GRP 2023-2027.pdf

Opdrachtgever: Projectnr: Datum:

Gemeente Geldrop-Mierlo GLM018-0001 25 juli 2022

Opdrachtgever: Projectnr: Rapportnr: Status: Datum:

Gemeente Geldrop-Mierlo GLM018-0001 20220725-GLM018-RAP-GRP 1.0 Concept 25 juli 2022

Opsteller: HKE

T 088 - 33 66 333 F 088 - 33 66 099 E info@kragten.nl

--+C0HKE++C 0H

Verificatie: HVK

-+R0HVK+-

Validatie: HVK

© 2019 Kragten Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Kragten. Het is tevens verboden informatie en kennis verwerkt in dit rapport ter beschikking te stellen aan derden of op andere wijze toe te passen dan waaraan in de overeenkomst toestemming wordt verleend.

-+V0HVK+-

INHOUDSOPGAVE 1.1 1.2 1.3 1.4

Waarom dit plan?..............................................................................................................................................................15 Het proces ........................................................................................................................................................................15 Raakvlakken .....................................................................................................................................................................15 Leeswijzer.........................................................................................................................................................................17

2.1 2.2

Trends en ontwikkelingen ...................................................................................................................................................19 Visie water en riolering in Geldrop-Mierlo rond 2030 ..............................................................................................................21

3.1 3.2 3.2.1 3.2.2 3.3 3.3.1 3.3.2 3.3.3 3.3.4 3.3.5 3.3.6

Inleiding ...........................................................................................................................................................................23 Terugblik ..........................................................................................................................................................................23 Toetsing huidige situatie .....................................................................................................................................................24 Wat is er gedaan in de planperiode? ....................................................................................................................................27 Speerpunten .....................................................................................................................................................................27 Speerpunt 1: Een duurzame waterketen ...............................................................................................................................27 Speerpunt 2: Een klimaatbestendig watersysteem .................................................................................................................31 Speerpunt 3: Grondwaterhuishouding in balans .....................................................................................................................40

Speerpunt 4: Water als ordenend principe .............................................................................................................................42 Speerpunt 5: Schoon, gezond en beleefbaar water ................................................................................................................44 Speerpunt 6: Samen werken aan water................................................................................................................................46

4.1 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3

Regionaal uitvoeringsprogramma .........................................................................................................................................51 Gemeentelijk uitvoeringsprogramma.....................................................................................................................................51 Exploitatielasten ................................................................................................................................................................51 Vervangingen ....................................................................................................................................................................53 Operationele investeringen (projecten) .................................................................................................................................55

5.1 5.2 5.3 5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4 5.3.5 5.4 5.5 5.5.1 5.6

Inleiding ...........................................................................................................................................................................57 Analyse personele middelen ................................................................................................................................................57 Uitgaven rioleringen ...........................................................................................................................................................58 Voorziening .......................................................................................................................................................................59 Exploitatielasten ................................................................................................................................................................59 Kapitaallasten gerealiseerde projecten en nieuwe projecten .....................................................................................................59 Vervangingen ....................................................................................................................................................................59 Operationele investeringen

..................................................................................................................................................60 Kostendekkingsberekening ..................................................................................................................................................60 Uitkomsten berekening rioolheffing ......................................................................................................................................61 Volgende planperiodes .......................................................................................................................................................62 Risico’s en aanbevelingen ...................................................................................................................................................62

5

BIJLAGEN B1.1 B1.2

Afkortingen en betekenis Begrippenlijst

B6.1 B6.2 B6.3

Overzicht overstorten Kaart overstorten Geldrop Kaart overstorten Mierlo

B9.1 B9.2 B9.3

Uitgangspunten kostendekkingsberekeningen Overzicht exploitatiekosten Overzicht vervangingskosten

B11.1 B11.2

Waterschap de Dommel Waterschap Aa en Maas

B12.1 B12.2

Raadsvoorstel Raadsbesluit

TABELLEN Tabel 1 Tabel 2 Tabel 3 Tabel 4 Tabel 5 Tabel 6 Tabel 7 Tabel 8 Tabel 9 Tabel 10 Tabel 11 Tabel 12 Tabel 13 Tabel 14 Tabel.15 Tabel 16 Tabel 17

6

Toetsing huidige situatie .................................................................................................................................................................. 24 Beleid ten aanzien van afvalwaterlozingen.......................................................................................................................................... 30 Uitgangspunten gemeente bij neerslaggebeurtenissen. .......................................................................................................................... 35 Doelen Klimaatportaal Zuidoost-Brabant.............................................................................................................................................. 51 Overzicht onderhoudsfrequenties ....................................................................................................................................................... 52 Overzicht vervangingen in de planperiode ........................................................................................................................................... 54 Samenvatting maatregelen Blauwe Aderenplan....................................................................................................................................

