Strategie 2025-2028

bij

Strategie 2025-2028

Voorwoord In Geldrop-Mierlo zijn we altijd in beweging. We hebben duidelijke ambities en we weten wat we met elkaar te doen hebben om die ambities te realiseren. Als gemeente willen we hier zo goed als mogelijk aan bijdragen. Dat doen we door soms de kar te trekken of de regie te nemen en andere keren zijn we vooral stimulerend, ondersteunend of faciliterend. Het is daarom goed om in deze strategie scherp te maken welke koers we als gemeente hanteren op de verschillende onderwerpen. Dat is niet alleen een richtpunt voor onszelf, maar we willen hier ook duidelijkheid mee scheppen naar de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in Geldrop en Mierlo en naar onze samenwerkingspartners. Wij hechten sterk aan die transparantie van bestuur, onder andere met het oog op de betrouwbaarheid van ons als gemeentelijke overheid. In deze tijden van financiële krapte is dat misschien nog wel belangrijker dan normaal. Waar ik me ook sterk voor maak, is dat de gemeentelijke organisatie zichzelf steeds opnieuw uitvindt. De samenleving verandert en de rol van de gemeente verandert mee. Dat vraagt van ons dat we continu blijven ontwikkelen. Ik ben daarom blij met onze nieuwe programmatische aanpak van ontwikkelingen.

Binnen die programmatische aanpak kunnen we niet alleen inhoudelijk de juiste dingen doen, maar kunnen we ook flexibel de best passende rol kiezen en per project, pilot of onderzoek de participatie op maat organiseren. Precies zoals het een moderne overheid past. Al deze nadruk op inzet op ontwikkelingen doet onvoldoende recht aan het dagelijks werk dat we doen. Hetzij als uitvoerder van wet- en regelgeving, hetzij om uitvoering te geven aan de keuzes die de raad heeft gemaakt. Ook binnen deze taken zijn we steeds op zoek naar hoe we goed kunnen aansluiten op de leefwereld van inwoners en ondernemers, hoe we beter kunnen samenwerken, hoe we zaken efficiënter kunnen aanpakken en bovenal hoe we als betrouwbare overheid werken. De precaire financiele situatie brengt extra uitdagingen met zich mee. Onze ambities worden er niet door getemperd, maar we zullen eens te meer duidelijke keuzes moeten maken en moeten prioriteren, zodat we met vertrouwen op weg kunnen zijn naar de toekomst!

Namens het college, Jos van Bree, burgemeester Geldrop-Mierlo

2

Inhoud Voorwoord.............................................................................................................................................................................. 2 1. Inleiding .............................................................................................................................................................................. 4 2. Brede welvaart als leidend perspectief .............................................................................................................................. 5 3. Geldrop-Mierlo in de regio ................................................................................................................................................. 6 4. De koers van de gemeente ................................................................................................................................................. 7 5. De basis op orde ............................................................................................................................................................... 14 6. Organisatieopgaven .......................................................................................................................................................... 18

3

1. Inleiding Deze strategie beschrijft de koers die we als gemeente varen om bij te dragen aan de maatschappelijke opgaven die er zijn in Geldrop-Mierlo. In de visie Geldrop-Mierlo worden toekomstperspectieven geschetst waarin de mens centraal staat, er sterke wijken zijn, het buitengebied vitaal en groen is en Geldrop-Mierlo toekomstbestendig is. Voor deze vier toekomstperspectieven is in beeld gebracht hoe de gemeente hierop inzet en welke rollen we als gemeente hiervoor willen invullen. De strategie is richtinggevend voor de komende jaren en de kapstok voor het op orde hebben van de basis en voor de programma’s die we hanteren.

Een beleidsraamwerk voor focus, samenhang en netwerkwerken De gemeente wil op de best mogelijke manier de taken uitvoeren en bijdragen aan de maatschappelijke opgaven die er zijn, zowel binnen Geldrop-Mierlo als in de regio. Dat betekent dat we steeds scherp zijn op dat we het juiste doen en welke rollen we daarbij vervullen. De beschikbare financiële middelen en capaciteit zorgen voor grenzen aan wat mogelijk is voor de gemeente. Om binnen die begrenzingen het maximale eruit te halen, brengen we focus aan in wat we doen, zoeken we naar integraliteit waar mogelijk en werken we actief samen in vele netwerken en met inwoners. Dat doen we via de visie, strategie, de lijnwerkzaamheden (basis op orde) en de programma’s.

Als gemeente stellen we brede welvaart voorop. Dat hanteren we als een basisprincipe voor hoe we naar ons werk kijken. Een ander thema binnen de strategie is de rol die we als Geldrop-Mierlo in de regio in willen vullen en hoe dat doorwerkt in onze lokale opgaven. Wat betreft de koers die we varen, zoomen we enerzijds in op de programmatische aanpak (via de programma’s) op de visiespeerpunten ‘De mens centraal’, ‘Sterke wijken’, ‘Vitaal & groen buitengebied’ en ‘Toekomstbestendig Geldrop-Mierlo’ en anderzijds op het orde hebben en te houden van de basis. Met deze strategie leggen we op hoofdlijnen de richting vast, die dadelijk in de praktijk z’n vertaling krijgt binnen de programma’s en de lijnwerkzaamheden. Met de inhoudelijke koers scherp op het netvlies kijken we vervolgens naar de opgaven die er voor de organisatie liggen, zowel bestuurlijk als binnen de ambtelijke organisatie. In het traject ‘Durven & Doen’ zetten we de nodige stappen in de organisatieontwikkeling. Tegelijkertijd spelen er tal van andere ontwikkelingen binnen de organisatie, zoals het versterken van de dienstverlening, ontwikkelingen in de bedrijfsvoering en meer datagedreven gaan werken.

4

2. Brede welvaart als leidend perspectief In de visie Geldrop-Mierlo valt te lezen dat brede welvaart het leidende perspectief is binnen de gemeente. Dat komt niet uit de lucht vallen: ook landelijk, binnen de provincie en in de regio is er het besef dat alles uiteindelijk draait om het welzijn van mensen. Voor kwaliteit van leven is niet slechts één factor van belang; het gaat om een fijn, sociaal en duurzaam leefklimaat en een woonomgeving en economie die goed is voor iedereen.

Wat is brede welvaart Brede welvaart gaat over alles wat van belang is voor een goede kwaliteit van leven. Het is een denkkader om verschillende vraagstukken in samenhang te bekijken. Zo is materiele welvaart onmisbaar, maar zijn het voor veel mensen juist immateriële zaken die bepalen of ze tevreden zijn met hun leven. Naast zaken die op korte termijn van belang zijn, speelt ook toekomstperspectief een belangrijke rol. Bij het maken van keuzes moeten we alle aspecten die het leven van waarde maken meewegen en zorgen voor balans tussen sociale, economische en ecologische waarden. Juist te midden van de schaalsprong van de Brainportregio – met een forse groei van het aantal bedrijven en aantal inwoners – is het belangrijk om bij keuzes alle factoren van belang op het netvlies te hebben. In Geldrop-Mierlo vinden we economische groei belangrijk, maar geen doel op zich. Het is niet meer (en ook niet minder) dan een randvoorwaarde voor welzijn. Zo draagt die economische groei bijvoorbeeld bij aan goede inkomens, werkzekerheid en ontwikkelmogelijkheden. Maar welzijn gaat om meer. Dat gaat om verbindingen tussen mensen, wonen in een fijne omgeving, het in de buurt hebben van zorg- en onderwijsvoorzieningen, je op een prettige manier van A naar B verplaatsen, recreëren, genieten van natuur, het bezoeken van het theater en ga zo maar door.

