hun kinderen.

Om deze mensen te helpen is een goede kwaliteit van lesaanbod nodig, dat voor iedereen beschikbaar is. Hier liggen ook kansen in het benutten van nieuwe digitale mogelijkheden, zoals ‘speech-to-text’ Blijvende ontwikkeling van 70+ers Ook voor mensen die al wat verder gevorderd zijn in het leven is het belangrijk om zich te blijven ontwikkelen. Dat draagt bij aan langer vitaal leven. Niet alleen vanwege de actievere levensstijl, maar doordat zij hierdoor kennis en vaardigheden opdoen waarmee zij goed kunnen blijven meedoen in de samenleving, als vrijwilliger of mantelzorger kunnen functioneren en zichzelf makkelijker kunnen redden bij allerlei zaken. Hierom is het nodig om als samenleving passende leermogelijkheden beschikbaar te laten zijn en een actieve leerhouding van 70+ers te ondersteunen.

17

Bestaanszekerheid In Geldrop-Mierlo heeft iedereen toegang tot de middelen en ondersteuning die nodig zijn voor een stabiel bestaan.

Ambities bestaanszekerheid In Geldrop-Mierlo overheerst in 2044 dat mensen zich verzekerd voelen van een stabiele en veilige toekomst of daar uitzicht op hebben. Mensen beschikken over een voldoende en stabiel inkomen en kunnen zich daardoor zonder zorgen een dak boven het hoofd permitteren, de dagelijkse boodschappen doen en hebben toegang tot de nodige zorg.

Inwoners en ondernemers bezitten de vaardigheden om hun financiën te beheren en zijn in staat te anticiperen op onvoorziene omstandigheden. Zo hebben zij de veerkracht en mentale ruimte om een weg te vinden uit lastige situaties. Jongeren doen al op jonge leeftijd financiële vaardigheden op, zodat zij met vertrouwen hun toekomst tegemoet kunnen zien. Dit vormt de basis voor een leven waarin zij verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun eigen financiën. Er is dan ook een sterk netwerk van maatschappelijke betrokkenheid waarbij bedrijven, organisaties en inwoners samenwerken om vroegtijdig signalen van financiële problemen te herkennen en escalatie van problemen voorkomen. Door een sterke gemeenschapszin, voelen mensen zich gezien en gesteund. Bestaanszekerheid en brede welvaart Bestaanszekerheid is een dagelijkse realiteit die een diepgaande invloed heeft op het welzijn van mensen. Wanneer mensen onzeker zijn over hun vermogen om in hun primaire levensbehoeften te

voorzien, wordt hun ervaring van brede welvaart belemmerd. Bestaanszekerheid vormt namelijk de fundamentele basis waarop brede welvaart kan worden gebouwd. Terwijl andere factoren waarde kunnen toevoegen aan brede welvaart, is bestaanszekerheid een essentiële voorwaarde.

Maatschappelijke opgaven bestaanszekerheid De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven: Oorzaakbestrijding bestaansonzekerheid Een grote groep mensen heeft moeite om structureel te voorzien in de eigen levensbehoeften. Zij hebben weinig inkomen of zijn in een positie gekomen dat zij hun kosten niet kunnen betalen. Dat werkt vaak een leefstijl in de hand die niet helpend is en die ertoe leidt dat deze mensen eerder en grotere gezondheidsproblemen hebben. Het is daarom cruciaal om de oorzaken weg te nemen die bestaanszekerheid ondermijnen. Het versterken van hun financiële positie en het bieden van ondersteuning op cruciale vlakken zoals lees- en rekenvaardigheid, werk, zorg en onderwijs kunnen bijdragen aan een duurzamere oplossing. Het stabiliseren van de situatie door bijvoorbeeld tijdelijke inkomensondersteuning en schuldhulpverlening kan de broodnodige lucht geven om aan een goede basis te werken. Een goed vangnet Het is van belang om een goed vangnet te bieden voor mensen die het lastig hebben. Vanuit een menselijke maat en met focus op vertrouwen. Het vroegtijdig signaleren van bestaansonzekerheid is hiervoor essentieel. Eenmaal in een situatie van bestaansonzekerheid kan niet iedereen zelf uit de problemen komen. Het vangnet moet daarom worden versterkt, met name waar het risico op armoede groot is.