55 Samenvatting maatregelen BRP ........................................................................................................................................................ 56 Samenvatting berekende tijdsbesteding .............................................................................................................................................. 57 Rioolheffing per categorie ................................................................................................................................................................ 61 Kentallen areaalgegevens ............................................................................................................................................................... 3-1 Beschrijving van de kwaliteitstoestand van de objecten ........................................................................................................................ 3-2 rioolheffing per categorie (m3 staat voor m3 drinkwater verbruik per jaar) .............................................................................................. 4-8 Eenheidsprijzen vervanging rioolobjecten ...........................................................................................................................................

9-1 Gehanteerde afschrijvingstermijnen ................................................................................................................................................... 9-2 Gebiedsopgaven beheersgebied waterschap de Dommel ..................................................................................................................... 10-1 Gebiedsopgaven beheersgebied waterschap Aa en Maas..................................................................................................................... 10-2

AFBEELDINGEN Afbeelding 1 Afbeelding 2 Afbeelding 3 Afbeelding 4 Afbeelding 5 Afbeelding 6 Afbeelding 7 Afbeelding 8 Afbeelding 9 Afbeelding 10 Afbeelding 11 Afbeelding 12 Afbeelding 13 Afbeelding 14 Afbeelding 15 Afbeelding 16 Afbeelding 17 Afbeelding 18 Afbeelding 19 Afbeelding 20 Afbeelding 21 Afbeelding 22

Ambities uit Deltaplan Ruimtelijke adaptatie ........................................................................................................................................ 16 Ambitie Provincie Noord-Brabant ........................................................................................................................................................ 16 Anticiperen op de Omgevingswet ....................................................................................................................................................... 17 Water op straat op doorgaande wegen tijdens hevige regenval ............................................................................................................... 20 Metingen in het rioolstelsel worden uitgevoerd. .................................................................................................................................... 29 Ruimte voor water in bestaand stedelijke gebied, aangelegde wadi aan Heer Dickbierweg ........................................................................... 32 Water op straat bij hevige neerslag van 16 juni 2020 ...........................................................................................................................

34 Vasthouden – bergen - afvoeren ....................................................................................................................................................... 36 Groen dak en groene inrichting rondom bredeschool Luchen ................................................................................................................... 37 Aanleg ondergrondse waterberging Parallelweg .................................................................................................................................... 38 Handreiking hemelwaterbeleid Geldrop-Mierlo ...................................................................................................................................... 39 Ruimte voor water ingepast in de omgeving, met bestaande waterloop in combinatie met spelen.................................................................. 43 Particuliere initiatieven voor ontstenen, vasthouden en hergebruik hemelwater .......................................................................................... 44 Uitvoering van rioolreiniging .............................................................................................................................................................

48 Vervanging van riolering .................................................................................................................................................................. 53 Lasten en stand van voorziening........................................................................................................................................................ 59 Vervangingskosten inclusief verbetermaatregelen BRP en blauwe aderenplan............................................................................................. 60 Ontwikkeling voorziening bij het voorgestelde scenario. ......................................................................................................................... 62 Handreiking hemelwaterbeleid Geldrop Mierlo..................................................................................................................................... 7-3 O2 ontlastput met de ontluchting van gemengd én regenwater via de regenpijp........................................................................................ 7-4 Gebiedsopgaven in kaart beheersgebied waterschap De Dommel..........................................................................................................

