Rapportage 'Verkenning gebiedsontwikkeling Gijzenrooi', 19 oktober 2022.Pdf

Entree naar Natuurparel Gijzenrooi met parkeren

Ca. 15 parkeerplaatsen

A           

Vestiging van ecologische stadsboerderij Functionele boerderij Bouwvlak van ca. 1 ha Bedrijfswoning met kantoor Potstal voor runderen en schapen Ruimte voor stalling machines en werktuigen Sleufsilo´s voor voer dieren Kantine voor personeel, vrijwilligers, veearts etc. Erf met ontsluiting Tuin woonhuis (privé) Huiskavel grasland vee Gijzenrooi: Natuurbeheer, begrazing en verbouw voedsel en voedergewassen Parkeerplaatsen (functioneel bezoek boerderij)

1 ha 100 m2 1.000 m2 200 m2 200 m2 25 m2 Agrarisch verkeer 300 m2 10 ha 105 ha Ca. 5 parkeerplaatsen

B

Stadsboerderij

 

Boomgaard (fruit), moestuin (50 soorten groente, fruit, aardappelen) Mobiele kippenstalling, scharrelvarkens (beperkt want circulair)

        

Beleving ´natte natuurparel Gijzenrooi´ en ´boerderij´ op het erf Grote ontvangstruimte/zaal geschikt voor educatie (veldwerkcentrum) Kleinere ruimtes/zaal geschikt voor vergaderingen, bijeenkomsten Winkel met koeling en opslag voorraad Horeca met terras (erf/tuin) ´open erf´ ruimte (vestiging van overige bedrijfjes aanverwant) Zorgboerderij (eigen ruimte) Fietsenstalling (open) met oplaadpunten (erf) Parkeerplaatsen-gebruikers Parkeerplaatsen bezoekers (bezoek auto niet stimuleren)

2

3

Actieplan Programma Gijzenrooi Geldrop Pouderoyen B.V.

200 huishoudens plus winkel (50 hh) = ca. 250 huishoudens gelijk aan ca. 500 monden. Publiek toegankelijk 10 ha

75 m2 2x40 m2 75 m2 75 m2 3x 75 m2 75 m2 75 m2 Ca. 5 parkeerplaatsen Ca. 15 parkeerplaatsen

33

P219779.011/MWI

Toelichting op het functionele programma: 1. Entree naar Natuurparel Gijzenrooi met parkeren Het gebied Gijzenrooi verandert in dé natte natuurparel van Brainport metropoolregio Eindhoven met een museaal stromend landschap. Het gebied is meer dan een bezoekje waard. De wens van bewoners is dat Gijzenrooi een autoluw gebied is. Parkeren van bezoekers gebied en boerderij kan dan geschieden nabij ´een entree´. De entree is tevens een visitekaartje voor het gebied Gijzenrooi.. Een entree kan gezocht worden nabij de Gijzenrooiseweg (randweg) in de omgeving van AH op grond van de gemeente Geldrop-Mierlo. Een eerste indicatie is dat het hier gaar om ca. 15 parkeerplaatsen De entree kan tevens een rol vervullen als startpunt voor wandel- en fietsroutes én slimme routes voor het uitlaten van honden. 2. Vestiging van ecologische stadsboerderij Er wordt hier een onderscheid gemaakt in datgene wat een functionele boerderij (agrarisch bedrijf) vereist (A) en in datgene wat gewenst wordt als het ´een stadsboerderij´ betreft (B). A: Functionele ecologische boerderij Het betreft een agrarisch bedrijf met een bouwvlak van ca. 1 ha met een bedrijfswoning met een privé tuin. Het agrarisch bedrijf voert activiteiten uit ten behoeve van het gebied Gijzenrooi.

