Omgevingsvisie op hoofdlijnen.pdf

Omgevingsvisie op hoofdlijnen Geldrop-Mierlo

2

Laatst gewijzigd: 16/12/2021 LOS stadomland B.V. Nieuwe Linie 1-3, 5264 PJ Vught

Gemeente Geldrop-Mierlo De Meenst 2, 5665 GC Geldrop

Tel: 073 - 7113770 info@losstadomland.nl www.losstadomland.nl

Tel: 040 289 38 93 gemeente@geldrop-mierlo.nl www.geldrop-mierlo.nl

Inhoudsopgave 1

1.1 1.2 1.3

2

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

3

3.1 3.2 3.3

4

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

Onze ambities

5

Algemeen Wat is ons vertrekpunt? Waar gaan we naartoe? Profileren en doorontwikkelen in het regionale netwerk.

5 5 7

Algemene toelichting omgevingsvisies

11

Waarom een omgevingsvisie? 11 Nieuwe integrale thema’s 12 De aanpak om te komen tot een omgevingsvisie 15 Het doorlopen proces 15 Opbouw van het document 15

Onze opgaven

17

Trends en ontwikkelingen Maatschappelijke opgaven Kwaliteiten van onze gemeente

18 19 20

Onze visie op hoofdlijnen

23

Duurzaam verbonden in het netwerk 23 Doorlopend groen 29 Een stralend middelpunt (in Geldrop en Mierlo) 35 Naar groene sociale wijken 43 Naar een multifunctioneel buitengebied 48 Versterken economische kracht 55

HELMOND N270

Mierlo

EINDHOVEN 4

Geldrop

A67

Afb. 1. Gemeente Geldrop-Mierlo verweven in het stedelijk netwerk en gescheiden door groengebieden

1 Onze ambities 1.1 Algemeen Voor u ligt het eerste deel van de omgevingsvisie Geldrop-Mierlo. Dit eerste deel is een visie op hoofdlijnen. Hierin staan de hoofddoelen en ambities die we als gemeente tot 2042 in de fysieke leefomgeving nastreven. Met deze visie op hoofdlijnen zetten we dus de koers uit voor de lange(re) termijn. Een koers waarmee we antwoord geven op de dynamiek in onze samenleving en de trends die op ons afkomen. Maar ook een koers die de kwaliteiten en kenmerken binnen onze gemeente beschermen. Waar gaan we in de toekomst het wonen ontwikkelen? Welke werkgelegenheid willen we binnen onze grenzen hebben? Waar en hoe recreëren we? En hoe creëren we woongebieden, waar onze inwoners gezond, gelukkig en welvarend kunnen leven?

1.2 Wat is ons vertrekpunt? De gemeente Geldrop-Mierlo is een fraaie groene woongemeente in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE). De beide dorpen zijn verweven in het stedelijk netwerk van Eindhoven en Helmond. Groene en agrarische gebieden zorgen voor een ruimtelijke scheiding. Geldrop en Mierlo zijn goed bereikbaar door de ligging aan de A67 (en de nabijheid van de

N270), maar worden deels ook gebruikt als doorsteek tussen deze twee grote verkeersaders. Van oorsprong kent Geldrop veel industrie en Mierlo kent zijn oorsprong als agrarisch dorp. Toch zijn beide dorpen van oudsher al wel met elkaar verweven. Terwijl de textielindustrie zich in Geldrop in het Dommeldal ontwikkelde, had Mierlo daar met de vele thuiswevers ook sterke banden mee. Ook nu nog kent Geldrop en in mindere mate ook Mierlo een stevige portie industrie, die deels in een groter verband verweven is met high tech bedrijvigheid in de brainport. Vanaf de jaren ’70 zijn Geldrop en Mierlo sterk gegroeid met uitbreidingswijken en is de verwevenheid met de regio verder versterkt. We zijn nu een groene woongemeente, met een gezonde hoeveelheid werkgelegenheid, sterke recreatieve functies, een ziekenhuis en een licht bovenlokale functie voor winkelen. En niet te vergeten; met gevarieerde groene wijken. Zo passen we in de ‘City of Villages’ die het stedelijk gebied Eindhoven vormen, en voegen we daaraan iets toe. We passen ons aan en ontwikkelen ons door.

5

6

Afb. 2. Kwaliteiten Geldrop-Mierlo

1.3 Waar gaan we naartoe? Profileren en doorontwikkelen in het regionale netwerk. Uit het participatietraject dat we voor deze visie op hoofdlijnen hielden, blijkt dat veel inwoners willen dat Geldrop en Mierlo zich in samenhang met de regio ontwikkelen, profiterend van de voorzieningen, werkgelegenheid en kwaliteiten die de regio biedt. Maar we zijn ook trots op de eigen kwaliteiten die daaraan iets toevoegen. Het groene, recreatieve, historische en gemoedelijke willen we nadrukkelijker neerzetten, zij vormen onze kwaliteit van leven en wonen. Ook onze woonwijken willen we doorontwikkelen. We hebben mooie groene wijken, een mooi woningaanbod en een hoge kwaliteit voorzieningen. Maar de wereld verandert. We hebben nieuwe wensen, andere doelgroepen te huisvesten en klimaatverandering vraagt aanpassingen van onze leefomgeving. Dat zijn veel aanpassingen op een kleine ruimte. We zullen daarom stedelijker moeten denken. Maar we koesteren wel de sociale cohesie en het dorpse karakter van onze gemeente. Koesteren en meebewegen met maatschappelijke veranderingen is dus de uitdaging voor onze woonwijken. Wat betreft de recreatiefunctie ligt de nadruk op recreatie door de eigen inwoners, met wel een licht bovenlokale toon. Qua bedrijvigheid biedt Geldrop-Mierlo vooral plek aan midden- en kleinbedrijf en is er geen ambitie voor uitbreiding van de bedrijfsterreinen.

In de toekomst ontwikkelen we ons door als groene recreatieve woongemeente met stadse trekjes en een dorpse gemoedelijkheid.

7

energie

lesuire sport beweging vakantie water recreatie horeca spelen 8

biodiversiteit

voedsel

kleinschalig

cultuurlandscap agrarisch

Afb. 3. Speerpunten Geldrop-Mierlo

rust

water natuur

Om dit te bereiken hebben we zes speerpunten uitgewerkt. In 2042 zijn we een groene woongemeente en ziet de leefomgeving in Geldrop-Mierlo er in grote lijnen als volgt uit: Speerpunt 1: Verbonden in de regio De inrichting van onderwijsmogelijkheden, voorzieningen, bedrijvigheid en mobiliteit in Geldrop-Mierlo is afgestemd op het aanbod binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven. We hebben goede wandel- en fietsverbindingen tussen de wijken en het centrum en goede fiets- en OV-verbindingen met Eindhoven en Helmond. Onze autobereikbaarheid is goed, zonder dat Geldrop en Mierlo een functie hebben in het regionaal doorgaand verkeer. Speerpunt 2: Doorlopend groen Geldrop-Mierlo draagt met haar natuurgebieden bij aan robuuste regionale, doorlopende groenstructuren en daarmee aan bovenregionale ecologische verbindingen voor het versterken van de biodiversiteit. Ook biedt dit recreatiemogelijkheden voor inwoners van Geldrop-Mierlo en het Stedelijk Gebied Eindhoven. Speerpunt 3: Een stralend middelpunt (in Geldrop en Mierlo) Zowel Geldrop als Mierlo heeft een multifunctioneel centrum waar winkelen, recreëren, wonen, verblijven, cultuur en vermaak samen komen. Ze vormen beide het middelpunt van het dorpse leven en het vertrekpunt voor een recreatief bezoek of bezoek aan een evenement. Het woningaanbod in de centra is afgestemd op de woonbehoefte van ouderen, alleenstaanden en jongeren.

