Reactie college op algemene beschouwingen MPB 2025-2028

Reactie college op algemene beschouwingen (maandag 4 november 2024) Hierbij treft u aan de reactie van het college op de algemene beschouwingen van 29 oktober 2024. Daar waar het gaat over politiek/ bestuurlijke standpunten van partijen, heeft het college geen reactie opgenomen. Daar waar er sprake is van een concrete vraag, hebben wij deze van een antwoord voorzien. In de algemene beschouwingen worden een aantal conclusies getrokken, waar het college aanleiding ziet deze nader uit te leggen/ toe te lichten. Ook zien wij een aantal vragen/ opmerkingen opgenomen, die eerder in het kader van technische vragen zijn gesteld aan het college en van antwoord zijn voorzien. In deze notitie zullen wij hier dan niet verder op ingaan. Tot slot, heeft wethouder Looijmans een toezegging gedaan om terug te komen op de stand van zaken met betrekking tot het subsidiëren van zwemles aan kinderen, na het afschaffen van het schoolzwemmen.

1

DGG Betoog: De noodzaak van compacte en goed leesbare beleidsdocumenten. Geachte leden van de gemeenteraad, college en inwoners, Wij danken het college en ambtelijke organisatie voor het opstellen van de meerjaren programmabegroting 2025-2028. Over het algemeen steunen we het beleid van het college echter we hebben een aantal punten die voor verbetering vatbaar zijn. Het gaat om onze inwoners en zij moeten kunnen begrijpen welke keuzes we maken en welk beleid we kiezen. Consistentie, heldere stukken en duidelijke communicatie naar onze inwoners zijn daarvoor van ultiem belang. In het licht van de gepresenteerde strategie en begroting willen wij als DGG onze bezorgdheid uiten over de manier waarop deze documenten zijn vormgegeven. De intentie om een leesbaar, compact en gefocust werkdocument op te stellen, is wederom niet gerealiseerd. Dit roept de vraag op of we, als gemeente, met deze documenten wel de juiste koers hebben gekozen en of onze doelstellingen wel helder geformuleerd en bereikbaar zijn. Een goed beleid is als een drie-trapsraket: visie, strategie en een begroting met doelstellingen. De huidige strategie en begroting lijken echter niet in deze lijn te zijn opgesteld. De doelstellingen voor 2024-2027 zijn niet terug te vinden in de Meerjarenprogramma Begroting 2025-2028, wat de samenhang van het beleid in het gedrang brengt.

De term “inbedding” wordt regelmatig gebruikt, maar zonder concrete uitleg hoe deze inbedding concreet zal worden ervaren door onze inwoners. Bovendien verwijst de factor C-methode naar een cursus die buitenstaanders niet kennen, waardoor de communicatie rondom onze strategie en begroting niet eenvormig en verdacht vrijblijvend blijft. In deze begroting heeft het college een volgende stap gezet in de verdere concretisering van doelen. Dit maakt dat de door u genoemde doelen 2024-2027 niet direct herleidbaar zijn, maar vervat zijn in geactualiseerde doelen. Hierbij constateren we dat doelen zeker nog concreter gemaakt kunnen en moeten worden. Programma's en Doelstellingen Bij Programma 1, ‘Mens Centraal’, pleit de DGG ervoor om het onderwijs actief te betrekken bij het ontwikkelen van ideeën. Dit moet een prioriteit zijn vóór de implementatie, om de slagingskans van nieuwe initiatieven te vergroten. Allerlei initiatieven over het onderwijs uitstrooien zonder consensus heeft geen zin. Wij herkennen het belang om dit samen met het onderwijsveld te doen. Dit doen we tijdens het Lokaal Educatief Beraad. Ook voert de werkgroep Jeugd overleg met het onderwijs. In Programma 2 ‘Sterke Wijken’ zien we de noodzaak om mantelzorgers te ondersteunen. Dit is een essentiële groep die eenvoudigweg niet uit het oog mag worden verloren.

Ook op het gebied van sociale cohesie ontbeert de strategie duidelijke doelstellingen. Bijvoorbeeld in Braakhuizen-Noord lijkt het erop dat er maar op één plek, de Ontmoetingsruimte aan de Kettingstraat, iets gebeurt. Een breder plan is noodzakelijk om de sociale cohesie in deze wijk en andere wijken te bevorderen.

2

Verduidelijking van Doelen Bij de strategie voor Leefbare Groene Wijken moeten we ons realiseren dat meer groen ook betekent dat er meer onderhoud nodig is. De inwoners ervaren dat het straatbeeld minder wordt. Een heldere, beknopte richtlijn over wat wel en niet onderhouden wordt, en hoe dat wordt gecontroleerd, is essentieel. Goede communicatie naar de inwoners daarover is essentieel. De doelstellingen in de strategie Wonen kunnen een aanvulling gebruiken. We moeten duidelijk maken hoe het regionale beleid voor de ondersteuning van spoedzoekers meer verankerd gaat moeten worden of wellicht al is. Toekomstbestendig Geldrop-Mierlo Als we spreken over economische kracht, zouden we ons moeten richten op het uitbannen van overlast gevende bedrijven. Tevens maken wij ons zorgen over het doorschuiven van plannen we zien bijvoorbeeld dat het terrassenbeleid weer doorgeschoven lijkt te worden. Het beleidsdoel voor mobiliteit dient aangevuld te worden met de een plan voor langzaam verkeer voor de gehele gemeente en niet alleen in het centrum. Dit biedt nieuwe kansen voor betere bereikbaarheid en duurzaamheid voor de hele gemeente. Slotopmerking De DGG roept het college op om de strategie en begroting van 2026 aan te passen naar een compact, leesbaar document dat uitnodigt tot actieve deelname en betrokkenheid.

We kunnen een voorbeeld nemen aan andere gemeenten zoals bijvoorbeeld de gemeente Maasgouw. Dit laat ons zien dat het mogelijk is om een heldere visie, strategie en begroting met doelstellingen goed leesbaar vorm te geven en aan te bieden. We kunnen samen sterker staan en vertrouwen winnen bij onze inwoners door onze communicatie te verbeteren en de strategie en begroting op een toegankelijke wijze te presenteren. Net zoals voor 2024 maken we ook in 2025 een zogenaamde Begroting ‘In Een Oogopslag’. Laten we de stap wagen naar duidelijkheid en samenhang in onze visie en strategische plannen, zodat we samen kunnen bouwen aan een toekomstbestendig Geldrop-Mierlo.

3

CDA “Het CDA Geldrop-Mierlo staat voor een sterk en vitaal GeldropMierlo” Algemene beschouwing CDA Geldrop-Mierlo Begroting 2025-2028 Voorzitter, Om te beginnen willen wij als CDA fractie dank uitspreken en onze complimenten geven aan het college en ambtenaren voor het werk aan deze begroting. De derde begroting van deze bestuursperiode. We werken deze bestuursperiode vanuit een doelstellingenakkoord; meer vanuit inhoud, beleid en capaciteit. Daaruit volgen de euro’s. Wij zijn en blijven als CDA blij met deze werkwijze, die ons de mogelijkheid geeft om veel meer te sturen vanuit de voortgang op de door ons allen geformuleerde doelstellingen. We zien deze doelstellingen nadrukkelijk terugkomen met een duidelijke en meetbare agenda, werkend vanuit het heden met een meerjarige planning. We hebben vorige maand in de raad al gesproken over ombuigingsvoorstellen, aan de hand van een notitie. De door het college en de organisatie uitgevoerde exercitie op dit gebied hebben wij als zeer nuttig ervaren en ook het gesprek hierover in de raad heeft inzichten gegeven in de keuzes die we als raad hebben. De ombuigingen zijn voor ons voor de korte termijn acceptabel, daar hebben we al een toelichting op gegeven. Het college kiest voor een gebalanceerde aanpak. Precies die aanpak waar wij ook voor de zomer voor hebben gepleit.