De opzet van de bedrijfsvoering sluit aan bij de filosofie van de Heideboeren waarbij sprake is van een kringloop van nutriënten, (circulair) bedrijf met een potstal, heide, akkers en weide. De begrazing vindt voornamelijk plaats door runderen (ras nader te bepalen) en Kempische Heideschapen (authentiek). De stalling van de dieren is functioneel georganiseerd op het erf (lammertijd); begrazing vindt plaats in het gebied. Op het erf zijn tevens sleufsilo´s, ruimte voor de stalling van werktuigen en de opslag van voer (hooi e.d.). Er is een kantine voor personeel/vrijwilligers en erfbetreders zoals een veearts. De locatie is goed ontsloten voor (zwaar) agrarisch verkeer. Er zijn ca. 3 parkeerplaatsen nodig t.b.v. bezoek boerderij. Omdat er sprake is van runderen is een huiskavel van ca. 10 ha wel een voorwaarde. Het is een pré als er meer gronden gelegen zijn in de nabijheid van de boerderij. B: Stadsboerderij Het gaat hierbij over ´de moestuin´, ´de fruittuin en boomgaard´ en het houden van boerderijdieren zoals scharrelvarkens en kippen (mobiele kippenfarm). Hiervoor wordt ten minste 10 ha vrijgemaakt. De opzet voor een stadsboerderij is geïnspireerd door een mix van de praktijkvoorbeelden van ´de Genneper Hoeve´ en ´De Herenboeren´. Het is belangrijk dat de locatie publiek toegankelijk is en dat er sprake is van een winkeltje.

De productie van groente en fruit (plantaardig) kan plaatsvinden ten behoeve van ´leden van …´/ een besloten groep consumenten die hierin investeert. Echter in deze opzet is vereist dat het voedsel dat duurzaam geproduceerd wordt op de boerderij ook voor een breder publiek beschikbaar is. Dit kan wellicht georganiseerd worden doordat het winkeltje (voor een bijvoorbeeld 50 huishoudens) ook deelneemt in het concept. Het produceren van vlees is geen doel op zich. Het gebied Gijzenrooi bepaalt hoeveel dieren er nodig zijn op basis van een circulaire nutriënten kringloop. In deze opzet. In totaal beoogt de stadsboerderij voedsel te kunnen produceren voor ca. 500 monden uit de nabijheid van Gijzenrooi.

34

Actieplan Programma Gijzenrooi Geldrop Pouderoyen B.V.

P219779.011/MWI

3. Beleving ´natte natuurparel Gijzenrooi´ en ´boerderij´ op het erf Het erf van de boerderij is toegankelijk voor het publiek. Het erf en de activiteiten op het erf zijn laagdrempelig (´aanschuiven aan de keukentafel´) en versterken de beleving van ´natte natuurparel Gijzenrooi´ en ´de ecologische boerderij´ die ten dienste staat van het gebied. Dit betekent dat het erf van de functionele boerderij aangevuld wordt met een nader te bepalen aantal aanvullende ruimtes. Hierbij wordt gedacht aan een grote zaal die ook geschikt is voor ontmoeting van vrijwilligers en educatie over water, natuur, landschap en biodiversiteit in het gebied (een ´veldwerkcentrum´). Er zijn diverse kleinere ontmoetings- en vergaderruimtes beschikbaar. Er is ruimte voor een winkeltje met opslag en koeling. Er zijn een beperkt aantal kleinere bedrijfsruimtes beschikbaar voor sympathieke initiatieven die de relatie tussen stad- en platteland en Gijzenrooi versterken. Hierbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld het verwerken/verven van wol (van het Kempisch Heideschaap) in verbinding met bijvoorbeeld het Weverijmuseum in Geldrop. Of anderszins hippe designbedrijven die een duurzaam concept nastreven. Er kan interessante dynamiek ontstaan door verbinding te leggen met Dutch Design (Week) uit het naburige Eindhoven en/of inspiratie van Van Gogh en juist andere lokale kunstenaars.