Dat is het geval bij huishoudens met een laag of middeninkomen. Speciale aandacht gaat uit naar mensen die plotseling in een situatie belanden waarin ‘rondkomen’ een issue is. Tot slot moet het vangnet goed bereikbaar zijn door duidelijkheid, eenvoud en laagdrempelige toegang, zodat niet-gebruik van het vangnet wordt voorkomen.

18

Vooruitzichten naar werk en inkomen Onder bijstandsgerechtigden is er een kleine groep die met ondersteuning snel en duurzaam kunnen re-integreren naar betaald werk. Voor hen gaat het om het creëren van betere kansen hiertoe, onder andere door een nauwere samenwerking tussen arbeidsmarktregio’s in Zuidoost-Brabant. Voor een grotere groep bijstandsgerechtigden speelt dat zij met diverse belemmeringen te maken hebben, vaak op meerdere terreinen. Voor hen is het belangrijk dat zij worden ondersteund om naar vermogen mee te doen op de voor hen best passende plek. Het is daarom o.a. wenselijk dat het makkelijker wordt om flexibel te switchen tussen verschillende vormen van participatie, zoals dagbesteding, vrijwilligerswerk en betaald werk. Maatschappelijke deelname Het is belangrijk dat iedereen, ongeacht zijn of haar (financiële) situatie, naar vermogen kan deelnemen aan het sociale en maatschappelijke leven. Dat vraagt om kwetsbare inwoners meer kansen te geven om actief deel te nemen in de samenleving, met daarbij speciale aandacht voor

kinderen in armoede. De inzet is om het taboe rondom armoede te doorbreken en openheid te bevorderen, zodat mensen zich gesteund voelen en laagdrempelig hulp kunnen en durven vragen. Daarnaast is meer ontmoeting en verbinding binnen wijken nodig voor een sterkere sociale cohesie. Hierdoor leren buren elkaar beter kennen en kunnen zij elkaar ondersteunen waar nodig. Zo bouwen we met elkaar een samenleving waarin iedereen zich welkom en gezien voelt. Integrale samenwerking in het sociaal domein Een belangrijke succesfactor binnen het werken aan de verschillende opgaven is het samenwerken binnen het sociaal domein. Veel mensen die hulp nodig hebben, kunnen dat op meer fronten gebruiken. Niet alleen op het vlak van bestaanszekerheid, maar ook op het vlak van ontwikkeling, zorg, ondersteuning, vitaliteit en inclusiviteit. Een integrale benadering voor gezamenlijk maatwerk is nodig om met elkaar effectief bij te dragen aan veerkracht, zelfredzaamheid en een goed vangnet.

19

Zorg en ondersteuning In Geldrop-Mierlo ontvangen inwoners zorg en ondersteuning op maat binnen een breed netwerk in hun omgeving en door maatschappelijke organisaties, zorgaanbieders en overheden.

Ambities zorg en ondersteuning In 2044 is Geldrop-Mierlo een hechte en betrokken samenleving waar zorg en ondersteuning centraal staan. Iedere inwoner heeft toegang tot de zorg en ondersteuning die nodig is, op een manier die aansluit bij de leefomgeving en persoonlijke behoeften. Mensen in straten en wijken hebben oog voor elkaar en bekommeren zich om elkaar. Er is een sterke sociale cohesie waarbij inwoners vreugde en verdriet delen, en elkaar ondersteunen in tijden van nood. Deze onderlinge betrokkenheid vormt de basis van onze ondersteuningsstructuur. Mantelzorgers spelen een cruciale rol in onze vergrijzende gemeenschap. Ze krijgen de nodige ondersteuning en waardering om hun taken te kunnen uitvoeren. Mensen die zorg nodig hebben en degenen die zorg verlenen (mantelzorgers, vrijwilligers, en de directe omgeving van de zorgvrager) hebben de verantwoordelijkheid en regie over het zorgproces. Ze kunnen zelf beslissingen nemen, strategieën bepalen en hun plannen bijstellen zodat deze passen bij hun leven en behoeften. Voor mensen die minder goed in staat zijn om zelf regie te voeren en een beperkt netwerk hebben, is er een vangnet beschikbaar. Zorg en ondersteuning en brede welvaart Goede zorg en ondersteuning draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van de inwoners en stelt hen in staat om zo lang mogelijk zelfstandig te functioneren.

