Programma Duurzaamheid
Tekst van het document
Bron: RVO
7.1.2
Afval
Een andere belangrijke bijdrage die we op gemeentelijk niveau kunnen doen is door zo min mogelijk afval te produceren en door wat we produceren zo goed mogelijk te scheiden. Een groot deel van ons afval kan namelijk hergebruikt worden en is dan geen afval meer, maar een nieuwe grondstof. In 2020 gooiden de inwoners van Geldrop-Mierlo gemiddeld zo’n 487 kilo afval per persoon weg. Bijna driekwart hiervan kan worden hergebruikt, omdat dit afval door inwoners gescheiden is ingeleverd. Het overige (ruim 136 kilo per inwoner) werd bij het restafval ingeleverd. Van het afval dat bij het restafval wordt weggegooid is het merendeel eigenlijk geen restafval. Bijna de helft van het restafval bestaat uit GFT-afval en daarnaast voor een aanzienlijk deel uit plastic, lege pakken, luiers, papier, textiel en
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 2.1
Pagina 45 van 52
glas. Ook zat er afval bij het restafval dat naar de milieustraat gebracht kan worden, zoals hout, puin, batterijen, elektrische apparaten en metaal.
7.1.3
Circulair materiaalgebruik
De gemeentelijke organisatie wil circulair materiaalgebruik op twee manieren toe laten nemen: Door in onze eigen aanbestedingen circulair materiaalgebruik als eis op te nemen en door een regulerende rol te pakken. Bijvoorbeeld door bij nieuwbouwprojecten circulair materiaalgebruik als eis mee te geven aan ontwikkelaars en inwoners of door in een vroegtijdig stadium in gesprek gaan met bedrijven die experimentele, circulaire initiatieven hebben en daarvoor een vergunningaanvraag voorbereiden. De Omgevingsdienst kan binnen haar wettelijke mogelijkheden en bevoegdheden meedenken om nieuwe circulaire initiatieven te faciliteren en de (on)mogelijkheden aan te geven. Hierdoor kunnen bedrijven tijdig anticiperen en eventuele aanpassingen doorvoeren.
7.2
Geldrop-Mierlo in 2050
In 2050 is Geldrop-Mierlo circulair. Dit betekent dat nieuwe producten worden gemaakt van gerecyclede, recyclebare en/of hernieuwbare materialen. We hebben geen restafval meer; wat we niet meer nodig hebben recyclen we. In ons afvalbeleid werken we uit hoe we de hoeveelheid afval kunnen reduceren. Kijk ook hier: Afval- en Grondstoffenplan 2022-2025
7.3
Focus 2022 – 2026
Alle gemeenten van Nederland hebben van de overheid de doelstellig gekregen om vanaf 2020 maximaal honderd kilo restafval per inwoner te hebben. Uiteindelijk moet de hoeveelheid restafval in 2026 terug naar gemiddeld 75 kg per persoon. Prioriteit heeft dus voor ons het stimuleren van de reductie van restafval. Maar daarnaast zetten we ook in op circulair inkopen en circulair materiaalgebruik. Zoals beschreven moeten we keuzes maken in waar wij de komende vier jaar mee aan de slag gaan. Binnen het thema circulariteit ligt onze focus de komende vier jaar bij de volgende aandachtsgebieden: • • •
7.4
Het stimuleren van het reduceren van restafval. Het verder integreren van circulariteit in ons aanbestedingsproces. De mogelijkheden onderzoeken en benutten om circulair materiaalgebruik te stimuleren / verplichten.
Doelen 2026
Door ons op het bovengenoemde te focussen willen wij in 2026 het volgende bereikt hebben: •
In Geldrop-Mierlo is het hergebruik van materialen toegenomen en de hoeveel restafval afgenomen; o Elke inwoner produceert jaarlijks maximaal 75 kg restafval. o Het aandeel GFT/E in restafval is maximaal 25%. o Cure voert de afvalverwerking / grondstofproductie naar tevredenheid uit. o In alle relevante gemeentelijke aanbestedingen wordt circulariteit meegenomen als gunningscriterium of eis. o In de regels voor nieuwbouw zijn richtlijnen op het gebied van circulariteit opgenomen.
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 2.1
Pagina 46 van 52
8
Biodiversiteit
8.1
Waar gaat het thema biodiversiteit over?
Naast klimaatverandering is er nog een andere belangrijke bedreiging voor onze leefomgeving; de wereldwijde afname van biodiversiteit. Deze afname wordt veroorzaakt door onder meer: habitatverlies, hoge aanvoer van nutriënten, niet-duurzaam gebruik van natuur, invasieve soorten en klimaatverandering. Het effect van klimaatverandering op biodiversiteit zal steeds groter worden.
Waarom aandacht voor biodiversiteit? De mens is in zijn voortbestaan afhankelijk van biodiversiteit. Biodiversiteit is van levensbelang! De mens vergeet te vaak dat hij afhankelijk is van zijn natuurlijke omgeving. Veel levensvormen op aarde zijn afhankelijk van elkaar. Alle levensvormen hebben niet alleen een intrinsieke waarde (waarde die iets van zichzelf bezit zonder dat deze waarde daarvoor van buitenaf hoeft te worden toegekend). Biodiversiteit is ook nuttig en zelfs noodzakelijk. Het zorgt niet alleen voor schoon water, vruchtbare grond en een stabiel klimaat, maar levert ook voedsel en grondstoffen voor huisvesting, kleding, brandstof en medicijnen. Deze natuurlijke hulpbronnen verschaffen bestaanszekerheid en vormen de basis voor welvaart. Biodiversiteit is noodzakelijk voor het leven en welzijn van mensen. Waaruit bestaat de bedreiging? Door wereldwijde klimaatverandering, toename van consumptie, vervuiling, introductie van vreemde soorten, overexploitatie van natuurgebieden en natuurlijke hulpbronnen wordt de biodiversiteit ernstig bedreigd. Plant- en diersoorten verdwijnen en ecosystemen raken verstoord. Schone lucht, zuiver water, een vruchtbare bodem en een stabiel klimaat zijn niet langer vanzelfsprekend. Dit treft mensen in arme landen, omdat zij vaak direct afhankelijk zijn van wat bossen en het land voortbrengen, maar het treft ook onszelf.
Aantasting van de biodiversiteit en uitputting van natuurlijke hulpbronnen bedreigt uiteindelijk het voortbestaan van alle mensen. Sinds het ontstaan van de aarde is biodiversiteit in cyclische bewegingen toegenomen en weer afgenomen. Er zijn zes momenten in de geschiedenis aan te wijzen waarop massaal soorten uitstierven. Het meest bekende voorbeeld daarvan is het uitsterven van de dinosauriërs. Terwijl de vorige massale extincties werden veroorzaakt door aard- of ruimteprocessen (vulkanisme, natuurlijke klimaatwijziging, meteorietinslag), blijkt de huidige uitstervingsgolf te worden veroorzaakt door de mens, een onderdeel van de biodiversiteit zelf. Bas Haring vergelijkt in de Volkskrant van 9 maart 2009 het proces van verlies aan biodiversiteit met de opkomst van winkelketens en teloorgang van unieke zaakjes: Met de biodiversiteit zit 't net als met de diversiteit van winkelstraten. Die neemt lokaal toe, terwijl die globaal afneemt. In de meeste winkelstraten in Nederland zijn meer verschillende winkels dan vroeger - olijfoliewinkels en elektronicawinkels waren er vroeger nog niet. Per winkelstraat is de diversiteit toegenomen. Maar in zijn totaliteit nam de diversiteit van winkels in Nederland juist af. Overal is wel een Blokker, een Dixons en een Hema. Dat was vroeger niet zo.
Blijkbaar kan dat: dat overal de diversiteit toeneemt, terwijl de totale diversiteit toch afneemt. Zo zit 't ook met planten en dieren. Die lijken wereldwijd steeds meer op elkaar terwijl lokaal de verscheidenheid toeneemt. Regeringsleiders realiseren zich dat dit proces gestopt moet worden. Om de afspraken van de top in Johannesburg na te kunnen komen, is het nodig maatregelen uit te voeren op verschillende schaalniveaus. De Europese Commissie heeft beleid geformuleerd. Het is nu aan de EU-lidstaten om dat beleid uit te voeren. De Nederlandse overheid heeft duurzaam gebruik en meer kennis van biodiversiteit hoog op de agenda staan. Zij neemt initiatieven voor het ontwikkelen van effectief nationaal en internationaal beleid. Maar niet alleen de overheid is verantwoordelijk. Een doeltreffende aanpak van dit levensbelangrijke probleem is alleen mogelijk als overheid, burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties nauw met elkaar samenwerken.