Speerpunt 4: Naar groene sociale wijken Onze insteek op gezondheid en sociale cohesie (binnen het zijn van een plek met hart) wordt qua leefomgeving ondersteund door groene wijken en ruimte voor ontmoeting. In 2042 zijn onze wijken bovendien al in belangrijke mate duurzaam ingericht qua energieverbruik en -opwekking. In alle wijken is er een goed gevarieerd woningaanbod, waarmee we anticiperen op de veranderende samenstelling van de bevolking. Speerpunt 5: Naar een multifunctioneel buitengebied In het buitengebied zijn functies en opgaven met elkaar verweven. Landbouw, natuur, recreatie en bedrijvigheid versterken elkaar. Ook is er ruimte ingebed voor waterberging en duurzame opwek van energie. Speerpunt 6: Versterken economische kracht De ambitie is niet zozeer om de bedrijvigheid in Geldrop en Mierlo uit te breiden, maar onze bedrijfsterreinen zijn wel vitaal. Dat betekent inzet op revitaliseren en verduurzamen. We leggen qua bedrijvigheid via zonering focus op het midden- en kleinbedrijf, de recreatieve sector en eventuele segmenten binnen Brainport.

9

10

Afb. 4. (concept) schematische weergave van de samenhang tussen strategische documenten en sectorale documenten in de toekomst (uit: presentatie visie en strategie Geldrop-Mierlo).

2 Algemene toelichting omgevingsvisies 2.1 Waarom een omgevingsvisie? Regelgeving eenvoudiger maken De omgevingsvisie is een nieuw (beleids-)instrument, die is geïntroduceerd in de Omgevingswet, die op 1 juli 2022 in werking zal treden. In de afgelopen decennia zijn er, met de beste bedoelingen, veel regels bijgekomen die moesten zorgen voor een betere veiligheid, gezondheid en kwaliteit van de leefomgeving, maar deze maken samen de ruimtelijke ordening niet overzichtelijk. Procedures zijn vaak ingewikkeld, traag en de uitkomsten onzeker. De omgevingswet bundelt en vereenvoudigt de regelgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving en het omgevingsrecht. Er is sprake van een grote verandering. Tientallen wetten en honderden regelingen voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water worden geïntegreerd in één wet. Voor de gemeente geeft dit de kans om veel meer dan nu documenten te bundelen. Ook het strategische beleid voor de fysieke leefomgeving komt daarom in 1 document bij elkaar te staan. Dat instrument is de omgevingsvisie.

Een visie op hoofdlijnen De visie die voor u ligt is een visie op hoofdlijnen. Het vormt het eerste deel van de omgevingsvisie. U leest hierin wat onze speerpunten zijn in de fysieke leefomgeving en welke ambities en doelen we stellen voor de komende circa 20 jaar. In 2022 zal de gemeente deze visie op hoofdlijnen verder uitwerken met sturende beleidskeuzes voor de komende jaren. Welke strategische visies hebben we als gemeente? De omgevingsvisie is een visie voor de lange termijn die alle doelen en ambities voor de fysieke leefomgeving bevat. Naast deze omgevingsvisie kennen we als gemeente een visie op het sociaal domein. Samen bevatten deze twee documenten de strategische doelen voor de gemeente. Deze twee visies worden verbonden door een koepelvisie. De koepelvisie zorgt voor een overall beeld wat voor de gemeente we willen zijn, welke positie we in grotere verbanden willen innemen en de strategie die we daarvoor inzetten. Sectoraal of thematisch beleid zal in de toekomst dus geen strategische doelen meer bevatten, maar op tactisch en uitvoerend niveau een uitwerking vormen van de omgevingsvisie of de visie sociaal domein.

11

2.2 Nieuwe integrale thema’s Ten slotte spelen er meerdere transities en wil het Rijk meer aandacht voor nieuwe integrale thema’s. Klimaatadaptatie en de energietransitie dienen een prominente plek in te nemen. En het thema gezondheid is geïntroduceerd om integraler naar de kwaliteit van onze leefomgeving te kijken en nadrukkelijk het sociaal domein te betrekken. Relatie met het sociaal domein De omgevingswet vraagt om een nauwe relatie te leggen met het sociale domein. Veel aspecten, die te maken hebben met het welzijn en de gezondheid van inwoners hebben te maken met de fysieke leefomgeving. In de visie sociaal domein (2019) zet de gemeente inclusiviteit en eigen verantwoordelijkheid centraal. In de visie van de gemeente voelen inwoners zich onderdeel van onze gemeenschap en hebben deel aan die gemeenschap. Daarbij ligt de regie en verantwoordelijkheid voor het welzijn van inwoners bij mensen zelf. Gemeenschappelijke opgaven worden door mensen in hun eigen wijk of buurt aangepakt. Mensen zijn autonoom, nemen zelf besluiten, bepalen hun eigen strategie, stellen die bij als de situatie daarom vraagt en ontwikkelen zich hun leven lang. Zij kunnen hulp vragen als het (even) niet zelf lukt. Om deze visie te realiseren heeft de gemeente 2 pijlers1 in haar beleid benoemd. Pijler 1 legt een sterk verband met de fysieke leefomgeving: sterke, vitale en gezonde wijken.

Binnen deze pijler staan drie programmadoelen, die worden uitgewerkt in de omgevingsvisie:

12

Afb. 5. Voorbeeld van de verbinding van leefomgeving met de zes domeinen van Positieve gezondheid. Invulling op verschillende schaalniveaus, bijvoorbeeld woning, straat, wijk. Door met alle stakeholders het model gezamenlijk in te vullen, ontstaat een integraal inzicht in 1) factoren die van invloed zijn en 2) de verantwoordelijke actoren voor interventies. Dat biedt concrete handvatten voor verbeteracties. | Bron: Louis Bolk Instituut

1 Pijler 1: Sterke, vitale en gezonde wijken Pijler 2: Betrokken mensen en betrouwbare steun met perspectief

• Wij stimuleren een inclusieve gemeenschap waarin iedereen zich thuis voelt en deel kan hebben in de gemeenschap. • Wij stimuleren mensen te kiezen voor een gezonde leefstijl en helpen een gezonde woonomgeving te creëren. • Wij helpen sterke wijken en netwerken te creëren zodat het fijn en veilig wonen is. In de omgevingsvisie beperken we ons tot de doelen in de fysieke leefomgeving, maar waar nodig benoemen we wel de achterliggende trends of vraagstukken, die invloed hebben op de keuzes in de fysieke leefomgeving. Gezondheid Waar vroeger gezondheid werd gezien als een thema ter voorkoming of genezing van ziektes, wordt gezondheid nu veel breder gezien. Het gaat in de breedte om je welbevinden, zowel psychisch, lichamelijk als sociaal. Maar ook om je aanpassingsvermogen als je wel een ziekte hebt of een gebrek kent. Het Louis Bolk instituut heeft het in dit opzicht over positieve gezondheid (zie afbeelding hiernaast). In de Omgevingswet heeft gezondheid een belangrijke positie gekregen. Het dient te worden meegenomen bij de beoordeling van vergunningen en bij het mogelijk maken van initiatieven via wijzigen van het omgevingsplan. Als er nadelige invloed is op de gezondheid van mensen kan de gemeente een vergunning weigeren en bepaalde functies vermijden (Omgevingswet Artikel 5.32 en Omgevingswet Artikel 2.1 lid 4) Bij het thema gezondheid kan gedacht worden aan:

• Het bevorderen van gezond gedrag door voldoende mogelijkheden te creëren voor b.v. wandelen, fietsen en buiten zijn. • Het voorkomen van stress of overlast door een goede inrichting van wijken en voldoende groen. • Het voorkomen van milieuoverlast, zoals hoge concentraties fijnstof die ontstaat bij veel verkeer. • Een goede groenstructuur draagt bij aan het voorkomen van hittestress, maar kan ook zorgen voor ontmoeting en het voorkomen van eenzaamheid. Veiligheid Ook veiligheid heeft als thema een belangrijker plek gekregen in de Omgevingswet. Het idee is dat veiligheid minder een formele (op regels gebaseerde) controle achteraf moet zijn, maar een integraal onderdeel van het plan. Hoe maken we onze leefomgeving veilig(er)? Het is wennen voor gemeenten om te sturen op risico’s die niet in regels zijn vervat. Dit gaat dus uit van meer preventie van onveilige situaties in de toekomst op een manier die ook haalbaar is. Ook voor inwoners is veiligheid een belangrijk thema. Met name de verkeersveiligheid wordt veel genoemd in de inwonersavonden. Preventie, het voorkomen van illegale activiteiten en crimineel gedrag, heeft daarbij zowel een sociale als een fysieke uitwerking.