Door de inzet op preventie, mantelzorgondersteuning en een betere samenwerking tussen zorgpartners kunnen we de kwaliteit van leven verbeteren.

Maatschappelijke opgaven zorg en ondersteuning De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven: Zorgnetwerk als basis Het is wenselijk dat iedereen een netwerk om zich heen heeft waarop hij of zij kan terugvallen. De

insteek is dat deze netwerken worden versterkt, zodat er een goed probleemoplossend vermogen is en de mogelijkheid er is om de eerste ondersteuningsvraag binnen het eigen netwerk te stellen. Dit bevordert zelfredzaamheid en versterkt de gemeenschapszin. Zorg dichtbij Er ligt een uitdaging om de zorg en ondersteuning beter te laten aansluiten bij de leefomgeving van mensen. Dat verbetert hun welzijn en comfort in ruime mate. Er dient daarom te worden ingezet op het beschikbaar hebben van zorg en ondersteuning binnen de gemeentegrenzen en op het zoveel als mogelijk beschikbaar maken van ambulante zorg.

Vanuit eigen kracht Er is een brede behoefte dat mensen zoveel als mogelijk zelfredzaam zijn en vanuit hun eigen kracht hun leven kunnen inrichten. Zowel voor hun eigen welzijn als vanuit een maatschappelijk perspectief. Hiervoor is het nodig om meer hulp en ondersteuning buiten het formele zorgsysteem beschikbaar te maken, voor ondersteuning zonder bureaucratische hindernissen. Mensen krijgen dan de ruimte om zelfstandig hulp te vinden wanneer dat nodig is, ongeacht de situatie, op een laagdrempelige manier en direct positief voor hun welzijn. Door een grotere samenredzaamheid binnen de gemeenschap kunnen mensen elkaar helpen en versterken. Efficiënte zorgtrajecten en korte wachttijden Om maatschappelijk te waarborgen dat mensen de juiste zorg en ondersteuning krijgen, is het belangrijk dat ondersteuning kan worden op- en afgeschaald. Zij kunnen dan altijd op de juiste plek terecht met hun zorgvraag. Dit opschalen en

20

afschalen moet soepeler gaan verlopen, omwille van snellere en effectievere hulp door efficiëntere zorgtrajecten en betere doorstroming tussen de verschillende zorg die mensen ontvangen. Een belangrijk aandachtspunt voor de komende jaren is bovendien dat mensen die jeugdzorg of maatschappelijke ondersteuning nodig hebben, dit tijdig ontvangen. Het is daarom zaak om de wachttijden te minimaliseren. Daarnaast is het van groot belang dat de kosten voor zorgtrajecten in balans blijven met de beschikbare middelen. Alleen op deze manier kan zorg en ondersteuning ook op lange termijn beschikbaar blijven voor iedereen die dit nodig heeft. Het efficiënt organiseren van zorgtrajecten draagt bij aan betere doorstroming en kortere wachttijden en zorgt ervoor dat de financiële druk beheersbaar blijft. Mantelzorg en zelfregie Mantelzorg is een belangrijke pijler voor mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben. Mantelzorgers kunnen daarbij de nodige hulp gebruiken. De komende jaren is meer gerichte hulp aan mantelzorgers nodig, zodat zij de belasting die dit met zich meebrengt beter kunnen dragen. Een ander aspect is dat de mensen die zorg en ondersteuning ontvangen meer zelfregie krijgen en zelf betrokken zijn bij beslissingen die hen aangaan. Er is daarom inzet nodig op het beter horen van hun behoeften en wensen en op hen beter vertegenwoordigd te laten zijn in het zorgsysteem.