De leidraad voor het CDA is heel helder: We willen een vitale gemeenschap zijn en blijven, waarin mensen aandacht hebben voor elkaar. In wijken en buurten waar het goed wonen is. Daar hoort voor ons bij: steun voor het geweldige verenigingsleven in onze gemeente. Daar hoort voor ons bij: goede, passende zorg en goede voorzieningen voor onderwijs. De hoofdthema’s zijn daarom voor ons onveranderd: 1. Het op orde houden van de financiën 2. Het behoud van het sociale gezicht van onze gemeente (zorg, armoedebeleid, ondersteuning van verenigingen & inclusieve samenleving) 3. Een innovatief woningbouwplan voor alle doelgroepen 4. Aandacht voor de leefbaarheid in wijken en buurten; en 5. Dienstverlening / dienstbare overheid voor inwoners, ondernemers en organisaties Thema 1: Financiën Als CDA hebben we behoefte aan een meer fundamentele cq principiële discussie over ons gemeentelijke belastingstelsel in het licht van de financiële situatie van de komende jaren. Het gaat ons daarbij bijvoorbeeld om de verschuiving in de lokale lastendruk op groepen inwoners, als gevolg van de sterk gestegen kosten voor afval. We borduren voort op in het verleden gemaakte keuzes, bijvoorbeeld over het wel/niet gesloten houden van bepaalde 4

exploitaties. Nadrukkelijk willen wij niet twee voor 12 grote wijzigingen doorvoeren, maar zou dit een gesprek moeten zijn wat we met elkaar voeren nog vóór de kadernota 2025. Het college merkt de bredere behoefte vanuit de gemeenteraad om met elkaar in gesprek te zijn over de lastendruk vanuit de gemeente. Wij constateren dat het hierbij gaat om een gesprek in de volle breedte over alle gemeentelijke heffingen. Het college ondersteunt het initiatief om hierover met elkaar in gesprek te gaan buiten het proces van begroting of jaarrekening. Het college stelt voor om dit gesprek in Q1 van 2025 te voeren, zodat eventuele voorstellen kunnen worden betrokken bij de volgende kadernota/ begroting. De gewenste input/agenda daarvoor wordt samen met de raad vormgegeven. Thema 2: Het behoud van het sociale gezicht van onze gemeente (zorg, armoedebeleid, ondersteuning van verenigingen & inclusieve samenleving) We zijn er trots op dat we in een gemeente wonen met een zeer sociaal gezicht, met goede zorg, en regelingen en ondersteuning voor minima, al dan niet met hulp van partners zoals Voedselbank en Leergeld. We hebben goede voorzieningen, cultureel aanbod in zowel Geldrop als Mierlo en een rijk verenigingsleven. Zaken die wat het CDA betreft altijd behouden moeten blijven, omdat dit de bouwstenen zijn van een verbindende samenleving.

We hebben vragen gesteld over subsidies aan maatschappelijke organisaties voor 2025. Met name omdat we zeker willen zijn dat we voldoende budget blijven vrijmaken hiervoor. Als CDA willen we daarnaast ook ruimte houden om nieuwe kleinschalige initiatieven te steunen vanuit de gemeente. Voor wat betreft de zorg (met name Jeugdzorg en de WMO) geldt dat de financiële budgetten onder druk staan. Ondanks én dankzij de financiële grillen van onze rijksoverheid, moeten wij blijven streven naar een beheersbaar financieel model, waarbij we iedere dag kort op de bal spelen. We blijven benadrukken dat we het vertrouwen houden in ons CMD, de medewerkers van het Plusteam, Senzer en de andere ketenpartners om het beleid verder door te ontwikkelen, met behoud van hoge kwaliteit. We vinden het als CDA belangrijk om met name in te blijven zetten op preventie. Vandaar ook onze steun richting vrijwilligers en mantelzorgers. Als er een beroep wordt gedaan op voorzieningen dan is de nood hoog en moeten wachtlijsten voorkomen worden. Thema 3: Een innovatief woningbouwplan voor alle doelgroepen Het CDA is blij dat de planvorming rondom woningbouw aan het versnellen is. De ontwikkelingen Bezorgershof, Bleekvelden, Luchen/Oudven en Centrum West zijn hoopvol. Ook met het Postkantoor kunnen we nu aan de gang. Stappen zijn gezet en lijken ook steeds sneller gezet te worden.

Het CDA mist nog wel de eerste concrete tekenen van vernieuwing. Vernieuwing in de aanpak; het CDA ziet graag plannen waarbij duidelijk meer aan de markt (dat is inclusief woningcorporaties) is overgelaten. Maar ook vernieuwing van woonconcepten. Beleid met betrekking tot wonen en zorg is in 2023 al vastgesteld en het CDA hoopt zeer dat nog in deze collegeperiode de eerste plannen aan de raad worden voorgelegd. Zowel inwoners van Geldrop als Mierlo vinden dit belangrijk. We snappen dat de

5

capaciteit beperkt is en hier zou het CDA nog graag bereid zijn om een eventueel verzoek in het kader van de begroting/begrotingswijziging welwillend te steunen. Thema 4: Aandacht voor de leefbaarheid in wijken en buurten Sterke en inclusieve wijken zijn de toekomst om gezondheid en welzijn vorm te geven. Wij ondersteunen inwonersinitiatieven die de leefbaarheid verbeteren. Bijvoorbeeld mensen die meer verbondenheid in hun wijk willen creëren, nieuwkomers helpen met integreren in de dorpssamenleving, mensen met een beperking en ouderen meer betrekken in de samenleving, een ontmoetingsplek voor jongeren van de grond willen krijgen. Zo uiteenlopend kunnen inwonerinitiatieven zijn. Als CDA zijn we blij dat we blijven inzetten op bijvoorbeeld de gebiedsregisseurs, op wijkontwikkeling en de buurtsportcoaches. We moeten als gemeente dicht bij onze inwoners blijven. Een meer praktisch voorbeeld waarmee leefbaarheid in wijken en buurten wordt verbeterd is de tweede ontsluiting van Luchen; een veelgehoorde wens vanuit inwoners van de wijk. Op dit moment is nog geen krediet opgenomen in de begroting maar we zijn blij met het principiële besluit om deze ontsluiting te realiseren. Daarmee geven we ook gehoor aan onze inwoners. Wat ons betreft mag er nog wat meer aandacht komen voor een aantal thema’s.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan kwetsbare groepen; mensen die tussen wal en schip vallen; daar zijn helaas ook in Geldrop-Mierlo teveel voorbeelden van. Wat is ons beleid als gemeente? In onze gemeente draait het project Hulp op Maat om preventie en vroegtijdig signalering van inwoners bij financiële zorgen, om zo te voorkomen dat zij tussen wal en schip vallen. Dit project, dat loopt tot eind 2025, is een belangrijk preventie-instrument dat kwetsbare inwoners tijdig bereikt en ondersteunt. Onze klantadviseurs Inkomen zijn het gezicht van Hulp op Maat en zijn specialisten in het bespreekbaar maken van geldzorgen en vroegtijdig signaleren. Om een integrale benadering van geldzorgen te bevorderen, betrekken wij collega’s van diverse afdelingen, zoals zorg, jeugd, en inkomen door het geven van presentaties over Hulp op Maat. Dit zorgt voor meer bewustwording waardoor zij signalen van geldzorgen bij inwoners kunnen herkennen en effectief door kunnen verwijzen naar het juiste hulpaanbod. Onze mediacampagne dient daarnaast als effectief middel om inwoners te informeren over de beschikbare hulp en om geldzorgen bespreekbaar te maken. Onze maatschappelijke partners spelen een belangrijke rol in preventie en het vroeg signaleren en van inwoners met geldzorgen. Om hen hierbij te ondersteunen, hebben wij een toolkit voor netwerkpartners ontwikkeld.