Op hoofdlijnen komen de ambities voor preventie terug in de ambities voor het centrum (compact winkelgebied, afbouw van rommelige aanloopstraten met veel leegstand) en de bedrijventerreinen (revitalisering) en de integrale wijkaanpak.

13

14

2.3 De aanpak om te komen tot een omgevingsvisie Als we (als gemeente) initiatieven in de samenleving willen vergemakkelijken en faciliteren kunnen we onze doelen en beleid het beste tevoren afstemmen op de behoefte en de vraagstukken die er leven. Daarom kiezen we voor een aanpak waarin vraagstukken van de gemeente en de samenleving met de verantwoordelijkheden van de overheid het begin van de visie vormen. Tegelijk zijn de kwaliteiten in onze leefomgeving natuurlijk ook nog steeds heel belangrijk. De visie is het resultaat van een combinatie van drie uitgangspunten: Uitgangspunt 1: vraagstukken. Dit zijn vraagstukken die zijn opgehaald en waar we allemaal mee geconfronteerd worden. Vraagstukken die het gevolg zijn van de snelle maatschappelijke ontwikkelingen. Uitgangspunt 2: omgevingskwaliteiten. De kenmerken van ons gebied zijn het ‘materiaal’ waarmee we werken. Denk dan bijvoorbeeld aan ruimtelijke kwaliteiten van groen, cultuurhistorie en milieu, maar ook functionele kwaliteiten zoals de bereikbaarheid en de voorzieningen.

2.4 Het doorlopen proces Het proces om tot deze visie te komen bestond uit drie hoofdstappen: • De opgavenfase: wat willen we oplossen? Waar zitten inwoners, ondernemers en organisaties mee en welke trends komen op ons af? • Ideeënfase: bedenken van oplossingen en richtingen om vraagstukken op te pakken. • Visiefase: opstellen van de visie en vastleggen van de doelen van de gemeente.

2.5 Opbouw van het document In hoofdstuk 1 staan de speerpunten van de visie op hoofdlijnen benoemd. Hoofdstuk 3 gaat over de uitgangspunten voor deze visie, de vraagstukken uit de samenleving (inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties), de kwaliteiten van onze fysieke leefomgeving en de trends en ontwikkelingen die op ons afkomen. In hoofdstuk 4 staat onze visie uitgewerkt.

Uitgangspunt 3: ambities en rol van de overheid. Als gemeentelijke overheid hebben we bepaalde verantwoordelijkheden. Hierbij denken wij bijvoorbeeld aan wettelijke taken, speerpunten van ons beleid of zaken die spelen vanuit algemeen belang.

Afb. 6. De opbouw van de omgevingsvisie.

15

Mierlo o Meer woningen voor starters en ouderen o Een (nog) groener dorp!

Coevering Braakhuizen-Noord o Groene wandelroutes maken o De sociale samenhang verbeteren

Akert

Braakhuizen-Zuid Zesgehuchten o Doorstroom op gang brengen, meer bouwen voor starters en ouderen o Doorgaand verkeer weren uit de woonstraten

o Het gebied rond de kerk en de Aldi opwaarderen o De uitstraling van de wijk zou verbeteren

o Een visie op de verouderde woningen 0 Toegankelijkheid voetpaden voor mindervalide verbeteren 0 Meer plekken/activiteiten voor kinderen

Centrum Skandia-Hulst o Autoverkeer in de wijk verbeteren o Meer speelplekken o Meer activiteiten voor jongeren

16

Afb. 7. Opgaven opgehaald uit de dorpen (boven)

Afb. 8. Visual trends en ontwikkelingen (onder)

o Levendiger centrum, meer evenementen o Meer betaalbare woningen voor ouderen o Kleine Dommel beter benutten voor recreatie

3 Onze opgaven Er is een groot aantal trends en ontwikkelingen dat zorgt voor verandering in de fysieke leefomgeving. Trends en ontwikkelingen zijn een van de drijvende krachten achter verandering en zijn daarom zeer relevant.

17

3.1 Trends en ontwikkelingen De bevolkings(samenstelling) verandert In hoofdlijnen kennen we een vergrijzing van de bevolking. Ook verandert de bevolking door nieuwe inwoners van buitenaf. Geldrop-Mierlo is sterk verbonden met de regionale woningmarkt in Eindhoven en de woningdruk neemt daardoor ook in GeldropMierlo toe.

18

De wensen van bewoners en bezoekers veranderen De leefwereld van mensen wordt steeds groter, we worden individualistischer. Tegelijk is er meer aandacht voor goede doelen en betekenisvolheid, maar we leven in meer wisselende en lossere verbanden. Zo binden we ons minder snel aan vaste activiteiten en verenigingen. De keuzevrijheid wordt groter en die ruimte benutten we ook. In onze vrije tijd trekken we er meer op uit en dan gaat het vaker om beleving, luxe, afwisseling etc. Tegelijk is er steeds meer aandacht voor de kwaliteit van de leefomgeving, het groen en de wandelmogelijkheden. Dit wordt door de coronacrisis verder versterkt. De omgeving waarin we leven verandert Het klimaat verandert, wat leidt tot kortere hevige buien, maar ook langere perioden van droogte, hogere temperaturen en problemen met hittestress in stedelijke gebieden. De verandering van klimaat leidt ook tot nieuwe ziektes en plagen. Een andere trend is de teruggang in biodiversiteit. De economie verandert Kennis en informatie worden een steeds belangrijker motor in de economie. Dit leidt tot specialisatie en netwerken op verschillende schaalniveaus, zowel lokaal, regionaal als internationaal. Veel bedrijven worden grootschaliger en automatiseren hun werkprocessen. Dat leidt ertoe dat de lokale vraag en aanbod van

arbeid steeds vaker niet op elkaar aansluit en de in- en uitgaande pendel groter wordt. Voor bedrijventerreinen zien we een ontwikkeling: • Van monofunctionele gebieden naar multifunctionele, aantrekkelijke gebieden. • Van grote panden met veel extra ruimte naar kleinschaligere werkruimten, intensiever gebruik op inspirerende en levendige locaties. • Van stand alone-gebouwen en optimalisatie binnen de perceelgrens naar vergaande samenwerking en organisatie. Technologie verandert onze leefomgeving Door de doorwerking van technologie veranderen onze leefpatronen, we werken veel flexibeler in tijd en plaats, ons koopgedrag verandert sterk, ons vrijetijdsgedrag is intensiever en gevarieerder (gericht op beleving en variatie, buitenshuis eten etc.), en ons sociale gedrag is gevarieerder (virtuele sociale netwerken zijn ook in de fysieke wereld zichtbaar). We bewegen ons anders Er is sprake van een toenemende mobiliteit. Dat geeft steeds meer druk op wegen en OV. Tegelijk is sprake van een revolutie in de technologie, die ervoor kan zorgen dat we ons steeds veiliger en comfortabeler kunnen verplaatsen. De komst van de elektrische fiets geeft volop kansen om het fietsgebruik (ook over grotere afstanden) verder te bevorderen. En de digitale technologie kan ervoor zorgen dat er ook vanuit huis steeds meer gedaan kan worden.

3.2 Maatschappelijke opgaven Voor het opstellen van deze visie op hoofdlijnen hebben we een uitgebreid participatietraject doorlopen (zie hoofdstuk 2). Uit deze gesprekken en bijeenkomsten zijn vraagstukken naar voren gekomen, die inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties belangrijk vinden of waar men mee zit. Hieronder staat een samenvatting van deze vraagstukken. Hoe spelen we in op de veranderende woningvraag? De woonvraag is een onderwerp dat sterk speelt bij inwoners. Door de veranderende samenstelling van de bevolking geven inwoners aan dat er meer betaalbare woningen nodig zijn voor starters en ouderen Hoe gaan we ons verplaatsen in de dorpen? Veel inwoners geven aan dat er nu te vaak gevaarlijke verkeerssituaties ontstaan voor wandelaars en fietsers. Wat kan er in de dorpen gedaan worden om de fietser en wandelaar meer ruimte te geven, zodat fietsen en wandelen gestimuleerd wordt? Hoe gaan we onze ontmoetingsplekken in de toekomst gebruiken? Ontmoeting wordt bijzonder belangrijk gevonden voor het behoud van de gemeenschapszin in de dorpen en het oplossen van vraagstukken rondom eenzaamheid die deels veroorzaakt worden door individualisering. Daarnaast vragen bewoners zich af hoe verschillende maatschappelijke voorzieningen nog wel afzonderlijk van elkaar kunnen voortbestaan.

