RV GM2022-219779 Vaststellen Duurzaamheidsnota 2022-2025 Geldrop-Mierlo.pdf

-i\lrz--l -<>

Geldrop-Míerlo

Raadsvoorstel

Onderurerp Vaststellen Duurzaam heidsnota 2022-2025 Geldrop-Mierlo

Beslispunten 1. De duurzaamheidsnota 2022-2025 Geldrop-Mierlo vast te stellen, voorsorterend op een programma onder de omgevingswet. Inleiding De laatste jaren is er veel aandacht voor duurzaamheid. Hierbij ligt de focus vaak op energie. Zo is in 2015 het Klimaatakkoord van Parijs gepresenteerd en is in 2019 het Nederlandse klimaatakkoord gesloten en is in 2O20 de Klimaatwet in werking getreden. Onze gemeente heeft daarnaast meegewerkt aan de Regionale Energiestrategie (RES) van de Metropool Regio Eindhoven (MRE). Hierin staat hoe wij als regio tot 2030 zullen werken aan de energietransitie. Maar ook de thema's biodiversiteit, circulaire economie en klimaatadaptie krijgen nu steeds meer aandacht en er worden ook binnen deze thema's landelijke doelstellingen geformuleerd. Er gebeurt dus veel binnen het thema duurzaamheid. Deze nieuwe ontwikkelingen vragen om een actualisatie van het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid. Daarom hebben wijeen nieuwe duurzaamheidsnota opgesteld. ln deze nieuwe duurzaamheidsnota wordt aansluiting gezocht bijde meest recente landelijke doelen. Dit betekent ook dat we opnieuw bekijken hoe we willen dat onze gemeente er op het gebied van duurzaamheid in 2050 uitziet. Aan de hand hiervan bepalen we wat we de komende vier jaar moeten bereiken om op de route te blijven voor 2050.

De duurzaamheidsnota is tweemaal beeldvormend in de commissie Ruimte behandeld: 23 juni 2O21 en 4 oktober 2021.

Wat willen we bereiken 2050 is nog ver weg. We weten nu nog niet wat er in 2050 mogelijk zal zijn. De ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid staan niet stil. Tussen nu en 2050 zullen inzichten wijzigen en nieuwe innovaties ontwikkeld worden. Als we nu dus een uitgewerkt plan zouden maken voor de hele route tot 2050 dan weten we zeker dat dat snel ingehaald zal worden door de actualiteit en innovaties. Daarom werken we met een stappenplan; we schetsen onze visie voor de verre toekomst, maar werken dit plan gedurende de tijd uit in concrete stappen. ln deze nota beschrijven we wat we in de periode 2022-2025 gaan doen om op de route naar onze visie voor 2050 te blijven. We kunnen echter niet alles doen. Dit betekent ook dat we moeten bepalen waar onze focus zal liggen de komende vier jaar en dat we keuzes moeten gaan maken in wat we wel en niet gaan doen. ln deze nota geven we daarom aan waar onze focus de komende vier jaar zal liggen. Deze nota wordt daarmee onze routekaart tot en met 2025. Aan de hand van de keuzes die we in de duurzaamheidsnota maken stellen we vervolgens een uitvoeringsprogramma op. Hierin leggen we vast welke projecten we gaan uitvoeren om onze ambities uit de duurzaamheidsnota waar te maken. ln de toekomst zal de duurzaamheidsnota een programma worden onder de Omgevingsvisie. ln de omgevingsvisie heeft duurzaamheid een belangrijke plek.

Zo zijn vervoer verduurzamen, ecologische verbindingen en de biodiversiteit versterken, inspelen op veranderingen in het klimaat en zo periodes van droogte en van hevige regenval opvangen en het woningaanbod vernieuwen en verduurzamen 2't9779

blad I van 5

-:\)rz--lïo-o-Míerlo

Raadsvoorstel

belangrijke doelen uit deze visies. ln de duurzaamheidsnota werken we de ambities op het gebied van duurzaamheid verder uit.