10-2 Gebiedsopgaven in kaart beheersgebied waterschap Aa en Maas.......................................................................................................... 10-3

7

SAMENVATTING Met de blik vooruit… Voor u ligt het Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) van onze gemeente voor de planperiode 2023 tot en met 2027. Vooruitkijken naar uitdagingen is essentieel in waterbeheer. Het vGRP is een goed en (thans nog) wettelijk verplicht planinstrument om mee te kunnen bewegen met de trends en ontwikkelingen binnen dit vakgebied. Zo is er bijvoorbeeld sprake van meer extreme neerslag door klimaatverandering, een veranderende verhouding tussen overheid en inwoners en verandering in wetgeving. We gebruiken het vGRP om nu en in de toekomst aan de gemeentelijke zorgplichten te kunnen voldoen en als toetsingskader voor nieuwe ontwikkelingen. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet komt de wettelijke verplichting van een vGRP te vervallen. Met de indeling van dit vGRP sluiten we aan bij de nieuwe Omgevingswet. De hoofdstukken kunnen na de invoering van de Omgevingswet eenvoudig gescheiden worden naar de omgevingsvisie, het omgevingsprogramma en het omgevingsplan op basis van onderstaand plaatje en de gebruikte kleurcodering in dit rapport.

…de volksgezondheid voorop… De zorg voor riolering draagt bij aan een gezonde leefomgeving en is uitgewerkt in zorgplichten. Volgens deze zorgplichten draagt de gemeente, vanuit het oogpunt van volksgezondheid en veiligheid, zorg voor een doelmatige inzameling, berging, transport en/of lokale zuivering van afvalwater, hemelwater en grondwater. De kans op overlast dient hierbij te worden beperkt tot maatschappelijk aanvaardbare normen. Deze taakverantwoordelijkheid geldt alleen indien de burger niet zelf op eigen terrein het hemel- en grondwater doelmatig kan verwerken.

…koersen we naar een duurzame, klimaatbestendige, professionele en participerende waterketen… Met de wereldwijde ambities op het gebied van verduurzaming groeit de noodzaak van een transitie naar een circulaire economie. Hierin worden nieuwe verbindingen in productieprocessen tussen bijvoorbeeld water, landbouw en energie gezocht om kringlopen te sluiten en hergebruik van rest- en afvalstoffen mogelijk te maken. Bij de inzameling en het transport van het stedelijk afvalwater zorgen we ervoor dat ons systeem zo doelmatig mogelijk functioneert, dat we duurzame technieken inzetten en dat de volksgezondheid niet in het geding komt.

9

Dat betekent dat we: Tenminste het huidige serviceniveau behouden; Er naar streven om minder afvalwater naar de RWZI te krijgen; Gebruikt water hygiënisch verantwoord blijven verwerken; Nieuwe foutaansluitingen voorkomen en bestaande foutaansluitingen opheffen; In beperkte mate rioolvreemd water accepteren; Open staan voor terugwinning/hergebruik van energie en grondstoffen; Open staan voor nieuwe sanitatie concepten. Het veranderende klimaat en de verstedelijking brengen grote uitdagingen met zich mee. Regenbuien worden steeds extremer en komen vaker voor, met veel overlast en schade tot gevolg. Ook het vasthouden van het gewenste grondwaterpeil wordt moeilijker tijdens extreem lange droge of natte perioden. Omdat het aantal warme dagen toeneemt wordt hittestress ook een probleem, vooral in een gebouwde omgeving met weinig groen en veel verharding. Het besef groeit dat wateroverlast en -onderlast niet langer is op te lossen door alleen maar het aanpassen van de riolering. Om extreme buien doelmatig te verwerken moeten we de gehele buitenruimte benutten. Bijvoorbeeld via de aanleg van meer groene voorzieningen, bergingsbassins en oppervlaktewater. Maar ook het vergroenen van daken en tuinen, het opwaarderen van sloten en het aanpassen van bestaande parken en pleinen zodat deze (meer) water kunnen bergen. Dit noemen we klimaatadaptatie.

We houden bij de (her)inrichting van de openbare ruimte rekening met de verwerking van extreme neerslaghoeveelheden. Hemelwater verwerken we zo lokaal mogelijk en benutten we voor het aantrekkelijk maken van de leefomgeving. Dat betekent dat we: De wettelijke voorkeursvolgorde hanteren voor het verwerken van hemelwater (vertragen, bergen, afvoeren); De inrichting van de openbare ruimte benutten voor de opvang van overtollig hemelwater; Regenwater gebruiken daar waar het valt en bij keuze voor locaties van waterberging volgen we de karakteristieke van de specifieke ondergrond met goed en minder goed doorlatende gebieden; Waterpeilen afstemmen op de functies in de omgeving en zo nodig actie ondernemen; Streven naar efficiënte en robuuste (collectieve) voorzieningen; Communiceren naar de inwoners dat we vaker water op straat moeten accepteren en dat water op straat hygiënisch verontreinigd kan zijn; Communiceren naar de inwoners dat we een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben om wateroverlast te voorkomen, ieder moet zijn steentje ‘wegdragen’.