Deze toolkit bevat concrete handvatten, praktische materialen en communicatieadviezen die onze partners helpen geldzorgen op een laagdrempelige en effectieve manier te bespreken. In de begroting van 2025 zijn de nodige middelen opgenomen voor de personeelsformatie, maar ook voor de verdere ontwikkeling en uitvoering van activiteiten rondom vroegsignalering en preventie. Na 2025 is er echter nog geen duidelijkheid over beschikbare financiële middelen en het voortzetten van Hulp op Maat. Naast Hulp op Maat heeft de

6

gemeente een breed regulier aanbod aan preventieve voorzieningen, zoals gemeentelijke minimaregelingen, die ervoor zorgen dat inwoners kunnen blijven meedoen. Als kartrekker van het Armoedeplatform Geldrop-Mierlo brengen wij daarnaast diverse maatschappelijke organisaties samen en ondersteunen wij hen in het opzoeken van actieve samenwerking en aansluiting op elkaars initiatieven in het voorliggende veld. Een goed voorbeeld hiervan is de Financiële Werkplaats (onderdeel van Onze Wegwijzer), een initiatief dat voortkomt uit het Armoedeplatform en praktische ondersteuning biedt aan inwoners met vragen over financiën. De integrale aandacht voor kwetsbare groepen is ook te vinden in het loket OnzeWegwijzer. Een ander onderwerp betreft buitensport en -speelvoorzieningen voor jong en oud. Daar hebben wij vorig jaar een voorstel op ingediend en zijn benieuwd naar de voortgang op dit thema. Naar aanleiding van het ingediende amendement van 9 november 2023 "onderzoek twee extra buitensportfaciliteiten" is in 2024 een grondig onderzoek uitgevoerd naar de ruimtelijke mogelijkheden in Geldrop en Mierlo voor het toevoegen van buitensportfaciliteiten. Daarnaast zijn er diverse mogelijke ruimtelijke invullingen van deze locaties onderzocht.

Inmiddels is het eindrapport van het onderzoek, naar de noodzaak, wensen en mogelijkheden voor de realisatie van een tweetal nieuwe wijkoverstijgende buitensportfaciliteiten, met concrete aanbevelingen opgeleverd. Dit rapport zal voor een reactie worden voorgelegd aan de diverse adviesraden (waaronder Sportraad en Jongerenraad). Voor het einde van dit jaar zal het rapport ter kennisgeving aan de gemeenteraad worden aangeboden, vergezeld door een raadsinformatiebrief waarbij de reactie van de adviesraden als bijlage wordt opgenomen. Ook hebben we vorig jaar nadrukkelijk aandacht gevraagd voor het creëren van draagvlak onder inwoners. Participatie en communicatie zijn daarbij sleutelwoorden. In dat kader vragen we vooral extra aandacht voor de plannen voor de pilot gasloos maken van de Coevering en Kerkakkers. Er is terecht veel onzekerheid bij direct betrokkenen als CDA vinden we dat we inwoners zo snel mogelijk duidelijkheid moeten geven over dit project. Want anders zal het draagvlak voor een dergelijk project zeker afnemen. Thema 5: Dienstverlening Eerdere jaren hebben we bij de behandeling van de Kadernota en de begroting opmerkingen gemaakt over signalen van inwoners, ondernemers, verenigingen en andere belanghebbenden die te maken hebben met de bereikbaarheid en betrouwbaarheid van de gemeente.

We zijn positief over de wijze waarop we het afgelopen jaar zijn geïnformeerd over ontwikkelingen in de gemeentelijke organisatie en de manier waarop signalen vanuit de buitenwereld worden opgevolgd. We blijven erop hameren dat we zuinig moeten zijn op onze mensen in de gemeentelijke organisatie, dat is ons echte kapitaal. Omdat we zowel een organisatieverandering als een cultuurverandering doorvoeren blijft dit wat ons betreft een blijvend een aandachtspunt. Voorzitter, wij hebben op dit moment nog geen concrete wijzigingsvoorstellen op de begroting in gedachten. We maken nog wel van de gelegenheid gebruik om te informeren 7

naar de status rondom de plannen van de voormalige Johannesschool in Mierlo. Nog altijd zijn benieuwd naar concrete plannen, waarbij onze voorkeur absoluut (en die van inwoners) uitgaat naar het toevoegen van woningen op die locatie. Dit onderwerp raakt de begroting ook niet, maar wilden we niet onbesproken laten. Voorzitter, we kijken uit naar de verdere behandeling van de begroting. Dank voor uw aandacht. Namens het team van het CDA Geldrop-Mierlo, Mark van Schaijk Irene Neele-Janssen Paul Font Freide Irene van Hooff Thijn Coolen Petra de Ruiter

8

DPM Financiële beschouwing MPB 2025-2028. Voorzitter, ná de Algemene Beschouwingen in juni (De Kadernota) en op 10 september (beeldvormende ombuigingsopties) geven we nu een (derde) Financiële beschouwing op de Meerjarenprogrammabegroting 2025-2028. Voorzitter, allereerst dank aan het college en onze ambtelijke medewerkers voor de inspanningen die zijn verricht om te komen tot de voorliggende MPB. Binnen onze fractie is het in zijn algemeenheid nog steeds zo dat de Gemeentelijke begroting een moeilijk te doorgronden en te begrijpen boekwerk is. De roep om een populaire versie wordt dan ook steeds groter. Net zoals voor 2024 maken we ook in 2025 een zogenaamde Begroting ‘In Een Oogopslag’. Wij denken dan ook dat hiervoor mogelijkheden bestaan omdat misschien wel 80 procent van de totale begroting door ons als raad toch niet beïnvloedbaar is. Bij de Beschouwingen op 10 september hebben wij met name aandacht gevraagd voor het voorlopig niet afschaffen van de bladkorven en voor het verantwoord beteugelen van de kosten van het Sociaal Domein. Wij zijn blij met de toezegging van het College dat de bladkorven in 2025 nog niet worden afgeschaft en dat er eerst een onderzoek komt naar alternatieve oplossingen.

Wij kunnen ons vinden in de alternatieven die door het college zijn voorgedragen zoals het bevriezen in 2025 van de vermakelijkheidsbelasting, de extra verhoging van de toeristenbelasting, en het beëindigen van de VNG International bijdrage van 40k. Ook de aangekondigde maatregelen op het Sociaal Domein mogen rekenen op onze steun. Met deze maatregelen zijn we nog steeds in staat om hoogwaardige zorg te bieden en hoeven we niet te snijden in ons voorzieningenniveau. We hebben begrepen dat er nu ook op regionaal niveau overleg is tussen de wethouders SD, dat helpt ons wellicht ook om beter inzicht te verkrijgen en te ontdekken waar wij nu vooral in verschillen ten opzichte van andere gemeenten. Voorzitter, zoals reeds aangegeven op 10 september kunnen wij ons vinden in het sluitend maken voor het boekjaar 2025 maar we mogen de ogen niet sluiten voor de jaren daarna. Alhoewel een aantal ombuigingsvoorstellen van structurele aard zijn, die dus ook door werken in de volgende jaren van de MPB, staan we ook voor de komende jaren nog steeds voor een stevige financiële uitdaging. Voorzitter, de laatste jaren zijn wij als fractie regelmatig benaderd door bewoners van de Marktstraat in Mierlo. Zij noemen de straat onveilig in verband met te hoge snelheden, het parkeren op de straat en de slechte staat van deze weg.

Wij hebben hierover Artikel 36 vragen gesteld en uit de beantwoording bleek dat de herinrichting van de Marktstraat zou worden opgenomen in de Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027, inclusief het realiseren van een 30 kilometer straat. Dat is ook gebeurd en dit hebben we ook gecommuniceerd met de betreffende bewoners die daar uiteraard blij mee waren. Tot onze verbazing kwam deze niet meer voor in de huidige MPB. Op onze technische vraag hierover hebben we het 9

antwoord gekregen dat dit in de komende meerjarenbegroting weer wordt opgenomen met een nog nader te bepalen uitvoeringsjaar. Voorzitter, we betreuren dit enorm. Dit geschuif is niet transparant en draagt ook niet bij aan een betrouwbare overheid. Wij verzoeken het college om te bezien of dit niet conform het oorspronkelijke plan uitgevoerd kan worden. Het college herkent zich niet in de door u genoemde termen als ‘dit geschuif is niet transparant en draagt ook niet bij aan een betrouwbare overheid’. In de begroting 2024 is een voorbereidingskrediet opgenomen en toegekend. De voorbereiding wordt nu ter hand genomen. Wij verwachten dat het Voorlopig Ontwerp in de 1e helft van 2025 door het college wordt vrijgegeven. Hiermee werken wij nog steeds binnen hetgeen was opgenomen in de begroting 2024. Tevens vragen wij uw aandacht voor de inrichting van de Broekstraat. Nu, tijdens de afsluiting van de brug op de Geldropseweg, is gebleken dat de Broekstraat zich niet leent voor een 60 KM weg. De weg is te smal en met name door het vele langzame verkeer bestaat een onveilige situatie. Wij vragen het college om te onderzoeken of de Broekstraat in de toekomst (na het sluiten van het Helmondse deel) ingericht kan worden als een fietsstraat en kan worden aangesloten op de bestaande fietsstraat naar Nuenen. Dit zullen wij nader bezien.