De term biodiversiteit is de samentrekking van de woorden 'biologische diversiteit'. Het leven op aarde is divers; het kent vele variaties. Of het nu gaat om de kleinste bacteriën, schimmels en planten of de grootste dieren, de tropische regenwouden of de Nederlandse weilanden, elke levensvorm is uniek en onvervangbaar. Deze grote verscheidenheid noemen we biodiversiteit. Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 2.1
Pagina 47 van 52
Biodiversiteit kan worden beschouwd op verschillende schaalniveaus. Het begrip kan worden bekeken vanuít díversiteit in genen, individuen, populaties, soorten, gemeenschappen en ecosystemen. De meest eenvoudige manier om biodíversiteit te meten is door het totaal aantal soorten op een bepaalde plaats te bepalen. Vervolgens kan men nagaan in welke mate of aantallen deze soorten voorkomen. Als op een locatie veel verschíllende soorten voorkomen wil niet altijd zeggen dat de plaats als waardevolle natuur aan te merken is. Sommige zeldzame soorten komen bijvoorbeeld juist voor op plaatsen die relatief soortenarm zijn. Biodiversiteit is dan ook niet zozeer een weergave van kwantiteit van soorten, als wel een uitdrukking van de kwaliteit van een systeem. Een toename van het aantal soorten (kwantitatief) in bijvoorbeeld een hoogveen kan het gevolg zijn van degradatie van het systeem door bijvoorbeeld verdroging en vermesting, een indicatie dat de kwaliteit van het systeem 'hoogveen' achteruit gaat. Alle soorten, zeldzaam tot algemeen, spelen allemaal een essentiële rol in de werking van ecosystemen. Bron: Geldrop-Mierlo Biodiversiteit, Inventarisatie binnen de gemeente Geldrop-Mierlo.
De ongekend snelle achteruitgang van de biodiversiteit vormt een minstens even grote bedreiging voor de mensheid als de opwarming van de aarde, zo stelt IPBES in haar rapport ‘First Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services’. Zonder ingrijpende maatregelen zullen er volgens hen tussen de 500.000 en een miljoen planten- en diersoorten de komende decennia uitsterven.
De wereldwijde afname van biodiversiteit kan worden gestopt met een geïntegreerd pakket van maatregelen gericht op natuurbescherming enerzijds en transformatie van het voedselsysteem anderzijds. Bron: BPL
Nederland is dichtbevolkt en het grootste deel van het landoppervlak is zeer productieve landbouwgrond. Allerlei maatregelen om de landbouwproductie te verhogen, zoals de ontwatering van natte gebieden en het gebruik van kunstmest, maar ook verstedelijking, vervuiling en overbevissing hebben afgelopen eeuw geleid tot een achteruitgang van biodiversiteit. Daarnaast staat de kwaliteit van de weinige natuur die nog over is staat onder druk. Dit komt door vermesting, verzuring, verdroging en versnippering. Van 18 soortgroepen is inmiddels een officiële Rode Lijst opgesteld waarin de Rode Lijststatus voor iedere inheemse soort die tot de groep behoort, is vastgesteld. In elk van de 18 soortgroepen blijkt ten minste één derde van de soorten op de Rode Lijst te staan. In sommige soortgroepen is het aandeel bedreigde en verdwenen soorten zelfs nog
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 2.1
Pagina 48 van 52
aanzienlijk hoger.
Het verbeteren van biodiversiteit is dan ook erg belangrijk. Hierbij geldt dat ingezet moet worden op drie niveaus: • • •
Het uitbreiden van de hoeveelheid groen/natuur. Het verbinden van het groen/natuur. Het verhogen van de diversiteit en kwaliteit van het groen/natuur.
We kijken daarbij zowel naar maatregelen voor binnen als buiten de bebouwde kom. Want niet alleen in natuurgebieden, maar ook binnen de bebouwde kom komt waardevolle flora en fauna voor. En zowel binnen als buiten de bebouwde kom zien we een daling van soorten.
8.1.1
Binnen de kernen
Binnen de kernen zijn er verschillende maatregelen te nemen om biodiversiteit te bevorderen. Bij sommige hiervan is de gemeentelijke organisatie aan zet, bij andere inwoners en bedrijven. Binnen de kernen moeten we inzetten op: •
het vergroten van de hoeveel groen/natuur door het vervangen van verhardingen door groen en natuurinclusieve bouw te stimuleren. Ook is het belangrijk het huidige bomenareaal in stand te houden. Grote oudere bomen houden jaarlijks meer CO2 vast dan jongere bomen. Ook zorgen ze voor meer verkoeling en houden ze meer water vast. Als oude bomen gekapt moeten worden door aantasting en/of ouderdom is het niet mogelijk even grote bomen terug te plaatsen. Om dit verlies op te vangen moeten er meer kleine, jongere bomen worden aangeplant.
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 2.1
Pagina 49 van 52
• •
het verbinden van groen/natuur door strategische keuzes te maken bij het toevoegen van groen/natuur, zodat aaneengeschakelde stukken groen ontstaan. Ontsnipperen kan ook betekenen dat verschillende kleine stukjes groen samengevoegd worden. het verhogen van de diversiteit en kwaliteit door de soorten die we aanplanten. Inheemse soorten hebben hierbij vaak een meerwaarde. Zo plant de gemeente tegenwoordig in plantenvakken meerdere soorten en ‘vaste planten’ die veel waardevoller zijn voor bijen en vlinders. Ook heeft de manier waarop wij het groen onderhouden invloed op de kwaliteit en diversiteit. Manieren om dat te doen zijn door bijvoorbeeld ecologisch onderhoud en het extensiveren van het onderhoud.
Maatregelen om het klimaatadaptieve vermogen van de kernen te vergroten dragen ook vaak bij aan het bevorderen van de biodiversiteit en andersom. Dit effect kan versterkt worden door hier al vanaf het begin bij de keuze en uitwerking van de maatregelen op in te zetten. Dit kan bijvoorbeeld door bij uitbreiding van groen al bewust rekening te houden met waterbergend vermogen van dit groen of daar waar bomen aangeplant worden om hittestress tegen te gaan soorten te kiezen die bijdragen aan de biodiversiteit.
Bron: Inspiratie voor een biodiverse akkerbouw – Wageningen University & Research.
8.1.2
Buitengebied
In het buitengebied kan biodiversiteit met name versterkt worden in natuurgebieden en op landbouwgronden. Daarnaast kunnen ook bermen bijdragen aan het bevorderen van de biodiversiteit. Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 2.1
Pagina 50 van 52
Hierbij geldt ook dat in sommige gevallen de gemeentelijke organisatie aan zet is en andere gevallen inwoners en bedrijven. In natuurgebieden werken we aan het uitbreiden en verbinden van onze natuur met ecologische verbindingszones (EVZ). Daarnaast werken we ook aan het verhogen van de diversiteit en kwaliteit van onze natuur. Zo zijn we onze bossen van naaldbossen om aan het vormen naar gemengde bossen. Dit heeft daarnaast als voordeel dat ze hiermee klimaatadaptiever worden. Ook buiten natuurgebieden is het belangrijk om de biodiversiteit te beschermen en te vergroten. De landbouw speelt hierin een belangrijke rol. Biodiversiteit is nodig voor de voedselproductie. Bijen bestuiven fruit, wormen zorgen voor een vruchtbare bodem en zwaluwen vangen steekinsecten weg van het vee. Een divers landbouwgebied is andersom goed voor de natuur, bijvoorbeeld voor weidevogels zoals grutto’s, maar ook patrijzen en leeuweriken in akkers. We willen in Nederland omschakelen naar een landbouw waar boeren samenwerken met de natuur. Ze produceren niet alleen voedsel, maar zorgen tegelijkertijd voor de kwaliteit van het landschap. In deze transitie zetten we in op natuurinclusieve landbouw, het sluiten van kringlopen, het klimaatadaptief van de landbouw, extensiveren en het opzetten van korte en lokale ketens.
Bloem- en kruidenrijke bermen zijn belangrijk voor insecten en daarmee de biodiversiteit als geheel. De variatie aan bloemen en kruiden langs wegen neemt toe door de bermen ecologisch te beheren.
8.2
Geldrop-Mierlo in 2050
In 2050 is Geldrop-Mierlo natuurpositief. De biodiversiteit in Geldrop-Mierlo is aan het herstellen en is zelfs toegenomen. Ook is de (beschermde) natuur in Geldrop-Mierlo toegenomen. Er is meer biodivers stedelijk groen in Geldrop-Mierlo; zowel in tuinen als in de openbare ruimte. Het aantal bomen is toegenomen. Het groen en de natuur in Geldrop-Mierlo is minder versnipperd en vormt een netwerk. Landbouw is natuurinclusief. Maar ook bedrijventerreinen en woonwijken zijn natuurinclusiever. Bij nieuwbouw is een van de ontwerpuitgangspunten dat gebouwen natuurinclusief zijn en bijdragen aan het versterken van de biodiversiteit.