De komende jaren is het uitbreiden van het voorzieningen-aanbod en het inbedden hiervan in ruimtelijke ontwikkelingen een belangrijk aandachtspunt. Bij de keuzes die we door de tijd heen in de gemeente moeten maken, houden we dat steeds scherp voor ogen. Dat zal niet altijd makkelijk zijn, want een ontwikkeling die ten goede komt aan het ene kan heel goed juist afbreuk doen aan iets anders. De visie Geldrop-Mierlo geeft al handvatten voor als er dilemma’s optreden en er gekozen moet worden wat het zwaarste weegt: sociale cohesie, levendigheid en een groene omgeving gelden als de belangrijkste waarden. Als zich keuzes voordoen op het gebied van bijvoorbeeld mobiliteit of bedrijvigheid, willen we niet dat die afbreuk doen aan die belangrijkste waarden. De doorvertaling van de toekomstperspectieven in de visie naar de gemeentelijke koers in deze strategie zorgt voor extra richting bij dit soort keuzes.

5

3. Geldrop-Mierlo in de regio Geldrop-Mierlo is met z’n bijna 41.000 inwoners de vierde grootste gemeente in Zuidoost-Brabant en draagt op diverse manieren bij aan de regionale opgaven die er zijn. Dit doen we door een actieve rol binnen verschillende netwerksamenwerkingen en door te bouwen aan een positie die past bij onze gemeente. Thema Economie (MRE en SGE)

Insteek binnen de samenwerking Ontwikkeling werklocaties Bedrijventerreinenprogrammering Deelname binnen Brainport Development Afstemmen detailhandelsstructuur

Bijdrage van Geldrop-Mierlo in de regio Versterken recreatieve bedrijvigheid Betere programmering bedrijventerreinen Intensiveren van / innoveren in gebruik beschikbare ruimte

Energietransitie (MRE)

In 2030 2 TWh grootschalige opwek (RES) Voorkomen / beperken netcongestie

Realisatie zonneparken Deelname in de Groene zone-Isoleren Samenwerken voor benutten bovenlokale duurzame warmtebronnen en gezamenlijke voorzieningen Realisatie energiehubs

Transitie landelijk gebied (MRE)

Realiseren NatuurNetwerk Brabant (NNB) Brabants Programma Landelijk Gebied (BPLG)

Gebiedsgerichte aanpak Strabrechtseheide Dommeldal uit de verf 2.0 Deelname aan Van Gogh Nationaal Park Ontwikkeling landgoed Gulbergen Gebiedsproces Gijzenrooi

Mobiliteit (MRE)

Robuuste randen Mobiliteitstransitie (OV, mobiliteitshubs, deelmobiliteit, fietsinfrastructuur)

Busbaan Geldrop-Eindhoven Proef deelmobiliteit Aanleg/upgrade regionale fietsverbindingen

Ruimte & Wonen (MRE en SGE)

Regionale ontwikkelstrategie Versnelling woningbouw / uitvoering Woondeal (o.a. WoonST) Woonzorgopgave Urgentieregeling

Inbedden verstedelijkingsakkoord / ontwikkelstrategie in programma’s Toepassen WoonST Woningbouwimpuls Uitvoeren urgentieregeling

Voorzieningen & Evenementen (SGE)

Evenementenaanbod (o.a. GLOW) Kunst- en cultuurroute

Deelname aan GLOW Stimuleren lokale evenementen Deelname aan kunst- en cultuurroute Regionaal bereik van Weverijmuseum en Landgoed Kasteel Geldrop

Veiligheid en leefbaarheid (Basisteam Dommelstroom)

Veiligheidsmonitor

Mee ontwikkelen en toepassen veiligheidsmonitor

Arbeidsmarkt (Arbeidsmarktregio’s)

Talentbinding Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Inclusieve arbeidsmarkt

Verbinden arbeidsmarktregio’s Inbedden regionale keuzes in programma De mens centraal

Jeugdzorg (10voordejeugd en 21 voor de jeugd)

Gezamenlijk specialistische jeugdzorg inkopen Dommelvallei+ samenwerking Expertteam huiselijk geweld en kindermishandeling Diverse platforms (Precies!, Het Juiste Thuis, Vitaal in Brainport) Integraal Zorg Akkoord

Deelname aan bestuurlijke overleggen en deelname aan het programmateam, werkgroepen en ambtelijke overleggen

Integrale aanpak complexe casussen

Deelname aan bestuurlijke en ambtelijke overleggen Verbinden Zorg en Veiligheid met Regionaal Programmateam Beschermd Wonen

Vitaal leven (Stap naar Gezonder) Zorg en veiligheid (Zorg- en Veiligheidshuis)

Partner in Stap naar Gezonder Deelname aan bestuurlijke en ambtelijke overleggen

6

4. De koers van de gemeente In de visie Geldrop-Mierlo staan zoals gezegd de ambities en maatschappelijke opgaven voor Geldrop-Mierlo. Als gemeente doen we het nodige om mede invulling te geven aan die opgaven. We hanteren een duidelijke insteek in wie we willen zijn en hoe we willen werken en we werken via programma’s aan de toekomstperspectieven in de visie (de mens centraal, sterke wijken, vitaal & groen buitengebied, toekomstbestendig Geldrop-Mierlo). In de bijlage ‘Ambities en opgaven’ zijn de ambities en opgaven beknopt op een rij gezet.

4.1 Onze insteek als gemeentelijke overheid Als gemeente hebben we een uitgebreid takenpakket waar we uitvoering aan geven. Dat willen we op de best mogelijke manier doen, binnen de financiële middelen en de capaciteit die we kunnen organiseren. We ontwikkelen ons daarom steeds verder naar die netwerkpartner binnen een breed netwerk van organisaties, bedrijven en vrijwilligers. We wisselen af welke rol we pakken; het is maar net op welke manier we het beste kunnen bijdragen aan wat er voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties nodig is. Een belangrijke rode draad in veel werkvelden is dat we veel meer aan de preventieve kant werken. Dat is bijvoorbeeld zo voor de ondersteuning van kinderen en ouders, schuldhulpverlening, vitaliteit van mensen, veiligheidsissues, etc. We willen het liefst datgene doen waar we het meeste effect mee bereiken. Problemen voorkomen is beter dan ze genezen. Dat scheelt veel voor de mensen om wie het gaat en voor de mensen in hun omgeving. Bovendien kost het de maatschappij minder om mensen op die manier te helpen. Voor ons als gemeentelijke overheid is deze aanpak belangrijk om betekenisvol de opgelegde taken uit te kunnen voeren binnen de beperkte middelen die we daarvoor vanuit de rijksoverheid ontvangen. We hanteren als moderne gemeente vier pijlers waarlangs we willen werken:

Betrouwbaar, dichtbij en transparant

We vinden het belangrijk dat mensen vertrouwen hebben in de gemeente. We zien graag dat mensen ons erop vertrouwen dat we in het algemeen belang handelen, dat we niet meer gemeentelijke belastingen heffen dan nodig, dat we inkomsten op de goede manier inzetten en daarvoor bijvoorbeeld ook efficiënt werken. Dat vertrouwen moeten we verdienen als gemeente. Daarvoor willen we betrouwbaar, dichtbij en transparant werken. Betrouwbaar betekent voor inwoners dat we de verwachtingen die we wekken ook waar maken en dat we tijdig reageren op vragen, opmerkingen en klachten. Dichtbij wil zeggen dat we naar buiten gaan en actief het contact zoeken. Om te horen en te zien wat er leeft, welke ideeën mensen hebben en hoe zij de gemeente zien. Het biedt bovendien gelegenheid om mensen goed en op maat te informeren. We willen kortgezegd onze ‘systeemwereld’ laten aansluiten op de leefwerelden in Geldrop-Mierlo. Transparant zijn vinden we belangrijk, omdat mensen moeten kunnen zien hoe keuzes tot stand komen, dat we geen willekeur toepassen, dat we rechtmatig handelen, etc.