Een gezonde grondwaterhuishouding is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van zowel particulieren, gemeente, waterschap en provincie. Samen streven we naar het voorkomen van verdroging en grondwateroverlast en -onderlast. De invloed van menselijke ingrepen op het grondwaterregime onderzoeken we vooraf, waarbij we er naar streven om de natuurlijke situatie intact te laten.

10

Dat betekent dat we: De wettelijke voorkeursvolgorde hanteren voor het verwerken van grondwater; Bij het treffen van maatregelen rekening houden met de mogelijke effecten op de grondwaterhuishouding. In de gemeente Geldrop-Mierlo ligt voor circa €200 miljoen aan infrastructuur (vrijverval riolen, pompgemalen, drukriolering, bergingen) onder de grond om droge voeten en schoon water te houden. De waarde hiervan en de impact bij falen rechtvaardigt een professionele aanpak. Ook hier is het de kunst om een gezonde balans te vinden tussen het zo goed mogelijk uitvoeren van de watertaken, het realiseren van ambities, het omgaan met risico’s en een betaalbare rioolheffing. Omdat gebieden niet altijd gelijk zijn aan elkaar biedt dit ruimte om te differentiëren in beheer en onderhoud. We doen minder waar het kan en meer waar het moet. Hierbij houden we oog voor de doelen waarvoor de riolering ooit is aangelegd: volksgezondheid en veiligheid. We zoeken de speelruimte met name op het vlak van comfort, milieu en belevingswaarde. Dat betekent dat we: De kwaliteit van de uitvoering van watertaken behouden of vergroten (ook met het oog op de toekomstige opgaven); Geen onaanvaardbare risico’s nemen als het gaat om volksgezondheid en veiligheid; Streven naar kostenefficiëntie en doelmatigheid; Streven naar regionale samenwerking om de personele kwetsbaarheid te verminderen.

We kunnen de gebouwde omgeving niet in één keer klimaatbestendig en water robuust maken. Opgaven worden daarom steeds vaker integraal opgepakt en verweven met andere ruimtelijke ontwikkelingen om niet alleen (potentiële) problemen op te lossen maar tevens de leefbaarheid van de omgeving te verbeteren. Bovendien kunnen we dit niet alleen en hebben we onze inwoners en bedrijven nodig. Conform het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie hebben de Nederlandse overheden de gezamenlijke ambitie om klimaatbestendig en water robuust inrichten uiterlijk in 2020 onderdeel van beleid en handelen te laten zijn. Omdat een substantieel aandeel van de gebouwde omgeving in handen is van particulieren/ private partijen ligt het voor de hand om gezamenlijk op te trekken. Dit past in de geest van de Omgevingswet waarin participatie wordt bevorderd door minder regels en meer speelruimte. Als gemeente willen we samen met onze waterpartners (en dat zijn dus ook de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties) zorgen voor een toekomstbestendig water- en rioolsysteem. Dat betekent dat we: Bij ontwikkelingen ruimte maken voor water; Uitgangspunten en verwachtingen met betrekking tot de watertoets tijdig en goed communiceren naar initiatiefnemers zodat zij vroegtijdig weten waar zij aan toe zijn en wij op tijd in gesprek zijn;

…en naar een klimaatbestendig, schoon, geordend en beleefbaar watersysteem… Samen met Waterschap De Dommel en Waterschap Aa en Maas werken we aan een klimaatbestendig watersysteem en communiceren richting inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties wat ze wel of niet van ons mogen verwachten. We houden bij de (her)inrichting van de openbare ruimte, binnen en buiten de bebouwde kom rekening met de verwerking van extreme neerslaghoeveelheden. We houden water vast waar dit in een behoefte kan voorzien en voorkomen onnodig hoge afvoerpieken. De behoefte aan schoon en gezond water zal er altijd zijn en blijven. Er is echter een sterke afhankelijkheid van andere gebiedspartners om dit te kunnen bereiken. Wij dragen als gemeente bij aan een watersysteem van goede kwaliteit. Dit alles in lijn met de provinciale doelen. Daarbij hebben we oog voor de ecologie, de stoffen in het water én het vermijden van (nieuwe) gezondheidsrisico’s. Overstorten vanuit de riolering hebben in verhouding met de landbouw een vrij kleine invloed op de waterkwaliteit, toch proberen we door het minder verharden en afkoppelen minder frequent overstorten te hebben.

