Ontwerp visie GM 2044

moeten worden geïdentificeerd en verlaagd, zodat alle mensen gelijke kansen en mogelijkheden hebben, ongeacht hun achtergrond of situatie. Hiervoor is breed in de samenleving meer bewustwording en betrokkenheid nodig. Toegankelijkheid De inrichting van de fysieke en sociale omgeving moet verbeteren om te waarborgen dat iedereen zoveel als mogelijk kan meedoen zonder dat er belemmeringen zijn. Hiervoor moeten gebouwen en buitenruimte beter toegankelijk worden, zowel van de overheid, van maatschappelijke organisaties als van bedrijven. De uitdaging is om de Universal Design principes breed toe te passen.

Cultuur van begrip en respect De opgave is om begrip, respect en tolerantie voor mensen van diverse achtergronden te vergroten. Dit is essentieel voor een inclusieve samenleving. De nadruk ligt op het bevorderen van deze waarden vanaf jonge leeftijd binnen het onderwijs, jeugd- en sportverenigingen en door gemeenschapsinitiatieven die diversiteit en inclusie in de praktijk brengen. Integratie van nieuwkomers Voor nieuwkomers in Geldrop-Mierlo is het belangrijk dat zij snel aan het werk komen, de Nederlandse taal machtig worden en verbindingen leggen binnen de gemeenschap. Bestaanszekerheid en maatschappelijke participatie zijn daarom van cruciaal belang voor deze groep mensen om mee te kunnen doen.

25

Cultuur Het diverse en levendige culturele leven van Geldrop-Mierlo draagt bij aan een hechte gemeenschap, waar kunst en cultuur de sociale cohesie en recreatieve aantrekkingskracht versterken.

Ambities cultuur In 2044 staat Geldrop-Mierlo bekend om zijn rijke, diverse en inclusieve culturele leven dat mensen samenbrengt, inspireert en stimuleert om zich verder te ontwikkelen. Geldrop-Mierlo heeft een aantrekkelijk cultureel gezicht dat het verhaal van ons verleden verbindt met de veelzijdigheid van het heden.

Deze identiteit maakt onze inwoners trots en creëert een sterke band met de geschiedenis en de toekomst van onze gemeente. Onze cultuur vormt een belangrijk onderdeel van een levendige gemeenschap waarin iedereen de kans krijgt om actief deel te nemen, zowel in het organiseren van als in het deelnemen aan culturele activiteiten. Of je nu inwoner bent of bezoeker, je voelt je hier thuis en verbonden met de unieke identiteit van Geldrop-Mierlo. Kunst en cultuur zijn diepgeworteld in onze samenleving en worden breed gewaardeerd. Cultuur en brede welvaart Cultuur draagt bij aan sociale cohesie, recreatiemogelijkheden en artistieke ontwikkeling. Culturele activiteiten en evenementen brengen mensen samen en verrijken het dagelijks leven, waardoor de kwaliteit van leven in Geldrop-Mierlo stijgt.

Maatschappelijke opgaven cultuur De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven: Verbinden van cultuur met de wijk Het is wenselijk om het kunst- en cultuuraanbod nauw te verbinden met initiatieven en mogelijkheden in de wijken, zodat cultuur een integraal onderdeel wordt van het dagelijks leven van onze inwoners. Door cultuur te koppelen aan lokale activiteiten en voorzieningen, maken we het toegankelijker en verbeteren we de kwaliteit van leven. Er wordt ingezet op het versterken van de laagdrempelige beleving van cultuur, door meer inwoners te betrekken bij culturele evenementen en activiteiten. Dit draagt niet alleen bij aan een rijker cultureel leven, maar ook aan een grotere sociale cohesie binnen de gemeenschap. Cultureel erfgoed Het behoud en de versterking van cultureel erfgoed, zoals dorpsaanzichten, historische panden en kerken, vormen een belangrijk onderdeel van onze culturele strategie. Deze historische elementen worden waar mogelijk geïntegreerd in de moderne gebiedsontwikkelingen, zodat ze blijven bijdragen aan de identiteit en uitstraling van Geldrop-Mierlo. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een onderscheidend aanbod van culturele activiteiten die een meerwaarde bieden ten opzichte van de regio, door moderne aspecten te verbinden met onze bestaande kwaliteiten en erfgoed.

Culturele uitwisseling en participatie Om een inclusieve en diverse culturele gemeenschap te bevorderen, is focus nodig op het versterken van de uitwisseling tussen verschillende culturen en groepen. Cultuur moet een vanzelfsprekend onderdeel worden van wijken en buurten door het aanbieden van ontmoetingsplekken en culturele evenementen die diversiteit omarmen en bevorderen. Daarnaast zijn er meer vrijwilligers nodig die betrokken zijn bij de organisatie van culturele activiteiten, zodat een breder scala aan evenementen en initiatieven kan worden gerealiseerd. Dit bevordert niet alleen de culturele participatie, maar ook de sociale betrokkenheid en samenhang in de gemeenschap.

26

Veiligheid Inwoners en ondernemers zijn en voelen zich veilig, doordat zij kunnen omgaan met risico’s en daarvoor weerbaar en zelfredzaam zijn.

Ambities veiligheid Iedereen voelt zich veilig in hun woonomgeving, hun werkomgeving en tijdens hun verblijf in Geldrop-Mierlo. Elke tijd kent daarbij z’n eigen gevaren en z’n eigen risico’s. In 2044 beheersen we de kunst om daar steeds op ingesteld te zijn door met elkaar scherp te zijn op hoe we ellende voorkomen, hoe we voorbereid zijn en hoe we reageren als zich iets voordoet. De zelfredzaamheid en weerbaarheid in de samenleving zijn daarbij de belangrijkste troeven. Inwoners en ondernemers zijn in staat om risico’s te signaleren en in te schatten en daar op een goede manier mee om te gaan via hun gedrag en keuzes. Veiligheid en brede welvaart Veiligheid en veiligheidsgevoelens spelen een rol in het kader van brede welvaart. Het gevoel van onveiligheid en de lichamelijke, financiële en/of emotionele schade na een incident doen afbreuk aan iemands kwaliteit van leven.

Maatschappelijke opgaven veiligheid De komende vijf tot tien jaar pakken we als samenleving de volgende opgaven op: Tegengaan onveiligheid en overlast gevende situaties Er zijn vele vormen van onveiligheid en overlast gevende situaties waar inwoners mee te maken kunnen krijgen. Denk bijvoorbeeld aan onbegrepen gedrag op straat, woningvervuiling, huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit moet beter tegen worden gegaan door enerzijds in te zetten op het voorkomen en anderzijds er beter tegen op te treden. Dit geldt zowel voor de directe omgeving als voor de professionele organisaties die betrokken zijn. Leefbaarheids- en veiligheidsgevoel Hoe zeer leefbaarheid en veiligheid ook vallen te kwantificeren in aantallen overlastmeldingen, ongevallen, branden, misdrijven, etc., voor het

welzijn doet vooral de leefbaarheids- en veiligheidsgevoel ertoe. Dit wordt vaak door allerlei bewuste en onbewuste aspecten wordt gevoed. Door inzicht te krijgen in de mate van (on)veiligheidsbeleving wordt duidelijk waar dat problematisch is en waar aandacht nodig is. In die gevallen is het versterken van de sociale kwaliteit, het vergroten van de invloed van inwoners en ondernemers, het beter inrichten van de omgeving en/of het versterken van het toezicht wenselijk. Betere weerbaarheid Los van de opgaven die er zijn om criminaliteit te bestrijden, ligt er ook een opgave dat inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheden weerbaarder worden tegen criminaliteit. Er is inzet nodig op het voorkomen dat mensen en organisaties doelwit worden van criminelen en dat zij goed reageren als zij onverhoopt toch doelwit zijn. Gezien de tendens ligt hierbij focus op digitale en ondermijnende criminaliteit. Daarnaast is extra aandacht gewenst voor high impact criminaliteit vanwege de gevolgen die het heeft voor de slachtoffers hiervan. Tegengaan polarisatie Er is een rem nodig op het uitvergroten van de verschillen tussen mensen en tussen groepen. Tegenstellingen worden op de spits gedreven, wat er geregeld toe leidt dat mensen radicaliseren. Dit is een breed maatschappelijk probleem, wat te zien is in de politiek, in de (social) media en in ieders directe omgeving.