Argumenten 1.1 De noodzaak om te verduurzamen is zeer urgent We kunnen er niet om heen dat het klimaat verandert. De gemiddelde temperatuur stijgt, we hebben steeds vaker te maken met extreem weer, onze biodiversiteit neemt af en grondstoffen raken uitgeput. De gevolgen zijn vaak onomkeerbaar. We moeten nu dus ingrijpen om veel erger te voorkomen. 1.2 Hiermee zetten we de volgende stap richting een duurzaam Geldrop-Mierlo Ons lange termijn doel is om een duurzame gemeente te zijn: COz-neutraal, circulair, klimaatadaptief en biodivers. ln de duurzaamheidsnota leggen we vast wat de komende vier jaar gaan doen om deze lange termijnambitie te bereiken. 1.3 De doelstellingen in de nota zijn concreet en haalbaar Verduurzaming is belangrijk. We willen daarom ambitieus zijn in onze doelen. Belangrijk is daarbijwel dat de doelen haalbaar lijken. Doelen waarvan onze inwoners niet geloven dat ze bereikbaar zijn kunnen juist verlammend werken. We hebben er daarom voor gekozen onze lange termijn ambitie op te breken in kleinere, haalbare stappen. Deze hebben we zo veel mogelijk concreet en meetbaar gemaakt zodat we onze inwoners ook kunnen laten zien wat we met zijn allen bereikt hebben op het gebied van verduurzaming.

1.4 Zo is duidelijk wat er de komende jaren op het gebied van duurzaamheid gaat gebeuren ln de nota geven we aan waar de komende vier jaar de focus van de gemeente zal liggen. Het is

namelijk niet mogelijk om overal tegelijk mee aan de slag te gaan. Zo weten onze inwoners wat ze van de gemeente kunnen verwachten. Zo leggen we bijvoorbeeld de komende jaren de focus op het opwekken van duurzame energie door zonnepanelen op daken en niet door het realiseren van windmolens. Binnen het thema klimaatadaptatie gaan we eerst aan de slag met het oplossen van wateroverlast op de plekken waar de grootste problemen zitten en daarna focussen we pas meer op het tegengaan van hittestress. 1.5 ln de nota hebben we de input van onze inwoners en ondernemers meegenomen De verduurzaming van onze gemeente is alleen mogelijk als we daar allemaal aan bijdragen. De

gemeentelijke organisatie kan dat niet alleen. lnwoners, verenigingen en bedrijven zullen allemaal een steentje moeten bijdragen. Hierin kunnen we hen wel faciliteren. Het is dan ook heel belangrijk dat we in onze plannen rekening houden met wat zij willen en kunnen. Voor deze nota hebben we dan ook breed input opgehaald en verwerkt van onze inwoners en ondernemers.

Kanttekeningen 1.1 De ambities voor de langere termijn zijn minder concreet dan voor 2025 Het is onmogelijk nu al met zekerheid te zeggen wanneer we onze lange termijn ambities van een biodiverse, circulaire, klimaatadaptieve en COz-neutrale gemeente kunnen realiseren. ln de vorige nota is de ambitie vastgelegd om in 2040 als gemeente energieneutraal te zijn. Uit de zogenaamde houtskoolschets (zie bijlage 3 bij de nota) die we voor deze nota gemaakt hebben wordt duidelijk dat dit met de nieuwe beschikbare mogelijkheden niet realistisch is. Toekomstige innovaties kunnen echter mogelijk voor verandering zorgen. We weten dat nu simpelweg nog niet. ln de nieuwe nota hebben we er daarom voor gekozen om de nadruk te leggen op de periode die we nu wel kunnen overzien: de komende vier jaar. Hiervoor stellen we concrete meetbare doelen. Voor de langere 219779