Hoe creëren we meer groen in de wijken? Er wordt door inwoners nu vaak ervaren dat er steeds minder en/of te weinig groen aanwezig is in de wijken. Terwijl groen in de wijk de dorpen aantrekkelijker maakt en bij kan dragen aan klimaatopgaves in de wijk.

Het buitengebied beschermen tegen bebouwing Het relatief kleine buitengebied van de gemeente wordt als heel waardevol beschouwd, en moet zo veel mogelijk behouden blijven. De vrees van inwoners is dat er delen van het buitengebied opgeofferd worden voor nieuwbouwprojecten. Het is een uitdaging om een goed evenwicht te bereiken tussen hogere dichtheden in het centrum en bouwen in het buitengebied.. Natuurwaarden beschermen Door veel bewoners is aangegeven dat nog meer recreatie in het buitengebied schadelijk kan zijn voor de natuurwaarde van natuurgebieden. Inwoners vragen zich af hoe de natuurwaarde en rust behouden kan blijven in natuurgebieden als er meer wordt ingezet op recreatie. Het centrum Een centrum met voldoende voorzieningen is erg waardevol voor inwoners van zowel Geldrop als Mierlo. Alleen zien inwoners ook dat het voor winkels steeds lastiger wordt om te blijven bestaan door een afname van winkelen, waardoor de centra minder aantrekkelijke plekken worden met leegstaande panden. De auto en het centrum Mensen gebruiken vaak de auto om naar het centrum te gaan terwijl de vele parkeerplekken en wegen voor auto’s ervoor zorgen dat het centrum minder aantrekkelijk wordt om er te lopen. Door inwoners wordt er gevraagd om het centrum minder te focussen op de auto en meer op langzaamverkeer.

19

3.3 Kwaliteiten van onze gemeente

20

21

22

Afb. 9. Principetekening duurzaam verbonden

4 Onze visie op hoofdlijnen In dit hoofdstuk vindt u per speerpunt onze visie op hoofdlijnen. Per speerpunt beschrijven we: • Onze ambities • De opgaven om die ambities te halen • De achtergronden bij deze ambities

4.1 Duurzaam verbonden in het netwerk 4.1.1 Onze ambitie In onze visie zijn we duurzaam verbonden met het stedelijk netwerk om ons heen. De inrichting van onderwijsmogelijkheden, voorzieningen, bedrijvigheid en mobiliteit in Geldrop-Mierlo is afgestemd op het aanbod binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven. Duurzaam verbonden betekent daarnaast dat we ook op lange termijn, dus ook bij een toenemende mobiliteit en congestie, goed bereikbaar zijn. Zowel automobiliteit, fietsgebruik als openbaar vervoer zijn onmisbare schakels in dit netwerk. Ten slotte betekent het dat de verbindingen voor een groot deel uit duurzame vormen van vervoer bestaan. In de ideale wereld gebruiken onze inwoners overwegend de fiets en het openbare vervoer (voor grotere afstanden of naar het stadscentrum van Eindhoven). De auto is belangrijk, maar gebruiken we vooral voor bestemmingen daarbuiten. Doorgaand verkeer leiden we om ons heen. Door onze nabijheid ten opzichte van Eindhoven en Helmond hebben we een unieke kans. We willen inwoners zowel een ‘dorps groen woonklimaat’ bieden als een stedelijk vervoersnetwerk.

4.1.2 Onze opgaven Om deze ambities te bereiken zien we voor onszelf een aantal grote opgaven: • We kijken bij voorzieningen wat belangrijk is voor inwoners en hoe we aanvullend kunnen zijn op het stedelijk gebied Eindhoven. • We zetten in op een netwerk van snelle en comfortabele fietsverbindingen. • We heffen barrières voor langzaam verkeer binnen Geldrop en Mierlo zoveel mogelijk op. • We zetten ons treinstation veel centraler en stimuleren de uitbouw van ander openbaar vervoer. • We stimuleren het gebruik van elektrische auto’s en deelvervoer. • We leiden doorgaand verkeer om onze gemeente heen. Hieronder volgt een toelichting op onze opgaven: We kijken bij voorzieningen wat belangrijk is voor inwoners en hoe we aanvullend kunnen zijn op het stedelijk gebied Eindhoven. Veel voorzieningen zijn belangrijk voor het woon- en leefklimaat van onze gemeente. Als het gaat om onderwijs (basisscholen en een middelbare school) of sport- en verenigingsaccommodaties, dan willen we die zelf in huis hebben. Voor andere voorzieningen of werklocaties kiezen we voor aansluiting op het stedelijk gebied Eindhoven. We willen kiezen voor specifieke voorzieningen, die aanvullend zijn in de regio. Welke voorzieningen dat zijn, willen we later uitwerken in ons accommodatiebeleid en het economisch beleid.

23

Netwerk van snelle en comfortabele fietsroutes. Om duurzaam verbonden te zijn met meer accent op de fiets hebben we comfortabele snelfietsroutes nodig, die met zo weinig mogelijk barrières en zo rechtstreeks mogelijk aansluiten op stedelijke functies in de centra en bedrijventerreinen van Eindhoven en Helmond. Onze inzet is om routes te creëren tussen Geldrop en bedrijventerrein de Run, de brainportcampus en het centrum van Eindhoven enerzijds en het centrum van Helmond anderzijds.

24

We heffen barrières voor langzaam verkeer binnen Geldrop en Mierlo zoveel mogelijk op. Binnen onze dorpen lopen veel fietsroutes langs drukke wegen. Ook rond het centrum van Geldrop lopen drukke wegen, waardoor het centrum als het ware losligt van de wijken. We willen de ontwikkeling van snelfietsroutes aangrijpen om het fietsen ook binnen de kom aantrekkelijk te maken. Het doortrekken van fietsroutes en meer veilige rechtstreekse verbindingen tussen de wijken en het centrum is onze inzet. De ontwikkeling van het Dommeldal en de woningbouwimpuls in en rond het centrum zien we daarbij als vliegwiel. Daarnaast is ons streven om snelfietsroutes ook binnen de gemeente door te laten lopen en zo de centra, de werkgebieden en woonwijken te verbinden. We zetten ons treinstation veel centraler en stimuleren de uitbouw van ander openbaar vervoer. In onze visie vormt het treinstation een verbinding tussen het centrum en de wijk Zesgehuchten en het gebied Gijzenrooij daarachter. We willen het station opnemen in de stedelijke ontwikkeling van Geldrop en meer verbinden met het centrum. Door meer (vervoers)massa te creëren, willen we het draagvlak van het station verhogen en op termijn de frequentie van treinen verhogen. Ook daarmee raken we verweven

met het stedelijk netwerk van Eindhoven zonder eraan vast te groeien. Aanvullend op het station willen we het openbaar busvervoer versterken, bijvoorbeeld door een busstop bij het station op te nemen. Door het realiseren van hoogwaardig openbaar vervoerassen kan het daily urban system beter functioneren en wordt de aantrekkelijkheid van het openbaar vervoer vergroot. We stimuleren het gebruik van elektrische auto’s en deelvervoer. Om te komen tot een gezondere leefomgeving willen we ook het autogebruik zelf verduurzamen. Onze opgave is om het gebruik van elektrische auto’s te stimuleren. Daarvoor zullen we meer laadpalen moeten faciliteren. Aanvullend zetten we in op het versterken van deelvervoer (met name in Geldrop kan dit een oplossing zijn). Door het verkleinen van de afhankelijkheid van de auto, creëren we de mogelijkheid om alternatieve vormen van bezit en gebruik te introduceren. Bovendien willen we dat de verdichting van het stedelijk gebied niet ten koste gaat van de hoeveelheid openbare ruimte en groen. Gecombineerd met de woningbouwimpuls zetten we in op deelauto’s en elektrisch vervoer. We leiden doorgaand verkeer om onze gemeente heen. We willen de verkeersdruk op onze wegen verkleinen. Niet alleen het aanbieden van alternatieve vormen van vervoer moet ons daarbij helpen, ook het doorgaand verkeer willen we beperken.