Door te werken aan meer verdraagzaamheid wordt respect voor afwijkende meningen, perspectieven en leefwijzen bevorderd. Informatiepositie binnen het veiligheidsnetwerk Het hebben en goed kunnen inzet van informatie is één van de belangrijkste instrumenten om onveiligheid te voorkomen en te bestrijden. Daarom is een stevigere informatiepositie binnen het veiligheidsnetwerk gewenst. Door betere informatie te verwerven en deze samen te delen ontstaan gedegen inzichten, die gebruikt kunnen worden voor het kiezen van effectieve veiligheidsinterventies.

27

Digitale samenleving De digitale verworvenheden kunnen door iedereen goed worden benut, op zo’n manier dat we de essenties van het zijn van een gemeenschap intact houden.

Ambities digitale samenleving

tussen mensen wat dit betreft te veel uiteen gaan lopen, is het belangrijk dat de mensen en organisaties die het lastig vinden, vaardiger worden in het gebruik van digitale mogelijkheden én nieuwe ontwikkelingen zich beter eigen kunnen maken.

De voortschrijdende digitalisering biedt enorm veel kansen om het leven makkelijker en aangenamer te maken. In 2044 zien we dat digitale mogelijkheden zoals kunstmatige intelligentie (AI) breed in de samenleving worden toegepast in het wonen, werken en ontmoeten. ‘Breed in de samenleving’ betekent dat iedereen er gebruik van kan maken, ongeacht leeftijd, opleiding, inkomen, etc. Ook zal het maatschappelijk leven vergemakkelijkt zijn door toepassing van de mogelijkheden in de openbare ruimte, bijvoorbeeld ten behoeve van veiligheid, toegankelijkheid, verkeersdoorstroming, circulariteit, etc.

Digitale veiligheid Los van de positieve kanten van digitale mogelijkheden en de vernieuwing die daarop plaatsvindt, zitten er ook negatieve kanten aan. Er zijn veel criminelen die de mogelijkheden misbruiken om mensen op te lichten, gegevens te stelen, etc. De oplossing ligt maar deels in het bestrijden van deze criminaliteit. De grootste winst valt te behalen met het voorkomen ervan. Hiervoor is het nodig dat mensen weerbaarder worden tegen digitale criminaliteit, met name mensen met beperkte digitale vaardigheden.

Digitale samenleving en brede welvaart Ondanks de voortschrijdende digitalisering hebben we het mensgerichte en de onderlinge verbindingen weten te behouden.

Maatschappelijke opgaven digitale samenleving De komende vijf tot tien jaar pakken we als samenleving de volgende opgaven op: Samen digitaliseren met meerwaarde Het mooiste zou zijn als we nieuwe mogelijkheden kunnen inzetten voor uitdagingen waar we nu moeilijk antwoorden voor kunnen bedenken. Met elkaar – inwoners, ondernemers, overheden – hebben we veel kennis over technologische ontwikkelingen, veel ideeën voor het gebruik ervan en een goed zicht op uitdagingen. Er is een denkrichting en prioritering nodig voor waar we als samenleving op in willen zetten qua digitalisering en het breed benutten daarvan. Digitale vaardigheden Het hebben van veel en nieuwe digitale mogelijkheden is één ding. Ze daadwerkelijk kunnen gebruiken is een tweede. Als de verschillen

Digitale openbare ruimte Het toepassen van nieuwe technologische, digitale mogelijkheden in de openbare ruimte is een continu proces. Enerzijds kan dit laagdrempelig door snelle ingrepen zoals het plaatsen van slimme afvalbakken. Anderzijds kan het toepassen van nieuwe mogelijkheden ook ingrijpender zijn en meegenomen moeten worden bij gebiedsinrichting en infrastructurele ontwikkelingen. Denk bijvoorbeeld aan een andere weginrichting, slimme straatverlichting, slimme parkeerroutering of de aanleg van voorzieningen voor woningen en bedrijven. De komende jaren is het goed om met elkaar een wat meer omlijnd idee te krijgen van wat er mogelijk gaat zijn en wat ervoor nodig is om hierop in te kunnen spelen.

28

De omgeving in 2044

29

Over de omgevingsvisie

Essenties voor de leefomgeving

In de omgevingsvisie zijn de ambities en opgaven voor Geldrop-Mierlo uitgewerkt voor thema’s die vooral met de fysieke leefomgeving te maken hebben. Het is een nadere uitwerking van de toekomstperspectieven in de algemene visie en deze sluit aan bij de ambities en opgaven die we zien binnen de samenleving. Uit deze omgevingsvisie blijkt dat veel aspecten die te maken hebben met het welzijn en de gezondheid van inwoners de keuzes binnen de fysieke leefomgeving beïnvloeden.

In de toekomst ontwikkelen we ons door als groene recreatieve woongemeente met stadse trekjes en een dorpse gemoedelijkheid. In de algemene visie is al gezegd dat we in Geldrop-Mierlo stedelijker moeten denken, maar dat we juist ook de sociale cohesie en het dorpse karakter koesteren. Geldrop-Mierlo moet meer dan nu een onderdeel worden binnen het stedelijk vervoers- en voorzieningennetwerk rondom Eindhoven en Helmond. We maken gebruik van de voorzieningen en werkgelegenheid van die stedelijke regio, wat onderdeel is van onze woonkwaliteit. We willen met het woon- en leefklimaat in GeldropMierlo bijdragen aan de ‘city of villages’, zoals het samenstel van gemeenten in de regio ook wel wordt genoemd.

Waarom een omgevingsvisie Met de omgevingsvisie zetten we de koers voor de lange termijn uit voor de fysieke leefomgeving. Een koers waarmee we antwoord geven op de dynamiek in onze samenleving en de trends die op ons afkomen. Bovendien een koers waarmee we de kwaliteiten en kenmerken behouden die van oudsher bij ons horen en die we willen beschermen. Zo staan we niet stil, maar groeit en ontwikkelt Geldrop-Mierlo zich heel bewust. Het is geen concreet plan, maar het geeft een duidelijk richtpunt voor ontwikkelingen. Voor iedereen die betrokken is bij de toekomst van Geldrop-Mierlo helpt het om samenhangende keuzes te maken. Waar gaan we wonen, werken en recreëren, waar gaan we natuur en landschap ontwikkelen en wat willen we beschermen voor de toekomst. De omgevingsvisie is daarmee een leidraad voor projecten die initiatiefnemers in Geldrop-Mierlo willen uitvoeren, inspelend op de uitbreidingsrichtingen en ontwikkelmogelijkheden die in deze omgevingsvisie staan. Ook geeft de omgevingsvisie houvast voor ontwikkelingen die de gemeente, waterschappen, natuurbeheerders en andere partijen initiëren. De vertaling naar regels voor zowel private initiatiefnemers als overheden gebeurt in het omgevingsplan.

In dit perspectief is een ‘stadsere invulling’ nodig voor een hogere dichtheid van wonen en leven. Voor de groei van het aantal woningen, voldoende ruimte voor groen en water en voldoende voorzieningen gaan we qua bebouwing de hoogte in. We zijn in 2044 trots op de kwaliteit van de sport- en maatschappelijke voorzieningen die we hebben. De focus ligt op voorzieningen die passen bij ons woonklimaat en die bijdragen aan de sociale cohesie in de wijken. Er zijn recreatieve en groene uitloopgebieden voor de inwoners van GeldropMierlo. Deze dragen bovendien bij aan de ecologische en landschappelijke kwaliteit binnen het stedelijk gebied Eindhoven en de Brainportregio.

30

Leefbare groene wijken Het is prettig wonen in Geldrop-Mierlo door de sfeer en het groen in de wijken.