8.3
Focus 2022 – 2026
De komende vier jaar zetten we in op het uitbreiden en verbinden van onze natuur binnen het bestaande NatuurNetwerk Brabant (NNB). Voor 2028 hebben we als gemeente de verantwoordelijkheid om de resterende natuuropgave van ruim 40 ha te realiseren. Daarnaast werken we aan het verhogen van de diversiteit en kwaliteit van deze natuur, waarbij we inzoomen op een beter beheer van onze natuur- en bosgebieden. Daarnaast zetten we ook in op het verbeteren van de biodiversiteit in onze kernen, door bijvoorbeeld beleid uit te werken voor natuurinclusief bouwen en door de hoeveelheid groen binnen de bebouwde kom te verhogen. Zoals beschreven moeten we wel keuzes maken in waar wij de komende vier jaar mee aan de slag gaan. Binnen het thema biodiversiteit ligt onze focus de komende vier jaar bij de volgende aandachtsgebieden: • • • • • • • • • •
Uitbreiden en tegen gaan van versnippering van de natuur (Sang en Goorkens, Molenheide en Dommeldal). Versnellen omvorming naaldbos naar gemengd loofbos van onze bossen op de Molenheide. Opstellen (uitvoerings)programma natuur onder de omgevingsvisie. Opzetten monitoring biodiversiteit voor doelsoorten ‘kleine ijsvogelvlinder’ en ‘tuinvogels’. Uitbreiden ecologisch bermbeheer. Stimuleren van vergroening bij inwoners en bedrijven. Integreren van de natuur bij nieuwbouw (natuurinclusief bouwen). Omslag van bestrijding van de eikenprocessierups naar beheersing van de overlast door eikenprocessierups. Daar waar mogelijk omvormen van gazon naar extensief beheerd gras. Deelname aan project Ervenplus om erven in buitengebied biodiverser te maken.
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 2.1
Pagina 51 van 52
8.4
Doelen 2026
Door ons op de bovengenoemde onderwerpen te focussen willen wij in 2026 het volgende bereikt hebben: •
Er is in Geldrop-Mierlo een toename van biodiversiteit / ecologische waarde; o Gazon is daar waar mogelijk omgevormd naar extensief beheerd gras. o De hoeveelheid groen binnen de bebouwde kom is toegenomen. o De kwaliteit van het bomenareaal blijft in ieder geval behouden en wordt daar waar mogelijk versterkt. o De groenstructuren in en tussen wijken zijn versterkt. o Er zijn 50 geveltuintjes en 100 boomtuintjes aangelegd. o Er zijn flora- en faunapassages en groene verbindingen tussen natuurgebieden gerealiseerd, zodat de natuurgebieden deel uitmaken van het regionale natuurnetwerk. o Er is 20 ha extra natuur aangelegd om bij te dragen aan het Natuurnetwerk Brabant. o 40% van de landbouw is (op weg naar) natuurinclusief / extensief. o Het aantal tuinvogels is gelijk gebleven of toegenomen. o Het aantal kleine ijsvogelvlinders is gelijk gebleven of toegenomen. o Nieuwbouw wordt natuurinclusief gebouwd conform nog op te stellen richtlijnen.
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 2.1
Pagina 52 van 52
Programma Duurzaamheid Tabel uitvoeringsagenda 2023-2026 Geldrop-Mierlo
Versie
: 2.1
Opgesteld door
: Julie Jentjens
Datum
: 1 december 2022
2023 € 35.000 € 200.000 € 108.000 € 138.790 € 5.000 € 7.500 € 15.835 €0 € 510.125
Budget duurzaamheid 2024 2025 € 82.500 € 5.833 € 15.000 € 5.000 € 211.000 € 238.250 € 312.969 € 308.183 € 5.000 € 5.000 € 20.000 € 15.000 € 85.835 € 115.835 € 36.667 € 36.667 € 768.971 € 729.768
2023 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0
Budget biodiversiteit 2024 2025 €0 € 22.500 € 50.000 € 10.000 € 104.300 € 174.800 € 15.000 € 20.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 169.300 € 227.300
Onderzoeken Beleidsuitwerking Uitvoering Projecten Pilots Uitwerking amendement Eigen organisatie Bedrijventerreinen Afval Totaal
2023 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0
Budget klimaatadaptatie 2024 2025 €0 €0 €0 €0 € 300.000 € 300.000 €0 € 12.500 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 300.000 € 312.500
Uitwerking amendement Totaal
2023 € 50.000 PM € 50.000 PM
Totaal
€ 560.125 € 1.238.271 € 1.269.568 € 1.245.918
Onderzoeken Beleidsuitwerking Uitvoering Projecten Pilots Eigen organisatie Bedrijventerreinen Afval Totaal
Onderzoeken Beleidsuitwerking Uitvoering Projecten Pilots Uitwerking amendement Eigen organisatie Bedrijventerreinen Afval Totaal
2026 € 26.667 € 65.000 € 253.000 € 307.350 € 5.000 € 15.000 € 15.835 € 36.667 € 724.518
2026 € 12.500 € 15.000 € 161.400 € 20.000 €0 €0 €0 €0 €0 € 208.900
2026 €0 €0 € 300.000 € 12.500 €0 €0 €0 €0 €0 € 312.500
Aanvullend budget 2024 2025 PM PM PM PM
Onderzoeken Beleidsuitwerking Uitvoering Projecten Pilots Eigen organisatie Bedrijventerreinen Afval Totaal uren aanwezige uren uitbreiding uren Uitbreiding fte
Capaciteit duurzaamheid 2023 2024 2025 2026 75 458 242 475 550 400 300 500 945 1.460 1.655 1.720 1.127 1.761 1.780 1.615 100 80 80 80 434 420 420 420 125 475 555 225 0 167 167 167 3.356 5.221 5.198 5.202 2.800 2.800 2.800 2.800 556 2.421 2.398 2.402 0,4 1,7 1,7 1,7
Onderzoeken Beleidsuitwerking Uitvoering Projecten Pilots Uitwerking amendement Eigen organisatie Bedrijventerreinen Afval Totaal uren uitbreiding fte
Capaciteit biodiversiteit 2023 2024 2025 2026 0 0 275 75 0 583 267 150 0 596 821 737 0 200 225 225 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.379 1.588 1.187 0,0 1,0 1,1 0,8
Onderzoeken Beleidsuitwerking Uitvoering Projecten Pilots Uitwerking amendement Eigen organisatie Bedrijventerreinen Afval Totaal uren uitbreiding fte
Capaciteit klimaatadaptatie 2023 2024 2025 2026 0 0 0 0 0 0 0 0 0 700 700 700 0 0 50 50 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 700 750 750 0,0 0,5 0,5 0,5
Uitwerking amendement Totaal uren uitbreiding fte
Aanvullende capaciteit 2023 2024 2025 2026 200 PM PM PM 200 PM PM PM 0,1 PM PM PM
Totaal uitbreiding uren Totale uitbreiding fte
756 4.500 4.736 4.339 0,5 3,2 3,4 3,1
2026
Onderzoeken
geen vraag vraag vraag vraag vraag vraag vraag vraag vraag vraag elders elders
sep-24 aug-25 jan-24 dec-24 sep-25 aug-26 jul-24 jun-25 jan-25 dec-25 jan-23 dec-23
vraag vraag vraag
vraag vraag vraag
jan-25 dec-26 jan-26 dec-26 jan-26 dec-26
vraag vraag vraag vraag elders elders geen vraag vraag
jan-26 dec-26 jun-23 dec-24 jan-23 dec-23 jan-23 dec-26
2026
Kosten
2025
2024
2023
einddatum
startdatum
budgetvraag?
prioriteit
Omschrijving prio 1 Onderzoeken mogelijkheden omgevingswet strengere duurzaamheidseisen prio 1 Onderzoek collectieve duurzame verwarming prio 1 inzetten van Big Data onderzoeken prio 2 evalueren en aanscherpen beleid GPR nieuwbouw prio 2 Evalueren en optimaliseren ecologisch maaibeheer prio 2 Onderzoek naar voorkomen van wateroverlast in tunnels Verkennen mogelijkheden en haalbaarheid van ecologische verbinding van de prio 2 Molenheide naar de Stiphoutsebossen prio 2 Onderzoek lokale arrangementen verduurzamingsproducten en diensten prio 2 Onderzoek intensiveren toezicht en handhaving energiebesparingsplicht bedrijven onderzoeken mogelijkheden omgevingswet om strengere besparingseisen op te prio 3 leggen bij bedrijven prio 3 Onderzoeken systeemefficiëntie en lokaal leveren duurzame energie en warmte prio 3 Onderzoek naar grond- en hemelwatersituatie beeldbepalende bomen prio 3 Regionale verkenning klimaatcorridor A67
capaciteitsvraag?