Voorzitter, wij hebben het memo over de belastingdruk doorgenomen en er staan een aantal (nieuwe) uitgangspunten over (her)verdeling van lasten in die, wat DPM betreft, de moeite waard zijn om over te discussiëren. Wij denken dat nieuwe technieken voor afvalscheiding nog wel langere tijd nodig hebben om in te voeren en ook het kostenplaatje wat daarbij hoort. Over de haalbaarheid van de andere besparingsmogelijkheden op afval hebben wij aangegeven dat de inzameling van luiers bij kinderdagverblijven een relatief dure oplossing is. Hiermee is 90.000 euro aan kosten gemoeid zonder dat er daadwerkelijk wordt gerecycled. De vraag is of we dit moeten blijven financieren via de gemeente of dat dit aangemerkt kan worden als bedrijfsafval. We zijn dan ook blij met het antwoord van het College dat dit wordt onderzocht in samenwerking met Cure. Op 10 september gaf de fractie van het CDA aan om komend jaar eens goed te kijken naar de lastenverdeling over de diverse doelgroepen binnen onze gemeente. Wij sluiten ons hier van harte bij aan. DPM vindt het beter om nu geen wijzigingen in de lastenverdeling meer door te voeren voor 2025 omdat we daar als raad meer tijd voor nodig hebben. Wij nemen derhalve de memo voor kennisgeving aan. Voorzitter, op basis van de actuele leerlingenprognoses wordt onzes inziens aangetoond dat zeker tot 2030 de school in Luchen erg vol zit.

Wij zijn het met het college eens dat verlenging van de huidige noodlokalen voor de komende jaren gewenst is. Wij verzoeken het college om dit op korte termijn te onderzoeken en de raad op de hoogte te stellen van de mogelijkheden.

10

Voorzitter, zoals reeds aangegeven in de bespreking op 10 september is DPM géén voorstander van het invoeren van betaald parkeren in de Coevering en in Mierlo. In onze ogen is hier geen noodzaak toe. Er is geen parkeerdruk, er is geen sprake van een verblijfsgebied zoals in Geldrop centrum maar van een winkelgebied en alle Distributie Planologische Onderzoeken tonen aan dat het gratis parkeren de kracht is van deze centra. Voorzitter, alhoewel wij positief gestemd zijn over deze MPB, realiseren wij ons maar al te goed dat de komende jaren een zwaar beroep op ons allen gedaan wordt om alles in goede banen te leiden. DPM heeft er vertrouwen in dat we dit gezamenlijk met college en raad op een constructieve wijze vorm zullen gaan geven. Ik dank u voor uw aandacht.

11

PvdA Geldrop Mierlo: Een sociale gemeente Als Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo hebben we vaak gewaarschuwd om rekening te houden met het ravijnjaar. Daar is niet naar geluisterd. Dat het ravijn een jaar eerder lijkt te komen, heeft te maken dat de rijksoverheid een aantal bezuinigingen eerder heeft laten ingaan, zodat de diepte in 2026 iets minder is. Wij begrijpen dat veel gemeentes moeten bezuinigen, maar als gemeente Geldrop-Mierlo hadden we hier al veel eerder rekening mee moeten houden. Met de regelmaat hoor ik raadsleden zeggen dat ze blij zijn dat we ondanks de bezuinigingen nog een sociale gemeente zijn. Maar is dit wel zo?  Alleenstaanden betalen de meeste afvalheffing, terwijl zij het minste afval produceren. Is dit sociaal?  Een kind dat zwemles wil nemen, maar haar ouders kunnen het niet betalen omdat ze iets meer verdienen dan 120% van het bijstandsniveau, daarom kan dit kind geen zwemles krijgen. Is dit sociaal? In Eindhoven geldt een inkomensgrens van 140% voor zwemles. Dat geld trouwens voor alle bijstand die Eindhoven via stichting leergeld verleend, dus ook school en sport bijdrage.  De gemeente Geldrop-Mierlo geeft bijzondere bijstand aan inkomens die beneden de 120% van het bijstandsniveau zitten. Onze omliggende gemeenten houden een ruimere norm aan. Is dit sociaal?  Vorige week was ik bij Bea, op de koffie.

Een alleenwonende vrouw leeft al jaren alleen van haar AOW. Maar Bea redt het wel en heeft op haar energierekening na, niet zulke hoge woonlasten. Maar de aanslag gemeentelijke belastingen ligt haar elk jaar zwaar op de maag. Ik vertel haar, maar daar kan je toch kwijtschelding voor aanvragen? Samen vullen we de aanvraag in, maar bij de vraag over spaargeld, gaat het fout. Ze heeft € 4.800 op haar spaarrekening staan, teveel dus. Zegt ze zachtjes tegen mij “maar dat is voor mijn crematie”. Is dit sociaal? Armoede komt in veel gezinnen voor, we hebben voldoende regelingen om de armoede te verzachten, maar de potjes blijven nog teveel gevuld. Komt het omdat ze onvoldoende bekend zijn? Of leggen we de drempels te hoog? En als je niet weet welke regelingen er zijn, dan zijn deze ook niet te vinden. De Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo denkt nog altijd dat werken de beste uitweg is om uit de armoede te komen. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt moeten we meer begeleiden en stimuleren, dit kost geld, maar het zal zich snel terugverdienen. Daarom moet er haast worden gemaakt met het verbinden van de arbeidsmarktregio’s Helmond-De Peel en Eindhoven.

Hoeveel medewerkers, met een afstand tot de arbeidsmarkt, hebben we als gemeente zelf in dienst ? En voldoet onze gemeente wel aan De quotumregeling, als het gaat om medewerkers met een arbeidsbeperking? graag een antwoord op deze vragen. De gemeente maakt gebruik van werkbedrijven als het gaat om inzet van mensen met een afstand van de arbeidsmarkt. Voorbeelden hiervan zijn dat het schoonmaakonderhoud voor het gemeentehuis wordt uitgevoerd door mensen van Ergon. Ook het groenonderhoud wordt uitgevoerd door Senzer en Ergon. 12

Blijft ondanks alle stimuleringen het inkomen nog te laag om een gezin van te onderhouden, wees dan creatief, ga uit van vertrouwen, en weet dat elke euro die we in een opgroeiend kind stoppen, zich later dubbel en dwars terugverdiend. Dat is Sociaal. Onze gemeente vergrijst harder dan onze omliggende gemeenten, dat betekent dat we meer zorguitgaven zullen gaan krijgen. Hier anticipeert de gemeente nu al op. We bieden onze burgers hulp aan met cursussen, bijeenkomsten, het kort geleden opgezette vrijwilligers initiatief “het Geheugenhuis” is daar een mooi voorbeeld van Dat is sociaal. Maar geven we aan al deze initiatieven, vaak georganiseerd door vrijwilligers, voldoende middelen, geld en faciliteiten? Ja, college, raadsleden u zult denken hij begint weer over mantelzorg. Waarderen we onze mantelzorgers wel voldoende.? Geldrop-Mierlo heeft geen echt mantelzorgbeleid. Volgens de gegevens van het CBS heeft Geldrop -Mierlo 11.921 mantelzorgers waarvan 1.953 personen fulltime mantelzorg verlenen van ‘s morgens vroeg tot ‘s avonds en ’s nachts. Zelfs 1.085 mantelzorgers zijn zwaar overbelast. Deze mantelzorgers verlenen gezamenlijk meer dan 3,7 miljoen uren zorg. Als we al deze zorg uitbesteden aan professioneels dan praten we over een bedrag van meer dat deze hele begroting waar we nu over praten.

Dat is reden dat Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo het zo vaak over mantelzorgers heeft. Van de rijksoverheid krijgen we meer dan € 400.000 om deze mantelzorgers te ondersteunen en te waarderen, waar blijft dat geld? Vraag aan verantwoordelijk wethouder Zorg; heeft u dat wel eens gevraagd aan de wethouder van Financiën? Het is ons niet duidelijk op welke € 400.000 wordt gedoeld. Mogelijk wordt hierbij gedoeld op de specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 waarin ook geoormerkte middelen beschikbaar zijn voor het thema mantelzorg. In 2024 ontvangt de gemeente € 23.927,40 voor dit thema. Een vergelijkbaar bedrag ontvangt de gemeente ook voor het jaar 2025 en het jaar 2026. De financiering vanaf 2027 is onzeker en hangt af van de plannen van het nieuwe kabinet.