Ambities leefbare groene wijken In 2044 kent Geldrop-Mierlo aantrekkelijke groene woongebieden. Er is een goed en kwalitatief aanbod aan voorzieningen in de wijken. Basisvoorzieningen zoals basisscholen, huisartsenzorg, tandartszorg e.d. zijn zoveel als mogelijk dichtbij. Een belangrijk deel van de voorzieningen is gericht op actief zijn en blijven en het stimuleren van gezond gedrag. De diverse ontmoetingsplekken binnen en buiten nodigen uit tot verbinding en faciliteren sociale ontmoetingen, zodat een wijk een gemeenschap is in plaats van een verzameling woningen. Deze levendige plekken vormen het hart van onze samenleving, waar iedereen de ruimte heeft om laagdrempelige activiteiten te organiseren en recreatieve initiatieven te ontplooien. Inwoners voelen zich prettig in hun leefomgeving. Straten en pleinen zijn veilig ingericht en toegankelijk voor iedereen. In de woonwijken draagt het groen bij aan de leefbaarheid en nodigt het uit tot wandelen, sporten, bewegen en ontmoeten. De robuuste groenstructuren zorgen ervoor dat wijken op een natuurlijke manier zijn verbonden. Bovendien biedt het groen schaduw in hete zomers en neerslag absorberend vermogen bij hevige buien. De wijken zijn daarmee aangepast aan de veranderingen in het klimaat. Leefbare groene wijken en brede welvaart De strekking van leefbare groene wijken is dat mensen zich prettig voelen in hun buurt.

De woonomgeving in elke buurt moet voor iedereen geschikt zijn, met aandacht voor leefbaarheid, duurzaamheid, inclusie, bereikbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen en ruimte voor ontmoeting en vermaak.

Maatschappelijke opgaven leefbare groene wijken De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven: Groene dooradering wijken Om het groen een centrale plek te geven in wijken, moeten groenstructuren met elkaar verbonden

worden, zodat tussen wijken een groene dooradering ontstaat. Daarbij is beoogd dat de bestaande openbare groengebieden hoogwaardig openbaar groen worden die op een ecologische manier worden beheerd. De groenstructuren hebben meerdere functies, zoals een verbindende werking voor wandelaars (en mogelijk fietsers), ruimte voor sport en bewegen in de openbare ruimte, een grotere woonkwaliteit en het vergroten van biodiversiteit. Een goede toegankelijkheid van het groen voor mindervaliden is een vereiste.

De groene verbindingen in de kernen dragen ook bij aan klimaatadaptatie. Bijvoorbeeld doordat de wandel- en fietspaden schaduwrijke routes zijn, zodat mensen in hete periodes comfortabel van A naar B kunnen gaan. Het extra groen kan ook hemelwater op vangen, waardoor het stedelijke watersysteem minder wordt belast. Naast meer waterberging, moet ook de gemengde riolering (in wijken waar dit nog niet zo is) aangepast worden naar een gescheiden stelsel. Een gezonde leefomgeving De fysieke leefomgeving in de wijken dient jong en oud meer te stimuleren tot bewegen, ontspannen en ontmoeten en zo actief te zijn in hun buurt. Dit omvat ook het hebben van voldoende speelplekken voor kinderen. Daarnaast is aandacht nodig voor geluids- en luchtkwaliteit, zodat de leefomgeving een gezonde plek is om te verblijven. Basisvoorzieningen dichtbij Voor de zelfredzaamheid van de groeiende groep ouderen en andere minder mobiele groepen is het nodig dat voorzieningen dichtbij huis behouden

31

blijven. Dit sluit aan op het zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. De opgave is dat basisvoorzieningen in wijken liggen, op een bereikbare afstand.

Maatschappelijke voorzieningen Ook maatschappelijke voorzieningen worden zoveel als mogelijk dichtbij huis aangeboden, met name de wijkgerichte voorzieningen. De opgave is om verschillende maatschappelijke voorzieningen te bundelen binnen accommodaties, zodat ze bijdragen aan een open samenleving en toekomstbestendig blijven. Zo kunnen we als

samenleving meer ontmoetingen tussen verschillende groepen inwoners van de gemeente realiseren en zijn ontmoetingen van verschillende culturen, achtergronden en doelgroepen vanzelfsprekend. Een ander voordeel van het bundelen van voorzieningen, is dat ze samen de lasten kunnen delen. Een belangrijke te zetten stap hierbij is dat barrières moeten worden weggenomen en dat de voorzieningen optimaal toegankelijk (ook voor minder mobiele groepen) worden. De bezetting en kwaliteit van voorzieningen staan voorop. Waar de bezetting terugloopt worden de activiteiten en samenwerking geclusterd. Veiligheid in de openbare ruimte De wijken en centra moeten veiliger worden ingericht voor kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers en wandelaars. Hiervoor moeten barrières worden weggenomen en routes veiliger worden ingericht. Hierbij is het ook zaak om de openbare ruimte beter in te richten voor minder mobiele doelgroepen.

32

Wonen In Geldrop Mierlo is er een goed passende woningvoorraad, voor de verschillende doelgroepen in de samenleving, betaalbaar voor iedere doelgroep, op de juiste plek en duurzaam.

Ambities wonen De mix van woningen per wijk zorgt ervoor dat alle doelgroepen door elkaar leven en dat er doorstroming is. Woningen blijven daardoor steeds behouden voor de doelgroep waarvoor ze zijn bedoeld. De woningvoorraad is slim ingesteld op de veranderende woonbehoeften, waardoor er steeds aansluiting is op de veranderende en meer gevarieerde samenstelling van huishoudens. Een aanzienlijker deel van de woningen zal bedoeld zijn voor kleine huishoudens zoals senioren, starters en alleenwonenden en voor inwoners met een zorgbehoefte.

Senioren kunnen binnen de eigen, gewenste omgeving en binnen hun sociale netwerk wonen. De woningmix is afgestemd op het gebiedstype. Waar in woonwijken de nadruk ligt op het hebben van een gevarieerde mix van woningen, ligt in de centra het accent op woningen voor kleinere huishoudens zoals senioren, alleenstaanden en starters. In het buitengebied zijn er alternatieve woonvormen, in de plaats van bijvoorbeeld agrarische bebouwing. Wonen en brede welvaart Iedereen woont graag in een woning die past bij de levensfase, het inkomen en specifieke woonwensen. Lukt dat niet of op een veel later moment dan gewenst, dan leidt dat logischerwijs tot frustratie of problemen. Dat werkt dan door in

het leven van mensen, zeker als niet in basisbehoeften kan worden voorzien.

Maatschappelijke opgaven wonen De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven: Gevarieerde woningvoorraad Er is werk aan de winkel qua woningvoorraad. Dat zit ‘m zowel in aantallen voor de verschillende groepen inwoners als in de mix van woningen in wijken. Starters, gezinnen en senioren hebben bijvoorbeeld verschillende woonbehoeften en mensen hebben verschillende financiële mogelijkheden. Daarnaast is omwille van de dynamiek in woonwijken een betere mix van woningtypen nodig. Het aanbod van woningen moet daarom beter worden afgestemd op de vraag die er is en de veranderingen die worden verwacht. De eerstkomende jaren is het zaak om de woningvoorraad in een rap tempo uit te breiden. Het accent hierbij ligt op meer woningen voor senioren en voor één- of tweepersoonshuishoudens. Hier valt ook onder dat er meer woningen moeten komen voor starters. Door gebruik te maken van snel te realiseren, innovatieve woonconcepten moet het aantal woningen in een relatief korte tijd kunnen worden uitgebreid. Er zal met name ingespeeld moeten worden op de behoefte aan betaalbare woningen, doorstroming en eigentijdse woonvormen. Een van de elementen hierbij is het realiseren van voldoende aanbod van woningen die aansluiten bij de behoeften van 75-plussers die graag in GeldropMierlo willen blijven wonen.