Met het adagium ‘soepel de gemeente in en uit, maar langzaam als je binnen bent’ richten we onze wegen in op verblijf en langzaam verkeer. Waar mogelijk scheiden we de verkeersstromen en op andere plekken streven we naar voorrang voor de fiets. Daarmee willen we de snelle

autoroutes naar Eindhoven, Nuenen en Helmond zoveel mogelijk buitenom leiden. Regionaal zijn daarom als gemeente voorstander om het regionale wegennetwerk te verbeteren, waaronder de verbreding van de A67. 4.1.3 Wat is de achtergrond achter deze opgaven? Wat speelt er? De gemeente Geldrop-Mierlo heeft een hele centrale ligging tussen de steden Helmond en Eindhoven met hun werkgelegenheid. Op korte afstand van verschillende uitvalswegen als de A67 en de A270. Als regio zetten we in op robuuste randen om zo de tussengelegen structuren te ontlasten. De hoofdwegenstructuur, de snelwegen A67 en A270 moeten het verkeer aantrekken en niet afstoten. Momenteel is juist het tegenovergestelde het geval waardoor de verkeersdruk in Geldrop-Mierlo te hoog is. Het autoverkeersnetwerk in Geldrop-Mierlo wordt niet alleen zwaar belast door verkeer dat een bestemming in de gemeente heeft, maar ook door doorgaand verkeer dat naar Eindhoven of Nuenen gaat. Rond het centrum van Geldrop komen verschillende autoroutes samen die voor veel verkeersdruk in het dorp kunnen zorgen. Daarnaast kent Geldrop-Mierlo een aantal bedrijventerreinen met een aantal grote bedrijven die veel (vracht)verkeer aantrekken, waardoor zware voertuigen soms dwars door het dorp moeten rijden.

Vraagstukken in onze gemeente Veel inwoners hebben aangegeven dat ze zich zorgen maken over de verkeersveiligheid als gevolg van hardrijden en de drukte op de wegen. Veel wijkontsluitingswegen worden als barrière gezien tussen de wijken en de voorzieningen in de dorpen. Ook zien inwoners als vraagstuk om de lucht in de bebouwde kommen schoner te maken.

Trends en ontwikkelingen Naar verwachting zal de verkeersdruk de komende decennia blijven toenemen. Het stedelijk gebied Eindhoven kent een groei van het aantal woningen en inwoners. De verkeersdruk in de gemeente zal ook steeds verder toenemen als er meer woningen gebouwd worden voor de woonopgave. Tegelijk verandert technologie de mogelijkheden voor het gebruik van de fiets. De afgelopen jaren zien we in Nederland wel een toename van fietsgebruik door forenzen, en door de groei aan elektrische fietsen gebruiken mensen ook voor langere routes de (elektrische) fiets. Door een toename aan fietsen die deels ook verschillende snelheden hebben komt er wel meer druk te staan op de fietspaden, en zorgt het voor meer onveilige situaties. Naast een toename in het gebruik van de elektrische fiets is er ook een toename in elektrische auto’s in Nederland. Daarnaast lijkt het erop dat binnen enkele decennia er alleen nog auto’s verkocht mogen worden die geen fossiele brandstoffen gebruiken in Nederland. Hoewel de mobiliteit in algemene zin toeneemt, lijkt het erop dat mensen steeds meer thuiswerken. Dit effect is door de coronacrisis in een stroomversnelling gekomen. Hierdoor kunnen wonen en werken steeds vaker door elkaar heen lopen. De eigen woning en de woonomgeving wordt daarmee nog belangrijker.

25

26

EINDHOVEN

Afb. 11. Duurzaam verbonden tussen Eindhoven en Helmond

HELMOND

27

Stiphoutsebossen

Kleine Dommel Molenheide

Sang- en Goorkens

28

Strabrechse Heide Leenderheide

Afb. 12. Groengebieden verbinden

4.2 Doorlopend groen 4.2.1 Onze ambitie We kiezen voor robuuste doorlopende groenstructuren. Meer dan nu willen we onze natuurgebieden inzetten om (boven)regionale verbindingen tot stand te brengen. Om ecologische verbindingen en de biodiversiteit te versterken en om tot een robuuste groene geleding in het stedelijk netwerk van Eindhoven en Helmond te komen. Bovendien willen we met doorlopende groenstructuren inspelen op veranderingen in het klimaat en zo periodes van droogte en van hevige regenval op te kunnen vangen. Het groen als kwaliteit, als buffer en als recreatieve kracht. Daarom zetten we in op sterke noord-zuid lopende groenstructuren: De natuur en het cultuurhistorische landschap van Gijzenrooi, het beekdal van de Kleine Dommel en de bossen van de Molenheide in relatie tot de Strabrechtse Heide en de Stiphoutse Bossen. 4.2.2 Onze opgaven Om deze ambities te bereiken zien we voor onszelf een aantal grote opgaven: • Het opheffen van barrières in het natuurnetwerk • Natuurlijke netwerken aanvullen • Versterken van de biodiversiteit • Beter vasthouden van gebiedseigen water Hieronder volgt een toelichting op onze opgaven: Het opheffen barrières in het natuurnetwerk. Een belangrijke ambitie is het opheffen van barrières, in onze visie loopt het groen door, binnen en buiten onze gemeente. We willen met onze natuurgebieden

aanhaken op regionale initiatieven om natuurgebieden beter op elkaar aan te laten sluiten en de kwaliteiten te beschermen en verbeteren. Het Van Gogh nationaal park en het Dommelpark zijn twee regionale initiatieven waar we als gemeente bij aanhaken. Het bos als verbinding De Molenheide maakt deel uit van een uitgestrekte band van bos en heidegebieden. Van de Strabrechtseheide in het zuiden tot de Stiphoutse Bossen aan de noordzijde. We willen de verbindingen tussen deze bosgebieden versterken door het bos beter te zoneren, bos toe te voegen en door faunapassages in te zetten op plekken die nu lastig te passeren zijn (zoals de A67 en het Eindhovens Kanaal). Concrete kans voor het maken van een faunapassage is de toekomstige verbreding van de A67. Aanvullend streven we naar bosontwikkeling in de flank van de Gulbergen (west-noordzijde) om verder bij te dragen aan deze bosrijke verbindingszone. Natuurlijke netwerken aanvullen Ook willen we de gaten in het netwerk gaan vullen, onze robuuste groenstructuren zijn ‘doorlopend groen’. Deze opgave zien we in het beekdal van de Kleine Dommel en in het gebied Gijzenrooi, ter versterking van de Gijzenrooise Zegge. We hebben als gemeente een opgave om voor 2028 nog 40 hectare natuur te realiseren. Met het vergroten van natuurge-bieden hebben we ook de ambitie om meer CO2 op te slaan.

29

30

Afb. 13. Visual Dommelpark

Het Dommeldal, het natuurpark van Geldrop Met het Dommeldal heeft Geldrop goud in handen. In onze visie wordt het Dommeldal een langgerekt natuurpark, dat onze opgaven ten aanzien van klimaatadaptatie, recreatieve verbindingen, (fiets)veiligheid en de versterking van het centrum als stralend middelpunt helpt realiseren. Juist ter hoogte van het centrum van Geldrop is het Dommeldal smal, onnatuurlijk en vol barrières. In onze visie maken we een doorlopende brede natuurzone, waaraan het centrum zich kan presenteren en waarmee de wijken aan de zuidoostkant met het centrum worden verbonden. We zetten in op natuurvriendelijke oevers en een zichtbare relatie met het kasteel. Aan de zuidzijde en noordzijde van het centrum willen we het Dommeldal eveneens uitbreiden en robuuster maken met gerichte natuurontwikkeling. Kwaliteitsverbetering Gijzenrooi De Gijzenrooi is op dit moment al een waardevol agrarisch cultuurlandschap, maar ook een belangrijk natuurgebied met de Gijzenrooise Zegge. We willen dat de Gijzenrooi een aantrekkelijk gebied blijft en waar mogelijk versterken. We zien mogelijkheden om het Natuurnetwerk Noord-Brabant in het gebied met natuurontwikkeling verder uit te breiden. Daarnaast willen we ook onderzoeken wat voor uitdagingen de Gijzenrooi heeft op het gebied van water.

