Raadsvoorstel Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027 getekend

Raadsvoorstel Onderwerp Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027 Beslispunten 1. De programmabegroting 2024 vast te stellen en in het verlengde hiervan: a) Kennis te nemen van de meerjarenraming 2025-2027; b) Het activiteitenplan 2024 vast te stellen en daarmee de bedragen beschikbaar te stellen; c) De investeringskredieten uit het activiteitenplan 2024 te voteren; d) De uitkomsten van de septembercirculaire 2023 te verwerken (uitsluitend cijfermatig m.b.t. het begrotingsresultaat); e) In te stemmen met het wijzigen van artikelen 4, 6 en 15 uit de financiële verordening en dit laten formaliseren in de eerstvolgende aanpassing van de verordening; f) In te stemmen met de voorgestelde ‘regionale bekostigingssystematiek’ voor de bekostiging van bereikbaarheidsmaatregelen in relatie tot de schaalsprong van de Brainport, conform de notitie Regionale Bekostigingssystematiek MRE; g) In te stemmen met het beschikbaar stellen van het aandeel van de gemeente Geldrop-Mierlo als onderdeel van de benodigde regionale cofinanciering door de 21 gemeenten van de MRE in het voorgestelde maatregelpakket en hiertoe een bijdrage beschikbaar te stellen van € 0,3 miljoen + € 1,7 miljoen voor respectievelijk de regionale mobiliteitshubs en de multimodale knoop/station Eindhoven centraal; h) In te stemmen met het vormen van de reserve ‘bijdrage Regionaal Bereikbaarheidsfonds Brainport’ en deze in te

zetten voor de benodigde regionale cofinanciering; i) In te stemmen met het inzetten van de bestemmingsreserve onderwijshuisvesting (IHP) als dekkingsreserve voor de kapitaallasten van onderwijshuisvesting; j) Hiertoe vast te stellen de 1e begrotingswijziging 2024.

Inleiding Op 6 juli jl. heeft uw raad de strategie 2024-2027 vastgesteld. Hierin staan onze doelen beschreven. In de voorliggende begroting is uiteengezet wat we in 2024 gaan doen om deze doelen te realiseren. Daar waar mogelijk geven we een doorkijk naar de opvolgende jaren. Het gaat om inzet die plaats moet hebben naast de reguliere activiteiten van de gemeente. Ook is inzichtelijk gemaakt wat het gaat kosten. Hiermee is invulling gegeven aan de vertrouwde drie W-vragen: wat willen we bereiken (doelen in de strategie), wat gaan we ervoor doen (activiteiten in de begroting) en wat gaat het kosten (kostenraming in de begroting) In de afgelopen jaren is het ons gelukt om elk jaar één begrotingsjaar meer structureel sluitend te krijgen. Dit leidde in de vorige begroting tot een vier jaar sluitende begroting. In de voorliggende begroting zijn de jaren 2024, 2025 en 2027 structureel sluitend indien wordt ingestemd met de voorgestelde heroverweging.

1

Raadsvoorstel In de algemene inleiding van de begroting is in de paragraaf ‘Verloop begrotingssaldo’ inzichtelijk gemaakt hoe de financiële uitwerking tot stand is gekomen. Dit kunt u gebruiken als handreiking voor het interpreteren van verschillende technisch-financiële onderdelen in de begroting. Wat willen we bereiken In deze voor gemeenten financieel moeilijke jaren willen we een goede balans tussen het realiseren van onze doelen uit de strategie enerzijds en een gezonde financiële situatie en meerjarenbegroting anderzijds. Dit laatste inclusief een reservepositie die voldoende is om toekomstige risico’s op te vangen en een weerstandsvermogen, van zowel algemene dienst als grondbedrijf, die vallen binnen de positieve waarden. Argumenten 1a. De gemeenteraad stelt jaarlijks de programmabegroting vast. Met het vaststellen van de meerjarenprogrammabegroting worden de inhoudelijke en financiële kaders door de gemeenteraad verstrekt aan het college van burgemeester en wethouders. 1b en c. In het activiteitenplan staat de vraag naar extra geld in één overzicht. In het activiteitenplan (pagina's 177-182 boekwerk begroting) zijn de mutaties in budgetten opgenomen voor de exploitatie en de mutaties in investeringen. In de toelichting bij de betreffende programmagroep is de inhoudelijke toelichting opgenomen.