Daarbij valt te denken aan nultredenwoningen, geclusterde woningen en woonplekken die verbonden zijn aan zorginstellingen. Met kleinschalige aanpassingen meer variatie Er is meer variatie gewenst in het wonen, zodat woningen beter kunnen worden afgestemd op verschillende behoeften. Er is bijvoorbeeld steeds meer behoefte aan werkfuncties aan huis, het splitsen van woningen en het realiseren van aanvullende woonruimte op een perceel met het oog op mantelzorg of het bieden van een woonplek aan jonge starters. De opgave is om hier ruimte

33

voor te maken, zonder dat het algemeen belang in het geding komt. Anders bouwen Om het woningaanbod blijvend te kunnen vernieuwen en aan te blijven sluiten op de vraag is meer flexibel bouwen gewenst. Dit zorgt namelijk voor betaalbare tijdelijke huisvesting. Hiermee kan worden ingespeeld op de veranderende woningmarkt of een doorontwikkeling van de demografische samenstelling. Deze opgave valt samen met de noodzaak om meer duurzaam en dus ook natuurinclusief te bouwen bij nieuwbouw en renovatie. Vernieuwen en verduurzamen van het woningaanbod Het vernieuwen van het woningaanbod is nodig om het aanbod van woningen beter te laten aansluiten op de (toekomstige) vraag en voor het vergroten van de kwaliteit van de leefomgeving. Te beginnen bij het aanpassen van het woningaanbod in woonwijken waar veel verouderde woningen staan. Om de woningvoorraad toekomstbestendig te maken is het nodig dat de woningvoorraad energiezuiniger, circulair, klimaatadaptief en natuurinclusief wordt. Dit kan door individuele

woningverbetering, maar ook door herstructurering op plekken waar meerdere opgaven bij elkaar komen (bijvoorbeeld op het vlak van wonen, groen en verkeer).

Wonen en zorg Er zijn meer woningen nodig voor mensen met een zorgbehoefte. Meestal wordt dan direct aan ouderen gedacht, maar het gaat hier ook om mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking of met psychische problematiek of om jongeren (18-23 jaar) die een bepaalde problematiek kennen. Het is belangrijk dat zowel het ruimtelijke als het sociale samenkomen om dit type woningen goed in te bedden in de omgeving en in de woningmix in wijken.

34

Multifunctioneel landelijk gebied In het buitengebied zijn functies en opgaven met elkaar verweven: landbouw, natuur, recreatie en bedrijvigheid versterken elkaar en ook duurzame opwek van energie, waterberging en alternatieve woonvormen zijn ingebed in de omgeving.

Ambities multifunctioneel landelijk gebied In 2044 is er een multifunctioneel buitengebied waar de beschikbare ruimte optimaal wordt gebruikt voor een veelheid aan functies, zoals bijvoorbeeld natuur, recreatie, waterberging, cultuurhistorie, energieopwekking, (agrarische) bedrijvigheid en wonen. De functies zijn met elkaar

Maatschappelijke opgaven

verweven, zodat de beschikbare ruimte meervoudig wordt gebruikt. Er zal in elk gebied een goede balans te zien zijn tussen de functies, in aansluiting op de kwaliteiten van de natuur en het landschap. Over het algemeen ligt de nadruk in het buitengebied op natuur en recreatie. Het landelijk gebied en brede welvaart Het landelijke gebied is een uitloopgebied voor de inwoners in de kernen. Daar kunnen zij recreëren, bewegen en ontspannen. Voor agrariërs is het van belang dat zij op een natuurinclusieve manier zonder stress een goede boterham kunnen verdienen.

De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven:

nodig om de kwaliteit van de water(huishouding) te versterken. Het is afhankelijk van het gebied in welke mate er een opgave ligt.

Natuur Natuurbehoud en -ontwikkeling is een leidende factor in het landelijke gebied. De natuur dient te worden versterkt, voor een belangrijk deel ten behoeve van ecologie en biodiversiteit. Ook is het

Recreatie Om de positie van Geldrop-Mierlo als recreatieve gemeente te versterken, is het nodig om in het landelijk gebied nieuwe mogelijkheden voor recreatie te realiseren.

35

Klimaatadaptatie Door de toenemende klimaatuitdagingen moet het landschap op zo’n manier worden ingericht dat er wordt geanticipeerd op langdurige droogte, hitte en hevige regenbuien (pieksituaties). Natuurinclusieve landbouw Een belangrijke opgave is om toe te werken naar een natuurinclusieve landbouw om de impact van agrarische bedrijvigheid op de natuur te verminderen. Dat draagt door een beter bodemleven bij aan de biodiversiteit, een betere waterkwaliteit en het vasthouden van water. De uitdaging is dat dit gebeurt zonder dat dit nadelige financiële gevolgen heeft voor de agrarische ondernemers. Met een natuurinclusief agrarisch landschap kan landbouw, natuur en water met elkaar verweven worden in plaats van deze van elkaar te scheiden. Hiermee wordt het landschap aantrekkelijker. Een mogelijkheid is ook dat de landbouw meer gaat voorzien in duurzame grondstoffen voor biobased bouwen.

Beter vasthouden van gebiedseigen water Om te voorkomen dat er in periodes met weinig regenval verdroging en natuurbranden ontstaan is het nodig om meer water vast te houden in het landelijk gebied. Ook zorgt dit ervoor dat hevige buien beter kunnen worden opgevangen. Op deze manier wordt gewerkt aan een klimaatbestendig buitengebied, waarmee bovendien de kwaliteit van de natuur versterkt wordt. Energieopwekking Geldrop-Mierlo staat voor de opgave om bij te dragen aan de regionale grootschalige opwek van duurzame energie. Door multifunctioneel gebruik van het landelijk gebied kunnen er kansen worden benut voor het realiseren van zonnevelden. Bedrijvigheid in landelijk gebied Voor een vitaal landelijk gebied is het van belang om passende functies te vinden om een gezonde economische basis te hebben en te zorgen voor een zekere levendigheid. Agrarische bedrijvigheid blijft qua bedrijvigheid de hoofdmoot voor het buitengebied.

36

Doorlopend groen Geldrop-Mierlo heeft doorlopende groenstructuren voor biodiversiteit en klimaatadaptatie, wat bijdraagt aan het natuurwerk in de regio en Brabant. Door recreatiemogelijkheden is deze natuur bovendien op een fijne manier beleefbaar voor inwoners van Geldrop-Mierlo en de regio.

Ambities doorlopend groen In 2044 zijn er robuuste doorlopende groenstructuren en is er een hogere biodiversiteit. Het groen loopt binnen en buiten Geldrop-Mierlo zonder barrières door en is onderdeel van de groene long in het verstedelijkte gebied van Eindhoven en Helmond. De buitengebieden van Geldrop-Mierlo vormen zo een bijzonder stedelijk uitloopgebied, wat ons onderscheidende groene woonklimaat versterkt. De sterke ecologische verbindingen dragen bij aan de hogere biodiversiteit. Bovendien hebben de gebieden

bijzondere landschappelijke kwaliteiten. Bos en heide beslaan een groot deel van het buitengebied en leveren een belangrijke bijdrage aan het Natuur Netwerk Brabant en de CO2-opslag. We zijn ingespeeld op veranderingen in het klimaat en goed in staat om periodes van hitte, droogte en hevige regenval op te vangen. Door zonering van bossen en heide is er bovendien ruimte voor recreatie in de vorm van wandelen, fietsen, sporten en verblijven. Doorlopend groen en brede welvaart Natuur is een belangrijke factor voor de kwaliteit van leven. Gezonde natuur en biodiversiteit is belangrijk voor het in stand houden van ecosystemen en leveren bovendien een bijdrage aan luchtkwaliteit. Los daarvan is het ontspannen en bewegen in natuurgebieden voor veel mensen van meerwaarde.

Doorlopend groen

37

Maatschappelijke opgaven doorlopend groen De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven: Opheffen van barrières in het natuurnetwerk Om de kwaliteiten van natuurgebieden te beschermen en te verbeteren is het nodig om de natuurgebieden beter op elkaar aan te sluiten. Hiermee loopt het groen binnen en buiten de gemeente door. Barrières in het (regionale) natuurnetwerk moeten worden opgeheven, zodat diersoorten zich vrijer kunnen bewegen zonder

verstoring door menselijke activiteiten. Denk hierbij aan het realiseren van passages bij bijvoorbeeld spoorwegen, snelwegen, etc. Natuurlijke netwerken aanvullen Om de robuuste groenstructuren doorlopend groen te krijgen is het nodig om de gaten in het ecologische netwerk in te vullen. Het is de wens om natuurgebieden te vergroten ten behoeve van onder andere het versterken van de biodiversiteit, klimaatadaptatie en een grotere CO2-opslag. De opzet is om nog voor 2028 zo’n 40 hectare aan extra natuur te realiseren.