Laagdrempelige toegang tot zorg Voor de komende jaren ligt er maatschappelijk de wens dat de toegang tot zorg en ondersteuning laagdrempeliger wordt. Veel mensen die zorg en/of ondersteuning ontvangen kunnen hiervoor het nodige advies gebruiken en ook voor hun directe omgeving is dat relevant. Het is dus belangrijk dat zij eenvoudig antwoord kunnen krijgen op vragen. Ook is versterking van de sociale basis nodig. Meer inzet van lokale netwerken moet ervoor zorgen dat hulp dichtbij huis wordt geboden, passend bij de behoeften. In het verlengde hiervan is ook een verruiming gewenst van plekken waar mensen kunnen participeren in de samenleving, waar zij zich thuis en nuttig voelen. Dat geldt ook voor het kunnen participeren in de samenleving.

De-escalerende jeugdzorg De noodzaak voor gespecialiseerde jeugdzorg moet verminderen door eerder in te grijpen met gerichte preventieve ondersteuning vanuit een sterke sociale basis. Dit is één van de grootste opgaven in de komende jaren. Door sneller en effectiever hulp te bieden, worden jongeren en hun gezinssituatie wendbaarder, waardoor specialistische zorg vaak niet meer nodig is en problemen niet escaleren. In het verlengde hiervan is het nodig om de effectiviteit van zorg aan jeugdigen te verbeteren en de kwaliteit van zorg beter te waarborgen. Gezinnen en jeugdigen moeten kunnen rekenen op bewezen effectieve zorg, zowel in preventieve als geïndiceerde trajecten.

Zorg en veiligheid Er is een vangnet nodig voor mensen met complexe problemen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Een aanzienlijk aantal mensen kent een opeenstapeling van persoonlijke problemen waarbij oorzaken en gevolgen dwars door elkaar hebben lopen en divers en hardnekkig zijn: psychische klachten, verslavingen, falende maatschappelijke integratie, etc. Er zijn veel partijen betrokken, maar het is uitdagend om deze mensen in een zo vroeg mogelijk stadium passende zorg en/of ondersteuning te bieden. Daar ligt een belangrijke opgave, ten behoeve van die mensen zelf én voor hun omgeving. Daarnaast: de zaadjes voor overlast gevend en crimineel gedrag worden vaak al op jonge leeftijd geplant en dat is vooral te zien in gezinnen waarbinnen verschillende problemen tegelijk spelen. Om escalatie, strafbaar gedrag en recidive te voorkomen moet binnen verschillende domeinen gekeken worden naar de oorzaken achter de oorzaken om daar als omgeving en als professionele organisaties preventief op in te zetten.

21

Vitaal leven In Geldrop-Mierlo vormen gezonde gewoonten en sociale cohesie de basis voor een veerkrachtig en vitaal leven.

afwezigheid van ziekte is, maar ook de veerkracht en het vermogen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan.

Ambities vitaal leven

Sport en bewegen als middel Bewegen wordt nu vaak als iets functioneels gezien, om van A naar B te komen. De insteek is om dit om te buigen naar bewegen als middel voor een gezonde leefstijl. Bewegen is dan een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven, bijvoorbeeld door wandelend te vergaderen en te fietsen in plaats van de auto te pakken.

Inwoners van Geldrop-Mierlo voelen zich vitaal doordat zij bewuste keuzes maken ten aanzien van hun gezondheid en welbevinden. Deze vitaliteit wordt versterkt door een aantrekkelijke inrichting van de leefomgeving die ervoor zorgt dat een gezonde levensstijl een logische keuze is. Onze groene wijken, met ruimte voor ontmoeting, beweging en verbinding, vormen het hart van een samenleving waarin gezondheid en sociale cohesie centraal staan. Het hebben van een gezonde leefstijl is de norm: mensen bewegen voldoende, eten gebalanceerd, besteden aandacht aan hun mentale gezondheid en staan stevig in hun schoenen. Roken behoort tot het verleden en een rookvrije omgeving is vanzelfsprekend. Mensen zijn bovendien weerbaar en staan in hun eigen kracht. Vitaal leven en brede welvaart Gezondheid speelt een belangrijke rol in hoe we ons voelen, ongeacht je leeftijd. Je gezondheid heeft altijd invloed op je welzijn. Een gezonde en actieve leefstijl zorgt ervoor dat mensen in staat zijn om beter met de uitdagingen in het leven om te gaan. Voor mensen die in armoede of stressvolle situaties leven, is het vaak lastiger om gezonde keuzes te maken, terwijl dit juist een groot verschil kan maken voor hun welbevinden.