De middelen voor 2024 zijn, in combinatie met het door de gemeenteraad in 2024 begrote budget voor mantelzorg van € 39.065, onder andere ingezet voor de collectieve mantelzorgondersteuning- en waardering door de LEVgroep (waaronder het steunpunt mantelzorg, mantelzorgcafé's, nieuwsbrieven, mantelzorgwaardering, specifieke aandacht voor jonge mantelzorgers, etc.) en voor workshops door stichting Het Momentum (waaronder het verzorgen van voorlichting en opleiding van mantelzorgers, vrijwilligers en zorgmedewerkers die te maken hebben met mensen met dementie). Daarnaast is er nog steeds de individuele mantelzorgondersteuning door ons CMD en kunnen vrijwilligersinitiatieven financieel geholpen worden door het aanvragen van een eenmalige subsidie bij de gemeente. Wethouder van Financiën zei tegen het Eindhovens Dagblad dat Geldrop-Mierlo met wat minder jongeren in de opvangbegeleiding kon, zo zouden we meer kunnen bezuinigen. Gelooft de wethouder dat nu echt zelf? In de begroting is uitgegaan van het te verwachten aantal kinderen dat gebruik maakt van opvangbegeleiding. Hierbij is sprake van een reële planning. Het is geenszins een bezuinigingsdoelstelling.

13

College uw eigen adviesorgaan, de WMO Raad, maakt gehakt van deze begroting als het gaat om de bezuinigingen in het sociale domein. Deze gaan ten kosten van de kwaliteit, de preventie, de toegang tot de zorg, aldus uw eigen adviesraad. College luister eens wat meer naar deze adviezen. In de raadsbijeenkomst over de bezuinigingsombuigingen heeft de Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo al aangegeven niet te willen bezuinigen op het sociale domein. Parkeertarieven centra Geldrop en Mierlo zijn niet eerlijk verdeeld. Als Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo hebben wij dit ook aangegeven bij de bezuinigingsvoorstellen, het principe van gelijke monniken, gelijke kappen. Maar als de coalitie wil dat alleen Geldrop verhoogd betaald parkeren heeft, moet de coalitie dit maar uitleggen aan de ondernemers in Geldrop. De Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo maakt zich zorgen over de reorganisatie van de Dienst Dommelvallei en over de extra kosten die niet zijn ingeboekt. De beheersbaarheid van de kosten is niet terug te vinden. De Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo staat achter de wijkprogramma’s en vindt het een goed idee dat er een dependance van de Bib in de brede school Coevering komt. De Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo is voorstander van de aanschaf van een veegmachine en bemensing vanuit Participatie. Maar dan wel een elektrische veegmachine dus geen diesel.

Wij kondigen hierover een motie aan. De Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo zou hier nu ook nog veel opmerkingen willen en kunnen maken over het uitstelgedrag van ons college, als het gaat om het temporiseren van onze klimaat-, milieu- en duurzaamheidsdoelen. Omdat ik, gezien mijn beschikbare tijd, moet afronden, laat ik deze onderwerpen over aan onze vrienden van GroenLinks. De Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo zal blij zijn met hun inbreng en zal deze dan ook steunen. Tot slot. Enkele maanden geleden stond ik hier en vroeg aan de coalitiepartijen of hun wethouder Financiën nog wel de juiste persoon was om ons uit de crisis te halen. De wethouder heeft in ieder geval een begroting gepresenteerd die door de Provincie goedgekeurd zal gaan worden, maar waarin de forse bezuinigingen op het Sociaal Domein zijn opgenomen. Maar is dat het juiste signaal? Nu vraag ik alle raadsleden om eens goed te overwegen of we onze gemeente met moties en amendementen niet iets socialer kunnen maken. De Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo stelt voor om twee begrotingen in te dienen. Een begroting zonder de baten en lasten van het Sociaal Domein en een begroting inclusief de baten en lasten van het Sociaal Domein. Twee begrotingen om inzichtelijk te maken waar de problemen zijn ontstaan (decentralisatie en te weinig middelen).

Paul Elsendoorn Partij van de Arbeid

14

GroenLinks Dank U voorzitter, Zoals net gezegd gaan wij op het gebied van groen wel een paar wijzigingen in de plannen voorstellen, maar eerst een paar algemene opmerkingen over de begroting die nu voorligt. Vorig jaar was er op de website een mooi overzicht te zien van de verschillende programma’s en de bijbehorende onderdelen uit de begroting, dit jaar is het slechts een groot taai document. Jammer dat niet ook de makkelijker toegankelijke versie gemaakt is dit jaar. Net zoals voor 2024 maken we ook in 2025 een zogenaamde Begroting ‘In Een Oogopslag’. Verder wil ik het even hebben over een uitzonderlijk advies dat de VNG gegeven heeft waar nog weinig over gepraat is in deze raad. Maak de begroting niet sluitend! En geef hiermee een signaal af dat gemeentes voor een onmogelijke opgave gesteld worden. En misschien moeten we ook ophouden met de term ravijnjaar, en het de valkuil gaan noemen. Want een ravijn roept een beeld op van een natuurlijk fenomeen dat door onstuitbare geologische processen ontstaat, iets wat er nu eenmaal is en waar je als wandelaar die erop stuit niks aan kan doen. Maar de financiële zorgen waar wij nu in zitten zijn een voorspelbaar gevolg van doelbewuste Haagse keuzes! Taken overhevelen naar de gemeentes en tegelijkertijd de wensdroom uitspreken dat deze dezelfde taken kunnen doen met minder geld, of te wel gewoon bezuinigen.

Ik zeg niet dat we moeten kiezen voor een niet sluitende begroting (zoals bijvoorbeeld Aalst-Waalre dat wel gedaan heeft) maar laten we ons er wel bewust van zijn van dat het ravijn dus eigenlijk een valkuil is en zoveel mogelijk het signaal blijven afgeven dat gemeentes deze valkuil worden ingeduwd door keuzes in de landelijke politiek. Het college heeft de afweging gemaakt om alles in het werk te stellen om tot een sluitende begroting te komen. Wij begrijpen het advies en de zorgen van de VNG. De uitdagingen om ook in de komende jaren een sluitende begroting te kunnen presesteren zijn erg groot. En dan nu naar een aantal meer concrete zaken in de begroting waar wij ook van plan zijn amendementen op in te dienen. En ook hier is het van belang welke woorden gebruikt worden, ik zal het woord ombuiging verder ook niet noemen maar het hardere, en ook duidelijkere woord bezuiniging gebruiken. Er wordt voorgesteld te bezuinigen door meer regie op indicaties binnen het sociaal domein en jeugdzorg te voeren. De opbrengst hiervan is niet echt groot en net als de WMOadviesraad binnen onze gemeente hebben wij sterke twijfels of de gemeente dit fatsoenlijk kan uitvoeren, en of de korte termijn bezuiniging op wat langere termijn niet juist hogere kosten met zich meebrengt. Dus deze bezuiniging gaat wat ons betreft niet door.