Verder is er sprake van horeca (beperkt) met een terras. De stadsboerderij krijgt een extra dimensie als er bijvoorbeeld gewerkt wordt met een zorgconcept/zorg-boerderij. Voor alle functies geldt dat zij elkaar kunnen versterken en dat er sprake kan zijn van slim ruimte gebruik (dubbel doel) en spreiding over dagdelen.

Actieplan Programma Gijzenrooi Geldrop Pouderoyen B.V.

35

P219779.011/MWI

5 Op weg naar het streefbeeld voor Gijzenrooi 5.1

Samenvatting gebiedsopgave Gijzenrooi

In hoofdstuk 1 is aangegeven dat gemeente Geldrop-Mierlo wil komen tot een breed gedragen streefbeeld voor landschapsontwikkeling van Gijzenrooi met verkenning voor een nieuw te realiseren ecologische (stads)boerderij.´ Om tot dit streefbeeld te komen is allereerst de urgentie in beeld gebracht. Gijzenrooi heeft te maken met de druk van verstedelijking, verdroging van het gebied vanwege klimaatverandering en verzuring van het natuurgebied door milieuvervuiling (stikstof opgave). In hoofdstuk 2 is beschreven dat Gijzenrooi ook nu al heel mooi en waardevol is maar dat ´niets doen´ geen optie is voor de toekomst. Zonder in te grijpen neemt de biodiversiteit verder af, ontstaat er verrommeling van het landschap door de vele functies waarvoor ´de stad´ ruimte zoekt, en het uitlaten van honden heeft een aanzienlijke omvang aangenomen. Dit zorgt door een groot netwerk van olifantenpaadjes dat inmiddels ontstaan is, voor veel verstoring en vervuiling door hondenpoep met zeer schadelijke effecten voor de natuur. Om te kunnen bepalen welke kant het wel uit zou kunnen gaan met het gebied Gijzenrooi zijn in hoofdstuk 3 een aantal perspectieven voor een duurzame toekomst van het gebied in beeld gebracht.

De landschapsecologische systeemanalyse van het gebied Gijzenrooi toont aan dat de grootste wens is om het historische hydrologisch systeem van Gijzenrooi te herstellen zodat de sponswerking van het gebied weer haar werk kan gaan doen. Als het gebied gaat vernatten dan kunnen de grondeigenaren (gemeente Geldrop-Mierlo, Eindhoven en Brabants Landschap) ook opschalen naar meer robuuste beheerpaketten waardoor de biodiversiteit van Gijzenrooi verder toe zal nemen. In hoofdstuk 4 is aangegeven dat het goed beheren van het gebied noodzakelijk is. Het beheer wordt uitgevoerd met een ecologische boerderij. Samen met de deelnemers aan de werkateliers en de bewonersbijeenkomst is een gedragen concept ontstaan voor een nieuw te realiseren ecologische stadsboerderij voor Gijzenrooi. Het ontwikkelen van deze boerderij vraagt een maatwerkaanpak omdat de boerderij ten dienste staat van het gebied. En Gijzenrooi is een uniek gebied. Met behulp van voorbeelden uit de praktijk is een eerste opzet voor de ecologische stadsboerderij, in een natte natuurparel, in beeld gebracht. Nu is het zaak om door te pakken en om te zorgen dat het niet bij mooie dromen en een papieren rapport blijft. In dit hoofdstuk wordt aangegeven welke stappen er nodig zijn om tot een vervolg en uitvoering te komen. Eerst zal er besluitvorming nodig zijn om de resultaten uit deze verkenning te verankeren.

En om te bepalen of de aanbevelingen van de LESA studie verder toepassing krijgen in de praktijk. De keuze om wel of niet actief te vernatten maakt in de praktijk ´een wereld van verschil´ voor Gijzenrooi.

36

Actieplan Programma Gijzenrooi Geldrop Pouderoyen B.V.