Meerwaarde voor de samenleving

Soms als je je helemaal vastbijt in taakuitvoering en het uitvoeren van wet- en regelgeving wil je wel eens vergeten waarom je eigenlijk aan het werk bent. We willen als gemeente steeds op het netvlies hebben dat we aan het werk zijn voor de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in Geldrop-Mierlo en daarbij steeds in mogelijkheden denken. Dat moet het ijkpunt zijn voor wat we doen en hoe we dat doen. Hierbij handelen we naar de bedoeling van wetgeving.

Samen met de samenleving

De tijd dat we als gemeente van alles bedenken en dat uitstorten over de samenleving is voorbij. We willen veel meer samen doen en mensen aan de voorkant van ontwikkelingen consulteren. Sterker nog, soms zal het beter zijn dat anderen het voortouw nemen en dat wij als gemeente puur ondersteunen en faciliteren. We stimuleren daarvoor ook zelfredzaamheid van mensen en groepen. Zowel binnen de lijnwerkzaamheden die we doen, als binnen de programma’s die we uitvoeren is participatie een belangrijk onderdeel in onze aanpak.

Werken vanuit opgaven

We laten de maatschappelijke opgaven in Geldrop-Mierlo en in de regio het vertrekpunt zijn voor wat we doen. Dat klinkt misschien wat abstract, maar het zorgt ervoor dat we meer lijn aanbrengen in wat we doen en wanneer we iets doen. Het maakt ook dat we ontwikkelingen beter aan elkaar kunnen verbinden, in samenhang kunnen oppakken en ook samen met anderen kunnen oppakken. Dit is waarom we in de visie Geldrop-Mierlo de ambities hebben vertaald naar opgaven: wat hebben we met elkaar te doen om in de richting van die ambities te bewegen.

7

Ook enkele gebiedsgerichte uitvoeringsplannen Hierna wordt per thema een inkijk gegeven in de koers die we hanteren en welke doelen we stellen. Op sommige plekken in de gemeente gaat dit in de praktijk landen in een gebiedsgerichte aanpak. Voor het centrum Geldrop, woonwijk Coevering en buitengebied Gijzenrooi werken we namelijk met gebiedsgerichte uitvoeringsplannen waarbinnen projecten op allerhande thema’s bij elkaar komen. Door gebiedsgericht te werken hebben we zicht op het totaal aan opgaven en kunnen we ze waar mogelijk in samenhang oppakken. Zo wordt in het uitvoeringsplan Coevering ingezet op ontmoeten, een betere woningmix, vergroenen, verbeteren van de fietsinfrastructuur, etc. In het uitvoeringsplan Centrum Geldrop richten we ons o.a. op het uitbreiden van het woningaanbod, het toevoegen van groen, het komen tot sfeergebieden met winkels, horeca, evenementen, cultuur en voldoende parkeervoorzieningen. In het uitvoeringsplan Gijzenrooi gaat het om het combineren van opgaven op het vlak van klimaatadaptatie, toename van biodiversiteit, natuurinclusieve landbouw en een goede balans tussen natuur en recreatie. Op termijn streven we naar gebiedsgerichte uitvoeringsplannen voor heel onze gemeente.

4.2 De mens centraal In Geldrop-Mierlo staat de mens voorop. Als gemeente willen we ondersteunen dat iedereen in z’n kracht staat of daar weer terug in terecht komt. Dat doen we door in te zetten op de ontwikkeling van inwoners, op het borgen dat iedereen een voldoende financiële basis heeft en op het bijdragen aan zorg en ondersteuning op maat. Daarbij kiezen we voor betrouwbare oplossingen die niet alleen een antwoord zijn op de vraagstukken van vandaag, maar ook goed zijn voor de uitdagingen van morgen. Dat is uitdagend, omdat we te maken hebben met beperkte budgetten en groeiende uitgaven als gevolg van een grotere maatschappelijke vraag (bijvoorbeeld door vergrijzing) en kostenstijgingen. Puur bezuinigen is niet de oplossing, omdat we hiermee veel mensen in de kou zouden laten staan. Dat vraagt dus van ons om voorbij het bestaande te kijken en naar nieuwe mogelijkheden en nieuwe manieren van werken te kijken. De koers die we hiervoor hanteren is het investeren in de veerkracht van mensen door hen te helpen om zelf regie te voeren, deel uit te maken van een sociaal netwerk en samen gemeenschappelijke opgaven aan te pakken.

Leven lang ontwikkelen Voor jeugdigen zetten we in op de totale opgroeiomgeving door aandacht voor ontwikkelen binnen een onderwijsomgeving (voorschools en schools) en voor ontwikkelen in de vrije tijd. Ook binnen de jeugdhulp gaat er aandacht uit naar ontwikkeling. De traditionele grenzen tussen onderwijs en jeugdhulp willen we weghalen en we willen meer structuur aanbrengen in het leren in de vrije tijd. Dat laatste vullen we in door activiteiten te organiseren, faciliteren en stimuleren met een pedagogische, educatieve component. Dit draagt bij aan burgerschap en participatie van jeugdigen in de samenleving en aan het opdoen van competenties. We kiezen er bewust voor om te investeren in positieve factoren in plaats van de blik te richten op het beheersen van problemen. We leggen daarom focus op het versterken van ouderschap, het uitbreiden van activiteiten voor jeugdigen en het met elkaar verbinden van ouders en partijen. Ook voor volwassenen kijken we breder dan ontwikkelen via om- en bijscholing. We willen meer inzetten op leeractiviteiten met een informeel karakter en online hulpmiddelen om het leren plaats- en tijdonafhankelijk te maken. We zetten erop in dat inwoners zich op verschillende manieren kunnen ontwikkelen om een bijdrage te kunnen leveren voor de samenleving; als werkende, verzorger of vrijwilliger. Ieder vanuit de eigen kwaliteiten en motieven.

Daarnaast investeren we in basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden. Voor ouderen is het van belang om maatschappelijk actief te blijven. We stimuleren en faciliteren dat zij zich kunnen blijven ontwikkelen binnen vrijwilligerswerk en vrijetijdsbesteding. Ook het aanleren van vaardigheden die in het dagelijks leven van pas komen is belangrijk. Een belangrijke ontwikkelrichting die bovenstaande moet ondersteunen is het qua huisvesting toewerken naar toekomstbestendige, integrale kindcentraconcepten en brede scholen waarin meer wijkgebonden functies een plek vinden. We sturen aan op samenwerking binnen die concepten en op het laagdrempelig maken van ontmoeten. Dat doen we door kansen bij elkaar te brengen waar dit financieel haalbaar is en door bij nieuwbouw te zorgen dat huisvesting kan meebewegen met maatschappelijke ontwikkelingen. Per wijk kijken we dus naar de opgaven die er nu en in de toekomst zijn. Bij nieuwbouw richten we ons op het ontwikkelen van concepten binnen een pedagogisch/didactische visie aan de hand van pijlers als diversiteit, flexibiliteit, ontmoeten en duurzaamheid. We sluiten voor dit thema aan bij de samenwerking die binnen Brainport Eindhoven en binnen onderwijsregio Helmond-De Peel bestaat. Dit is een domein waar samenwerken in een groot netwerk van belang is.

Gemeenten, onderwijsinstellingen, opleiders en bedrijven zijn nodig, maar ook ouders, familie, buren, vrijwilligers, groepsleiders, werkgevers en sportcoaches.

8

Bestaanszekerheid We zien dagelijks in de praktijk inwoners die niet rond kunnen komen. Ze hebben te weinig financiële armslag om basisvoorzieningen te kunnen bekostigen en dat maakt dat ze in bestaansonzekerheid leven en dat ze minder weerbaar zijn voor gebeurtenissen. Er is noodzaak om als gemeente naast inwoners te staan en aan te sluiten bij hun behoeften, onder andere de behoefte aan autonomie, zekerheid en voorspelbaarheid. We willen dat inwoners zicht gezien en gehoord voelen en duidelijkheid ervaren over wat zij wel en niet van de gemeente kunnen verwachten. Als gemeente zetten we in op het verminderen van onzekerheid. Dat is nodig voor inwoners om mee te kunnen doen in de samenleving. Hiervoor hanteren we een aantal pijlers:  Inkomen: begeleiding en bijstand bieden voor wie dat nodig heeft, in samenwerking met Senzer en maatschappelijke organisaties  Werk en meedoen: integraal ondersteunen van inwoners in het proces van activering en op alle levensterreinen (financiën, werk, onderwijs, wonen, gezondheid), zodat zij zich veilig kunnen ontwikkelen en naar vermogen mee kunnen doen in de maatschappij op de voor hen best passende plek. Dit doen we samen met werkgevers en Senzer.