planning
Capaciteit
2023 2024 2025 €0 €0 €0 € 0 € 40.000 €0 €0 € 0 € 3.333 € 0 € 2.500 € 2.500 €0 € 0 € 10.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0
2026 €0 €0 € 6.667 €0 €0 €0
2023 2024 2025 2026 0 33 67 0 0 100 0 0 0 0 50 100 0 100 100 0 0 0 200 0 0 0 0 0
€ 0 € 12.500 € 12.500 €0 € 0 € 5.000 €0 € 0 € 7.500
0 0 0
0 0 0
75 0 0
75 100 150
€0 €0 € 0 € 7.500 € 35.000 € 40.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 35.000 € 82.500 € 28.333 € 39.167
0 50 0 25 75
0 200 0 25 458
0 0 0 25 517
100 0 0 25 550
Beleidsuitwerking
geen vraag elders geen vraag vraag vraag vraag vraag vraag elders elders vraag vraag elders elders geen vraag vraag elders vraag vraag vraag
jan-23 dec-23 jul-23 dec-23 jan-26 dec-26 jan-23 jun-24 jan-23 dec-23 jan-24 dec-24 jan-23 jun-24 jan-24 dec-24 jan-23 jun-24 jan-24 dec-24
vraag vraag jan-25 dec-25 vraag vraag jan-25 dec-25 elders vraag jan-24 jun-25 vraag vraag jan-26 dec-26 vraag vraag jan-26 dec-26 geen vraag geen vraag na 26 na 26 geen vraag geen vraag na 26 na 26
2026
Kosten
2025
2024
2023
einddatum
startdatum
capaciteitsvraag?
Omschrijving prio 1 Duurzaamheid opnemen in evenementenvergunningen prio 1 Actualisatie strategische visie laadinfrastructuur prio 1 Actualisatie Transitievisie warmte prio 1 Opstellen wijkuitvoeringsplan voor kansrijke buurten prio 1 Opstellen Blauwe Aderplan en aanvullend onderzoek prio 1 Verduurzamingsparagraaf monumenten en welstand prio 1 Opstellen klimaatadaptieve ontwerprichtlijnen prio 1 Beleid natuurinclusief bouwen en uitwerking verstedelijkingsakkoord prio 1 Uitwerken programma Doorlopend Groen prio 1 Nieuw inrichtings- en beheerplan agrarische- en natuurgronden Gijzenrooi wegnemen belemmeringen en aanpassen regels om verduurzaming eenvoudiger te prio 2 maken prio 2 Faciliteren van een herinneringsbos prio 2 Actualiseren en uitvoeren groenbeleidsplan prio 2 Opstellen plan voor duurzaam invasieve exoten bestrijden prio 3 Subsidieregeling groene gevels opstellen prio 3 Opzetten subsidieregeling verduurzamingsadvies prio 3 Stimuleringsregeling vergaande verduurzaming bij nieuwbouw
budgetvraag?
prioriteit
Planning
2023 2024 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 200.000 €0 €0 €0 € 0 € 5.000 €0 €0 € 0 € 10.000 €0 €0 € 0 € 50.000
Capaciteit
2025 2026 €0 €0 €0 €0 € 0 € 40.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0
€0 € 0 € 5.000 €0 €0 € 0 € 10.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 0 € 15.000 €0 €0 € 0 € 25.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 200.000 € 65.000 € 15.000 € 80.000
2023 2024 2025 2026 100 0 0 0 100 0 100 0 0 0 0 350 350 100 0 0 0 0 0 0 0 150 0 0 0 0 0 0 0 300 0 0 0 100 0 0 0 200 0 0 0 0 0 0 0 0 0 550
0 0 133 0 0 0 0 983
200 200 67 0 0 0 0 567
0 0 0 150 150 0 0 650
Uitvoering
prio 1 Uitvoeren klimaatbeleid prio 1 Actie voor plaatsen nestkastjes en insectenhotels prio 1 Bij wegreconstructies daar waar mogelijk vergroenen prio 1 Diverser maken van bestaande bossen prio 1 Laten liggen van dood hout prio 1 In stand houden heideterreinen door begrazen prio 1 Lobbyen voor verbetering doorgang voor fauna bij A67 prio 1 duurzaamheidsdashboard Coördinatie en monitoring duurzaamheidsprogramma en opstellen nieuwe prio 1 programma prio 1 jaarlijkse enquete inwoners over duurzaamheid + presentatie raad prio 1 stimuleren van woningcorporaties om verduurzaming te versnellen prio 1 wegnemen knelpunten openbaar vervoer prio 1 Faciliteren lopende initiatieven zonneparken prio 1 Uitbreiden en onderhouden van het netwerk van klimaat- en waterambassadeurs prio 1 Versterken /vergroten natuurgebied Sang en Goorkens prio 1 Versterken Dommeldal / Dommeldal uit de verf 2.0 prio 1 Aanleggen ecologische verbindingszone Luchensewetering prio 1 Aanleggen ecologische verbindingszone Overakkerseloop en Goorloop prio 1 Communicatie goede voorbeelden prio 2 Ondersteunen buurtteams en VvE's contacten in buurten versterken (bijv. bij wijkverenigingen of uitbreiden prio 2 Buurtteams) prio 2 Opleiden (vrijwillige) watercoaches
2026
Kosten
2025
2024
2023
einddatum
startdatum
budgetvraag?
prioriteit
Omschrijving prio 1 Subsidieregeling kleine energiebesparende maatregelen voor huurders prio 1 Subsidieregeling energiebesparende maatregelen gemeenschappelijke ruimten prio 1 Aanbieden van verduurzamingsadviezen Faciliteren energieloket Energiehuis Slim Wonen en opleiden vrijwillige prio 1 energiecoaches prio 1 Organiseren webinars/infobijeenkomsten prio 1 Energietoezicht bij informatieplichtige bedrijven prio 1 Plaatsen publieke laadpalen prio 1 Verslimmen en verledden openbare verlichting prio 1 Stimuleringslening duurzaamheid Bij rioolvervangingen gescheiden riool aanleggen en daar waar mogelijk prio 1 infiltratieriool prio 1 Waterberging en infiltratiebassins in ontwerp nieuwbouwwijken meenemen prio 1 uitvoeren aanpak wateroverlast n.a.v. eerdere wateroverlast bij hevige buien prio 1 Subsidieregeling afkoppelen hemelwater, groene daken en vergroenen
capaciteitsvraag?
Planning
Capaciteit
al gedekt al gedekt al gedekt
al gedekt al gedekt al gedekt
jan-22 dec-22 okt-22 dec-22 apr-22 dec-22
2023 €0 €0 €0
2024 €0 €0 €0
2025 €0 €0 €0
2026 €0 €0 €0
2023 2024 2025 2026 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
vraag vraag elders geen vraag elders al gedekt
vraag vraag elders geen vraag elders vraag
jan-22 dec-26 sep-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-26
€ 58.000 € 8.000 €0 €0 €0 €0
€ 69.000 € 8.000 €0 €0 €0 €0
€ 75.000 € 8.000 €0 €0 €0 €0
€ 76.000 € 8.000 €0 €0 €0 €0
100 100 0 80 0 150
100 100 0 80 0 150
100 100 0 80 0 150
100 100 0 80 0 150
elders elders elders elders elders, maar extra vraag elders
elders elders elders elders
jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-23 jan-22 dec-26
€0 €0 €0 €0
€0 €0 €0 €0
€0 €0 €0 €0
€0 €0 €0 €0
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
jan-24 dec-26 jan-22 dec-26
€ 0 € 300.000 € 300.000 € 300.000 €0 €0 €0 €0
0 0
700 0
700 0
700 0
elders elders elders elders vraag vraag
vraag elders elders, maar extra vraag elders elders elders vraag vraag
jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-25 dec-26 nov-22 dec-26
€0 €0 €0 €0 €0 € 10.000
€0 €0 €0 €0 €0 € 10.000
€0 €0 €0 €0 € 12.500 € 10.000
€0 €0 €0 €0 € 12.500 € 10.000
0 0 0 0 0 75
20 0 0 0 0 75
20 0 0 0 50 75
20 0 0 0 50 75
vraag vraag geen vraag elders geen vraag elders elders elders vraag vraag vraag vraag
vraag vraag vraag elders vraag elders vraag vraag vraag vraag vraag vraag
jan-22 dec-26 nov-22 dec-26 sep-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-23 jan-23 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-24 dec-26 jan-24 dec-26 jan-23 dec-26 jan-22 dec-26
€0 € 5.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 2.000 € 25.000
€0 € 5.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 25.000 € 62.500 € 2.000 € 25.000
€0 € 5.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 25.000 € 62.500 € 2.000 € 25.000
€ 10.000 € 5.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 25.000 € 62.500 € 2.000 € 25.000
100 75 50 0 50 0 0 0 0 0 75 50
100 75 50 0 0 0 25 100 50 100 75 50
100 75 150 0 0 0 25 100 50 100 75 50