Maatschappelijke opgaven vitaal leven De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven: Gezondheid centraal Een vitaal leven begint bij het maken van bewuste en gezonde keuzes, actief blijven en sociale contacten onderhouden. Er wordt gewerkt aan een leefwereld waarin gezondheid centraal staat en waarin mensen gemotiveerd zijn om aan hun eigen welbevinden te werken en bij te dragen aan dat van anderen. Het gaat dus om positieve gezondheid, waarbij gezondheid niet alleen de

Gelijke kansen Een belangrijke opgave is dat de gezondheidsverschillen in de samenleving kleiner worden tussen groepen met verschillende sociaaleconomische achtergronden. Hiervoor moet nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan het ondersteunen van kwetsbare groepen. Van zorg naar gezondheid We willen de focus in de samenleving verleggen van het genezen van gezondheidsproblemen naar het voorkomen ervan. Dit is hard nodig, omdat de vraag naar zorg niet kan worden bijgebeend, maar op termijn ook niet meer kan worden betaald. Dat betekent dat in sectoren zoals zorg, welzijn, onderwijs en het bedrijfsleven meer aandacht moet komen voor gezondheid, preventie en vroegtijdige ingrijpen in plaats van een focus op (specialistische) medische zorg. Gezond gedrag Om gezonder te leven, is het belangrijk dat leefstijl gerelateerde aandoeningen zoals door ongezond eten, roken, overmatig alcohol- of drugsgebruik worden verminderd. Dat begint met meer bewustwording van de gezondheidsrisico’s van

22

ongezond gedrag. Daarnaast is het cruciaal om preventie te versterken, zodat mensen gezondere keuzes maken. Extra aandacht is nodig voor het beschermen van kwetsbare groepen tegen hitte, allergieën, infectieziekten en UV-straling.

Mentale gezondheid Met de groeiende groep ouderen in onze samenleving wordt het steeds belangrijker om te focussen op zelf- en samenredzaamheid, het tegengaan van eenzaamheid en het stimuleren van onderlinge ondersteuning. Ook moet mentale gezondheid meer aandacht krijgen en beter bespreekbaar worden. Dit vraagt om toegankelijke ondersteuning en bewustwording, zodat mentale gezondheid net zo belangrijk wordt als fysieke gezondheid. Dit geldt niet alleen voor ouderen, maar is voor alle leeftijdsgroepen van toepassing.

23

Sterke netwerken Sterke netwerken in Geldrop-Mierlo vormen de basis van een hechte, veerkrachtige gemeenschap waarin mensen elkaar kennen en ondersteunen.

Ambities sterke netwerken Sterke netwerken vormen de basis van de hechte en veerkrachtige gemeenschappen in Geldrop en Mierlo. Mensen zijn trots op waar ze wonen, in een leefomgeving die bij hen past en waarin ze zich thuis voelen. In de wijken en buurten kennen en vertrouwen mensen elkaar, waardoor iedereen zich welkom en veilig voelt. Elke buurt heeft z’n eigen dynamiek. Mensen treffen elkaar in verschillende netwerken zoals verenigingen, scholen, online platforms en buurtactiviteiten. In Geldrop-Mierlo helpen en ondersteunen mensen elkaar. Vrijwilligers spelen hierin een cruciale rol, zij vormen de stille kracht die onze netwerken levend en krachtig houdt. Door deze sterke sociale structuren blijven we verbonden en leren we van elkaar. Geldrop-Mierlo is een plek waar diversiteit en samenwerking leiden tot een rijk en betekenisvol gemeenschapsleven. Sterke netwerken en brede welvaart Het zijn van een gemeenschap is misschien wel dé essentie van het leven in een dorp, wijk of buurt. Het draagt eraan bij dat mensen zich gezien en gehoord voelen, dat ze samen plezier maken en dat ze op elkaar kunnen terugvallen. Voor de mens, als sociaal wezen, is dat een belangrijke factor om in welzijn te leven.