Via het vaststellen van de begroting zijn voor alle onderdelen uit het activiteitenplan middelen toegekend, behalve voor de onderdelen waarbij in kolom "R" een "X" is ingevuld. Hiervoor zijn de middelen enkel gereserveerd, definitieve toekenning volgt via een separaat raadsbesluit. 1f. Financiële verordening aan laten sluiten bij huidige werkwijze Om ervoor te zorgen dat de financiële verordening aansluit bij de werkwijzen die gehanteerd zijn in deze begroting m.b.t .het verdelen van uren, indexeren van budgetten voor jeugd en Wmo en het aanleveren van de tussentijdse rapportage als concept voor de behandeling willen we artikelen 4, 6 en 15 wijzigen. Artikel 4 lid 2. Toevoegen van het volgende; Voor de indexering van de kosten Jeugdwet en Wmo wordt het OVA-percentage gehanteerd. Dit is conform het raadsbesluit Herijking systematiek taskforce sociaal domein en gebruik egalisatiereserve SD van 17 oktober 2022. Artikel 6 lid 1. Wijzigen naar; Het college informeert de raad tussentijds door tussentijdse rapportages over ontwikkelingen en over de financiële en beleidsmatige stand van zaken in het lopende boekjaar. De 1e tussentijdse rapportage heeft een peildatum van 1 april en de behandeling vindt voor de kadernota plaats.

De 2e tussentijdse rapportage heeft een peildatum van 1 september en wordt als concept voor de begrotingsbehandeling van de begroting t+1 aangeboden in de laatste week van oktober. De behandeling is in december.

2

Raadsvoorstel Conform huidige werkwijze m.b.t. de 2e tussentijdse rapportage. Vanaf 2024 willen we een beleidsmatig gedeelte toevoegen aan de tussentijdse rapportages. De precieze inhoud hiervan wordt nog afgestemd. Ook de opzet van kwartaalrapportages waarbij op hoofdlijnen financieel hoog over wordt gekeken naar een aantal grote projecten wordt nader bekeken. Artikel 15 lid 3. Wijzigen naar; Bij de begroting worden de salarissen zoveel als mogelijk direct toegerekend aan een taakveld. Per afdeling wordt voor iedere medewerker of functie gevraagd welk deel van de tijd aan welk taakveld wordt besteed. Op basis van deze verdeling wordt een gemiddeld percentage bepaald per taakveld per afdeling. Dit percentage wordt afgerond op hele procenten (ter voorkoming van veel cijfers achter de komma). Bij de jaarrekening worden de werkelijke salariskosten conform de verdeling van de begroting toegerekend aan de taakvelden. Met uitzondering van de grondexploitatie, investeringen en subsidieprojecten, waarbij toerekening plaatsvindt op basis van de werkelijke uren ten opzichte van een standaard van 1.400 uur per fte. In de oude versie werd per medewerker de toerekening bepaald per taakveld.

Bij personeelswisselingen vanaf het moment van opstellen van de begroting tot einde van het boekjaar (in feite dus een periode van anderhalf jaar) moest voor nieuw personeel ook deze uitvraag gedaan worden. Daarnaast zit er veel werk in om de toerekening van de salarissen conform de verdeling per persoon toe te rekenen aan de taakvelden. Om het werk sterk te vereenvoudigen en de administratieve last te verminderen willen we met ingang van de begroting 2024 het nieuwe systeem hanteren. In de audit commissie is afgesproken dat we dit al toe mochten passen, ondanks dat de besluitvorming nu pas volgt. Dit scheelt veel tijd bij de uitvoerende medewerkers en het scheelt tijd bij managers die niet voor de personeelswisselingen nog aanpassingen hoeven door te geven. Aangezien er dit jaar waarschijnlijk een nieuwe Kadernota rechtmatigheid verschijnt zou dit kunnen betekenen dat we de financiële verordening hierop aan moeten passen. Dat zou ervoor zorgen dat we de verordening weer opnieuw vast moeten laten stellen. Vandaar dat nu wordt voorgesteld om de wijzigingen in de eerstvolgende aanpassing van de verordening te verwerken. 1f. Een mobiliteitstransitie is onvermijdelijk en noodzakelijk. De Metropool Eindhoven groeit veel harder dan verwacht. Om de groei aan inwoners, woningen en banen in Brainport Eindhoven op te vangen is een mobiliteitstransitie onvermijdelijk en noodzakelijk.

Om de schaalsprong te accommoderen hebben Rijk en regio een eerste maatregelenpakket gedefinieerd. Dit vraagt om een forse investering, verdeeld over Rijk, provincie, bedrijfsleven en de 21 MRE-gemeenten. 1g. De afspraken volgen uit het BO MIRT 2022. Op basis van de beoogde 'regionale bekostigingssystematiek’ wordt voor de periode 2024-2033 aan Geldrop-Mierlo een bijdrage gevraagd van € 2,01 mln. (€ 335.403 voor de regionale mobiliteitshubs en € 1.669.859 voor de multimodale knoop/station Eindhoven centraal).