 Schulden: voorkomen dat inwoners als gevolg van schulden in kwetsbare posities belanden (preventie), ondersteuning bieden vanaf de eerste signaleen van schuldenproblematiek (vroegsignalering) en bij het oplossen van schulden ondersteunen richting een schuldenvrije toekomst  Armoede: integrale aanpak op het tegengaan van armoede op alle fronten, inclusief samenhangende ondersteuning bieden aan gezinnen ten behoeve van het opvoeden en veilig kunnen opgroeien van kinderen  Vertrouwen: vereenvoudigen en verduidelijken van systemen en een efficiënte reis door onze ondersteuning organiseren, zodat inwoners niet een doolhof van regelingen en voorzieningen belanden. De menselijke maat is het uitgangspunt.

Zorg & ondersteuning In het domein van zorg en ondersteuning zijn er grote uitdagingen. De groeiende zorgvraag stelt ons sowieso al voor uitdagingen, maar de beperkte financiën die we hebben als gemeente maken het een stuk complexer om hier het goede antwoord op te geven. In onze gemeente willen we dezelfde slag maken die in heel het land te zien is: we willen zoveel als mogelijk voorkomen dat er een zorgvraag ontstaat en het is nodig dat we het zorgen en ondersteunen als samenleving als geheel oppakken. Het voorkomen komt aan de orde binnen het thema vitaal leven (programma Sterke wijken). Hier kijken we naar hoe we omgaan met de zorg- en ondersteuningsvraag die er is. Hiervoor ligt onze focus onder andere op het versterken van mantelzorg. De rol van ons als gemeente is om de mantelzorg zo goed als mogelijk te ondersteunen en faciliteren, bijvoorbeeld door laagdrempelige mogelijkheden voor advies en informatie, mantelzorgers te betrekken bij de zorg- en ondersteuning van zorgontvangers en het waarderen van mantelzorgers. We hebben dit bij de LEV-groep belegd, die dit conform onze vraag doelgroepgericht aanpakken. Er is daarbij speciale aandacht voor jonge mantelzorgers (jonger dan 25 jaar). We zien voor onszelf een rol als verbinder binnen het brede netwerk van partijen die op het gebied van zorg en ondersteuning werken.

In het verlengde hiervan is het ondersteunen van cliëntenparticipatie en onafhankelijke cliëntondersteuning een aandachtspunt. Een aparte tak binnen de zorg en ondersteuning is het bieden van steun aan jeugdigen die dat nodig hebben. We zetten samen met andere partijen in op het verbeteren van het signaleren van problemen en het gezamenlijk ondersteunen van jeugdigen. Normaliseren is daarbij het uitgangspunt. We maken bewuste keuzes over de vorm van jeugdhulp die wordt ingezet en werken daarvoor binnen de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Het doel van deze agenda is om knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken en het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar te maken voor de toekomst.

Taskforce sociaal domein In 2020 is de taskforce sociaal domein in het leven geroepen. Doel van de taskforce is niet alleen een financiële bezuiniging maar ook: • een sociaal domein waarbij de strategie gericht blijft op ‘transformatie’: meer ‘gewone’ oplossingen in de samenleving en minder professionele hulp als dat kan zodat inwoners zo zelfstandig mogelijk hun leven kunnen leiden; • een kostenbewust sociaal domein waarbij helder is wat onder de wettelijke taak behoort en wat niet; • een efficiënt sociaal domein waarin we steeds beter in control komen.

9

Er is een aantal projecten vormgegeven om de financiële doelstellingen binnen de taskforce sociaal domein te behalen. Dit is deels gelukt. De Wmo-uitgaven blijven bijvoorbeeld binnen de taakstelling, ondanks de stijging van aantal inwoners die geïndiceerde Wmo-zorg ontvangen. Echter binnen de jeugdhulp stijgen de kosten de afgelopen jaren meer dan verwacht, vooral op dagbesteding en zorg met verblijf. De insteek van de landelijke zorgakkoorden Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), Hervormingsagenda jeugd en Integraal Zorgakkoord (IZA) raakt sterk aan de doelstellingen van de taskforce. De impuls die door het GALA wordt gegeven aan preventie draagt bij aan de financiële taakstelling voor de taskforce Sociaal domein. Datzelfde geldt voor de samenwerking met de medische verwijzers waarop door IZA gestuurd wordt en voor het domein overstijgend werken vanuit de hervormingsagenda. We willen de kansen benutten die dit biedt voor de kostenbeheersing binnen het sociaal domein. Voor zorg en ondersteuning bieden we één integrale toegang voor zorgvragers, om zo naast hen te staan, het benodigde maatwerk te arrangeren en een vinger aan de pols te houden. We willen voor alle vragen een vraagbaak zijn en met onze deskundigheid mensen verder helpen. De klantreis stellen we centraal: op maat, in samenhang en eenvoudig. Voor mantelzorgers en professionals vullen we een gidsfunctie in.

In contacten willen we persoonlijk en dichtbij opereren en via begrijpelijke taal communiceren (B1 niveau). We leren mensen kennen en bouwen zo vertrouwen op. Door toegang via verschillende kanalen willen we voor iedereen bereikbaar zijn. We passen motiverende gespreksvoering toe als methodiek. Als gemeente hebben we hierbij een regierol; de verantwoordelijkheid ligt bij de betrokkenen. Tegelijkertijd zetten we in op het herkennen en erkennen van draagkracht en onvermogen, zodat we waar nodig kunnen bijschakelen. In essentie richten we ons op het versterken van het probleemoplossend vermogen van de betrokkenen. Ook dragen we er zorg voor dat mensen gebruik kunnen maken van onafhankelijke cliëntondersteuners. Door deze manier van werken willen we goede zorg en ondersteuning eenvoudig toegankelijk maken én een efficiënt proces organiseren. Waar relevant in samenwerking met artsen en andere directe verwijzers, die ook een toegang vormen tot ondersteuning en zorg. We willen hier nog stappen in zetten door de samenhang tussen het sociaal domein en het medisch domein te versterken, o.a. om onnodige (complexe) zorg en ondersteuning te voorkomen.

4.3 Sterke wijken De wijken zijn de basis van de Geldrop-Mierlose samenleving. De verbinding tussen mensen en leefbaarheid begint daar. Het is belangrijk dat inwoners elkaar ontmoeten, zich onderdeel voelen van de samenleving en kunnen meedoen. Dat doet iets voor ieders eigen veerkracht en voor de sociale samenhang in een buurt. De sociale basis vormt hierbij een essentieel onderdeel. We hechten er sterk aan dat er in wijken en buurten initiatieven van inwoners en ondernemers zijn op het gebied van ontmoeten en schone, hele en groene omgeving. Als gemeente pakken we hierin een faciliterende, sociale rol. Daarnaast hebben we als gemeente ook een belangrijke rol voor een goede ruimtelijke kwaliteit en een prettige openbare ruimte met comfortabele fietsroutes en voetpaden, een groene inrichting en goede verlichting.