Maatschappelijke opgaven sterke netwerken De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven: Sterkere netwerken in de wijken De komende jaren moet versterking van natuurlijke netwerken in de wijken op de agenda staan, zodat meer mensen actief betrokken raken bij ontwikkelingen in hun buurt en een rol spelen in hun omgeving. De insteek is dat mensen elkaar meer ontmoeten en samen activiteiten organiseren. Hierdoor versterkt het sociale weefsel van wijken, wat leidt tot meer betrokkenheid en samenwerking tussen bewoners.

Een aandachtspunt hierbij is dat expats meer deel gaan uitmaken van netwerken, zowel ten behoeve van die netwerken als voor hun eigen integratie. Zelf- en samenredzaamheid van inwoners Een belangrijke pijler voor sterke netwerken is het vergroten van de zelf- en samenredzaamheid van inwoners, met speciale aandacht voor senioren. Er is breed in de samenleving inzet nodig op bewustwording, informeren en praktische ondersteuning voor het zelf regie voeren op het eigen leven en welzijn. Ook de samenredzaamheid heeft een boost nodig, zodat de banden tussen buurtbewoners sterker worden en mensen elkaar (onder)steunen. Daarmee wordt eraan bijgedragen dat mensen langer zelfstandig en met meer vertrouwen in hun eigen buurt kunnen blijven wonen. Samenwerking tussen wijkbewoners en professionele organisaties Wijkbewoners met een hulpvraag moeten kunnen steunen op zowel de ondersteuning van medebewoners als op de hulp van professionals. Dit maakt versterking van de samenwerking tussen wijkbewoners en professionele organisaties noodzakelijk, zodat de kracht van netwerken volledig kan worden benut. Het netwerk van professionals – zoals welzijnsorganisaties, zorgverleners en vrijwilligersorganisaties – moet beter gaan aansluiten bij de behoeften van de bewoners. Ook is het beter verbinden van het aanbod van vrijwilligers met de vraag naar vrijwilligers een aandachtspunt.

Dat geldt zowel qua aantallen als qua kennis en vaardigheden. Dat zal bijdragen aan een hechtere en veerkrachtigere gemeenschap.

24

Inclusief leven In Geldrop-Mierlo kan iedereen, ongeacht achtergrond of situatie, de kans krijgen om volwaardig deel te nemen aan het sociale en maatschappelijke leven.

Ambities inclusief leven In 2044 zien we in Geldrop-Mierlo gelijke kansen voor iedereen; alle inwoners hebben de mogelijkheid om volwaardig deel te nemen aan het sociale en maatschappelijke leven. We zijn een samenleving waarin alle inwoners, ongeacht hun achtergrond, beperking, leeftijd, gender, seksuele voorkeur, religie of financiële situatie, zich onderdeel voelen van de gemeenschap. Of het nu gaat om wonen, werken, recreëren of zorg ontvangen, in Geldrop-Mierlo is iedereen welkom en in staat om mee te doen. Dat geldt ook voor nieuwkomers in Geldrop-Mierlo. Iedereen voelt zich thuis in Geldrop-Mierlo, doordat diversiteit een vanzelfsprekend en gewaardeerd onderdeel van het dagelijks leven is. Mensen geven om elkaar, horen erbij en weten dat ze ertoe doen. In onze gemeenschap staan openheid en nieuwsgierigheid centraal. We luisteren naar elkaar, verdiepen ons in elkaars zienswijzen en respecteren de verschillen die ons juist versterken. Inclusief leven en brede welvaart Er mogen zijn en mee kunnen doen in de samenleving zijn randvoorwaarden om in welzijn te leven. Als mensen belemmeringen op dit vlak ervaren kan dit veel afbreuk doen aan hun zelfvertrouwen, zelfstandigheid en plezier in het leven.