3

Raadsvoorstel Als basis voor de programmering op het gebied van mobiliteit voor de komende jaren, worden momenteel aanvullende bereikbaarheidsmaatregelen uitgewerkt voor de gehele MRE. De MRE geeft hiermee opvolging aan de afspraken uit het BO MIRT 2022 en stelt in het najaar een gezamenlijk mobiliteitspakket vast, waarvan het regionale deel door het Poho mobiliteit wordt herkend en wordt vastgesteld als toekomstige bereikbaarheidsmaatregelen. Dit vormt de basis om voor wat de (boven)regionale maatregelen betreft met partners (Rijk, provincie en Brainportpartners) te komen tot afspraken over bekostiging. Voor dit gezamenlijke mobiliteitspakket wordt de vastgestelde bekostigingssystematiek gebruikt en spannen we ons als gehele MRE-regio in. Inzet is om over de (boven)regionale bereikbaarheidsmaatregelen uit deze MRE-brede programmering – analoog aan het eerste maatregelpakket – te komen tot afspraken over cofinanciering door de provincie Noord-Brabant en het Rijk. Per maatregel zullen – op basis van de regionale bekostigingssystematiek – bekostigingsafspraken worden gemaakt tussen de betrokken partijen.

Ook bij toekomstige mobiliteitsontwikkelingen binnen de MRE is het uitgangspunt dat de MRE één ecosysteem is, waarbij deze mobiliteitspakketten de gehele regio vertegenwoordigen en gezamenlijke financiering plaatsvindt op basis van de vastgestelde bekostigingssystematiek en wederkerigheid. De MRE stelt – als uitwerking van de bekostigingssystematiek – een samenwerkingsovereenkomst (SOK) op, die in het voorjaar 2024 aan alle gemeenten ter vaststelling zal worden aangeboden. In deze SOK worden afspraken vastgelegd over de werkwijze van de bekostigingssystematiek en het bijbehorende publieke bereikbaarheidsfonds. 1h. Voor de afdracht van de jaarlijkse bijdrage stellen we een nieuwe reserve in. Voor de jaarlijkse bijdrage wordt een nieuwe reserve gevormd. In 2024 storten en onttrekken we enkel het benodigde bedrag voor de jaarschijf 2024 à € 31.447,-. Vanaf 2025 en verder wordt er jaarlijks € 219.313,- gestort om de toekomstige bedragen te egaliseren. Het krediet 'Bijdrage korte termijn maatregelen A2 Randweg Eindhoven' komt hiermee te vervallen. Dit is opgenomen in het eerste regionale maatregelpakket ter grootte van € 1.570 miljoen (incl. BTW, prijspeil 2022), als afgesproken over de kostenverdeling per opgave tussen het Rijk en de regio bij het BO MIRT op 9 november 2022 (e.e.a. volgens figuur 2 en tabel 2 in bijlage 3 Notitie Regionale Bekostigingssystematiek MRE). 1i.

Het inzetten van de bestemmingsreserve onderwijshuisvesting (IHP) geeft ruimte voor huidige en toekomstige investeringen in onderwijshuisvesting. Met de realisatie van het Strabrecht College en de toekomstige investeringen in onderwijshuisvesting die voortvloeien uit het IHP 2021-2025 drukken de (toekomstige) kapitaallasten van deze investeringen op het begrotingsresultaat. Om deze kosten gedeeltelijk te dekken wordt de reserve onderwijshuisvesting (IHP) ingezet als dekkingsreserve voor kapitaallasten. Hierdoor zal de huidige reserve van € 6.527.731,- voor de komende 40 jaar ter dekking dienen voor de kapitaallasten van de investering in onderwijshuisvesting. Dit komt neer op € 163.193,- per jaar. Administratief zal deze dekkingsreserve gekoppeld worden aan de investering voor het Strabrecht College, maar het voordeel in het begrotingsresultaat komt ten gunste van de kapitaallasten van alle huidige en toekomstige investeringen in het onderwijs.