Versterken van de biodiversiteit Om de biodiversiteit te versterken willen we ruimte voor specifieke natuurwaarden en rustige plekken creëren. We zetten in op een betere zonering van de natuur om zowel de kwaliteit van de natuur als de recreatieve kwaliteit te versterken. We wijzen gebieden aan waar de natuur voorop staat, waar we rust creëren voor een hogere biodiversiteit. Daarnaast zetten we natuurgebieden in voor recreatie: om te wandelen, te fietsen, te sporten en te verblijven.

Sang en Goorkens is hierin een belangrijk gebied. De ontwikkeling om Sang en Goorkens als moerasbos steeds verder te versterken ondersteunen we. Het draagt bij aan het vasthouden van water, waarmee we waterproblemen benedenstrooms helpen voorkomen. Beter vasthouden van gebiedseigen water We willen meer water vasthouden in ons gebied. Daarmee voorkomen we droogte en natuurbranden in periodes van weinig regen en zorgen we dat hevige buien beter kunnen worden opgevangen. Op deze manier werken we aan een klimaatbestendig buitengebied, waarmee we bovendien de kwaliteit van de natuur versterken. Om dit te bereiken zetten we in op een viertrapsstrategie (concept natuurbeleid gemeente Geldrop-Mierlo): • Versterken van de sponswerking van de bodem. Door meer gebruik van organische stof houdt een bodem water beter vast. • Meer loofbomen in plaats van naaldbomen. Loofbomen ‘verdampen’ minder water en zorgen dus dat meer water in de bodem wordt opgeslagen. • Creëren van robuuste beekdalen, waar je water beter kunt vasthouden. • Creëren van kwelzones, in de flanken van de beekdalen en langs het kanaal. In ons ideaalbeeld wordt het watersysteem in Mierlo Zuidoost weer verbonden met Sang en Goorkens. Daartoe zetten we in op natuurinclusieve landbouw om het water schoner te maken.

Het beter vasthouden van water in landbouwgebieden op de flanken van de zandrug van de Molenheide, draagt ook bij aan hogere grondwaterstanden op de Molenheide zelf.

31

32

Afb. 14. Molenheide

4.2.3 Wat is de achtergrond achter deze opgaven? Wat speelt er? De gemeente Geldrop-Mierlo heeft weliswaar geen groot buitengebied, maar het buitengebied is wel bijzonder gevarieerd en kent veel verschillende natuurgebieden. Deze natuurgebieden zijn onderdeel van het natuurnetwerk Brabant. De natuurgebieden liggen weliswaar in een band met andere (grote) natuurgebieden, maar sluiten er niet altijd goed op aan. Soms doordat er veel functies in het gebied liggen (zoals op de Molenheide), anders door de beperkte ruimte (delen van het Dommeldal). De natuurwaarde staat ook onderdruk door een te kort aan schoon water, eutrofiering en de recreatieve druk. De droge bossen zijn aangemerkt als natuurbrandgevoelige gebieden. De natuur in deze gebieden is grotendeels afhankelijk van regenwater. Bovendien heeft de podzolbodem hier een beperkte capaciteit om water vast te houden, omdat water makkelijk in de bodem kan infiltreren, en als grondwaterstanden zakken door beregening zakt het water te ver weg voor de wortels van planten. Dit kan betekenen dat er tijdens extreme droogte gemakkelijk branden kunnen ontstaan. Vraagstukken in onze gemeente Het groen en de natuur wordt in de gemeente bijzonder gewaardeerd. Veel inwoners maken recreatief gebruik van de natuurgebieden en landschappen. Tegelijk zijn er veel zorgen over de kwaliteit van de natuur en de biodiversiteit.

Mede door de coronacrisis zijn mensen de mogelijkheid om in de omgeving door een rustig natuurgebied te lopen meer gaan waarderen. De behoefte aan wan-

delen en recreëren in de natuur neemt toe en daarmee de druk op natuurgebieden eveneens. In het buitengebied spelen verschillende belangen zoals die van water, ecologie, natuur, landbouw en recreatie waarbij verschillende organisaties betrokken zijn: • Waterschappen richten zich op het vasthouden van water in het gebied en (schoon) kwelwater in het bijzonder. • De provincie richt zich samen met andere overheden en natuurorganisaties op het uitbreiden van het Natuur Netwerk Brabant (NNB) door het maken van nieuwe natuurgebieden. De gemeente heeft de opgave om 40 hectare grond voor 2028 te verwerven en om te zetten naar natuur. Trends en ontwikkelingen Als gevolg van veranderingen in het klimaat verandert onze fysieke leefomgeving. De belangrijkste veranderingen in het klimaat die voor onze gemeente van belang zijn, zijn de veranderende weerpatronen en een hogere gemiddelde temperatuur. Als gevolg van veranderende weerpatronen zullen we te maken krijgen met pieken in de neerslag met kortere en hevigere buien. Daar staan langere perioden van droogte tegenover.

33

34

Afb. 15. Kaart woningbouwimpuls uit subsidieaanvraag centrum Geldrop

4.3 Een stralend middelpunt (in Geldrop en Mierlo) 4.3.1 Onze ambitie We kiezen voor multifunctionele dorpscentra, waar winkelen, recreëren, wonen, verblijven, cultuur en vermaak samen komen. Onze dorpscentra zijn in de toekomst niet alleen gericht op winkelen, maar vormen een middelpunt in het dorpse leven. En dat middelpunt, in zowel Geldrop en Mierlo, willen we een impuls geven. Zodat het ook een startpunt kan zijn voor een recreatief bezoek of een bezoek aan evenementen. Met deze hoofdkeuze passen we ons aan, aan veranderingen in de samenleving. Een nieuw woningaanbod in en rond de centra, geeft de kans om de woonbehoefte van ouderen, alleenstaanden en jongeren te vervullen. Dichtbij de voorzieningen, het vermaak en multimodaal bereikbaar (Geldrop) ten opzichte van Eindhoven. Nieuwe activiteiten en voorzieningen zorgen voor nieuwe bezoekers. De mooie pleinen en het verbinden van de parels aan de centra geeft een impuls aan onze recreatieve ambities (‘Geldrop-Mierlo vermaakt en verweeft’). Om onze dorpscentra door te ontwikkelen als middelpunt van het leven in de dorpen, zetten we in op multifunctionele dorpscentra, een stevige woningbouwimpuls en betere verbindingen met de wijken. Onze ambitie is ook om het winkelgebied in zowel Geldrop als Mierlo compact te houden, als in de toekomst het aantal winkels afneemt.

Door winkelgebieden compact te houden ontstaat er minder leegstand, waardoor er minder mogelijkheden zijn om ondermijnende activiteiten op te richten. Voor Geldrop zetten we in op een groot centrumgebied waar allerlei functies zich samenhangend kunnen ontwikkelen. We hebben de ambitie om het Dommeldal als natuurpark in te richten. Ook willen we allerlei gebieden rondom

het (compacte) centrum bij de woningbouwimpuls betrekken om een ‘centrum woonmilieu’ te creëren. Ook verbinden we het station nadrukkelijk bij het centrumgebied. Voor Mierlo zijn we tevreden met de recente herinrichting van het centrum, waarbij het winkelgebied een flinke impuls heeft gekregen. In onze visie ontwikkelt het dorpscentrum zich door met stevige randen met wonen en groen. We wijzen ontwikkelingsgebieden aan waar een nieuw woningaanbod gericht op ouderen, jongeren en andere kleinere huishoudens in de behoefte voorziet. We willen dat combineren met groene randen in het centrum. 4.3.2 Onze opgaven Om deze ambities te bereiken zien we voor onszelf een aantal grote opgaven voor het centrumgebied van Geldrop: • Via de woningbouwimpuls zorgen voor een centrum-woonmilieu. • Ruimte voor nieuwe functies in het centrum. • Een herinrichting van het Dommeldal langs het centrum en enkele gebouwen in de rand. • Versterken van de toegankelijkheid en beleefbaarheid van het kasteel vanuit het centrum • We zetten in op het betrekken van het gebied van het ziekenhuis als onderdeel van de centrumbeleving • Het verbinden van het station met het centrum • In het centrum klimaatbestendige maatregelen nemen tegen wateroverlast en hitte. En de volgende grote opgaven voor het centrumgebied van Mierlo: • Ruimte maken voor woningbouw rond het centrumgebied.

• Ruimte voor groen in en rond het centrumgebied. • In het centrum klimaatbestendige maatregelen nemen tegen wateroverlast en hitte.