P219779.011/MWI

5.2

Op weg naar Streefbeeld natte natuurparel Gijzenrooi

De transitieopgave voor het gebied Gijzenrooi is gedefinieerd als: Het hydrologisch herstel van het gebied Gijzenrooi, op basis van het historisch bevloeiingssysteem dat nog gedeeltelijk aanwezig is, op een dusdanige wijze dat de sponswerking van het gebied hersteld wordt, er meer robuuste beheerpakketten opgezet kunnen worden die de biodiversiteit in het gebied versterken door beheer van begrazing van dieren (runderen en schapen) die in verbinding staan met een nieuw te realiseren ecologische stadsboerderij op grondgebied van gemeente Geldrop-Mierlo. In fase 2 ´Visievorming en Haalbaarheid´, kan het streefbeeld voor Gijzenrooi ontwikkeld worden Een streefbeeld is ´een optimum´, het is de optelling en uitkomst van allerlei beoogde besluiten en activiteiten, in lijn met de transitieopgave, volgens een bepaald plan, om het wensbeeld zo veel als mogelijk is ook daadwerkelijk te bereiken. Vraag: Wat is er nodig om ´het gat tussen de huidige situatie en het wensbeeld te overbruggen?´ Vraag: Wat is er nodig om de geschetste autonome ontwikkeling te voorkomen? De kaart van het streefbeeld voor Gijzenrooi kan opgebouwd worden op basis van o.a. de onderstaande bouwstenen: 1. Besluitvorming op de resultaten zoals genoemd in dit rapport 2. Kaart van het gebied met afgebakende grenzen (zie: Kaart Wensbeeld en kaart Autonome ontwikkeling) 3.

Aangeven op de kaart van:  (alle) relevante grondeigendommen  (alle) relevante pachtconstructies (kort, lang) in het gebied Bepalen van de wenselijkheid van gebruik op de langere termijn, in het gebied Gijzenrooi. 4. Bepalen van wenselijkheid van ruimtelijke ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld een nieuw te vestigen ecologische stadsboerderij aangevuld met (Ruimte voor Ruimte) woningen en/of anderszins, bij (hoge) uitzondering en als maatwerk, in licht van de ontwikkeling van het gebied Gijzenrooi als natte natuurparel. Ruimtelijke ontwikkeling vraagt goedkeuring van Provincie Noord-Brabant en kan aangevraagd worden met een zogenaamde ontwikkelvisie. 5. Aangeven hoe het gebied Gijzenrooi eruit komt te zien als het hydrologisch systeem hersteld wordt  Op basis van een goede hydrologische analyse van het gebied (aanbeveling LESA)  Op basis van historische elementen/systeem (Middeleeuws systeem)  Met inzet van nieuwe slimme technische inzichten en technieken om verdroging tegen te gaan (High Tech/22e eeuws)

Actieplan Programma Gijzenrooi Geldrop Pouderoyen B.V.

37

P219779.011/MWI

6. Aangeven wat het gewenste landgebruik en de opzet voor beheer is als het gebied Gijzenrooi verandert tot natte natuurparel:  Per perceel grond gemeente Geldrop-Mierlo  Per perceel grond Brabants Landschap 7. Aangeven wat het gewenste landgebruik is als het gebied ten dienste staat van een ecologische boerderij (sterktes/zwaktes), een agro-analyse zoals bereikbaarheid van kavels voor dieren, voldoende productie van voer etc. 8. Aangeven waar de ecologische stadsboerderij gevestigd wordt [keuze uit ca. 4 locaties] 9. Aangeven welke implicaties dit heeft zoals vestigen van ´een entree naar het gebied´ 10. Ontwerpen van slimme routestructuren 11. Programma integrale gebiedsontwikkeling ´Natte natuurparel Gijzenrooi´ (1e opzet)  De thema´s (7) en onderwerpen (23) die op de kaart van het Wensbeeld Gijzenrooi staan vragen aandacht en een verdere uitwerking.