Vitaal leven Als het om gezondheid gaat, is ons uitgangspunt om inwoners te stimuleren om voor een gezonde leefstijl te kiezen, faciliteren we in een gezonde leefomgeving en ondersteunen we in het creëren van een eigen netwerk. Dit doen we vanuit het gedachtegoed van ‘positieve gezondheid’, waarbij we uitgaan van de eigen regie van inwoners en waarbij zingeving en welbevinden centraal staan. Voor het creëren van het meeste effect leggen we in de aanpak onze focus op het verkleinen van de sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Omdat veel factoren die gezondheid beïnvloeden in andere domeinen liggen, kijken we met een brede blik naar gezondheid en zetten we in op domein overstijgende samenwerking. De meeste gezondheidswinst denken we te behalen door te kiezen voor een integrale aanpak, waarbij we ons richten op zowel het stimuleren van gezond gedrag als op het aanpassen van de sociale en fysieke (leef)omgeving. Dit doen we bijvoorbeeld door het creëren van een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag door voldoende groen en beschikbare beweegfaciliteiten te realiseren. We kunnen dit als gemeente niet alleen en zoeken daarom (nog) intensiever de samenwerking met onze inwoners en onze netwerkpartners, zoals de huisartsen, woningcorporaties, buurtsportcoaches, GGD, etc.

10

Sterke netwerken We faciliteren dat mensen elkaar kennen en elkaar ontmoeten in verschillende netwerken. Dit bevordert dat ze zich thuis en veilig voelen in de eigen leefomgeving en het draagt bij aan betrokkenheid bij de samenleving en eigenaarschap. We stimuleren natuurlijke netwerken in de wijk (ook digitaal) en helpen levendige ontmoetingsplekken te creëren. Hierbij spelen we in op de eigen dynamiek, behoeften en mogelijkheden in wijken. Door de inzet van gebiedsregisseurs kennen we de behoeften en weten we hoe we erop aan kunnen sluiten. Daarnaast ondersteunen we vrijwilligers, vrijwilligersorganisaties en maatschappelijke partners bij hun activiteiten. We leggen prioriteit bij de wijken waar op dit moment de meeste opgaven spelen. Diversiteit in wijken ondersteunt dat er verschillende netwerken zijn. De woningmix in wijken is dus van belang voor een goede balans en differentiatie. Deze behoeften beantwoorden we binnen het thema wonen (p.15). Het langer zelfstandig wonen van ouderen vraagt van hen een zekere zelfredzaamheid, maar zij zullen ook geregeld een beroep moeten doen op hun omgeving. We zetten als gemeente in op bewustwording op het zelf nemen van initiatief om te zorgen voor geschikte woonsituatie en het hebben van een netwerk waarop zij kunnen terugvallen.

Leefbare, groene wijken Het hebben van sterke netwerken is al een belangrijke factor voor de leefbaarheid in wijken en daarmee voor het welzijn van inwoners. Tegelijkertijd zijn ook de omgevingsfactoren van belang: een verzorgd straatbeeld, een groene en schone leefomgeving en het voorkomen en beperken van overlast gevende situaties. De komende jaren ligt er een focus op het vergroenen van wijken. Het groen zorgt namelijk voor een prettige en gezonde leefomgeving, onder andere omdat het bijdraagt een sociale cohesie en uitnodigt tot bewegen. Daarnaast zorgt groen voor het beter kunnen omgaan met hevige neerslag en hitte en voor een bijdrage aan de biodiversiteit.

Inclusief leven We staan en gaan voor een inclusieve gemeenschap waar diversiteit als normaal, vanzelfsprekend en waardevol wordt gezien. Voor ons betekent dit dat we ons onthouden van discriminatie en ons daar actief tegen uitspreken, we mensen serieus nemen door een open en nieuwsgierige houding aan te nemen en we ons actief verdiepen in zienswijzen, achtergronden en wereldbeelden. Vooroordelen en generaliseren vermijden we zoveel als mogelijk. Bij ontwikkeling van nieuw beleid en in onze communicatie en dienstverlening richten we ons op toegang en bruikbaarheid voor iedereen. We kijken daarbij breder dan de inclusiviteit van mensen met een beperking; het gaat over alle mensen en alle situaties. We treffen dus passende maatregelen om te zorgen dat mensen met een beperking de beschikking hebben over zorg en diensten die hen waar nodig ondersteunen bij het participeren in de samenleving. Ook zetten we erop in dat zij net als iedereen toegang hebben tot informatie, producten, openbare voorzieningen, maatschappelijke diensten, gebouwen en de openbare ruimte. Binnen onze inzet kiezen we voor een geleidelijke verbetering. Inclusie is een proces waarbinnen we focus moeten aanbrengen, omdat niet alles tegelijk kan. Samen met netwerkpartners zetten we in op het versterken van de bewustwording en toegankelijkheid, omdat daar nog een wereld te winnen valt.

We zoeken daarbij naar samenhang van verschillende initiatieven en doen bij onze aanpak een beroep op ervaringsdeskundigen. We hanteren een praktische insteek door zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande activiteiten.

Wonen Voor starters, kleine huishoudens en huishoudens met een laag- of middeninkomen is het momenteel lastig om aan een eerste of nieuwe woning te komen. Zowel in de huursector als in de koopsector is er te weinig aanbod van betaalbare woningen. Voor senioren is het bovendien een uitdaging om hun wooncarrière te vervolgen in een meer passende woning, terwijl ouderen tegelijkertijd langer zelfstandig blijven wonen. Hierdoor is de doorstroming beperkt. Ook zijn er daardoor meer woningen nodig voor mensen met een zorgbehoefte. We sturen op het uitbreiden van de woningvoorraad, vooral met woningen waar het meeste behoefte aan is. Aangezien we als gemeente zelf geen projectontwikkelaar zijn, zijn onze sturingsmogelijkheden beperkt. We doen dit via het stellen van kaders voor ontwikkelingen en door waar mogelijk initiatieven te stimuleren en initiatiefnemers met elkaar te verbinden. We kijken hierbij direct naar mogelijkheden om de woningmix in wijken beter in balans te brengen. Daarnaast versnellen we processen en procedures, zodat ontwikkelaars en corporaties in staat zijn om projecten sneller te realiseren.

11

4.4 Vitaal en groen buitengebied In het landelijk gebied staat de versterking van natuur en biodiversiteit voorop, gevolgd door het vergroten van de recreatieve kracht van het buitengebied en een toekomstbestendig agrarisch gebruik. Dat staat soms op gespannen voet met elkaar. Daarom maken we per gebied duidelijke keuzes over waar het accent ligt. De natuurontwikkeling die we voor ogen hebben, zal ook bijdragen aan het beter kunnen bergen van water. Door samen met de natuurbeheerders sterk in te zetten op het verbinden van natuurgebieden, creëren we ecologische verbindingen. Dat is hard nodig om te zorgen voor een toename van de biodiversiteit.

Doorlopend groen Het verbinden van natuurgebieden is geen lokale aangelegenheid. Hiervoor werken we als regio samen. Zo sluiten we bijvoorbeeld aan bij het Van Gogh Nationaal Park, de gebiedsontwikkeling Strabrechtse Heide en het project Dommeldal uit de verf. Een belangrijke stap die we de komende jaren zetten is het opheffen van barrières door de aanleg van faunapassages. Ook maken we werk van het vernatten van de natuur en het aanleggen van meer loofbos. Hiervoor werken we nauw samen met verschillende natuurbeheerders.

Multifunctioneel landelijk gebied Hoewel natuur de boventoon voert in het buitengebied, zijn er veel meer functies die er een plek moeten hebben. Bij elke ontwikkeling kijken we daarom naar mogelijkheden om tegelijkertijd andere doelen te realiseren. Te denken valt aan recreatie, energietransitie, beleefbaarheid en meedenken met onze (agrarische) ondernemers. De versterking van natuur willen we ook terug gaan zien in de agrarische bedrijvigheid in de vorm van meer extensieve en natuurinclusieve landbouw. We werken samen met agrariërs op dit vlak en kijken samen naar mogelijkheden voor een duurzame toekomst, bijvoorbeeld in de context van natuurontwikkeling.