35

Kasteel verbinden met het centrum Veilige LV routes tussen wijken en centrum

Opheffen bariere werking weg ‘Dommelpark’

Postkantoor locatie inzetten voor verbinding Dommel

36

Station verbinden met het centrum

Goede fietsverbinding Centrum woonmilieu

Afb. 16. Stralend middelpunt van Geldrop

Ziekenhuis betrekken bij de beleving van het centrum

Hieronder volgt een toelichting op onze opgaven in het centrum van Geldrop: Via de woningbouwimpuls zorgen voor een centrum-woonmilieu. De gemeente wil met 800 woningen in en rond het centrum een impuls geven aan de woningbouw in Geldrop. Hiertoe zijn allerlei locaties geïnventariseerd waar door middel van herstructurering en nieuwbouw een grotere woningdichtheid kan worden bereikt. Met deze woningbouw willen we een aanbod creëren voor kleine huishoudens in onze gemeente, maar ook voor inwoners uit de regio, die een centrum-woonmilieu willen combineren met een dorpse gemoedelijkheid en een groene woonomgeving. Met de doorstroming van ouderen krijgen we tegelijk een extra aanbod voor gezinnen in de woningmarkt. Met de bouw van extra woningen wordt het centrum, meer dan nu, naast een winkelgebied ook een verblijfsgebied en ontstaan extra kansen voor andere voorzieningen. Ruimte voor nieuwe functies in het centrum. We willen ruimte maken voor functies die de bezoekmotieven van het centrum vergroten. We hebben al een grote stap gezet met het horecaplein en een aanbod aan culturele voorzieningen (zoals het Weverijmuseum). Dit willen we versterken door maatschappelijke functies, nieuwe horeca of andere bezoekfuncties toe te laten. Ook hebben we de ambitie om meer evenementen in het centrumgebied te organiseren passend bij wat het centrum kan dragen.

Een herinrichting van het Dommeldal langs het centrum en enkele gebouwen in de rand. We willen een brede natuurparkzone creëren waaraan gebouwen aan de oostzijde van het centrum zich presenteren. Het weverijmuseum en Hofdael

staan met de voeten in het park. Het gebied tussen de Dommeldalseweg en de Dommel, waaronder de postkantoorlocatie, willen we als park met gebouwen herontwikkelen. Zo vergroten we niet alleen het Dommeldal, we verbinden haar ook met het centrumgebied. Versterken van de toegankelijkheid en beleefbaarheid van het kasteel vanuit het centrum. We willen het kasteel vanuit het centrum beleefbaar maken. Het is in onze ogen een van de parels die ons centrum een regionale meerwaarde kan geven. Daartoe zetten we in op zichtlijnen tussen het winkelgebied van Geldrop en het kasteel, een steviger voorkant naar de Mierloseweg en een betere toegankelijkheid van het kasteel aan de zuidzijde. Ons ideaalbeeld is om de barrièrewerking van de Mierloseweg hier op te heffen. Waar mogelijk benutten we de ontwikkeling van het Dommeldal om een doorlopende route te maken. Ziekenhuis als onderdeel van het centrum. We zien het ziekenhuis als een essentiële functie voor het centrum van Geldrop. Ons ideaalbeeld is dat het ziekenhuis volledig is opgenomen in het ‘weefsel en de openbare ruimte’ van het centrum. Dat het niet als rand fungeert, maar dat de openbare ruimte rond het ziekenhuis bij het centrum hoort. Het parkeren rond het ziekenhuis dient uiteraard geborgd te blijven.

We onderzoeken graag of dat ondergronds of via een verdiept dek kan, waardoor ruimte ontstaat voor een park- of pleinzone en eventueel een rand met woningen of andere voorzieningen. Het ziekenhuis kan zich ontwikkelen als campus of met bebouwing om de routes langs de Bogardeind en de Heggestraat te versterken.

37

bedrijventerrein / centrumwonen

Zoeklocaties centrumwonen Groene rand

Compact winkelgebied

Aantrekkelijke LV entrees Centrumwonen aan de randen

38

Dorpswonen in de wijken Goede fietsverbinding (indicatief)

Comfortabele rondweg

Afb. 17. Stralend middelpunt van Mierlo

Het verbinden van het station met het centrum. Door het station in de openbare ruimte beter te verbinden met het winkelgebied en het ziekenhuisgebied en de woningbouwimpuls rond het station door te zetten kan het zich in onze ogen neerzetten als rand van het centrum. Idee is om een doorgaande fietsroute vanuit Eindhoven via het station en het centrum te verbinden met de oostkant van Geldrop. Een mogelijke optie is een fietsroute in de Stationsstraat, waarbij de huidige historische karakteristieke elementen van de straat behouden blijven. Ook een nieuwe fietsroute door Zesgehuchten en Gijzenrooij is een mogelijke optie om dit doel te bereiken. Hieronder volgt een toelichting op onze opgaven in het centrum van Mierlo: Ruimte maken voor woningbouw rond het centrumgebied We zien rond het centrum van Mierlo meer ruimte voor woningen voor ouderen, starters of andere kleine huishoudens. Daartoe willen we een aantal verouderde of leegstaande panden benutten om te herstructureren. Deze woningen mogen de dichtheid van het centrum vergroten, zodat er meer betaalbare woningen beschikbaar komen voor kleinere huishoudens rondom het centrum. Daarnaast kan de woningbouw ook voor een kwaliteitsimpuls zorgen bij de herontwikkelde plekken met meer openbaar groen.

Ruimte voor groen in en rond het centrumgebied We willen dat de randen van het meer verstedelijkte centrum groener worden door meer kwalitatief openbaar groen toe te voegen. Hierdoor creëren we aan alle kanten van het centrum aantrekkelijke entrees in het groen, wat ook kan bijdragen aan klimaatadaptieve doelstellingen, zoals hittestress. Naast meer groen aan de rand van het centrum willen we ook het groen doortrekken naar de randen van het dorp, zodat er groene routes van het centrum naar het buitengebied lopen. Dit zal ervoor zorgen dat het groene buitengebied meer naar binnen wordt getrokken en het stedelijke gebied aantrekkelijker is. Deze groene routes gaan gepaard met langzaamverkeerroutes. In het centrum klimaatbestendige maatregelen nemen tegen wateroverlast en hitte (zowel voor Geldrop als Mierlo) We willen in het centrum ook op lange termijn een aangenaam verblijfsklimaat houden en voorkomen dat wateroverlast ontstaat bij hevige buien. Met een verdichting van de ruimte vraagt dat extra aandacht. We zetten in de openbare ruimte dan ook volop in op het toevoegen van groen. In het centrumplan werken we dat verder uit. Elementen die een vergroening en verkoeling mogelijk maken zijn groene gevels, groene daken en het toevoegen van bomen in de openbare ruimte.

Naast groen willen we ook zorgen voor een goede Tegelijk willen we het winkelgebied in Mierlo compact hemelwateropvang in het centrum, om te voorkohouden. Zodra er ruimte komt willen we in de men dat rioleringen overbelast raken en er wateroveraanloopstraten stimuleren dat detailhandel omgezet last ontstaat. Deels kan dit in ondergrondse opvang wordt naar wonen. Een voorbeeld hiervan is de plaatsvinden. Daarnaast zoeken we de relatie met de Marktstraat waar nu nog enkele winkels zitten die ontwikkeling van het Dommeldal om water te bergen. ook in het centrum kunnen zitten. Deze kunnen het centrum zelf op termijn versterken.

39

40

Afb. 18. Principetekening hoogbouw in het centrum en aan de randen, dorpswonen in de wijken.