blad 2 van 5

-:\)r:--lï*"r-Míerlo

Raadsvoorstel

termijn sluiten we aan bij de landelijke doelstellingen, maar we zetten ons in om daar waar dat mogelijk is onze lange termijn ambities al eerder te realiseren. 1.2 We moeten keuzes maken in waar we de komende vier jaar op focussen We realiseren ons dat we er nog heel veel moet gebeuren om als gemeente biodivers, circulair, klimaatadaptief en COz-neutraal te worden. Daarbij geldt natuurlijk dat hoe sneller we dit bereiken hoe beter. Helaas is het niet mogelijk om alles wat er moet gebeuren om dit lange termijn doel te bereiken tegelijk op te pakken. We worden hierin beperkt door de capaciteit en het budget dat we als gemeente beschikbaar hebben. Maar we kunnen onze inwoners en ondernemers ook niet vragen om overal tegelijk mee aan de slag te gaan en overal tegelijk in te investeren. We moeten dus wel keuzes maken in waar we als eerste mee aan de slag gaan. 1.3 De financiële en personele mogelijkheden en gevolgen zijn nog niet volledig inzichtelijk ln deze nota bepalen we wat onze doelen voor de komende vier jaar zijn en waar we onze focus op leggen. Als we dat vastgelegd hebben kunnen we in een uitvoeringsagenda verder uitwerken welke projecten we de komende vier jaar moeten uitvoeren om de doelen uit onze nota te realiseren. Pas dan kunnen we exact bepalen hoeveel capaciteit en budget we nodig hebben voor de uitvoering.

Wel kunnen we een grove raming geven van de te verwachten benodigde capaciteit en budget. Op dit moment is daarnaast nog niet duidelijk wat de bijdrage voor de klimaatopgave van het rijk aan gemeenten zal ztln de komende jaren. Daardoor is het nu nog niet mogelijk te bepalen of de huidige middelen aangevuld met toekomstige middelen van het rijk voldoende zullen zijn voor de uitvoering van het beleid. Maar als de rijksmiddelen voor 2023-2025 aansluiten bij de bedragen genoemd in het coalitieakkoord voor medeoverheden en planbureaus verwachten wijdat er geen aanvullende middelen nodig zullen zijn.

Wat gaan we daarvoor doen Nadat het beleid is vastgesteld stellen we een uitvoeringsprogramma op. Hierin leggen we vast welke projecten we de komende vier jaar gaan doen. Dit doen wij in samenspraak met onze inwoners en ondernemers. Ook gaan wijde monitoring van de nota verder uitwerken. Op dit moment zijn er alleen voor het thema Energie kwantitatieve gegevens op gemeente niveau beschikbaar. Voor de overige thema's (Klimaatadaptatie, Circulaire economie en Biodiversiteit)zijn er helaas onvoldoende kwantitatieve gegevens beschikbaar om op deze thema's te monitoren. We gaan daarom onderzoeken hoe wij voor deze andere thema's de ontwikkeling kunnen monitoren. Daarnaast maken een publieksversie van de nota en een communicatiestrategie. Een belangrijke taak is om de bewustwording over duurzaamheid te vergroten. Het is belangrijk dat onze communicatie aansluit bij de beleefuereld van onze inwoners. Daarom gaan we onderzoeken op welke verschillende manieren we het beste over duurzaamheid kunnen communiceren. We vragen onze inwoners wat er bij hun leeft en waar wij ze als gemeentelijke organisatie mee kunnen helpen. Dit doen we via de gebruikelijke kanalen, maar we kijken daarnaast hoe we onze inwoners nog meer kunnen bereiken. HierbU proberen we nieuwe methoden uit.

Wat mag het kosten Het vaststellen van de duurzaamheidsnota an sich heeft geen financiële consequenties. Uitvoering geven aan het beleid heeft dit wel. Via de begroting en aparte raadsvoorstellen leggen we de uitvoeríng, de kosten en de dekking aan u voor. Dekking vindt zoveel mogelijk plaats vanuit de rijksmiddelen. 219779

blad 3 van 5

-i\lr;- -Iï,or"o-Míerlo

Raadsvoorstel I

Yoor 2022 is de voorlopige verdeling van de klimaatmiddelen bekend gemaakt. Voor onze gemeente zal dat naar verwachting € 103.053,- zijn. Daarnaast hebben we ook middelen ontvangen voor het tegengaan van energiearmoede en voor het stimuleren van kleine energiebesparende maatregelen bij woningen (RREW). Yoor 2022 zal de focus vooral liggen op de transitie warmte en wijkuitvoeringsplannen, het tegengaan van energiearmoede en het voortzetten van lopende projecten (opstellen klimaatbeleid, opstellen beleid geveltuintjes, uitvoering RREW enz.). Voor 2022 zijn de bestaande middelen en aangevuld met de bijdrage van het rijk hiervoor voldoende. Voor period e 2023-2025 is nu nog niet inzichtelijk wat de bijdrage van het rijk zal zijn en wat de exacte kosten zullen zijn.