400 75 50 0 0 0 25 100 50 100 75 50
vraag elders
vraag elders
jan-24 dec-26 jan-23 dec-23
€0 €0
€ 8.000 €0
€ 8.000 €0
€ 8.000 €0
0 0
200 0
200 0
200 0
prio 2 faciliteren van bewonersinitiatieven prio 2 Duurzaamheidsgesprek bij nieuwbouwwoning
vraag al gedekt
jan-24 dec-26 jan-22 dec-26
€0 €0
€ 20.000 €0
€ 20.000 €0
€ 20.000 €0
0 20
200 20
200 20
200 20
elders al gedekt al gedekt vraag vraag vraag vraag vraag vraag elders elders geen vraag
vraag vraag elders, maar extra vraag vraag vraag vraag vraag vraag vraag vraag vraag elders elders al gedekt
prio 2 Verbreden aanpak Eikenprocessierups prio 2 Stimuleringsregeling Landschap (STILA) 2020-2023 prio 2 Ervenplus prio 2 Uitbreiden voorlichting over gedragsregels in natuur / bossen prio 2 Uitbreiden en vergroten bereik duurzaamheidsgesprek prio 2 Duurzaamheidsgesprek bij nieuwbouw bedrijf / vereniging prio 2 Actieve inzet op meer extensieve en natuurinclusieve landbouw prio 2 Scholen stimuleren te verduurzamen (bijv. Schooldakrevolutie) prio 2 Aanbieden adviezen voor gasloos worden prio 2 Duurzaam terrein beheer op niveau zilver prio 2 Ophangen vleermuizenkasten prio 2 Bij te verpachten gronden aanvullende eisen opnemen nader inventariseren dierensterfte bij drukke oversteekplaatsen en aanleg extra prio 2 faunapassages prio 2 Groenopgaven versnellen via Nationaal Park Van Gogh prio 3 Openstellen nieuwe tranche beleidsvisie zonneparken en windmolens prio 3 Faciliteren tweede leven spullen / huisopruimdag prio 3 Realiseren van waterberging in gemeentelijk groen prio 3 Verder uitrollen eetbaar plantsoen prio 3 Werven en opleiden (vrijwillige) tuincoaches prio 3 Stimuleren bloemrijke akkerranden (naast lopende STILA-regeling) prio 3 Verder opzetten collectieve zonne-installatie projecten
jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-25 dec-25 jan-24 dec-26 jan-24 dec-26 jan-24 jan-26 jan-25 dec-26 jan-24 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 mrt-23 jan-22 dec-26
€0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0
€0 €0 €0 €0 € 7.000 € 7.000 € 4.800 €0 € 50.000 €0 €0 €0
€0 €0 €0 € 8.000 € 7.000 € 7.000 € 4.800 € 10.000 € 50.000 €0 €0 €0
€0 €0 €0 €0 € 7.000 € 7.000 € 400 € 10.000 € 50.000 €0 €0 €0
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
25 40 40 0 20 20 96 0 75 0 0 0
25 40 40 50 20 20 96 50 75 0 0 0
25 40 40 0 20 20 8 50 75 0 0 0
vraag geen vraag geen vraag vraag elders geen vraag vraag vraag geen vraag
vraag vraag vraag vraag elders geen vraag vraag vraag vraag
jan-25 dec-26 jan-24 dec-26 jan-25 dec-25 apr-25 dec-26 jan-23 dec-26 na 26 na 26 jan-26 dec-26 jan-24 jan-26 jan-24 dec-24
€0 € 0 € 50.000 € 50.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 0 € 11.250 € 15.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 0 € 10.000 € 0 € 12.000 € 12.000 € 1.000 €0 €0 €0 €0 € 108.000 € 615.300 € 713.050 € 714.400
0 0 125 125 0 50 50 50 0 0 150 0 0 0 45 60 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 100 0 50 50 4 0 150 0 0 925 2.836 3.256 3.237
Projecten
prio 1 Bestrijden energiearmoede prio 1 Actie CV-ketel (communicatieactie) prio 1 Opzetten subsidieregeling verduurzaming maatschappelijk vastgoed prio 1 Uitvoeren wijkontwikkelingsplan om aardgasvrij te worden prio 1 Communicatie programma prio 1 opzetten regionaal en lokaal fietsnetwerk prio 1 Regionale Energiestrategie (RES) prio 1 Monitoring flora en fauna prio 2 Groene zone isoleren prio 2 Greendeal zorg prio 2 Collectieve zonne-installatie sporthal de Coevering prio 2 Gemeentebrede isolatie en besparingsaanpak prio 2 Green deal zorg light
al gedekt vraag vraag vraag vraag elders geen vraag vraag vraag vraag geen vraag vraag vraag
prio 2 stimuleren alternatieve duurzame woonvormen prio 2 Prijsvraag duurzaamheid/scholenproject prio 2 Herhaling inkoopactie prio 2 Verkennen en aanleggen kwelzone om water vast te houden in Molenheide prio 3 Uitwerken plan voor inzet subsidie laadinfrastructuur prio 3 Opstellen klimaatvisie per buurt Verkennen en uitvoeren randvoorwaarden rustgebied westzijde bossen prio 3 Molenheide prio 3 Buurtcampagne Tuiny Forest (IVN)
elders vraag vraag vraag al gedekt elders
elders, maar extra vraag vraag vraag vraag vraag elders vraag vraag vraag vraag vraag vraag vraag elders, maar extra vraag vraag vraag vraag vraag elders
vraag geen vraag
vraag geen vraag
2026
Kosten
2025
2024
2023
einddatum
Omschrijving
startdatum
capaciteitsvraag?
budgetvraag?
prioriteit
Planning
2023
Capaciteit
2024
2025
2026
2023 2024 2025 2026
okt-22 dec-24 nov-23 dec-24 aug-23 dec-26 jan-24 dec-26 sep-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-24 dec-26 sep-22 dec-26 jan-22 nov-24 jan-22 jun-23 jan-24 dec-26 jan-23 dec-25
€0 €0 €0 €0 € 1.000 € 4.000 €0 €0 € 50.000 € 100.000 € 100.000 € 100.000 € 0 € 60.000 € 60.000 € 60.000 € 20.000 € 20.000 € 20.000 € 20.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 0 € 15.000 € 15.000 € 15.000 € 62.350 € 62.350 € 62.350 € 62.350 € 857 € 786 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 0 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 833 € 833 € 833 €0
75 5 100 0 450 0 315 0 100 17 15 0 15
75 40 100 350 300 0 315 200 100 16 0 150 15
0 0 100 350 300 0 315 200 100 0 0 150 15
0 0 100 350 300 0 315 200 100 0 0 150 0
jan-22 dec-26 jan-24 dec-26 okt-23 dec-26 jan-25 dec-26 jan-25 dec-25 jan-23 dec-26
€0 €0 € 3.750 €0 €0 €0
10 0 25 0 0 0
50 150 100 0 0 0
50 150 100 50 150 0
50 150 100 50 0 0
jan-25 dec-26 na 26 na 26
€0 € 10.000 € 15.000 €0 €0 €0
€0 € 10.000 € 15.000 € 12.500 €0 €0
€0 € 10.000 € 15.000 € 12.500 €0 €0
€0 €0 € 5.000 € 5.000 €0 €0 €0 €0 € 138.790 € 327.969 € 340.683 € 339.850
0 0 25 25 0 0 0 0 1.127 1.961 2.055 1.890
Pilots
prio 1 Pilot circulaire Dwarsstraat en duurzaam herinrichten weg prio 1 (Pilot) boom- en geveltuintjes prio 3 Pilot zon op parkeerplaats prio 3 Fieldlab
elders, maar geen vraag extra vraag vraag vraag geen vraag geen vraag geen vraag geen vraag
jan-22 dec-23 jul-22 dec-26 na 26 na 26 na 26 na 26
2026
Kosten
2025
2024
2023
einddatum
startdatum
capaciteitsvraag?
Omschrijving
budgetvraag?
prioriteit
Planning
2023
Capaciteit
2024
2025
2026
€0 €0 €0 €0 € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000
2023 2024 2025 2026 20 80 0 0 100
0 80 0 0 80
0 80 0 0 80
0 80 0 0 80
Eigen organisatie
prio 1
Maatwerkadviezen gemeentelijke gebouwen
prio 1 prio 1 prio 1 prio 2
Opstellen duurzaam meerjarige onderhoudsplanning gemeentelijke gebouwen Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) opstellen Uitvoeren actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) Verdere inrichting E-sight (energiemanagement gemeentelijke gebouwen)
prio 2 prio 2
Stimuleren duurzame mobiliteit eigen organisatie Taskforce verduurzamen eigen organisatie
prio 2 prio 2
Versnelling verduurzamen gemeentelijke gebouwen Inhuur expertise op circulariteit voor concrete aanbestedingen
elders, maar extra vraag elders elders, maar extra vraag elders al gedekt vraag geen vraag vraag vraag vraag elders, maar extra vraag elders vraag vraag elders, maar extra vraag elders vraag vraag
2026
kosten
2025
2024
2023
einddatum
startdatum
capaciteitsvraag?