4.3.3 Wat is de achtergrond achter deze opgaven? Wat speelt er? Afgelopen jaren hebben we vaker leegstand gehad in ons centrumgebied. Daartoe hebben we in Geldrop al ingezet op het verder concentreren van de winkels in een ‘compact winkelrondje’ langs de Heuvel, Korte Kerkstraat en Langstaat. Ook in Mierlo hebben we door een herinrichting gekozen voor het aantrekkelijker maken en compacter maken van het winkelgebied. Door de leegstand zijn er delen in het centrumgebied van Geldrop waar onduidelijke en tijdelijke functies zijn geland. De zorg voor ondermijnende activiteiten is daardoor toegenomen. In de woningmarkt is er een tekort aan betaalbare woningen voor kleinere huishoudens zoals jongeren en ouderen. Voor deze doelgroepen zijn woningen in een binnenstad interessant, omdat er kleinere gelijkvloerse woningen gerealiseerd kunnen worden dichtbij bestaande voorzieningen, zoals winkels en openbaar vervoer. Voor Geldrop is dit een belangrijke trend, omdat het aantal ouderen toeneemt en omdat Geldrop (door de korte afstand tot Eindhoven en de bereikbaarheid van het OV) ook aantrekkelijk kan zijn voor jongeren. Vraagstukken in onze gemeente Vanuit inwoners en ondernemers zijn vraagstukken benoemd om het centrum aantrekkelijker te maken voor andere bezoekersfuncties.

Hoe maken we van de dorpscentra meer sociale harten? Een deel van de inwoners zou graag meer activiteiten en evenementen zien in Geldrop om meer levendigheid te krijgen. Ook zou er meer te doen mogen zijn voor de jeugd. Inwoners van de gemeente geven aan dat er vroeger

veel meer evenementen waren, maar nu niet meer, en dat deze weer terug zouden moeten komen. Veel inwoners vragen om meer geschikte woningen voor kleinere huishoudens en zien daarvoor dichtbij de voorzieningen een goede kans. Trends en ontwikkelingen Winkelgebieden veranderen. De detailhandel staat door het groeiende online winkelen onder druk. Veel gemeenten worstelen met leegstand. Middelgrote dorpen en steden met een zgn. ‘boodschappen-plus’ centrum worden hierbij het meest getroffen. Er ontstaat leegstand en het straatbeeld wordt minder aantrekkelijk. Een belangrijke trend in winkelgebieden is om meer te werken aan beleving. Als winkelen meer een uitje wordt en gecombineerd kan worden met andere activiteiten. Voorbeelden zijn horeca, parken of evenementen. Ook winkels spelen in op deze trend door functies te combineren. Een proeverij bij een wijnhandel of een koffiebar in een boekenwinkel zijn hier voorbeelden van. De behoefte aan herkenbaarheid en historie wordt belangrijker. Het geeft identiteit aan een plek. Decennialang werden karakteristieke, waardevolle panden (al dan niet monumentaal) die hun functie verloren echter gesloopt. Tegenwoordig krijgt erfgoed steeds vaker een nieuwe functie, waardoor oude verhalen en nieuwe functies door elkaar gaan lopen. Het geeft extra cachet aan een bezoek.

Daarom is het belangrijk om erfgoed zorgvuldig te behouden en het verhaal achter erfgoed zichtbaar te maken.

41

42

Afb. 19. Fotocollage wijken

4.4 Naar groene sociale wijken

Hieronder volgt een toelichting op onze opgaven:

4.4.1 Onze ambitie In onze visie hebben we aantrekkelijke groene wijken, waar inwoners op lange termijn prettig kunnen (blijven) wonen in een passende woning. In onze visie kennen we een woningvoorraad die divers is en zowel de mogelijkheid geeft aan ouderen om door te stromen als aantrekkelijk is voor nieuwe inwoners van buiten. Daarom kiezen we nadrukkelijk voor accenten op betaalbare woningen, doorstroming en bijzondere woonvormen, die zorgen voor diversiteit. Bovendien willen we met het nieuwe woningaanbod direct werken aan de kwaliteit van de woonomgeving. Onze wijken faciliteren sociale ontmoetingen en actief blijven. We willen de wijken ook veiliger maken door de het gebruik van de fiets en het wandelen meer centraal te zetten. We willen het accent bij de inrichting meer gaan leggen bij verblijfskwaliteit. Ook willen we in bestaande wijken vaart maken van de energietransitie. We hebben weinig ruimte in het buitengebied voor het opwekken van energie en we hebben relatief weinig ruimte voor (grootschalige) nieuwbouw. Daarom zetten we vol in op het verduurzamen van de bestaande wijken. Het wordt dus mooier, gezonder, duurzamer en passend bij de toekomstige inwoners.

Een groene dooradering van de wijken en andere klimaatbestendige maatregelen nemen tegen wateroverlast en hitte. Met een groene dooradering willen we inzetten op een verbinding van groenstructuren. Door bestaande groenstructuren met elkaar te verbinden wordt het groen niet alleen uitgebreid, maar zorgt het ook voor groene routes, die geschikt zijn voor wandelen, sport en bewegen. Verbonden groenstructuren hebben allerlei functies voor de kernen: een verbindende werking voor wandelaars (en mogelijk fietsers), ruimte voor sport en bewegen in de openbare ruimte, een grotere woonkwaliteit en het vergroten van de biodiversiteit als het groen ecologischer wordt ingericht. Bovendien kunnen groene verbindingen in de kernen gebruikt worden voor klimaat adaptatie. Routes met bomen vormen schaduwrijke routes, die in hete periodes voorzieningen bereikbaarder maken. Het extra openbaar groen kan ook gebruikt worden om hemelwater op te vangen, waardoor het stedelijke watersysteem minder wordt belast.

4.4.2 Onze opgaven Om deze ambities te bereiken zien we voor onszelf een aantal grote opgaven: • Een groene dooradering van de wijken en andere klimaatbestendige maatregelen nemen tegen wateroverlast en hitte. • Vernieuwen en verduurzamen van het woningaanbod • De fiets vooropzetten bij de inrichting van de wijk • Ruimte maken voor kansrijke ontmoetingsplekken • Behoud van basisvoorzieningen op bereikbare afstand • Een integrale wijkaanpak

Naast meer ruimte voor waterberging willen we ook de gemengde riolering vervangen voor een gescheiden stelstel in wijken waar dat nog niet zo is. Vernieuwen en verduurzamen van het woningaanbod We willen het woningaanbod aanpassen in woonwijken waar veel verouderde woningen staan. Zo willen we waar mogelijk woonwijken verdichten met meerlaagse bebouwing. Voornamelijk rond plekken waar meerdere voorzieningen geconcentreerd zijn zien wij mogelijkheden om meer te verdichten, zodat meer mensen dicht bij bestaande voorzieningen kunnen wonen. We zullen waar het kan inzetten op sloop van verouderde gebouwen en hier nieuwbouw voor terug zetten. Dit zal telkens per situatie verschillend zijn, omdat het afhankelijk is van de staat van een gebouw en de omgeving.

43

Mobiliteit

Energie

Goed toegankelijk, ruimte voor parkeerkoffers

Klimaatadaptatie

Groene daken, infiltratie mogelijkheden, schaduw

Focus op duurzame energie

Verstedelijking Verdichting

Natuurinclusiviteit

Groen gaat het stedelijk gebied in, wandelmogelijkheden, wortelruimte

44

Afb. 20. Principe toekomstbestendige wijken Geldrop (boven) en Mierlo (onder)

Sociaaleconomisch Pop-up aan de randen

Nieuwbouwwoningen willen we zo veel mogelijk duurzaam ontwikkelen. Daarnaast willen we onderzoeken hoe we de bestaande woningvoorraad in woonwijken kunnen verduurzamen en aardgasvrij kunnen maken. De uitwerking hiervan komt terug in de programma’s van de Transitie Visie Warmte. We willen inwoners ook de mogelijkheid geven om zelf een woning aan te passen, als de woningbehoefte veranderd. Daarom willen we onder voorwaarden mogelijk maken om aanpassingen te doen aan een woning in de vorm van op- en aanbouwen of kleinschalige herstructureringen. We verwachten dat deze wens steeds vaker zal voorkomen om zo bijvoorbeeld ‘werkfuncties’ aan huis te starten, woningen levensloopbestendig te maken, woningen te splitsen of zelfs nieuwbouw te realiseren. Om het woningaanbod blijvend te kunnen vernieuwen en aan te kunnen sluiten op de vraag willen we meer modulaire bouw mogelijk maken dat zorgt voor betaalbare tijdelijke huisvesting. Op deze manier willen we met ons woningaanbod kunnen inspelen op een veranderende woningmarkt of een doorontwikkeling van de demografische samenstelling. De fiets vooropzetten bij de inrichting van de wijk. Om de veiligheid te verbeteren en het gebruik van de fiets te bevorderen willen we de fiets ook bij de inrichting meer voorop gaan zetten.