38

Economische kracht De Geldrop-Mierlose economie is aangesloten op de bedrijvigheid in Brainport Eindhoven en we hebben moderne, vitale en duurzame bedrijventerreinen met gevarieerde werkgelegenheid. Er is een ruim aanbod van recreatieve voorzieningen en activiteiten. De winkels, horeca en evenementen zijn belangrijke pijlers voor de levendigheid in Geldrop en Mierlo.

Ambities economische kracht In 2044 is er in Geldrop-Mierlo een solide economische basis door gevarieerde bedrijvigheid die past binnen Brainport. De nadruk ligt daarbij op MKB-bedrijven met een accent op techniek, dienstverlening, centrumfuncties en recreatie. De bedrijventerreinen zijn niet gegroeid qua oppervlakte, maar zijn wel vitaal, duurzaam en kennen een efficiënt ruimtegebruik. Het gemiddelde bedrijf in Geldrop-Mierlo neemt niet veel ruimte in, maar brengt wel een (relatief) hoge arbeidsinzet met zich mee. Hierdoor is er voor inwoners gevarieerde werkgelegenheid dichtbij huis, voor verschillende vakgebieden en opleidingsniveaus. Economische kracht en brede welvaart Materiële welvaart is voor inwoners een duidelijke randvoorwaarde om in welzijn te kunnen leven. Een goede werkgelegenheid draagt daar aan bij. Ook het hebben van goede voorzieningen en daarmee het hebben van een goed vestigingsklimaat is van toegevoegde waarde.

Maatschappelijke opgaven economische kracht De komende vijf tot tien jaar liggen er binnen de samenleving de volgende opgaven: Gevarieerde werkgelegenheid Er is in de gemeente behoefte aan een gevarieerde werkgelegenheid, voor verschillende typen opleidingsniveaus en vakgebieden. Daarvoor is het nodig dat er een passend profiel komt voor de verschillende bedrijventerreinen en dat daar naartoe wordt gewerkt. Op die manier wordt er het beste tegemoet gekomen aan de lokale behoefte. Bij het realiseren van de goede mix aan werkgelegenheid is ook het aanbod voor mensen

met een afstand tot de arbeidsmarkt van belang, alsook de beschikbaarheid van bijbanen en stageplekken voor de jeugd. Nieuwe vormen van werken Wonen en werken raken steeds meer vermengd doordat nieuwe vormen van thuiswerken en hybride werken een vlucht hebben genomen. Het aantal zzp’ers neemt toe, waarvan een deel in netwerken actief is en samenwerkt. De grens tussen wonen en werken vervaagt daardoor, terwijl de behoefte om elkaar te ontmoeten en te netwerken groter wordt. De verbondenheid in de regio, gecombineerd met een rustig en groen woonmilieu, maakt Geldrop-Mierlo bijzonder geschikt voor deze vormen van werken. Om Geldrop-Mierlo aantrekkelijk te maken is het nodig dat er ruimte komt voor werken en ontmoeten in de centra en in de wijken.

Recreatief profiel Door de ligging in de regio en door het aantrekkelijke buitengebied van Geldrop-Mierlo ligt er een kans om de recreatieve sector in de gemeente te versterken. Dit kan door het sterker neerzetten van een recreatief profiel en het vergroten van het aanbod en de kwaliteit van recreatieve voorzieningen. Daarvoor moeten de recreatieve mogelijkheden in zowel het buitengebied als de centra worden uitgebreid. Evenementenaanbod Ter bevordering van de verbinding tussen inwoners van Geldrop-Mierlo en het aantrekken van bezoekers, is het nodig het evenementenaanbod in Geldrop-Mierlo te verbeteren. Zowel in het algemeen als voor jongeren in het bijzonder.

39

Organisatiegraad ondernemers Voor de intensivering, revitalisering, en verduurzaming van bedrijventerreinen is actieve betrokkenheid van bedrijven en samenwerking tussen bedrijven relevant. Dat betekent dat er organiserend vermogen en daadkracht nodig is van gezamenlijke bedrijven, wat vraagt om het

versterken van de organisatiegraad op bedrijventerreinen. Dit zal ten goede komen aan de aanpak van verschillende opgaven op bedrijventerreinen. Het opzetten van een vorm van een ondernemersfonds kan hier ondersteunend aan zijn.

40

Duurzaamheid Geldrop-Mierlo is in 2044 klimaatbestendig, natuurpositief en bijna CO2 neutraal.

Ambities duurzaamheid In Geldrop-Mierlo beperken we onze bijdrage aan klimaatverandering zoveel mogelijk. Daarom zijn we in 2044 bijna zover dat we CO2 neutraal en aardgasvrij leven en werken. Hiermee geven we mede uitvoering aan de landelijke ambitie om dit in 2050 volledig te bereiken. Praktisch gezien betekent dit dat we in 2044 20% tot 30% minder energie gebruiken dan in 2017 en dat we voor onze energiebehoefte duurzame energie opwekken. Inwoners, bedrijven en verenigingen leven en werken klimaatbewust en duurzaam. Op alle geschikte daken liggen daarom zonnepanelen en waar het landschappelijk past wordt grootschalig energie opgewekt. Daarnaast is nog slechts 5% van ons afval restafval, zodat we nog maar een kleine stap hoeven te zetten om – conform de landelijke ambitie – in 2050 volledig circulair te zijn. Producten zijn waar mogelijk biobased, ook voor bouwen. Ook worden ze hergebruikt of gerecycled naar nieuw te gebruiken materialen en de hoeveelheid producten en materialen in producten is teruggedrongen. Zo hebben we zo min mogelijk nieuwe grondstoffen nodig.

heet is. Op de loop- en fietsroutes is er voldoende schaduw en in de buurten is er voldoende groen. Gezondheidsrisico’s worden zo voorkomen. Tot slot is Geldrop-Mierlo in 2044 een natuurpositieve gemeente. De biodiversiteit in Geldrop-Mierlo is aan het herstellen en is zelfs toegenomen. Ook is de (beschermde) natuur in Geldrop-Mierlo toegenomen. Er is in tuinen en de openbare ruimte meer biodivers stedelijk groen en het groen en de natuur in Geldrop-Mierlo is minder versnipperd en vormt een netwerk. Landbouw is natuurinclusief en ook bedrijventerreinen en woonwijken zijn natuurinclusiever. Bij nieuwbouw is een van de ontwerpuitgangspunten standaard dat gebouwen natuurinclusief zijn en bijdragen aan het versterken van de biodiversiteit. Duurzaamheid en brede welvaart Werken aan verduurzaming wordt gezien als een belangrijke mondiale transitieopgave ten behoeve van brede welvaart, met name vanwege de wens dat welzijn ook naar de toekomst toe geborgd is. Circulariteit, klimaatadaptatie, energietransitie en biodiversiteit maken allemaal deel uit van die transitieopgave.