11

In het verleden was water vaak ondergeschikt aan ordenende principes als wegen, bebouwing en groen. Dit heeft geleid tot hoofdzakelijk ondergrondse en aan het zicht onttrokken voorzieningen. Met de toenemende druk op het watersysteem is de bovengrond steeds meer nodig voor de verwerking van overtollig hemelwater. Water wordt hierdoor belangrijker als mede ordenend principe. We streven ernaar om het watersysteem en de openbare ruimte in samenhang duurzaam in te richten. Ook passen we het landgebruik aan zodat voor alle functies een geschikte en zo natuurlijk mogelijke waterhuishoudkundige conditie bestaat. We zorgen voor verankering in de Omgevingsvisie. Aan water kleven verhalen, water inspireert en water geeft rust. Water leent zich goed om je mee te kunnen onderscheiden en je daarmee een identiteit te verschaffen. We koesteren daarom ons water en gebruiken het om de leefbaarheid te verhogen. We maken water bereikbaar en zichtbaar, al zijn we altijd ook alert om de natuur niet overal te storen. De veelheid van functies die het watersysteem vraagt, rechtvaardigt een professionele aanpak. Hier is het – net als in de waterketen – de kunst om een gezonde balans te vinden tussen het zo goed mogelijk uitvoeren van de watertaken, het realiseren van ambities en betaalbare lasten. We accepteren risico’s, maar zorgen voor beheersbaarheid en voorspelbaarheid.

Dat betekent dat we vanwege verschil in omstandigheden en risico’s bewust differentiëren in beheer en onderhoud.

…door voortvarend aan de slag te gaan… Om kennis te delen, kwaliteitswinst te behalen, kwetsbaarheid te verminderen en kosten te besparen voeren we gezamenlijke activiteiten uit met de andere gemeenten uit klimaatportaal Zuidoost- Brabant. In het klimaatportaal werken we samen met Waterschap De Dommel, Brabant Water en de gemeenten Bergeijk, Cranendonck, Eersel, Eindhoven, Valkenswaard, Heeze-Leende, Nuenen, Son en Breugel, Veldhoven en Waalre en wordt jaarlijks een activiteitenplan vastgesteld. Als gemeente scheppen wij met dit nieuwe vGRP duidelijkheid waar wij mee aan de slag gaan in deze planperiode. Prioriteit krijgt het uitvoeren van verbetermaatregelen en het realiseren van blauw-groene aders in stedelijk gebied om wateroverlast te beperken. Wij voeren in de aankomende planperiode een groot aantal gevarieerde taken en activiteiten uit om invulling te geven aan onze verplichtingen, doelen en ambities. We stellen nieuwe plannen op of actualiseren ze, voeren onderzoeken uit naar de toestand en het functioneren van ons watersysteem, en plegen tijdig onderhoud daar waar nodig. Soms zijn ingrijpender maatregelen nodig, zoals het vervangen of verbeteren van (delen van) onze boven- of ondergrondse voorzieningen.

…tegen aanvaardbare kosten. Voor het beheer van het watersysteem zijn goede mensen en financiële middelen nodig. In de komende planperiode geven we hieraan circa €4,5 miljoen per jaar uit. Geld dat inwoners en bedrijven via de rioolheffing bijeenbrengen. Enerzijds besteden we de middelen aan het onderhoud van de riolering (de exploitatielasten), anderzijds gaan we riolen vervangen, HWA leidingen aanleggen en regenwater afkoppelen (de investeringen) voor de lange termijn zodat onze inwoners vaker droge voeten houden en we dus een gezonde en veilige leefomgeving behouden.