Omschrijving
budgetvraag?
prioriteit
Planning
capaciteit
2023
2024
2025
2026
2023 2024 2025 2026
jan-22 sep-23
€0
€0
€0
€0
10
0
0
0
sep-22 dec-23 okt-22 jun-23 jan-23 dec-26 jan-24 dec-24
€0 € 5.000 €0 €0
€0 €0 €0 € 10.000
€0 €0 €0 €0
€0 €0 €0 €0
15 50 285 0
15 0 170 100
15 0 170 0
15 0 170 0
jan-23 dec-26 jan-25 dec-26
€0 €0
€0 €0
€0 € 5.000
€0 € 5.000
50 0
50 0
50 100
50 100
aug-23 dec-26 apr-23 dec-26
€0 € 7.500 € 12.500
€0 €0 € 10.000 € 10.000 € 20.000 € 15.000
€0 € 10.000 € 15.000
40 19 469
60 25 420
60 25 420
60 25 420
Uitwerking amendement
prio 1 prio 1
vraag vraag
vraag vraag
feb-23 dec-23 jan-24 dec-26
2026
2025
2024
2023
einddatum
startdatum
capaciteitsvraag?
Omschrijving Onderzoek naar wat nodig is om amendement begroting 2022 uit te voeren Uitvoering amendement begroting 2022
budgetvraag?
prioriteit
Planning
Kosten
Capaciteit
2023 2024 2025 2026 € 50.000 €0 €0 €0 € 0 PM PM PM € 50.000 PM PM PM
2023 2024 2025 2026 200 0 0 0 0 PM PM PM 200 PM PM PM
Bedrijventerreinen
vraag vraag jan-22 dec-24 vraag vraag jan-22 dec-24 vraag vraag jan-24 dec-25 vraag vraag jan-25 dec-25 vraag vraag jan-22 dec-26 vraag vraag jan-24 dec-24 vraag vraag jan-25 dec-26 vraag vraag jan-24 dec-25 geen vraag geen vraag na 26 na 26
2026
2025
2024
2023
einddatum
startdatum
capaciteitsvraag?
Omschrijving prio 1 Aanpak voor kantoren naar label C in 2023 prio 2 Pilot Bedrijventerrein de Spaarpot prio 2 Actieplan verduurzaming bij bedrijven prio 2 Inhuren adviseur die bedrijven helpt met businesscase voor zon op dak/besparing prio 2 Milieubarometer aanbieden aan bedrijven prio 2 Onderzoek mogelijkheden om verduurzaming op bedrijventerreinen te financieren prio 2 Oplossen knelpunten van ondernemers bij verduurzaming, circulariteit en zon op dak prio 3 Opzetten subsidieregeling voor innovatieve oplossingen transportschaarste prio 3 Verder uitrollen pilot verduurzaming bedrijventerrein / green deal bedrijven
budgetvraag?
prioriteit
Planning
Kosten
Capaciteit
2023 2024 2025 2026 € 5.000 € 5.000 €0 €0 € 10.000 € 10.000 €0 €0 € 0 € 10.000 € 10.000 €0 €0 € 0 € 40.000 €0 € 835 € 835 € 835 € 835 € 0 € 10.000 €0 €0 €0 € 0 € 15.000 € 15.000 € 0 € 50.000 € 50.000 €0 €0 €0 €0 €0 € 15.835 € 85.835 € 115.835 € 15.835
2023 2024 2025 2026 50 50 0 0 50 50 0 0 0 50 80 0 0 0 50 0 25 25 25 25 0 100 0 0 0 0 200 200 0 200 200 0 0 0 0 0 125 475 555 225
Afval
elders elders elders elders elders elders elders elders vraag elders
elders elders elders elders elders elders elders elders vraag elders
jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 feb-26 jan-23 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 dec-26 jan-22 jun-23 jan-24 dec-26 jan-25 dec-26
2026
Kosten
2025
2024
2023
einddatum
startdatum
budgetvraag?
prioriteit
Omschrijving prio 1 Diftar prio 1 Faciliteren van inwoners bij het opruimen van zwerfafval prio 1 Verder optimaliseren ophaalbeleid prio 1 Ja-Ja sticker (minder papierafval) prio 1 Afvalcoaches prio 2 E-waste race prio 2 Textiel race prio 2 Onderzoeken van mogelijkheden nascheiding prio 3 Mobiele milieustraat prio 3 Slimme prullenbakken
capaciteitsvraag?
Planning
2023 2024 2025 2026 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 0 € 36.667 € 36.667 € 36.667 €0 €0 €0 €0 € 0 € 36.667 € 36.667 € 36.667
Capaciteit
2023 2024 2025 2026 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 167 167 167 0 0 0 0 0 167 167 167
Programma Duurzaamheid Uitvoeringsagenda 2023-2026 Geldrop-Mierlo
Versie
: 2.1
Opgesteld door
: Julie Jentjens
Datum
: 1 december 2022
Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE ............................................................................................................................................ 2 1
INLEIDING .................................................................................................................................................. 3
2
ONDERZOEKEN........................................................................................................................................... 5
3
BELEIDSUITWERKING ............................................................................................................................... 10
4
UITVOERING............................................................................................................................................. 16
5
PROJECTEN............................................................................................................................................... 35
6
PILOTS ...................................................................................................................................................... 43
7
EIGEN ORGANISATIE ................................................................................................................................ 44
8
UITWERKING AMENDEMENT ................................................................................................................... 48
9
BEDRIJVENTERREINEN.............................................................................................................................. 49
10
AFVAL..................................................................................................................................................... 53
11
NA 2026 ................................................................................................................................................. 57
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 1.1
Pagina 2 van 59
1
Inleiding
Voor u ligt de uitvoeringsagenda van de duurzaamheidsnota Geldrop-Mierlo 2022-2026. In deze agenda staat wat de gemeente Geldrop-Mierlo de komende jaren gaat doen op het gebied van duurzaamheid. Het gaat om een grote verscheidenheid aan activiteiten die in omvang, thema, doelgroep, bereik en planning sterk kunnen variëren maar uiteindelijk allemaal hetzelfde doel hebben: Ze dragen bij om de doelen uit de duurzaamheidsnota Geldrop-Mierlo 2022-2026 te bereiken. Dit betekent dat we net als in de duurzaamheidsnota focussen op 4 thema’s: • • • •
Energie Circulaire economie Klimaatadaptatie Biodiversiteit
Een activiteit kan aan een of aan meerdere van deze thema’s bijdragen. Zo zijn activiteiten die goed zijn om hittestress of verdroging tegen te gaan vaak ook goed voor de biodiversiteit en kan het verminderen van afval ook energie besparen. De activiteiten in deze uitvoeringsagenda zijn in 8 categorieën verdeeld: • Onderzoeken; dit zijn de zaken die nog onderzocht moeten worden voordat we beleid kunnen opstellen of een project kunnen opstarten • Beleidsuitwerking; dit zijn de beleidsstukken die we nodig hebben voordat uitvoering gestart kan worden. • Uitvoering; dit zijn de activiteiten waar de gemeente, vaak doorlopend, mee bezig is. Deze horen vaak tot de dagelijkse werkzaamheden van de medewerkers van de gemeente. • Projecten; dit zijn de activiteiten met een kop en staart, waar we eenmalig binnen een begrensde tijd mee aan de slag gaan. Deze horen vaak niet tot de dagelijkse werkzaamheden van de medewerkers van de gemeente. • Pilots; dit zijn projecten om een idee uit te proberen. Na een pilot vindt altijd een evaluatie plaats en wordt besloten om de activiteit wel of niet definitief uit te gaan voeren. • Eigen organisatie; dit zijn de activiteiten die we doen om de eigen organisatie te verduurzamen. • Bedrijventerreinen; dit zijn de activiteiten die te maken hebben met de aanpak om de bedrijventerreinen in onze gemeente te revitaliseren.
Deze zijn afgestemd met het uitvoeringsagenda van het economische beleid. • Afval; dit zijn de activiteiten die te maken hebben met het onderwerp afval. Deze zijn afgestemd met het beleid en de werkzaamheden op het gebied van afval. Deze laatste twee categorieën hebben een overlap met de eerste zes, omdat de eerste zes geordend zijn op product en de laatste twee op onderwerp. We hebben hier echter voor gekozen omdat bedrijventerreinen en afval onderwerpen zijn die in een ander taakveld belegd zijn. Namelijk bij de taakvelden Economie (bedrijventerreinen) en Afval (afval). Deze activiteiten worden veelal door deze taakvelden getrokken en komen ook in hun uitvoeringsagenda’s terug. Daarnaast geven we per activiteit aan wat de rol van de gemeente is. Dit kan zijn: • Samenwerken; dit zijn de activiteiten die de gemeente niet alleen doet, maar samen. Dit kan met inwoners zijn, maar ook met bedrijven of maatschappelijke organisaties. Een voorbeeld is de samenwerking met het Energiehuis Slim Wonen en de LEV groep om de energielasten te verminderen van inwoners met weinig financiële draagkracht. • Realiseren; dit zijn de activiteiten waarbij de gemeente zelf de uitvoerende partij is. Bijvoorbeeld als de gemeente een waterberging aanlegt. • Reguleren; deze rol heeft de gemeente als ze iets voor elkaar wil krijgen door hierover regels te stellen.