4.5 Toekomstbestendig Geldrop-Mierlo We investeren in de gemeente en in de regio op de economische kracht, culturele aspecten, duurzaamheid, mobiliteit en veiligheid. Dit zijn allemaal thema’s die in het nu belangrijk zijn, maar waar we ook toekomstgericht aan werken. Vanwege de digitalisering van de samenleving en de snelle groei van AI voegen we het thema digitale samenleving hieraan toe.

Economische kracht We hechten aan een gevarieerde bedrijvigheid, zowel met het oog op het voorzieningenniveau in Geldrop-Mierlo en in de regio als voor de werkgelegenheid. We werken hierbij nauw samen met vele netwerkpartners (denk aan ondernemersverenigingen, centrummanagement, Stichting Villagemarketing) en hanteren hiervoor maatwerk. Voor het uitbreiden van de bedrijvigheid hanteren we de Brainportprincipes.

Cultuur We streven naar een hoog niveau van cultuurvoorzieningen, bestaande uit culturele activiteiten, musea, monumenten, theater, de bibliotheken, erfgoed, etc. Enerzijds met het oog op levendigheid en behoud van cultuurhistorie. Anderzijds is het onze bedoeling om via cultuuractiviteiten verschillende sociale aspecten te ondersteunen. Denk hiervoor aan talentontwikkeling, meer betrokkenheid bij de gemeente, meer ontmoetingen tussen mensen, etc. Dit sluit goed aan bij onze overkoepelende insteek om meer preventief te werken. Jongeren zijn hier een speciale aandachtsgroep, met name zodat zij zich binden aan onze gemeente. We richten ons de komende jaren op een aantal zaken:  Samen met inwoners (o.a. jongeren) organiseren van culturele activiteiten  Behoud van het karakter en de identiteit van de dorpen door bij ruimtelijke ontwikkelingen ervoor te zorgen dat beeldbepalende elementen tot hun recht blijven komen  Steviger verbinden van Landgoed Kasteel Geldrop met het Geldropse centrum, als culturele trekker binnen het centrum  Ondersteunen van het Weverijmuseum om zich te positioneren als regionale trekker  Faciliteren van een goede huisvesting voor de bibliotheekvestigingen in Geldrop en Mierlo  In het buitengebied het behouden en beter zichtbaar maken van de kleinschalige agrarische structuur

Duurzaamheid De wereldwijde klimaatproblematiek zien we ook in Geldrop-Mierlo terug, bijvoorbeeld door wateroverlast en een afnemende biodiversiteit. We zijn als gemeente aan zet voor het uitvoeren van het landelijke klimaatakkoord en het bijdragen aan de regionale ambities, wat betekent dat we inzetten op de energietransitie, het aardgasvrij maken van wijken,

12

de warmtetransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit. Dat vertalen we enerzijds naar onze eigen bedrijfsvoering (zie hoofdstuk 5 en 6). Daarnaast stimuleren en ondersteunen we ontwikkelingen die netwerkpartners (waterschappen, natuurorganisaties), inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om mee te doen en hier stappen in te zetten. Klimaatadaptatie en biodiversiteit zijn binnen andere thema’s vertaald naar doelen en activiteiten. Deze onderwerpen komen hieronder dus niet terug.

Mobiliteit We hanteren twee sporen op het vlak van mobiliteit: we hebben zowel een rol in de bereikbaarheid in de regio als een lokale mobiliteitsopgave. Voor de bereikbaarheid in de regio dragen we bij aan de uitvoering van de regionale mobiliteitsvisie. In de praktijk komt dat neer op het versterken van de ‘robuuste randen’, het uitbouwen van het station Geldrop naar een OV-hub, het verbeteren van busroutes en het verbeteren van de fietsinfrastructuur voor woonwerkverkeer. Conform de regionale insteek ontwikkelen we dit parallel aan elkaar. Voor de lokale mobiliteitsopgave ligt de focus op bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid. Bijvoorbeeld door het realiseren van voldoende parkeervoorzieningen aan de randen van de centra, het stimuleren van deelmobiliteit en de omslag naar een inrichting waarin de nadruk op het langzaam verkeer ligt in plaats van op het autoverkeer. Dat laatste zien we de komende tijd terug in verbeteringen aan fietspaden om de veiligheid en het comfort van fietsers te vergroten.

Veiligheid We willen veiligheid integraal onderdeel laten zijn van plannen. Hierdoor kunnen we de veiligheid van de leefomgeving beter borgen. Daarnaast versterken we de speciale interventies om op locaties duurzame verandering teweeg te brengen. Het voorkomen van illegale activiteiten, overlast en crimineel gedrag heeft zowel een sociale als een fysieke uitwerking. We pakken dit met name gebiedsgericht aan met maatwerk voor de wijken, de centra, de bedrijventerreinen en het buitengebied. Voor een slagvaardige aanpak zijn we aangesloten bij het basisteam Dommelstroom, waarbinnen we samenwerken met de politie en vijf andere gemeenten. We baseren onze inzet op veiligheid op risico’s. Is de kans op onveilige situaties groot en/of verwachten we een grote impact van die onveilige situatie, dan is dat voor ons reden om aan de voorkant al risico’s te beperken en ons te organiseren op het doeltreffend ingrijpen als zo’n situatie zich voordoet. We versterken hiervoor de monitoring van relevante factoren. De komende jaren zijn er onderwerpen waar we extra aandacht aan geven: • Naar aanleiding van signalen van inwoners krijgt de verkeersveiligheid bijzondere aandacht door keuzes qua mobiliteit en inrichting van de openbare ruimte.

• We versterken de verbinding tussen zorg en veiligheid; complexe (overlast)situaties in de openbare ruimte pakken we integraal aan door het creëren van leerstructuren op bestuurlijk, management-, beleids- en uitvoerend niveau.

Digitale samenleving De komende jaren willen we inzetten op het ondersteunen van de samenleving op het gebied van digitale mogelijkheden. Als gemeente nemen we een stimulerende en faciliterende rol ten aanzien van het gebruik van digitale middelen binnen de samenleving, daar waar deze een meerwaarde hebben voor de samenleving.

13

5. De basis op orde Als gemeente zijn we de meest nabije overheid voor mensen. Voor veel zaken die spelen in het leven van mensen zijn ze aangewezen op ons als gemeente. We hanteren een aantal richtpunten om onze basis op orde te krijgen en te houden.

Werken met focuspunten In dit hoofdstuk staan de belangrijkste richtpunten voor het op orde hebben van onze basis. Voor alle taken maken we bij de meerjarenbegroting 2025-2028 bovendien scherp waar per portefeuille de focuspunten liggen in het komende jaar.

5.1 Communicatieve & participatieve organisatie Als organisatie maken we een slag om dichtbij de samenleving te werken. Dat doen we door het te verweven in onze manier van werken. Dat pakken we op verschillende fronten op. In onze communicatiestrategie steken we in op: • Afstemmen van bestuurlijke en organisatorische prioriteiten met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties • Meer omgevingsbewust werken en communiceren, onder andere om beter aan te sluiten bij de belevingswereld van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties • Multimodale inzet van communicatiemiddelen, incl. het versterken op online communicatie De organisatie maakt de transitie om te werken met de Factor C-methodiek om communicatie in eerste instantie meer in het hart van het beleid te plaatsen en vervolgens de doorvertaling te maken naar communicatie en participatie in het hart van de samenleving. Ook willen we laten zien dat we moeite doen om op te halen wat er leeft in de buitenwereld en zijn we eerlijk over de dilemma’s waarmee we als gemeente worden geconfronteerd.

Toepassen van de ‘factor C’-methode Het organisatiebreed invoeren van de Factor C-methodiek zorgt ervoor dat we meer omgevingsbewust werken en de communicatiekracht van medewerkers vergroten. We zetten er meer op in om aan de voorkant van een klus of project een duidelijk beeld van de omgeving en van stakeholders te krijgen. Op basis hiervan kunnen deze stakeholders al aan het begin van een klus of project proactief worden betrokken en kan er samen worden nagedacht over wat we willen bereiken en wat qua uitvoering overwegingen en aandachtspunten zijn.