Maatschappelijke opgaven duurzaamheid In de komende vijf tot tien jaar liggen er op het vlak van duurzaamheid de volgende opgaven:

We zijn in 2044 er ook hard naar onderweg dat Geldrop-Mierlo waterrobuust en klimaatbestendig is. De kans is zeer klein dat bij hevige neerslag onze hoofdwegen onder water staan of dat er water in gebouwen loopt. Ondanks dat het hard regent blijven alle wegen bereikbaar en staat er geen afvalwater op straat. Bovendien is Geldrop-Mierlo met voldoende koelteplekken zo ingericht dat de gevoelstemperatuur niet hoog oploopt als het heel

Energiebesparing We staan voor de uitdaging om te besparen op energie. Dat betekent onder andere dat de panden in Geldrop-Mierlo duurzamer moeten zijn, zowel bestaande bouw als nieuwbouw. En zowel wat betreft woningen, maatschappelijke accommodaties, bedrijfspanden als overheidsgebouwen. Sterker nog, met het oog op de ambities is het wenselijk om hier een versnelling in aan te brengen. Daarnaast is het belangrijk dat de leefomgeving en het gedrag van inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden duurzamer wordt. In de praktijk ligt er dus de opgave dat we allemaal zuiniger met energie omgaan. Zo is het bijvoorbeeld aan particulieren om in huis bewust energiezuinige

41

keuzes te maken, aan bedrijven om te kijken hoe ze hun bedrijfsprocessen energiezuinig in kunnen richten en aan de gemeente om in de openbare ruimte te kiezen voor energiezuinige oplossingen. Zon op dak en zonneparken De belangrijkste kans in Geldrop-Mierlo voor het opwekken van duurzame elektriciteit is via zonnepanelen op dak. Inwoners, bedrijven, corporaties, verenigingen en overheden staan allen aan de lat om hier stappen in te maken. Hier kunnen we werk van maken als individuen, maar ook door mogelijkheden voor collectieve initiatieven te creëren en te benutten. Voor grootschalige opwek van duurzame energie zullen daar waar mogelijk zonneparken moeten worden gerealiseerd. Dat is nodig voor onze energieneutraliteit en om een bijdrage te leveren aan de 2 TWh aan grootschalige energieopwekking die vanuit de regio is toegezegd aan het Rijk.

Warmtevoorziening zonder gas Het is algemeen bekend dat we in Nederland van het gas af gaan. Dit is een omvangrijke exercitie, waarin we moeten toewerken naar andere manieren om te voorzien in warmte, zonder dat we het elektriciteitsnet al te veel gaan belasten. Hiervoor moeten we gebouwen waar dat kan gaan verwarmen met lage temperatuur verwarming. Voor een groot deel kan dit doordat individuele inwoners en bedrijven een eigen warmtevoorziening installeren en waar mogelijk kan het tot stand komen via collectieve warmtevoorzieningen in wijken, de centra en op bedrijventerreinen. Dit is een groeiproces. In 2030 zal zo’n 20% van de gebouwen op een duurzame manier worden verwarmd en in 2050 zal dat bij alle gebouwen zo zijn. Aandachtspunt binnen deze opgave is het zo goed mogelijk gebruiken van

warmtebronnen die er zijn, bijvoorbeeld aardwarmte, water of restwarmte. Hoe pakken we de warmtetransitie aan? De eerste stap in de overgang naar duurzame warmte is om gebouwen beter te isoleren. Daarnaast hebben we duurzame warmtebronnen nodig om gebouwen te verwarmen. We willen nu waar dat kan inzetten op warmtenetten die werken op lage of middelhoge temperatuur. Deze warmtenetten kunnen we vullen met warmte uit oppervlaktewater of uit restwarmte van bedrijven (zoals fabrieken, supermarkten en bakkerijen). Aardwarmte willen we ook gebruiken, maar dat is voor 2030 waarschijnlijk nog niet mogelijk. Hoewel we in eerste instantie inzetten op gezamenlijke warmtenetten, zal voor de meeste gebieden een individuele warmtevoorziening nodig zijn. We blijven ook kijken of er nieuwe technieken komen om gebouwen te verwarmen, maar wachten daar niet op. De woonwijken kunnen ook bijdragen aan het opwekken van energie. Daarom willen we slimme netwerken (smartgrids) in de wijken, waar we duurzame energie opwekken met zonnepanelen en elektrische auto’s gebruiken om energie op te slaan. Dit vraagt om goede laadmogelijkheden voor elektrische (deel)auto’s in de wijken. Naast een slim elektriciteitsnet willen we waar mogelijk ook kleine warmtenetten opzetten, die op een duurzame manier warmte opwekken en lokaal opslaan.

Omgaan met netcongestie We gebruiken steeds meer elektriciteit en wekken ook steeds meer energie op. Dat leidt tot uitdagingen op het vlak van energietransport en opslag. Het huidige elektriciteitsnet kan dit niet aan. Hiervoor moet aan verschillende oplossingen worden gewerkt, omdat elke optie op zichzelf de uitdaging niet volledig kan slechten. Een deel van de oplossing ligt in het verzwaren van het elektriciteitsnet. Daarnaast moet er worden ingezet op het zo dicht mogelijk bij elkaar houden van opwek en gebruik. Tot slot is er de optie dat inwoners en/of bedrijven met energiehubs gaan werken.

42

Energiehubs Via deze hubs kunnen de deelnemers de opwek, opslag, conversie en het verbruik van energie op elkaar afstemmen. Feitelijk gaat het om samenwerking tussen producenten en gebruikers van energie. Energiehubs ontwikkelen zich vaak in stappen en kunnen groeien qua aantal deelnemers en activiteiten. Naast energie kan het ook gaan om de productie en het gebruik van warmte en om de productie en het gebruik van duurzame gassen. Binnen deze opgave ligt de noodzaak om de samenwerking te zoeken, een goede organisatie op te zetten en – als overheid – om ondersteunende middelen te bieden.

dat groenstructuren en natuurgebieden met elkaar verbonden zijn, zodat de leefgebieden voor dieren ruimer zijn en zij van het ene gebied naar het andere gebied kunnen trekken. Het investeren in groen gaat verder dan het vergroenen van de openbare ruimte. Het is ook noodzakelijk dat tuinen vergroenen, dat gevels vergroenen en dat agrarische percelen meer natuurinclusief worden.

Bestand tegen hevige neerslag, hitte en droogte Om de gevolgen van hevige neerslag, hitte en droogte te beperken is er in essentie één oplossing: groen en natuur. Daarmee realiseren we minder verhard oppervlak, meer waterbergend vermogen, meer schaduw, meer warmteabsorptie en meer mogelijkheden om te vernatten op de goede plekken. De komende jaren is het daarom nodig om zowel in als buiten de bebouwde kom te investeren in groen. Dit zien we terug in opgaven binnen de leefbare groene wijken, via het doorlopend groen in het buitengebied en via de multifunctionaliteit in het buitengebied.

Restafval reduceren Circulariteit betekent dat we in staat zijn om geen afval meer te produceren. Dat vraagt om een andere manier van denken: waar we nu in termen van afval denken, moeten we gaan denken in termen van hergebruiken van producten, materialen en grondstoffen. We zetten de komende jaren er met elkaar – inwoners, bedrijven, overheden – op in om steeds minder afval te produceren door bewust te consumeren en bedrijfsprocessen te verduurzamen. Dat betekent dat we vaker (op volgorde van prioriteit): afzien van producten en producten intensiever gebruiken (o.a. door producten te delen); producten efficiënter fabriceren of efficiënter maken in het gebruik; producten hergebruiken; producten repareren of productonderdelen hergebruiken; materialen hergebruiken of energie terugwinnen uit materialen; restanten hergebruiken of recyclen naar te gebruiken materialen.

Herstel en toename biodiversiteit via groen Bij het realiseren van meer groen snijdt het mes aan twee kanten, want door te investeren in groen en natuur versterken we buiten klimaatadaptatie ook de biodiversiteit. Hierbij is het belangrijk dat het juiste groen er is en dat daar variatie in is, zodat het voor veel dieren voedsel, verblijfplaatsen/voortplantingsplekken, mogelijkheden tot verplaatsen en veiligheid biedt. Voor de biodiversiteit is daarbij ook nog van belang

Herstel en toename biodiversiteit via gebouwen Niet alleen is groen nodig om de biodiversiteit te versterken. Voor de soorten die in of op gebouwen leven, is het nodig om natuurinclusief te bouwen en te verbouwen.

43

Mobiliteit Binnen het mobiliteitssysteem voeren duurzame vervoersvormen en langzaam verkeer de boventoon. Geldrop-Mierlo en de bestemmingen binnen de dorpen zijn bereikbaar door het toegenomen gebruik van de fiets en het OV en de leefbaarheid binnen de woonkernen is toegenomen door een vermindering van het doorgaand autoverkeer.