Dit is bijvoorbeeld het geval als de gemeente duurzaamheidsregels opstelt waar nieuwe woningen aan moeten voldoen. • Ondersteunen; in deze rol helpt de gemeente inwoners, bedrijven of maatschappelijke organisaties om zelf stappen te zetten. Een goed voorbeeld is De Groene Zone Isoleren, waarbij de gemeente het voor inwoners zo makkelijk mogelijk maakt om hun woning te
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 1.1
Pagina 3 van 59
•
isoleren. Zo krijgen ze een energieadvies, een offerte en hulp bij het aanvragen van de landelijke subsidie e/of een energiebesparingslening. Stimuleren; hierbij maakt de gemeente het aantrekkelijk voor inwoners om verduurzamingsstappen te zetten. Dit gebeurt meestal door het aanbieden van een subsidie.
Deze uitvoeringsagenda bestaat uit: 1. Een beschrijving van alle activiteiten Per project wordt aangegeven: • Omschrijving • Doel • Thema • Rol gemeente • Doelgroep • Mogelijke partners 2. Een tabel met daarin de planning en het benodigde budget en capaciteit per jaar. Ook wordt in deze exceltabel de prioritering aangegeven. Hierbij geldt dat het onze intentie is om alle activiteiten in de agenda uit te voeren. Omdat op dit moment echter nog niet duidelijk is hoeveel geld wij van het rijk gaan ontvangen voor de periode 2023-2026 werken wij op basis van de prioritering. We voeren in ieder geval de projecten met een hoge prioritering uit. De project met een lagere prioritering worden uitgevoerd als hier voldoende middelen voor zijn.
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 1.1
Pagina 4 van 59
2
Onderzoeken
Onderwerp
Onderzoeken mogelijkheden van de omgevingswet om strengere duurzaamheidseisen te stellen
Omschrijving
Er zijn nu nog geen mogelijkheden om strengere eisen te stellen, de omgevingswet biedt die mogelijkheid straks mogelijk wel. In dit project onderzoeken we waar de kansen liggen om strengere duurzaamheidseisen te stellen voor nieuwbouw en daarnaast voor het gebruik van daken bij bestaande bouw. In het BBL komt nieuwe regelgeving over het duurzaam gebruik van daken voor zonnepanelen of klimaatadaptieve maatregelen. Hiermee kunnen zonnepanelen of een groen dak worden verplicht op bedrijfsdaken. Aandachtspunt bij het verplichten van zon op dak is wel dat dit wel mogelijk moet zijn. Gezien de huidige beperkingen op het terugleveren van energie kan dat gevolgen hebben voor het opleggen van de verplichting voor zon op dak.
Doel
Voor 2025 hebben we bepaald of en zo ja welke strengere duurzaamheidseisen wij opleggen en hebben we in beeld wat de impact hiervan is. Indien we strengere duurzaamheidseisen op leggen zijn we gestart met de implementatie.
Thema
Energie
Rol gemeente
Reguleren
Doelgroep
Woningeigenaren, Bedrijven
Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
ODZOB, andere gemeenten
Onderwerp
Onderzoek collectieve duurzame verwarming
Omschrijving
In enkele buurten is een collectieve duurzame verwarming naast individuele oplossingen een mogelijk alternatief voor aardgas. Middels een haalbaarheidsonderzoek moet uitgezocht worden in hoeverre een collectief systeem haalbaar is in deze buurten.
Doel
Voor 2025 is er duidelijkheid over de mogelijkheden van collectieve duurzame verwarming voor 4 buurten.
Thema
Energie
Rol gemeente
Ondersteunen
Doelgroep
Woningeigenaren, Huurders
Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
Nader te bepalen onderzoeksbureau, Enexis
Onderwerp
Inzetten van Big Data onderzoeken
Omschrijving
We willen onderzoeken of we Big Data ik kunnen zetten om te bepalen waar de meeste winst op het gebied van verduurzaming te behalen is.
Doel
In 2026 hebben we onderzocht of we Big Data kunnen inzetten bij het opstellen van het duurzaamheidsbeleid 2027-2030. Als Big Data kansen biedt hebben we Big Data ook gebruikt bij het opstellen van het nieuwe duurzaamheidsbeleid.
Thema
Energie, Circulaire economie, Klimaatadaptatie, Biodiversiteit
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 1.1
Pagina 5 van 59
Rol gemeente
Ondersteunen
Doelgroep Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
Nader te bepalen onderzoeksbureau, andere gemeenten
Onderwerp
Evalueren en aanscherpen beleid GPR nieuwbouw
Omschrijving
GPR biedt handvatten om een woning duurzamer te ontwerpen. Zo wordt binnen het thema milieu circulair materiaalgebruik meegenomen en binnen het thema toekomstwaarde wordt meegenomen of een gebouw zonder hoge kosten en/of veel materiaalverspilling in de toekomst anders te gebruiken is. Als de gemeente een overeenkomst sluit met een derde partij over nieuw te bouwen woningen is sinds 2016 onderdeel van de overeenkomst dat bouwers minimaal een GPR van 8 moeten halen per onderdeel (energie en milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit, toekomstwaarde) De GPR ambitie is echter lastig af te dwingen, omdat gemeenten geen bovenwettelijke eisen mogen stellen. Daarnaast is door de strengere duurzaamheidseisen in het bouwbesluit (BENG) de GPR eis van 8 achterhaald.
Doel
In 2026 is het gemeentelijke nieuwbouwbeleid geactualiseerd en in uitvoering.
Thema
Energie, Circulaire economie, Klimaatadaptatie, Biodiversiteit
Rol gemeente
Reguleren
Doelgroep
Woningeigenaren, bedrijven
Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
W/E adviseurs, andere gemeenten
Onderwerp
Evalueren en optimaliseren ecologisch maaibeheer
Omschrijving
Evalueren huidig maaibeleid en op basis daarvan een aanpak opzetten voor het verder verduurzamen van het maaibeleid. Gekeken wordt naar onder meer maaifrequentie, moment van maaien en gefaseerd maaien.
Doel
Voor 2025 is er een plan waarin concrete acties staan om meer kansen voor verspreiding van zaden te creëren en het behoud van diertjes te realiseren, mogelijk wordt dit onderdeel van het groenbeheerplan.
Thema
Biodiversiteit
Rol gemeente
Realiseren
Doelgroep Status
Opgestart
Mogelijke partners
IVN
Onderwerp
Onderzoek naar voorkomen van wateroverlast in tunnels
Omschrijving
Bij het onderlopen van de tunnels kan de aanrijtijd voor hulpdiensten in gevaar komen. De mate van overlast en mogelijke oplossingen worden onderzocht. Het gaat hierbij om de tunnels bij de Gijzenrooiseweg en de Eindhovenseweg.
Doel
In 2024 weten we wat of en zo ja hoe wateroverlast in de tunnels bij de
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 1.1
Pagina 6 van 59
Gijzenrooiseweg en de Eindhovenseweg aangepakt moet worden. Thema
Klimaatadaptatie
Rol gemeente
Realiseren
Doelgroep
Woningen, huurders, bedrijven, maatschappelijke organisaties
Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
Waterschappen, veiligheidsregio
Onderwerp
Verkennen mogelijkheden en haalbaarheid van ecologische verbinding van de Molenheide naar de Stiphoutsebossen
Omschrijving
Via een ecologische verbinding zouden we de Molenheide aan kunnen sluiten op de Stiphoutsebossen. Hiermee vergroten we het leefgebied van de daar aanwezige soorten en verwachten we dat de biodiversiteit toe zal nemen.
Doel
Voor 2027 hebben we de mogelijkheden en haalbaarheid in beeld voor het realiseren van deze ecologische verbinding en hebben we hierover een besluit gemaakt.
Thema
Biodiversiteit
Rol gemeente
Realiseren
Doelgroep Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
IVN, Nuenen, MRE
Onderwerp
Onderzoeken lokale arrangementen verduurzamingsproducten en diensten
Omschrijving
We onderzoeken of met lokale ondernemers arrangementen met verduurzamingsproducten en diensten samengesteld en aangeboden kunnen worden. Energiehuis Slim Wonen werkt al met aanbevolen bedrijven en aanbieders. Dit zou een uitbreiding van die dienst kunnen zijn. Ook kan gedacht worden aan een duurzame beurs waar lokale ondernemers producten aanbieden die inwoners kunnen helpen met verduurzaming.