Qua taal beter aansluiten We willen beter afstemmen op de mensen die berichten en documenten van ons ontvangen. We steken in op het compacter en eenvoudiger maken van stukken, ook de juridische. Door beter over te brengen wat voor mensen belangrijk is, zijn onze berichten en documenten voor inwoners en ondernemers beter leesbaar. Daarnaast zetten we ook in op het goed leesbaar opstellen van raadsvoorstellen en beleid, zodat dit voor de raad helpend is voor een goede besluitvorming. Dat zorgt tegelijkertijd voor een betere transparantie, doordat inwoners en ondernemers raadsbesluiten en beleid beter kunnen begrijpen.

Van buiten naar binnen In plaats van de interne blik die nu geregeld domineert bij onze werkzaamheden, zetten we in op ‘buiten naar binnen halen’. We willen beter weten wat er speelt en leeft en beter reageren op signalen en behoeften van inwoners en ondernemers. In de eerste plaats gaan we dat doen door meer in de wijk aanwezig te zijn (zowel ambtelijk als bestuurlijk) en de dialoog te zoeken. Daarnaast gaan we via social media signalen van buiten naar binnen halen. In het verlengde van het voeren van de dialoog en het ophalen van signalen verbeteren we wat we vervolgens doen met die signalen en behoeften.

Participatie Het is duidelijk dat participatie een steeds belangrijker onderdeel bij ontwikkelingen is geworden. Sterker nog, participatie is het uitgangspunt. We willen hier een duidelijke lijn in aanbrengen en de werkvormen die we gebruiken doorontwikkelen. Punt van aandacht is het laten zien hoe inbreng van participanten doorwerkt in besluiten, de programma’s en beleidsontwikkeling en -uitvoering.

5.2 Betrouwbare dienstverlening De afgelopen jaren zijn er al belangrijke stappen gezet voor het verbeteren van de dienstverlening. We willen met name dat we betrouwbaar zijn in wat we doen en hoe we werken, onder andere voor meer vertrouwen in de overheid. De komende jaren gaat de aandacht uit naar het tijdiger reageren, het leren van klachten, het uitbreiden van de online dienstverlening en het zorgen voor een goede toegang tot dienstverlening. Ook zijn informatieveiligheid en privacy en het borgen van 14

transparantie aandachtspunten. Binnen de programmatische aanpak komen zaken terug zoals de online dienstverlening, het introduceren en uitbreiden van loketten, de informatieveiligheid en privacy en transparantie.

Tijdiger reageren Een blijvend aandachtspunt binnen de organisatie is het tijdig reageren op verzoeken, bezwaren en klachten. Dat is enerzijds een kwestie van het goed organiseren van processen. Daarnaast is het ook een kwestie van gedrag, wat in lijn moet liggen met onze kernwaarden betrokken, creatief en betrouwbaar. We zetten sterker neer wat van medewerkers wordt verwacht en realiseren dashboards die helpen om hierop te sturen. We informeren bovendien inwoners en ondernemers over wat zij van ons mogen verwachten.

Leren van bezwaren en klachten We gaan bij bezwaren en klachten vaker mediation toepassen, zodat we op een andere manier in contact komen met inwoners. Het maakt het ook mogelijk om beter de rode draad in de binnengekomen bezwaren en klachten te zien. Dat leidt tot een betere afhandeling en we kunnen inspringen op de in het oog springende bezwaren en klachten door er van te leren, processen aan te passen en zaken beter en begrijpelijker te motiveren

Online dienstverlening Toegankelijkheid gemeentelijke website Onze communicatiekanalen moeten toegankelijk zijn voor iedereen, ook voor mensen met een beperking of met minder digitale vaardigheden. Iedereen moet onze website kunnen lezen, begrijpen en gebruiken. Op dit moment heeft onze website de B-status, wat betekent dat we nog niet geheel voldoen aan alle 50 toegankelijkheidseisen die door de landelijke overheid zijn gesteld. We hechten aan een goede toegankelijkheid, daarom streven we naar het behalen van de A-status. Loketten en platforms Een goed voorbeeld van een loket is de melddesk openbare ruimte. Dit is een app waarmee mensen gemakkelijk een melding kunnen doen als ze iets zien in de openbare ruimte wat niet klopt. Na de introductie van de melddesk in 2022 zien we door de laagdrempeligheid een toename in het aantal meldingen. De komende tijd leggen we de laatste hand aan de app en het proces erachter door meer opties in te bouwen en door de opvolging verder te verbeteren. Hiernaast hebben we samen met netwerkpartners het platform Onze Wegwijzer opgezet. Dit is enerzijds een digitaal platform, maar we hebben gezamenlijk ook een fysieke locatie ingericht. Dit platform breiden we verder uit.

Informatieveiligheid en privacy De gemeente verwerkt persoonsgegevens van inwoners, ondernemers, medewerkers en partners om wettelijke taken en beleid goed uit te kunnen voeren. Gezien de grote hoeveelheid gegevens die we verwerken is het borgen van informatieveiligheid en het beschermen van de privacy een must, zowel op basis van de wetgeving als vanuit onze overtuiging. De digitalisering en technologische ontwikkelingen maken dat steeds complexer. Enerzijds willen we gebruik maken van nieuwe mogelijkheden en anderzijds moeten en willen we de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegeven (Wpg) volgen. We beveiligen onze gegevens conform de Baseline Informatiebeveiliging, wat een verplichting gaat worden in de toekomstige Cyberbeveiligingswet. We zorgen voor eigenaarschap en investeren in risicobeheersing en bewustzijn. Onze aanpak is dat we volgens een gestandaardiseerde werkwijze werken en dat we bij nieuwe samenwerkingsverbanden, processen of systemen direct informatieveiligheid en privacy meenemen.

Voldoen aan wet- en regelgeving Overheidshandelen kan voor een burger ingrijpend zijn. Daarom zijn wij als overheid gebonden aan geschreven en ongeschreven spelregels. Het vertrouwen van de burgers in de overheid wordt mede bepaald door de juridische kwaliteit van het overheidshandelen. Wij besteden daarom veel aandacht aan de juridische kwaliteit van ons handelen. Kwaliteitszorg staat voor de manier waarop bestuurders, managers en organisatie de juridische kwaliteit van het handelen van de organisatie kunnen verbeteren. Ieder jaar doet de juridisch controller hiervan verslag in het Jaarverslag juridische kwaliteitszorg.

Transparantie Voor inwoners en ondernemers is het belangrijk dat zij kunnen zien en begrijpen welke besluiten er zijn, waarom iets is besloten, welke raadsvoorstellen er onder handen zijn van de raad, hoe procedures in elkaar zitten en ga zo maar door. Zij kunnen die informatie nodig hebben, bijvoorbeeld als zij een initiatief willen nemen. We moeten als overheid bovendien open zijn over en controleerbaar zijn op wat we doen. We willen daarom proactief informatie delen en in lijn met de Wet

15

open overheid de toegang tot informatie verbeteren en bovendien de leesbaarheid van de informatie verbeteren (zie ook de paragraaf Communicatieve & participatieve organisatie, p. 14).

5.3 Organisatie in control Onze inzet op lijnwerkzaamheden en binnen de programma’s moet gebaseerd zijn op een solide basis. Het sturen op capaciteit en budgetten is een belangrijk onderdeel hiervan, evenals de bestuurlijke planning en risicomanagement. Tegelijkertijd is het van belang om niet alleen aan de voorkant vast te leggen wat we van plan zijn, maar ook om goed in te spelen op nieuwe urgenties die zich voordoen.