Vervolg fase 2, Visievorming & Haalbaarheid: Gemeente Geldrop-Mierlo en het Brabants Landschap vormen samen een beeld over het landgebruik dat gaat veranderen als Gijzenrooi hersteld wordt tot natte natuurparel. Een indicatie van het landgebruik is belangrijk voor het vormen van een visie op welk beheer (pakketten) in tijd nodig is om de biodiversiteit van het gebied te versterken. Het landgebruik dat mogelijk is belangrijke informatie voor het ontwerp van de nieuw te vestigen ecologische stadsboerderij (% grasland, % akkers, % heide/natuur). Vervolgstap: Overleg stakeholders resultaten (afronden fase 1)  Geldrop-Mierlo vindt het belangrijk dat er sprake is van een gedragen proces. Het is daarom een aanbeveling om de resultaten van het gebiedsproces fase 1 met een aantal verschillende belanghebbenden te bespreken om zo tot een gedragen afronding te komen van fase 1.  De deelnemers aan Werkatelier 1 hebben ook uitgesproken dat zij graag geïnformeerd willen worden over de voortgang, de resultaten en hebben de wens uitgesproken dat zij in de toekomst vaker bijeen zouden willen komen en betrokken willen worden om het gebied Gijzenrooi samen op de kaart te zetten. Vervolgstap: Indien een GO: Visievorming & Haalbaarheid (start fase 2)  Vervolg overleg met stakeholders gaat leiden tot ´een lijst van probleem/bespreekpunten´ (issues); punten waar meerdere belangen samenkomen.

Deze punten vragen goed overleg, onderhandeling en het ontwerp van een oplossing.  Een overzicht van de belangrijkste issues uit de verkenningsfase is opgenomen in Bijlage 6: Issues in beeld.  Zo ontstaat er stapsgewijs een gedragen streefbeeld voor het gebied Gijzenrooi als natte natuurparel met een ecologische stadsboerderij.

38

Actieplan Programma Gijzenrooi Geldrop Pouderoyen B.V.

P219779.011/MWI

5.3

Programma integrale gebiedsontwikkeling ´Natte natuurparel Gijzenrooi´

De werkateliers en de bewonersbijeenkomst hebben veel informatie opgeleverd voor een eerste opzet voor een ´Programma integrale gebiedsontwikkeling Gijzenrooi´. Het programma bestaat uit 7 thema´s (zie: Wensbeeld). Per thema zijn een aantal activiteiten benoemd. Deze activiteiten zijn concreet en brengen in beeld welke stappen er gezet kunnen worden om aan de slag te gaan. Het overzicht is niet volledig maar vormt wel een basis voor de vervolgfase van het proces van integrale gebiedsontwikkeling van Gijzenrooi. De opmerkingen van de bewoners tijdens de bewonersavond, zijn opgenomen in het activiteitenplan. Dit geeft een goede reflectie voor een zorgvuldige aanpak en uitwerking. Een opzet voor het programma voor integrale gebiedsontwikkeling van Gijzenrooi tot natte natuurparel, met de nieuwvestiging van een ecologische stadsboerderij, is bijgevoegd (bijlage 4).

Actieplan Programma Gijzenrooi Geldrop Pouderoyen B.V.

39

P219779.011/MWI

Bijlagen Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3: Bijlage 4: Bijlage 5: Bijlage 6: Bijlage 7: Bijlage 8:

40

Kaart Autonome ontwikkeling gebied Gijzenrooi Kaart Wensbeeld gebied Gijzenrooi Verslag: Werkatelier 3-Bewonersbijeenkomst Programma integrale gebiedsontwikkeling Gijzenrooi Stakeholders in beeld Issues in beeld Presentatie gemeenteraad 21 februari 2022 Raadsinformatiebrief Gijzenrooi

Actieplan Programma Gijzenrooi Geldrop Pouderoyen B.V.

P219779.011/MWI

Actieplan Programma Gijzenrooi Geldrop Pouderoyen B.V.

41