4

Raadsvoorstel Kanttekeningen 1a1. Enkele doelen uit de strategie zijn aangepast Bij de uitwerking van de begroting bleek het wenselijk om enkele aanpassingen te doen in de doelen. De voorgestelde aanpassingen hebben geen inhoudelijke strekking. Het zijn aanpassingen waarmee we aanscherpingen doen binnen de nieuwe methodiek en tekstuele aanscherpingen. In de bijlage bij dit raadsvoorstel staat aangegeven wat de aanpassingen zijn, inclusief de reden ervan. 1a2. Kostenontwikkeling sociaal domein Ondanks de inspanningen voor de taskforce sociaal domein zien we de afgelopen jaren dat de kosten voor jeugdhulp steeds verder toenemen. Waar het lukt om op het gebied van Wmo wel de kosten te beheersen, is dat de afgelopen jaren voor jeugdhulp nog onvoldoende geweest. We zijn succesvol om het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdhulp niet te laten toenemen, maar de geboden zorg voor een kleine groep jeugdigen wordt steeds complexer en daarmee duurder. Daarnaast gaat het hier veelal om langdurige zorgvragen. Vanuit de taskforce zijn er diverse projecten om de kosten beheersbaar te krijgen. Door bijvoorbeeld de nieuwe verordening voor SMI, het versterken van de samenwerking met huisartsen, doorontwikkeling van afwegingskaders en de investeringen om de organisatie van het PlusTeam te bestendigen is de verwachting dat de kosten komende jaren zullen dalen.

Hiervoor is het noodzakelijk dat het verzuim bij het PlusTeam daalt en de druk op de wachtlijst verminderd. 1b en c. Activiteitenplan Op het activiteitenplan staan ook een aantal onderwerpen die behandeld zijn in de raad van 25 september 2023. Bij deze onderwerpen staat geen "X" in kolom "R". Het gaat dan om de onderwerpen; • Begroting Heppie (T)huis 2024-2027 • Verhoging investeringskrediet openbare ruimte Van der Puttschool / Dekkings kapitaallasten vanuit dekkingsreserve, gevoed door de reserve grondexploitatie • Zienswijze 2e begrotingswijziging 2023 Dienst Dommelvallei De uitkomsten van bovenstaande voorstellen zijn al verwerkt in de begroting conform besluit. • Nieuwbouw 2 gymzalen Strabrecht College Met dit voorstel is niet ingestemd. Deze uitkomst kon niet meer financieel verwerkt worden in het boekwerk van de begroting. De gevolgen van dit besluit zullen via de 1e begrotingswijziging 2024 worden verwerkt. De kosten voor de nieuwbouw 2 gymzalen Strabrecht college komen via deze wijziging te vervallen. 1c. Onduidelijkheid over SPUK stimulering sport De specifieke uitkering stimulering sport, die ter dekking geldt voor de BTW-kosten voor investeringen in sportaccommodaties en in (groot) onderhoud van sportaccommodaties, is beschikbaar tot en met 2023.

Er is bekend dat hiervoor een nieuwe regeling gaat komen, maar het is niet duidelijk hoe deze middelen ter beschikking gesteld worden aan de gemeenten. Vanuit het voorzichtigheidsprincipe zijn de investeringen inclusief BTW opgenomen. 1d. De septembercirculaire is nog niet verwerkt in de cijfers De septembercirculaire maakt geen onderdeel uit van het boekwerk. Dit komt omdat de septembercirculaire 2023, zoals ook in voorgaande jaren, laat is gepubliceerd. Over de uitkomsten van de septembercirculaire en de gevolgen hiervan op het begrotingssaldo wordt u per raadsinformatiebrief geïnformeerd.

5

-:\Jr;--lï**-Míerlo Raadsvoorstel lf. Onduidelijk wat de consequenties zijn als een bepaalde gemeente niet meebetaalt Een gemeente kan niet worden gedwongen tot het betalen van een bijdrage. ln de nog op te stellen Samenwerkingsovereenkomst worden hier nadere afspraken over vastgelegd. Voorts volgt de regio de lijn dat er geen selectieve deelname mogelijk is. Dit is ook terug te lezen in bijlage 4'Notitie veelgestelde vragen Regionale Bekostigingssystematiek MRE'. 1i. De heroverweging is nog niet verwerkt in de ciifers

Er dient eerst specifiek ingestemd te worden met de heroverweging, daarna wordt deze bij

een positief besluit middels de 1€ begrotingswijziging2O24 verwerkt.

Bijlagen 1

. Boekwerk

m eerjare n progra m m a beg r oting 2024-2027

2. Aanpassingen in doelen ten opzichte van de strategie 3. Notitie Regionale Bekostigingssystematiek MRE 4. Notitie veelgestelde vragen Regionale Bekostigingssystematiek MRE Geldrop-Mierlo, 26 september 2023

secretaris

6