Door het opstellen van het uitvoeringsprogramma zullen wij het benodigde budget verder inzichtelijk maken. Wel kunnen we een eerste raming van de kosten maken. ln dit overzicht zijn de projecten waarvoor al een budget in de begroting is opgenomen niet meegenomen. Daarnaast venrvachten we dat in de periode 2023-2025 een verdere uitbreiding van capaciteit met 1-2 fte nodig zal ziin. Deze uitbreiding is ook niet meegenomen in deze raming. 2023

2024

2025

Energie

400.000

350.000

300.000

Circulaire economie

s0.000

50.000

50.000

Klimaatadaptatie

25.000

25.000

25.000

Biodiversiteit

200.000

150.000

150.000

Totaal

675.000

575.000

525.000

Als de bedragen zoals genoemd in het Coalitieakkoord 2021 'Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst' verdeeld worden volgens de voorlopige verdeling voor 2022, zouden dit tezamen met de bestaande middelen voldoende kunnen zijn voor de uitvoering van het beleid. Grote kanttekening hierbij is dat zowel de genoemde bedragen als de verdeling nog niet definitief zijn en de financiële bijdrage van het rijk heel anders kan uitkomen dan de verdeling van 2022. We hopen dat er gedurende het jaar meer duidelijkheid van het rijkzal komen over hun bijdrage voor de komende jaren. Via de reguliere P&C cyclus venverken we dit dan in onze begroting. Duurzaamheid De duurzaamheidsnota geeft aan wat onze doelen zijn op het gebied van duurzaamheid en waar de komende 4 jaar de focus zal liggen.

BurgerpaÉicipatie Bij het tot stand komen van de duurzaamheidsnota hebben we diverse partijen betrokken om mee te denken en te komen tot een breed gedragen visie. Dit hebben we op twee momenten gedaan: . Tijdens het opstellen van de nota in open gesprekken, zodat de input van de stakeholders meegenomen kan worden. . Na het afronden van de concept-nota, zodat deze getoetst kan worden door de stakeholders De volgende partijen hebben wij gevraagd om input te geven:

219779

hlad 4 van 5

-:\lr>--lïo-o.Míerlo

Raadsvoorstel

o Platform Duurzaam Geldrop-Mierlo (met daarin IVN Geldrop, IVN Mierlo, Milieudefensie, Morgen Groene Energie, Stichting Klimaatgesprekken, Buurkracht, Stichting huurdersbelangen Geldrop-Mierlo) Ondernemersplatform Woningcorporaties

o . o Stichtinghuurdersbelangen Geldrop-Mierlo . Energiehuis Slim Wonen (vanaf aansluiting medio 2021\ . Jongerenraad (hebben zich afgemeld) . Seniorenbelangen Geldrop-Mierlo (hebben zich afgemeld voor de sessies tijdens het opstellen van de nota, maar hebben wel input gegeven op de concept-nota)

o Enexis (na opstellen concept-nota) o Waterschappen (na opstellen concept-nota) o Provincie (na opstellen concept-nota)

Daarnaast hebben we een informatieavond voor inwoners georganiseerd. Deze is gepubliceerd in Middenstandsbelangen, Thuis in Mierlo en op onze website.

Evaluatie Onderdeel van de vervolgstappen na vaststelling van deze nota is het verder uitwerken van de monitoring en evaluatie van deze nota. Zoals beschreven zijn voor de thema's biodiversiteit, circulaire economie en klimaatadaptatie op dit moment onvoldoende kwantitatieve gegevens beschikbaar. Wij komen naar verwachting medio 2O23 mel een passend voorstel voor de monitoring binnen deze

thema's.

Bijlagen:

1. Duurzaamheidsnota 2022-2025 Geldrop-Mierlo 2. Bijlage 1 Duurzaamheidsnota - lnfographic 3. Bijlage 2 Duurzaamheidsnota - Evaluatie duurzaamheidsnota 2016 - 2019 4. Bijlage 3 Duurzaamheidsnota - Houtskoolschets 5. Bijlage 4 Duurzaamheidsnota - lnput stakeholders tijdens sessies 6. Bijlage 5 Duurzaamheidsnota - Reacties op concept-duurzaamheidsnota

Geldrop, B april2022

B secretaris

J.C.J. van Bree burgemeester

219779

blad 5 van 5