Ambities mobiliteit We zijn in 2044 duurzaam verbonden met de stedelijke regio en de wereld om ons heen. Ongeacht de toegenomen drukte in de regio zijn we in Geldrop-Mierlo goed bereikbaar, doordat we een optimale mix hebben van fietsgebruik, openbaar vervoer en automobiliteit. Allen zijn onmisbare schakels in het mobiliteitsnetwerk en allen zijn geënt op duurzame vormen van vervoer. Doordat inwoners vooral met de fiets gaan en het OV pakken, zal het autogebruik per huishouden verminderd zijn. We hebben wandel- en fietsverbindingen tussen de wijken, het centrum en bedrijventerreinen en comfortabele fiets- en OV-verbindingen met Eindhoven en Helmond. Het fietsen binnen Geldrop en Mierlo is aantrekkelijk door rechtstreekse, comfortabele en veilige verbindingen. Voor verder weg gelegen bestemmingen doen inwoners in eerste instantie een beroep op het OV. Pas in tweede instantie wordt de auto hiervoor gebruikt.

Onze autobereikbaarheid is goed, onder andere doordat Geldrop en Mierlo zo min mogelijk een functie hebben voor het regionaal doorgaand verkeer. De wegen in onze gemeente zijn dan ook

veelal ingericht op een adequate afwikkeling van het langzaam verkeer en het OV. Het autoverkeer is duurzaam, door gebruik van auto’s die weinig milieubelastend zijn. Daarnaast is deelvervoer volledig ingeburgerd. Het is daarmee een belangrijke schakel in ‘mobility as a service (MAAS)’: om van A naar B te komen, gebruiken we verschillende vervoersvormen die op elkaar aansluiten. Mobiliteit en brede welvaart Mobiliteit levert een belangrijke bijdrage aan brede welvaart van mensen. Het stelt hen in staat banen, voorzieningen en sociale contacten te bereiken en het kan een positieve bijdrage leveren aan hun fysieke en mentale gezondheid. Mobiliteit kan echter ook de brede welvaart verlagen door het veroorzaken van verkeersonveiligheid, geluidsoverlast, milieuvervuiling en klimaatverandering. Bij mobiliteitskeuzes moet daarom een breed scala aan aspecten worden afgewogen, onder andere of mensen daadwerkelijk gebruik kunnen maken van vervoersaanbod en ook of de positieve en negatieve effecten verdeeld zijn over verschillende groepen mensen.

Maatschappelijke opgaven mobiliteit In de komende vijf tot tien jaar moeten we als samenleving de volgende opgaven oppakken: Snelle en comfortabele fietsroutes naar buiten de gemeente We hebben behoefte aan betere en een variatie aan comfortabele verbindingen met de stedelijke regio. Om het gemotoriseerd verkeer te beperken of zo min mogelijk te laten toenemen, is de hoop vooral gevestigd op toenemend gebruik van de fiets. Door het toegenomen gebruik van de e-bike en speedbike is de fiets een serieuze vervoersoptie voor bestemmingen in een groot deel van Eindhoven en Helmond of bijvoorbeeld in Nuenen of Someren. Daarvoor zijn snelle en comfortabele fietsroutes nodig vanuit de kernen naar omliggende gemeenten, met zo weinig mogelijk barrières en zo rechtstreeks mogelijke aansluitingen op de centra, bedrijventerreinen en OV-knooppunten in Eindhoven en Helmond.

44

Aantrekkelijk openbaar vervoer Het openbaar vervoer kan een aantrekkelijk alternatief worden als het treinstation centraler wordt gesteld door het opnemen van het station in de stedelijke ontwikkeling van Geldrop en meer te verbinden met het centrum. De opgave is om meer (vervoers)massa te creëren en om het station als multimodale knoop uit te bouwen, zodat het een knooppunt is voor verschillende soorten vervoer. In het verlengde hiervan is het wenselijk dat bij de stedelijke ontwikkeling van het centrum van Geldrop het treinstation een verkeersknooppunt wordt tussen het centrum, Zesgehuchten, Genoenhuis en Gijzenrooi. De insteek is ook dat de frequentie van treinen wordt verhoogd en dat er een busstop bij het station komt, als dat de huidige busverbindingen niet verslechtert. Toepassen STOMP in gebiedsontwikkelingen Het is zaak om slimme mobiliteitsoplossingen integraal deel uit te laten maken van stedenbouwkundige plannen. Door toepassing van het STOMP-principe staat de mens centraal bij gebiedsontwikkeling. Het zorgt ervoor dat er prioriteit wordt gegeven aan duurzame vormen van mobiliteit en minder prioriteit aan minder duurzame mobiliteitsvormen. De verschillende modaliteiten staan hieronder in de prioriteitsvolgorde: 1. Stappen: hoe zorgen we voor een gebied met voorzieningen op loopafstand en aantrekkelijke looproutes 2.

Trappen: hoe zorgen we ervoor dat voorzieningen bereikbaar zijn met de fiets en voor directe en comfortabele fietsroutes 3. Openbaar vervoer: hoe sluiten gebieden aan op het OV-netwerk en kunnen we OV-voorzieningen en gebiedsfuncties combineren 4. Mobility as a service: kunnen we mobiliteitsdiensten aanbieden en hubs inrichten 5. Privéauto: welke gebieden moeten op welke manier bereikbaar zijn voor privéauto’s en wat vraagt dat qua parkeervoorzieningen

en Eindhoven. Ondanks de inzet op meer OV, fiets en deelmobiliteit, wordt een toename van gemotoriseerd verkeer verwacht. Met name de rotondes bij de A67 in Geldrop hebben een verhoogde kans op congestie, wat kan terugslaan op het Bogardeind en aftakkingen daarvan. Zonder flankerende maatregelen zal het verkeer daar gaan vastlopen tijdens spitstijden, met gevolgen voor de veiligheid en leefbaarheid. Dat maakt het noodzakelijk om de doorstroming te verbeteren en het regionale verkeer om Geldrop heen te leiden. Doorgaand verkeer om Geldrop-Mierlo heen Met het adagium ‘soepel de gemeente in en uit, maar langzaam als je binnen bent’ worden de wegen de komende decennia in Geldrop en Mierlo ingericht op verblijf en langzaam verkeer. Waar mogelijk worden de verkeersstromen gescheiden en op andere plekken is er voorrang voor de fiets. De snelle autoroutes naar Eindhoven, Nuenen en Helmond moeten daarom zoveel mogelijk buitenom lopen. Daarvoor zijn we in GeldropMierlo afhankelijk van het verbeteren van het regionale wegennetwerk, waaronder de verbreding van de A67. Andere versterkingen die belangrijk zijn voor onze gemeente, zijn: Het verbeteren van de aansluiting van de N612/ N266 op A67 en de N270; Het realiseren van een noordelijke ontsluiting van de N270 richting de Gulbergen; Het verbeteren van de aansluiting van Eindhoven op de A67 bij Leenderheide.

Fietsen en wandelen voorop In de wijken en de centra moet de nadruk op het langzaam verkeer komen te liggen met het oog op bijvoorbeeld de verkeersveiligheid, de leefbaarheid en de transitie qua mobiliteit. Dat betekent dat er in de woonwijken en de centra ruimte moet worden gemaakt voor fiets- en voetpaden.

Opvangen toename gemotoriseerd verkeer De forse uitbreiding van het aantal woningen, bedrijven en arbeidsplaatsen in de regio zorgt voor een toename van de totale vervoersbehoefte. Dit zal ook in Geldrop-Mierlo te zien zijn, met name vanwege woon-werkverkeer van en naar Helmond

45

Voor een deel valt dit samen met het vergroenen van de woonwijken en centra, vanwege de beoogde aanleg van fiets- en wandelpaden binnen groenstroken. Het voordeel hiervan is dat deze vrij liggen van wegen en deze paden via een doorlopende groenstructuur doorlopen van wijk naar wijk.

voldoende beschikbaarheid van stroom is dus onderdeel van de opgave.

Snelfietsroutes binnen Geldrop en Mierlo Binnen Geldrop en Mierlo lopen veel fietsroutes langs drukke wegen. Ook rond het centrum van Geldrop lopen drukke wegen, waardoor het centrum als het ware losligt van de wijken. De ontwikkeling van snelfietsroutes kan worden aangegrepen om het fietsen ook binnen de kom aantrekkelijk te maken. Hiervoor is het doortrekken van fietsroutes nodig. Ook is er behoefte aan meer veilige rechtstreekse verbindingen die binnen Geldrop-Mierlo de centra, de werkgebieden, de woonwijken en het Geldrop-Mierlose OVknooppunt verbinden. Dit vraagt om meer ruimte voor de fiets in de woonwijken.