Vervolgens een punt wat gaat over bestaanszekerheid, het temporiseren van investeringen in het kader van het programma duurzaamheid wat betreft biodiversiteit en klimaatadaptatie. En nu zullen veel van u denken dat dit toch een groen punt is. Klopt, dat is het, maar het is ook een punt wat raakt aan de bestaanszekerheid want degenen die de grootste prijs betalen zijn degenen die het nu ook al moeilijk hebben. Inwoners die weinig ruimte in de portemonnee hebben kunnen moelijker hun huis aanpassen om beter om te kunnen gaan met steeds hetere dagen in de zomer, zij hebben de groene omgeving hierbij nodig. Zij hebben ook niet de mogelijkheid om hun woning beter te isoleren zodat de energiekosten in 15

de winter binnen de perken blijven; in het recente verleden waren er al talloze voorbeelden die in de winter permanent onder dekens en in dikke truien moesten doorbrengen. Ondersteun onze inwoners met isolatie en andere energiemaatregelen als ze dat nodig hebben. Of neem de de afname van biodiversiteit die onze voedselvoorziening kwetsbaar maakt, en stijgende voedselprijzen worden het hardste gevoeld door degenen die het al krap hebben. Wederom dus weer een voorbeeld waar zorgen voor het milieu om ons heen ook betekent dat we zorgen voor mensen die al moeite hebben om rond te komen. Een gezonde groene omgeving zorgt voor gezondere inwoners, en ook over stijgende gezondheidskosten is de laatste jaren al genoeg in het nieuws geweest dat de link tussen groen en bestaanszekerheid duidelijk is. Kortom zien wij temporiseringen op het groene gebied graag verdwijnen (mede omdat dit dus ook raakt aan de bestaanszekerheid) Uiteraard moet een en ander ook betaald worden, en daar stellen wij voor het parkeerbeleid meer gelijk te trekken tussen Geldrop en Mierlo en ook betaald parkeren in Mierlo in te voeren. En weliswaar geen populaire om voor te stellen kan er wat ons betreft ook gekeken worden naar een verhoging van de OZB om onze ambities te verwezenlijken. Verder zijn wij hier zeer benieuwd naar wat andere partijen hier aan mogelijkheden zien.

Voor ons zijn er dus een paar duidelijke concrete punten waarop wij graag gaan amenderen en hopelijk kunnen wij hierin samen met andere partijen optrekken. Tot zover onze beschouwing op de begroting 2025-2028

GroenLinks Geldrop-Mierlo

16

D66 Voorzitter, Deze algemene beschouwingen zien we als een vervolg op de raadsvergadering van 10-92024. Om eerlijk te zijn, onze fractie is teleurgesteld over de gang van zaken en de voorliggende stukken. Teleurgesteld omdat: -

De presentatie van de begroting 2025 op 9 oktober bevatte geen enkele financiële toelichting en is er ook geen toelichting gegeven op keuzes van het college op de financiële ombuigingsvoorstellen; - De antwoorden op de technische vragen waren kwalitatief slecht, waardoor het college zich genoodzaakt voelde om daarna nog met een toelichting te komen; - Er ligt nu een raadsvoorstel voor dat zeer gecompliceerd is en er opnieuw zaken gekoppeld worden die niets met de begroting 2025 te maken hebben, zoals de ingrijpende 8e begrotingswijziging 2024 (ombuigingsvoorstellen) en de verordening waterberging. Onze conclusie op de voorliggende stukken: chaotisch, niet consistent, dubbele teksten en soms tegengestelde teksten in de diverse begrotingsprogramma’s. Het college herkent zich niet in het geschetste beeld. Met de gemeenteraad hebben we in het voorjaar van 2024 procesafspraken gemaakt, hoe de gemeenteraad eerder te betrekken bij de keuzes die gemaakt moeten worden bij de begroting 2025-2028. De extra raadsvergadering van 10 september 2024 is hiervan een voorbeeld. U heeft ook aangegeven het belangrijk te vinden om de resultaten van de septembercirculaire onderdeel te laten uitmaken van de besluitvorming van de begroting 2025. Ook tijdige formele besluitvorming over 2024 heeft u als belangrijk onderwerp benoemd.

Met het voorliggende raadsvoorstel met de diverse beslispunten, wordt de gemeenteraad in staat gesteld, om daar waar nodig te komen tot gewijzigde besluitvorming. Naar aanleiding van het debat van de algemene beschouwingen, is voor de begrotingswijziging 2024 een separaat raadsvoorstel opgesteld. D66 maakt zich grote zorgen of de raad met de huidige werkwijze zijn kaderstellende en controlerende taak nog wel goed kan uitoefenen. Gisteravond is dat al aan de orde geweest. Wij vragen ons serieus af of de ingeslagen weg wel de juiste is. De nota’s over accommodaties en evenementen zijn zo algemeen van aard, dat je daar inhoudelijk nauwelijks mee oneens kunt zijn. Maar de daadwerkelijke keuzes met consequenties voor inwoners en instellingen komen pas in de volgende fase aan de orde, waar het college aan zet is voor de uitvoering. En juist die keuzes zijn voor ons als gemeenteraad belangrijk. Er is grote onduidelijkheid over de rol van de raad in die fase. Onze vraag aan met name de coalitie partijen: hoe kijken jullie hier tegen aan? En de vraag aan het college: wanneer komt er een evaluatie van deze werkwijze? Tijdens de raadsvergadering van 29 oktober 2024 heeft wethouder Van de Laar, namens het college aangegeven, dat we samen op weg zijn om te gaan werken vanuit de methodiek Visie – Strategie – Uitvoeringsplan (begroting) en daarnaast ook met notities met beleidskeuzes.

De beleidskeuzes (vastgesteld door de raad) zijn de basis voor de uitvoeringsplannen (verantwoordelijkheid van het college). Hierbij blijft het belangrijk om met elkaar in gesprek te blijven over de gewenste diepgang vanuit de gemeenteraad, om hun 17

kaderstellende rol goed te kunnen vervullen. Dit jaar zijn/worden er op een aantal onderwerpen beleidskeuzes aan de Raad voorgelegd. Voorgesteld wordt om in Q2 2025 een evaluatie te organiseren. Financiën algemeen D66 stelt zich op het standpunt dat noodzakelijke ombuigingen vooral moeten komen uit verlagen van de eigen kosten en niet door het verhogen van de lasten voor de inwoners. En hier vinden we de eerste tegenstrijdigheid in de begroting. Zie pag. 66 bij lokale heffingen: “uitgangspunt voor lastenstijging: De gemiddelde lasten voor de inwoner mogen niet meer toenemen dan de inflatiecorrectie.” De werkelijkheid is dat de OZB met meer dan 7% en de afvalstoffenheffing met 16,4% stijgt. En dan staat er op pag. 67 nog steeds dat we gekort worden op de algemene uitkering als we de OZB niet verhogen. Dit klopt niet, zoals de wethouder in de laatste commissie AZ heeft toegegeven. Verder is D66 van mening dat het college moet stoppen met het opnemen van stelposten n.a.v. de mei of septembercirculaire. Het is aan de gemeenteraad om te besluiten of er stelposten worden opgenomen. De algemene uitkering is immers vrij besteedbaar. Zo zijn er in de memo over de algemene uitkering 2025 stelposten opgenomen tot een bedrag van ongeveer € 700.000. Een toelichting in de memo “We verwachten dat hier in 2025 kosten tegenover staan…” vinden wij onvoldoende motivering.

We maken toch een begroting op basis van onze eigen plannen, de capaciteit die er is en de prioriteiten die we stellen. Dat is de essentie van onze gemeentelijke autonomie. Voor wat betreft de verwerking van mutaties uit de algemene uitkering hebben we een nieuwe methodiek vastgesteld. Kort na het verschijnen van de circulaire, informeren wij de gemeenteraad via een Raadsinformatiebrief over de mutaties. De financiële consequenties en keuzes worden opgenomen in een begrotingswijziging, die ter vaststelling door de gemeenteraad zal worden aangeboden in de volgende raadscyclus. Hiermee wordt beter voldaan aan het budgetrecht van de gemeenteraad. Belastingen We kondigen alvast 2 amendementen aan: -

-

Afvalstoffenheffing: verlaging van het vastrecht vanwege schrappen wekelijks inzameling PMD in enkele wijken en het niet meer gratis inleveren van luiers; Zolang we DIFTAR hanteren, huldigen we het principe de vervuiler betaalt, en moeten we goed gedrag belonen. Parkeerbelasting: onder het motto gelijke monniken, gelijke kappen ook invoering betaald parkeren in Mierlo. We willen minder auto’s in de centra van beide dorpen, omdat het beide centra volgens onze omgevingsvisie gezellige verblijfsgebieden moeten zijn. We willen geen auto’s meer op Molenplein. Vanwege de parkeerdruk wordt dit nu wel toegestaan.