Financiën Er komen financieel zware jaren aan, waarbij het lastig wordt om een structureel sluitende begroting op te stellen. De insteek is dat we financieel structureel gezond zijn, maar de inkomsten staan onder druk terwijl de uitgaven sterk oplopen. Voor een sluitende begroting en om financieel gezond te blijven, is het noodzakelijk om keuzes te maken en om waar mogelijk aanvullende inkomsten te verwerven. In bijlage ‘Uitgangspunten meerjarenbegroting 2025-2028’ zijn de kaders uitgewerkt voor de meerjarenbegroting.

Zicht op capaciteit en budgetten Om de basistaken goed uit te kunnen voeren en invulling te kunnen geven aan de gewenste ontwikkelingen is het essentieel om goed te kunnen sturen op de inzet van capaciteit en de aanwending van budgetten. We steken in op het verbeteren en verder inrichten van dashboards om goed zicht te hebben op de capaciteitsbehoefte versus de capaciteitsmogelijkheden. Wat betreft de budgetten werken we toe naar een ‘schoner meerjarenperspectief’. Dat wil zeggen dat we budgetten niet zondermeer van het ene op het andere jaar door willen laten lopen, maar dat bij elke begroting scherp is wat precies nodig is voor de taakuitvoering en voor ontwikkelingen.

Bestuurlijke planning Door het jaar heen komen er allerhande onderwerpen op de agenda van de raad. Het is voor de raad belangrijk dat zij enig zicht hebben op wat er de komende maanden bij hen langs komt en dat zij raadsvoorstellen in een bredere context kunnen plaatsen. Bovendien geeft het de raad enig comfort als onderwerpen over de verschillende raadsvergaderingen worden gespreid, zodat hun inzet ook door de tijd gespreid kan zijn. We werken hiervoor al enige jaren met een bestuurlijke planning, waar we de komende tijd verbeteringen in gaan doorvoeren. Zo gaan we de bestuurlijke planning koppelen aan de uitvoeringsplannen binnen de programma’s en gaat er bij aanpassingen de bestuurlijke planning beter worden gecommuniceerd over het wat en waarom. Dat maakt dat de bestuurlijke planning ook voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties een beter beeld gaat geven van wat wanneer in de raad speelt.

Risicomanagement Net zoals elk huishouden en elk bedrijf heeft ook elke gemeente te maken met risico’s, bijvoorbeeld het risico op brand, diefstal, etc. De komende tijd gaan we onze processen hiervoor tegen het ligt houden (bijvoorbeeld via een continuïteitsplan), dit meer integraal benaderen door meer samenwerking tussen teams en het databeheer verder ontwikkelen.

Prioriteiten stellen We leven en werken in een dynamische tijd en met begrensde financiële middelen, capaciteit en mogelijkheden binnen netwerken. Voorafgaand aan een jaar maken we inzichtelijk wat we van plan zijn om te doen en maken we een inschatting wat dat kost en welke capaciteit we daarvoor nodig hebben. Wat we van plan zijn is niet in beton gegoten; we moeten enige flexibiliteit kunnen hanteren om in te spelen op wat er vandaag en morgen gebeurt. De plannen zijn er echter niet zomaar. Ze zijn gemaakt omdat we bepaalde doelen willen realiseren en omdat we daarvoor – alles overziend – bepaalde prioriteiten hebben gesteld. Dat maakt dat we niet zondermeer kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen als deze een bepaalde impact hebben op de organisatie. Dat moet een bewuste keuze zijn, afwegend ten koste waarvan dat gaat. Om die bewuste afweging goed te kunnen maken, hanteren we de volgende uitgangspunten: 1. Nieuwe ontwikkelingen mogen niet ten koste gaan van activiteiten die we als prioriteit hebben aangewezen (tenzij voortschrijdend inzicht leidt tot aanpassing van de prioriteiten of tot een andere inzet op de prioriteit) 2. Lijnwerkzaamheden die in de begroting zijn aangegeven als focuspunten zijn als prioriteit te zien 3. We volgen een vast proces voor het afwegen van de inzet op nieuwe ontwikkelingen: a.

Er wordt ambtelijk advies uitgebracht aan het college ten aanzien van de inzet op de nieuwe ontwikkeling en het aanpassen van de reeds geplande inzet; 16

b. c.

Het college neemt een besluit over de inzet op de nieuwe ontwikkeling en het aanpassen van de reeds geplande inzet; Het college informeert de raad direct over de aanpassing en legt in de tussentijdse rapportage en het jaarverslag verantwoording af over de aanpassing.

5.4 HRM Gemeentelijke organisaties hebben een bijzondere positie midden in een sterk veranderende maatschappij. Het werken in een gemeentelijke organisatie is voor zowel bestuur als medewerkers de laatste jaren erg veranderd. De belangrijkste bron om te doen wat nodig is voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zijn de medewerkers. Het is belangrijk dat zij competent en gedreven zijn en dat zij voldoende autonoom zijn en ondersteuning ervaren bij wat ze doen. In een tijd van krapte op de arbeidsmarkt is het belangrijk om ons als goed werkgever te onderscheiden. Vanuit het strategisch HRM-beleid werken we aan de volgende twee uitdagingen: 1. Het creëren van een werkomgeving waar mensen wíllen zijn in plaats van moeten zijn en waar zij energie krijgen: focus op werkgeluk en duurzame inzetbaarheid. 2. Meer dan ooit vernieuwen, kunnen veranderen om in de wereld van morgen nog meer waarde toe te voegen: focus op verandering en innovatie. Deze uitdagingen pakken we aan door te werken aan eigenaarschap, dienend leiderschap, veranderkracht en vitaliteit.

5.5 Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingegaan. De jarenlange voorbereiding heeft ervoor gezorgd dat we goed van start konden gaan. Het is echter een grote systeemverandering die nog om verschillende stappen vraagt qua procesinrichting, zodat bestuur en organisatie echt volledig conform (de intentie van) de Omgevingswet werken. Denk hiervoor aan: • Het verder inregelen van de beleidscyclus, waarbij de instrumenten omgevingsvisie, programma’s en omgevingsplan in abstractieniveau, inhoud en uitvoering op elkaar aansluiten en eenieder werkt volgens de uitgangspunten in omgevingsvisie en programma’s. • Monitoring van visie, programma’s en uitvoering, waarbij resultaten continu leiden tot evaluatie en verbetering. • Het inbedden en verbeteren van het proces ‘verdiepingstafel’ voor complexe initiatieven • Het monitoren en verbeteren van het proces ‘formele aanvraag’ om de afhandelingstermijn van 8 weken te kunnen waarborgen • Het doorontwikkelen van het proces ‘wijzigen omgevingsplan’ voor goede procedurele ondersteuning van initiatiefnemers • Het ontwikkelen van participatiebeleid zodat inwoners weten wat ze van de gemeente kunnen verwachten en initiatiefnemers weten wat de gemeente van hen verwacht. Het meeste zullen we in 2024 hebben afgerond. Sommige activiteiten zullen een doorloop hebben in 2025.

5.6 Governance Dienst Dommelvallei Een belangrijk deel van de bedrijfsvoeringstaken hebben we samen met gemeente Nuenen en gemeente Son en Breugel uitbesteed. Hiervoor hebben we gezamenlijk de gemeenschappelijke regeling Dienst Dommelvallei opgericht. De achterliggende gedachte is dat Dienst Dommelvallei de bedrijfsvoeringstaken efficiënter en met meer kwaliteit kunnen oppakken, omdat er een robuustere organisatie voor kan worden opgebouwd. In de praktijk komt deze intentie niet geheel tot z’n recht. Voor een deel ligt dit aan processen binnen de Dienst Dommelvallei. Zij werken hieraan via het traject ‘Dienst Dommelvallei 2.0’. Voor een ander deel ligt dit aan het gedeelde opdrachtgeverschap van de drie gemeenten. Daarom willen we de komende tijd stappen zetten om dat opdrachtgeverschap beter op te lijnen.