Doel
Wij willen voor 2026 minimaal 1 arrangement aanbieden waaraan minimaal 5 ondernemers deelnemen en minimaal 50 inwoners gebruik van maken. Ook is er minimaal 1 duurzame beurs georganiseerd.
Thema
Energie, Circulaire economie, Klimaatadaptatie, Biodiversiteit
Rol gemeente
Samenwerken
Doelgroep
Woningeigenaren, huurders, bedrijven, maatschappelijke organisaties
Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
Ondernemersverenigingen, Energiehuis Slim Wonen, Platform Duurzaam
Onderwerp
Onderzoek intensiveren toezicht en handhaving energiebesparingsplicht bij bedrijven
Omschrijving
In het reguliere toezichtprogramma wordt bij een beperkt aantal milieucontroles bij bedrijven op het thema energie gecontroleerd. We onderzoeken of we de inzet op toezicht en handhaving kunnen verhogen en wat de verwachtte opbrengst hiervan zal zijn.
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 1.1
Pagina 7 van 59
Doel
We hebben in 2026 besloten of en zo ja waar we toezicht op de energiebesparingsplicht willen intensiveren.
Thema
Energie
Rol gemeente
Reguleren
Doelgroep
Bedrijven
Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
ODZOB, andere gemeenten (RES uitvoeringsproject)
Onderwerp
Onderzoeken mogelijkheden omgevingswet om strengere energiebesparingseisen op te leggen bij bedrijven
Omschrijving
Er zijn nu nog geen mogelijkheden om strengere eisen aan bedrijven te stellen op het gebied van energiebesparing. De omgevingswet biedt die mogelijkheid straks mogelijk wel. In dit project onderzoeken we waar de kansen liggen om strengere duurzaamheidseisen te stellen.
Doel
Voor 2026 hebben we bepaald of en zo ja welke strengere duurzaamheidseisen wij opleggen en hebben we in beeld wat de impact hiervan is. Indien we strengere duurzaamheidseisen op leggen zijn we gestart met de implementatie.
Thema
Energie
Rol gemeente
Reguleren
Doelgroep
Bedrijven
Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
ODZOB, andere gemeenten
Onderwerp
Onderzoeken systeemefficiëntie en lokaal leveren duurzame energie en warmte
Omschrijving
Door transportschaarste kan het voorkomen dat duurzaam opgewekte energie niet teruggeleverd kan worden aan het netwerk. Het kan dan interessant zijn om de duurzaam opgewekte energie lokaal te gebruiken. Ditzelfde geldt voor restwarmte. Dit is echter juridisch gezien nog lastig. De gemeente gaat onderzoeken hoe zij bedrijven kan helpen die hiervoor open staan.
Doel
In 2026 weten we wat de mogelijkheden zijn en of er bedrijven geïnteresseerd zijn om hiervoor een pilot op te zetten.
Thema
Energie
Rol gemeente
Ondersteunen
Doelgroep
Woningeigenaren, huurders, bedrijven, maatschappelijke organisaties
Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
Ondernemersverenigingen, nader te bepalen onderzoeksbureau, Enexis
Onderwerp
Onderzoek naar grond- en hemelwatersituatie beeldbepalende bomen
Omschrijving
In dit onderzoek kijken we naar de huidige staat van de waardevolle bomen en het toenemend gebrek aan grond- en hemelwater op deze bomen. In totaal zijn er 456 waardevolle bomen in Geldrop-Mierlo. Op basis van het onderzoek kijken we in
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 1.1
Pagina 8 van 59
2024-2026 welke maatregelen nabij de bomen getroffen kunnen worden. Doel
In 2024 weten we welke maatregelen we kunnen nemen om onze waardevolle bomen beter tegen toenemende droogte te beschermen.
Thema
Klimaatadaptatie
Rol gemeente
Realiseren
Doelgroep Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
IVN
Onderwerp
Regionale verkenning klimaatcorridor A67
Omschrijving
In de RES wordt grootschalige opwek langs snelwegen als een mogelijkheid geschetst. De huidige verwachting is niet dat hier windmolens geplaatst kunnen worden. Met andere gemeenten aan de A67 gaan we echter verder verkennen welke er wel mogelijkheden zijn (bijv. zon op geluidsschermen).
Doel
Voor 2026 willen we weten welke duurzame opwek langs de A67 gerealiseerd kan worden en binnen welk tijdsbestek.
Thema
Energie
Rol gemeente
Samenwerken
Doelgroep Status
Lopend project
Mogelijke partners
Gemeenten langs A67, RES, Provincie, Rijkswaterstaat, Enexis
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 1.1
Pagina 9 van 59
3
Beleidsuitwerking
Onderwerp
Duurzaamheid opnemen in evenementenvergunningen
Omschrijving
Voor middelgrote en grote evenementen moet in Geldrop-Mierlo een evenementenvergunning aangevraagd worden. In dit proces wordt nog geen aandacht besteed aan duurzaamheid. Door hiervoor beleid te maken kunnen we evenementen verplichten ook naar duurzaamheid te kijken. Zo willen we de organisatie vragen hoe zij rekening houden met het besparen van energie, het verminderen van afval en het omgaan met extreem weer. Hierbij sluiten we aan bij het project van het cluster EZ.
Doel
In 2026 is duurzaamheid onderdeel van het evenementenbeleid en wordt hierop bij vergunningaanvragen gecontroleerd.
Thema
Energie, circulaire economie, klimaatadaptatie
Rol gemeente
Reguleren
Doelgroep
Maatschappelijke organisaties
Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
Onderwerp
Actualisatie strategische visie laadinfrastructuur
Omschrijving
In de visie worden laadpalen gepland op plekken waar op basis van buurtkenmerken grotere aantallen elektrische rijders worden verwacht. In de visie wordt beleid ontwikkeld voor laadinfrastructuur voor personenvervoer, logistiek, vrachtvervoer en doelgroepenvervoer. Deze visie moet elke 2 jaar geactualiseerd worden. In de actualisatie zullen we ook evalueren hoe we omgaan met particuliere verzoeken voor bijvoorbeeld private laadpalen in openbaar gebied.
Doel
Voor 2024 hebben wij strategische visie laadinfrastructuur geactualiseerd.
Thema
Energie
Rol gemeente
Reguleren
Doelgroep
Woningeigenaren, huurders, bedrijven, maatschappelijke organisaties
Status
Nog niet gestart
Mogelijke partners
Vattenfall, provincie, andere gemeenten, Enexis
Onderwerp
Actualisatie Transitievisie warmte
Omschrijving
Eind 2021 is de Transitievisie Warmte vastgesteld. Deze transitievisie moet elke 5 jaar geactualiseerd worden
Doel
Voor 2027 hebben wij de Transitievisie Warmte geactualiseerd.
Thema
Energie
Rol gemeente
Samenwerken
Doelgroep
Woningeigenaren, huurders, bedrijven, maatschappelijke organisaties
Status
Nog niet gestart
Mogelijke
Nader te bepalen bureau, woningcorporaties, platform duurzaam, waterschappen,
Afgedrukt 9 februari 2023 Documentversie 1.1
Pagina 10 van 59
partners
belangenverenigingen, Enexis
Onderwerp
Opstellen wijkuitvoeringsplan voor kansrijke buurten
Omschrijving
In de Transitie Visie Warmte zijn twee buurten geselecteerd die als eerste aan de slag gaan met hun buurt aardgasvrij maken. Met elk van de kansrijke buurten maken we samen een wijkuitvoeringsplan.
Doel
Voor 2026 hebben wij voor twee buurten een wijkuitvoeringsplan opgesteld.
Thema
Energie
Rol gemeente
Samenwerken
Doelgroep
Woningeigenaren, huurders, bedrijven, maatschappelijke organisaties
Status
Gestart
Mogelijke partners
Buurtteams, Kernteam aardgasvrij, nader te bepalen bureau, woningcorporaties, bewoners, ondernemers, Enexis
Onderwerp
Opstellen Blauwe Aderplan en aanvullend onderzoek
Omschrijving
Het Blauwe Aderplan is een lange termijn visie op de omgang met hemelwater en ook een plan op hoofdlijnen voor de aanleg van regenwatersystemen. Het geeft een visie op het uiteindelijke ontwerp van het regenwater stelsel, zoals dat er uit moet gaan zien. In het rapport wordt een principeoplossing voor knelpunten beschreven. Dit zijn nog geen voldragen plannen. De schetsontwerpen worden nader uitgewerkt en op het investeringsprogramma van de gemeentebegroting ingepland. Onderzocht wordt of er nog aanvullende locaties aangewezen moeten worden en welke locaties prioriteit krijgen om uitgewerkt te worden.
Doel
Voor 2024 is het aanvullende onderzoek afgerond
Thema
Klimaatadaptatie
Rol gemeente
Realiseren
Doelgroep
Woningeigenaren, huurders, bedrijven, maatschappelijke organisaties