Woningbouw Vorig jaar heeft de raad op initiatief van D66 en DGG unaniem een amendement aangenomen bij de behandeling van de strategie 2024-2027 en de kadernota. Er zou in januari 2024 een voorstel naar de raad komen om dit jaar 40 flexwoningen te bouwen. Hoe is 18

de praktijk? Geen voorstel, geen plan. Geen flexwoningen. Sterker nog: in de nieuwe strategie en in de begroting 2025 komt het woord flexwonen zelfs niet voor. Waarom heeft dit niet de prioriteit die de raad expliciet heeft uitgesproken? En waarom is het programma Wonen, de basis voor onze plannen op woningbouwgebied, nog steeds niet aan de raad voorgelegd? Na de start van het haalbaarheidsonderzoek in 2023, heeft het college drie locaties onderzocht. De resultaten van deze eerste onderzoeksfase zijn met de gemeenteraad gedeeld. Er is vervolgens ingezoomd op de resterende locatie (Goorsedijk), waarbij ook de buurt is betrokken. De resultaten van deze fase komen eind 2024 beschikbaar. Binnen de gemeente zijn overigens al meerdere locaties in gebruik voor tijdelijke woningen. Als het om nieuwe locaties gaat, dan stellen we wel vast dat permanente bouw gezien de kosten en inspanningen veelal de voorkeur geniet. Met betrekking tot het thema Wonen: de beleidskeuzes komen in november in de commissie Ruimte. Duurzaamheid Wat ons opviel: temporiseren op programma duurzaamheid. Dat temporiseren vinden we een goede keuze als het betekent dat er meer tempo komt. Maar niet vertragen, want van uitstel komt afstel. Verduurzaming is voor D66 een speerpunt van beleid. We kunnen niet instemmen met een voorstel om te bezuinigen zonder de consequenties te kennen. Andere manier van bekostiging.

Betekent niet verlagen van ambitities Mobiliteit We zien te weinig maatregelen om de fiets te promoten. Zo blijft het stallen van fietsen bij het station onveilig. Er worden nog steeds veel fietsen gestolen. Is het college bereid om hier maatregelen te nemen om diefstal van fietsen te voorkomen (bv. camera’s plaatsen)? Het college is bekend met het feit dat fietsendiefstal plaatsvindt op diverse plekken in het centrum en bij het station. Dit is onder de aandacht en mogelijkheden om diefstal te verminderen worden onderzocht, samen met de politie en de NS (voor het station). Dit zijn bijvoorbeeld campagnes om het veilig stallen van de fiets te promoten of het treffen van fysieke maatregelen om fietsdiefstal te voorkomen. Slot Gelijk met de begroting 2025 liggen ook de ombuigingsvoorstellen voor 2024 voor. Dat had veel eerder gemoeten. We verzoeken het college om voor de raadsvergadering van 11 november hier een apart raadsvoorstel van te maken, zodat we er apart over kunnen discussiëren en een besluit nemen. We hebben veel problemen met bezuinigen op het programma duurzaamheid (€ 300K) en aframen preventie maatregelen jeugd. We zijn het ook niet eens met het toevoegen van € 420K aan de reserve pensioenvoorziening wethouders. Dit zou een structurele besparing opleveren van € 70K per jaar. Dat geld is dus op over 6 jaar.

En dan? Of heeft het college informatie dat deze ex-wethouders en hun partners over 6 jaar zijn overleden? Kortom: gebruik geen incidenteel geld om structurele uitgaven te dekken.

19

Vanaf 2009 moeten de pensioenen van wethouders en ex-wethouders uit een voorziening worden betaald. De hoogte van de voorziening is afhankelijk van het aantal deelnemers, alsook de hoogte van de rente. Periodiek worden zogenaamde actuariële berekeningen gemaakt waarmee de benodigde hoogte van de voorziening kan worden vastgesteld. Tot op heden gebruikten we een tweetal methodieken als het gaat wethouders pensioenen. 1. Via de exploitatie: In 2009 waren toen ook ex-wethouders die al pensioen uitbetaald kregen. Deze uitbetaling liep gewoon via de exploitatie en voor deze groep hoefde dit niet aangepast te worden en dit hoefde dus niet via de voorziening te lopen en kon gewoon via de exploitatie blijven doorlopen. 2. Via de voorziening: Voor de groep wethouders vanaf 2009 is een voorziening gevormd. Welke jaarlijks wordt beoordeeld op toereikendheid. In het kader van de nieuwe pensioenwet is het de doelstelling, om alle wethouderpensioenen (inclusief de “oude groep”) over te dragen aan het ABP. Hierbij zal waardeoverdracht zijn van de voorziening naar het ABP. In dit kader is bezien, of het zinvol is om met ingang 2025, ook voor de “oude-groep, de betalingen via de voorziening te laten verlopen. Hierdoor ontstaat een eenduidige situatie.

De voorziening moet daarvoor (eenmalig) verhoogd worden en de maandelijkse uitbetaling zal dan ook voor deze “oude groep” via de voorziening plaatsvinden. De uitbetaling via de exploitatie vervalt daarmee en geeft daar dus vanaf 2025 een structureel voordeel. Dit is de methodiek die aansluit bij het advies van de accountant. De accountant kijkt jaarlijks bij de controle naar de stand van de voorziening.

20

VVD Algemene politieke beschouwingen: Wij Zijn Geldrop-Mierlo | VVD Eerst even voorstellen: een nieuwe politieke partij. Wij zijn: Wij Zijn Geldrop-Mierlo | VVD. Een nieuwe naam, een herkenbaar team en een vertrouwd geluid. Wij staan voor een liberaal en financieel degelijk beleid en op die manier hebben wij naar de begroting gekeken. Wij vinden de begroting dit jaar lastig te doorgronden. Heel veel tekst maar weinig uitleg over financiële verschillen ten opzichte van vorig jaar. We zien een strategie die erg hoog over is en waar je het niet mee oneens kunt zijn, met veel open deuren en doelstellingen. Wat kan de gemeente verwachten dat het college heeft bereikt bij het einde van deze periode? We zijn inmiddels al over de helft. En zoveel doelstellingen; waar zijn de keuzes die gemaakt moeten worden om focus aan te brengen? Vragen waar wij geen antwoord op lezen. Als we dan de begroting induiken, vallen ons een aantal dingen op. Ik benoem de belangrijkste: - Gemiste kans door voorgestelde bezuinigingen niet in te voeren - Lokale lastendruk: OZB en Afval - Grondbeleid - Parkeerbelasting - Bestuurlijke planning en verantwoordelijkheid van de gemeenteraad Daarnaast zullen wij bij de besluitvorming van de begroting in de raad komen met een motie om startersleningen af te schaffen vanwege het prijsopdrijvende effect. Die lichten we graag op 11 november nader toe. 1.

Gemiste kans door voorgestelde bezuinigingen niet in te voeren: op 10 september hebben wij onze inbreng gegeven op de door het college voorgestelde bezuinigingen. We zien dat lang niet alle voorstellen zijn opgenomen in de begroting en dat vinden we een gemiste kans. Immers is de begroting inmiddels wel sluitend, maar op het moment dat er ook maar één tegenvaller op ons pad komt, kan dat beeld weer veranderen. Wij zien de bezuinigingen ook als een kans om efficiënter te werken en durven keuzes te maken. Ieder jaar zien we dat er voorgenomen beleid bij komt, en maar zelden gaan er ook weer dingen van het bordje af. Dat zien we ook terug aan de snel stijgende omvang van het ambtenarenapparaat. Wat ons betreft voeren we de volgende bezuinigingen alsnog door: - Verminderen aantal wethouders naar 4, aangezien het college zelf al voorstelt dit per 2026 in te kunnen voeren dus waarom niet per 2025. - Vrij laten vallen van de reserve Toerisme en opheffen gesloten exploitatie: hierdoor kunnen deze baten direct ten goede komen aan voorzieningen waar zowel toeristen als inwoners direct van profiteren. Wij denken aan wegen, centrum, evenementen. We zullen hiervoor een amendement opstellen. Komende raadscyclus komen we met een initiatiefvoorstel om een pilot te starten voor toegang tot de jeugdzorg.

We zijn ervan overtuigd dat dit naast betere zorg van dichtbij, ook een bezuiniging oplevert op de lange termijn.