Minder dominantie van de auto Een andere opgave die samenhangt met het belangrijk blijven van auto’s is dat deze minder dominant worden in de woonwijken en de centra en dus een minder groot beslag gaan leggen op de ruimte. Er zal namelijk minder openbare ruimte beschikbaar zijn voor parkeervoorzieningen door de toename van groen en de nadruk op langzaam verkeer. Het valt te verwachten dat het belangrijker worden van de fiets en het OV ertoe leidt dat het aantal auto’s per huishouden enigszins afneemt en dat deelmobiliteit toeneemt. Door het groeiende aandeel een- en tweepersoonshuishoudens is die winst echter beperkt. De echte winst zal voort moeten komen uit een verschuiving van bezit naar gebruik. Met andere worden uit het toenemen van deelvervoer. Er ligt een kans om dit te combineren met OV-hubs in Geldrop-Mierlo en in de regio en met parkeren op afstand.

Afname gebruik milieubelastende auto’s De auto blijft een belangrijk vervoersmiddel, vooral voor verder weg gelegen bestemmingen. Hierdoor is er de uitdaging om het gemotoriseerd verkeer duurzaam te maken. Het gebruik van milieubelastende auto’s moet daarom worden teruggedrongen. Dat vraagt een toename van het gebruik van elektrische auto’s, waterstofauto’s en ‘groene’ brandstofauto’s, ten koste van milieubelastende brandstofauto’s. In het verlengde hiervan is er een groeiende behoefte aan faciliteiten om auto’s op te laden (zowel aan huis als in de openbare ruimte) of om waterstof te kunnen tanken. Het toenemende aantal elektrische auto’s zal overigens een grotere druk leggen op het elektriciteitsnetwerk; het waarborgen van

Autoluwer buitengebied In het buitengebied is het de insteek dat de gebieden autoluwer worden in combinatie met betere fietsverbindingen. De uitloopmogelijkheden in Gijzenrooi moeten bijvoorbeeld worden verbeterd door de inrichting meer te gaan richten op wandelen en fietsen in combinatie met parkeermogelijkheden aan de randen. Bij Gulbergen is een betere ontsluiting aan de noordzijde nodig, zodat de verkeersafwikkeling grotendeels plaatsvindt via de A270 en we ons in de gemeente kunnen richten op langzaam verkeersverbindingen. Aan de zuidzijde is de bereikbaarheid met de fiets en te voet een aandachtspunt, zodat het gemotoriseerd verkeer daar afneemt.

9

46

Ambities voor de gebieden

47

In voorgaande onderdelen van de visie lag de nadruk op toekomstperspectieven in het algemeen en op ambities en opgaven binnen thema’s. Dat hebben we in dit deel vertaald naar wat dit betekent binnen de woonwijken, de centra, de buitengebieden en de bedrijventerreinen. In die gebieden komen de verschillende ambities en opgaven bij elkaar en kunnen ze in samenhang worden bekeken.

Woonwijken in 2044 Ambities in woonwijken De woonwijken zijn het kloppende hart van Geldrop-Mierlo. Een groot deel van de ambities en opgaven op het gebied van samenleven en omgeving komen hier samen. In 2044 zien we hechte leefgemeenschappen in aantrekkelijke en duurzame woonomgevingen, passend bij de woonwensen, bevolkingssamenstelling, ons vervoer en technologie. Ook zijn de wijken dan aangepast aan de veranderingen in het klimaat. Binnen de beperkte ruimte zijn de woonwijken weliswaar stedelijker geworden door verdichting, maar wel met behoud van het dorpse karakter van Geldrop-Mierlo. Het is fijn en veilig wonen in de wijken, o.a. doordat bij de inrichting het accent is gelegd op de verblijfskwaliteit. In de woonwijken is veel groen, er zijn duurzame woningen, de straten en pleinen zijn veilig en er zijn basisvoorzieningen van hoge kwaliteit. Door de inrichting van buurten word je als het ware uitgenodigd om er lekker te wandelen, te fietsen en elkaar te ontmoeten. Inwoners kunnen er langdurig prettig wonen, doordat ze terecht kunnen in een woning die bij hun levensfase past. Door de mix van woningen leven in elke wijk verschillende groepen door elkaar. Sociale ontmoetingen staan centraal, wat er onder andere voor zorgt dat kwetsbare inwoners een sociaal netwerk hebben waar ze op terug kunnen vallen.

De netwerken en de activiteiten in wijk helpen inwoners om met elkaar in contact en verbinding te komen. Integrale netwerkaanpak in woonwijken In woonwijken waar veel (complexe) opgaven gelijktijdig samenkomen, is een gecoördineerde aanpak noodzakelijk. Door een integrale benadering worden afzonderlijke aspecten op elkaar afgestemd en ingepast op een manier die bij de wijk past. Binnen deze aanpak wordt er geregeld gemonitord hoe de zaken zich ontwikkelen, zodat kansen en uitdagingen steeds in beeld zijn en de koers binnen het netwerk van inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en

overheden daarop kan worden aangepast. Zo zorgen we er met elkaar voor dat de wijk op een duurzame manier verbetert.

Opgaven in woonwijken Hulp aan kwetsbare inwoners In woonwijken is er bijzondere aandacht voor kwetsbare inwoners. Dit gebeurt door het creëren van toegankelijke voorzieningen, het versterken van sociale netwerken en het bieden van goede ondersteuning. Deze inspanningen zijn gericht op het waarborgen van hun veiligheid, zelfstandigheid en integratie in de gemeenschap, zodat een inclusieve en zorgzame leefomgeving ontstaat. Ontmoeten Sterke sociale netwerken zijn essentieel voor een gezonde gemeenschap. Hierbij is er extra aandacht nodig voor ontmoetingsplekken in wijken, inclusief tijdelijke of zogenaamde ‘pop-up’ voorzieningen. Dit helpt bewoners om activiteiten te organiseren. Toegankelijkheid voor minder mobiele mensen is daarbij belangrijk. Een belangrijke stap binnen deze opgave is het inrichten van brede scholen, waar meer functies onder één dak verzameld zijn. Wonen Door (kleinschalige) herstructureringen worden waar mogelijk woonwijken verdicht met meerlaagse bebouwing. Voornamelijk rond plekken waar meerdere voorzieningen geconcentreerd zijn, liggen er mogelijkheden om meer te verdichten zodat meer mensen dicht bij bestaande voorzieningen kunnen wonen.

48

Daarnaast is omwille van de dynamiek in woonwijken een betere mix van woningtypen nodig. In wijken met veel sociale huurwoningen is toevoeging van particuliere huurwoningen en koopwoningen wenselijk. Nieuwe sociale huurwoningen moeten juist gaan landen in wijken waar een overmaat aan particuliere huurwoningen en koopwoning te vinden is. Voorzieningen Hoogwaardige basisvoorzieningen zoals huisartsenzorg, tandartszorg en supermarkten zijn zoveel als mogelijk dichtbij, wat ouderen en minder mobiele mensen helpt zelfstandig te wonen. De wijken zijn ook ingericht op actief zijn en op gezond gedrag. Het vele groen bevordert beweging en ontspanning. Maatschappelijke accommodaties faciliteren ontmoetingen en wijkgerichte activiteiten, terwijl niet-dagelijkse winkels in de centra van Geldrop en Mierlo liggen. Groen Het groen draagt bij aan de biodiversiteit en biedt sfeer en mogelijkheden voor bewegen. Ook zorgt het voor schaduw in hete zomers en voor neerslag absorberend vermogen bij hevige buien. Door de groenstructuren te verbinden met elkaar zijn er natuurlijke verbindingen tussen wijken. De paden met bomen vormen in hete periodes schaduwrijke routes. Het opvangen van hemelwater in het groen helpt om het watersysteem minder te belasten. Ook is er een gescheiden rioolstelsel, zodat regenwater zich niet vermengd met afvalwater.