21

2. De Lokale lastendruk stijgt (p.66). Met name doordat de OZB stijgt met 4,1% bovenop de inflatiecorrectie van 3,3% (p.66) en doordat het vastrecht afval stijgt met 16,4%. Wij vinden het een gemiste kans dat we de discussie niet beter hebben kunnen voeren over de verdeling van de lasten. Er wordt altijd maar te gemakkelijk naar OZB stijging gegrepen als middel om de begroting te dekken. Terwijl je daarmee de lasten ongelijk verdeelt over de samenleving en ook mensen raakt waarbij het vermogen vooral in stenen zit zoals bijv. ouderen. Ook zij krijgen dan te maken met een lastenverzwaring. Wij zouden het eerlijker vinden om in plaats van de OZB te verhogen, te kijken hoe de begroting sluitend kan worden gemaakt op andere manieren. Als meer bezuinigingsvoorstellen waren doorgevoerd was een OZB stijging wellicht niet eens noodzakelijk. Maar, ik zal u ook geruststellen. Ondanks dat we het lastig vinden dat de OZB omhooggaat en dat het duidelijke verhaal hierover ontbreekt vanuit het college, begrijpen we dat er voorheen niet goed was begroot rondom de OZB. Vaak moest er worden bijgepast uit de algemene reserve omdat bezwaren werden gehonoreerd en nu wordt dat aan de voorkant ingecalculeerd. Omdat wij het belangrijk vinden dat de begroting sluitend is én dat we voorzienbaar begroten, zullen we hiermee instemmen.

Met de uitdrukkelijke wens dat dit een eenmalige verhoging is en dat we voordat de begroting volgend jaar voor ons ligt nu eens goed het gesprek aangaan hoe de lasten gelijkmatiger kunnen worden verdeeld. 3. Grondbeleid (p. 110). We vinden het goed om te zien dat er voortgang wordt gemaakt met de Centrumimpuls en we zijn tevreden met de verbetering van de informatievoorziening afgelopen jaar. Ook vinden we het belangrijk dat we niet alleen in Geldrop Centrum bouwen. We zien in de begroting verschillende projecten terug in andere gebieden en hopen dat deze zich de komende jaren verder uitbreiden, omdat het aantal gerealiseerde projecten nog te klein is. Daarbij willen we inzetten op een mix van woningen, met speciale aandacht voor starters en senioren om doorstroming te bevorderen. We hebben al vaker gepleit voor een faciliterende rol als gemeente zodat particuliere initiatieven zoveel als mogelijk worden ondersteund. Wat wij nog graag aan de begroting zouden toevoegen, is een oproep aan het college om minder sociale woningbouw in de gemeente toe te voegen om meer in de pas te gaan lopen met de regio. Meer sociale woningbouw en de bijbehorende instroom gaan ten koste van de aandacht en middelen die we graag bieden aan de huidige groep die ondersteuning nodig heeft. 4. De Parkeerbelasting vinden we een lastig punt.

Vergeleken met andere gemeenten in de regio buiten de steden kennen we een laag tarief. Dat dit tarief nu omhooggaat na jaren stilstand zullen wij na lang wikken en wegen dan ook steunen. Wel vinden we het belangrijk dat de baten hiervan ook terugvloeien naar Geldrop Centrum in de vorm van verbetering, uitbreiding parkeergelegenheid en evenementen. 5. Ten slotte de Bestuurlijke planning (p. 20) en verantwoordelijkheid van de gemeenteraad. Ook afgelopen jaar hebben we geconstateerd dat de gemeenteraad vaak voor een voldongen feit wordt geplaatst. En misschien wel steeds vaker. Behandelingen komen als mosterd na de maaltijd of er wordt geen ruimte geboden voor discussie. De raad is ook geen eigenaar van haar eigen planning terwijl ze dat wel zou moeten zijn. Initiatieven om de raad weer opnieuw in haar positie te zetten lijken in onze ogen telkens te mislukken. 22

De bestuurlijke planning blijkt telkens leidend en de politieke wil om dit te veranderen niet in meerderheid aanwezig. Wij roepen onze collega’s in de raad dan ook op om hier duidelijker stelling over in te nemen zodat we met elkaar deze praktijk kunnen wijzigen. De gemeenteraad dient in control te zijn waar het gaat om het vaststellen, controleren en budgetteren van beleid. Uiteindelijk willen we toch allemaal aan onze kiezers kunnen uitleggen welke besluiten worden genomen, waarom en op welk moment. Hopelijk kunnen we hier met elkaar komend jaar slagen maken zodat we kunnen constateren dat de situatie verbetert. Wij Zijn Geldrop-Mierlo | VVD

23

SAMEN Raadsbijdrage Strategische Begroting 2025-2028 voor SAMEN De meerjarenbegroting 2025-2028 van Geldrop-Mierlo komt op tafel in een periode waarin de gemeente voor aanzienlijke financiële uitdagingen staat. Als oppositiepartij SAMEN hebben wij de verantwoordelijkheid om kritisch te kijken naar de keuzes die in deze begroting worden gemaakt. Onze focus ligt daarbij op het beschermen van de belangen van de gewone man, kwetsbare groepen, betaalbare huisvesting en eerlijke toegang tot zorg. De huidige begroting mist op deze vlakken een structurele langetermijnvisie, en wij maken ons zorgen over de prioriteiten die het college stelt. Op het gebied van woningbouw constateren wij dat betaalbare huisvesting voor onze inwoners een ondergeschikte rol blijft spelen. Recent onderzoek van het Kadaster toont aan dat slechts 20% van de woningen in Geldrop-Mierlo betaalbaar is voor mensen met een modaal inkomen. Dit is in strijd met de beloftes die tijdens de laatste verkiezingscampagne zijn gedaan om betaalbare woningen een prominente plaats te geven. Ondanks herhaaldelijke oproepen van SAMEN zien we geen concrete inzet om bij nieuwe bouwprojecten substantieel meer betaalbare woningen te realiseren. Wij vinden dat minimaal 30% van de woningen in elke nieuwbouwontwikkeling betaalbaar moet zijn voor modale inkomens, om onze dorpen inclusief en leefbaar te houden.

Het woonwagenbeleid biedt een ander voorbeeld van deze gebrekkige prioriteitsstelling: ondanks het summiere behoefteonderzoek dat dit jaar is uitgevoerd, blijft het bij vage intenties zonder concrete stappen. In de plannen lijkt het er alweer op dat de termijn waarop stappen gezet worden ook echt niet overeenkomen met de termijn die de wethouder vorig jaar heeft toegezegd op ons amendement tijdens de begrotingsbehandeling vorig jaar. Wij dringen erop aan dat woonwagenbewoners en relevante organisaties direct worden betrokken in de besluitvorming om passende oplossingen te realiseren die aansluiten bij de werkelijke behoeften en dat er sneller stappen gezet gaan worden. Binnen het sociaal domein zien we bezuinigingsvoorstellen die niet aansluiten bij het beoogde beleid. De geplande bezuinigingen op preventief jeugdbeleid en de vermindering van externe begeleidingsplekken voor jongeren zijn zorgwekkend. Het terugbrengen van het aantal begeleidingsplekken van negen naar vijf betekent dat minder jongeren de hulp krijgen die ze nodig hebben, juist op een moment waarin de behoefte aan begeleiding toeneemt. Deze maatregel, samen met het verlagen van het preventieve jeugdbeleid met €50.000, is niet alleen kortzichtig, maar werkt ook contraproductief.

Het college spreekt in haar strategie over het belang van vroegsignalering, maar kiest hier juist voor besparingen die het tegenovergestelde bereiken. Wij pleiten daarom voor een overgangsperiode waarin middelen worden vrijgemaakt om deze kwetsbare groepen tijdig en effectief te ondersteunen. Dit voorkomt niet alleen dat problemen bij jongeren escaleren, maar zorgt ook voor beheersbare kosten op de lange termijn. Een van de schrijnendste keuzes in deze begroting betreft de zorg voor kinderen die intramurale zorg nodig hebben. Volgens de voorstellen zouden zes van de huidige 21 kinderen in onze gemeente deze zorg niet langer kunnen ontvangen. Dit besluit druist volledig in tegen de zorgplicht van de gemeente voor haar meest kwetsbare inwoners. SAMEN vindt het onaanvaardbaar dat kinderen met zware zorgbehoeften simpelweg buiten de begroting worden gehouden of doorverwezen zouden moeten worden naar andere gemeenten. Mensen zijn geen cijfers, en bezuinigingen mogen nooit ten koste gaan van kinderen die afhankelijk zijn van zorg. Wij roepen op tot het terugdraaien van deze maatregel en een structurele herziening van het zorgbudget om te waarborgen dat niemand zonder noodzakelijke hulp komt te zitten. 24