12

Hiervoor nemen we in het kostendekkingsplan extra lasten op bij de exploitatielasten. De personele krapte op de arbeidsmarkt noopt hier echter wel tot enige creativiteit. Meer dan voorheen zullen we werkzaamheden gaan uitbesteden bij externe partijen maar lokale kennis is en blijft nodig en controle en begeleiding van externe partijen vraagt ook capaciteit. Vanuit de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) is de toegerekende rente ten opzichte van de voorgaande berekening van 2,50% naar 0,00% bijgesteld. Het moge duidelijk zijn dat dit een risicofactor vormt. In de berekening is de inflatie buiten beschouwing gelaten. Door middel van jaarlijkse bijstelling van de berekening worden de effecten van rente en inflatie jaarlijks meegenomen. De planningshorizon van het kostendekkingsplan bedraagt 30 jaar. Door het kostendekkingsplan jaarlijks op basis van werkelijke uitgaven en inkomsten te actualiseren, wordt ook de periode na deze 30 jaar telkens met 1 jaar meegenomen. Uitgangspunt bij de berekening van de heffing is dat binnen deze rekenperiode 30 jaar geen negatieve stand van de egalisatievoorziening mag optreden. Middels een restlevensduurberekening is aan de hand van de bestaande riolering en de kwaliteit ervan de gemiddeld te verwachten levensduur van een vrijverval riool ij onze gemeente bepaald.

Uit deze berekening blijkt dat de gemiddelde technische levensduur 75 jaar bedraagt. In het voorgaande vGRP is nog uitgegaan van eren technische levensduur van 60 jaar. Dat houdt in dat de verwachte vervangingskosten van de vrijverval riolering ook gemiddeld 15 jaar naar achteren schuiven. Onderstaande zijn de vervangingskosten in een grafiek weergegeven, rekening houdend met de aangepaste technische levensduurverwachting naar 75 jaar:

13

Alle uitgaven in het kostendekkingsplan zijn exclusief BTW. De rioolheffing is inclusief de compensabele BTW berekend. Dat betekent dat de compensabele BTW als een vaste component in de Algemene Middelen terecht komt. Onderstaand zijn de lasten en voorziening bij een tariefstijging van 0% grafisch weergegeven. Hieruit blijkt ook dat de egalisatievoorziening aan het einde van de rekenperiode nagenoeg leeg is (blauwe lijn):

Ondanks alle benodigde inspanning ten aanzien van een klimaat adaptieve inrichting van onze buitenruimte, kunnen we door de aangepaste uitgangspunten van de rente en de verwachte levensduur, de heffing op het niveau van 2022 houden en stijgt de heffing niet ten opzichte van het voorgaande vGRP. Wel dient jaarlijks rekening te worden gehouden met de inflatiecorrectie. Het resultaat van de berekening per heffingscategorie voor de planperiode is onderstaand weergegeven: Categorie Staffeling in drinkwaterverbruik Cat. 1: woningen (0 - 200 m3) Cat. 2: woningen (200 - 500 m3) Cat. 3: woningen (> 500 m3) Cat. 4: niet-woningen (0 - 200 m3) Cat. 5: niet-woningen (200 - 500 m3) Cat. 6: niet-woningen (> 500 m3)

14

2022 € 199,20 € 265,80 € 265,80 € 199,20 € 265,80 € 265,80

2023 € 199,20 € 265,80 € 265,80 € 199,20 € 265,80 € 265,80

Tarieven in jaar: 2024 2025 € 199,20 € 199,20 € 265,80 € 265,80 € 265,80 € 265,80 € 199,20 € 199,20 € 265,80 € 265,80 € 265,80 € 265,80

2026 € 199,20 € 265,80 € 265,80 € 199,20 € 265,80 € 265,80

2027 € 199,20 € 265,80 € 265,80 € 199,20 € 265,80 € 265,80

1

INLEIDING

1.1

Waarom dit plan? Voor u ligt het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) voor de planperiode 2023 tot en met 2027. Met dit rapport geven wij invulling aan onze zorgplichten voor (stedelijk) afvalwater, hemelwater en grondwater, alsmede een doelmatig en duurzaam beheer van de gemeentelijke riool- en watervoorzieningen. Onze inwoners kunnen in dit rapport lezen wat we van plan zijn en wat zij van ons mogen verwachten. Het vGRP geeft onze gemeenteraad een basis om te kunnen oordelen over de rioleringszorg. Onze ambtenaren gebruiken dit plan als leidraad voor de uitvoering van hun werkzaamheden. Op grond van artikel 4.22 van de Wet milieubeheer is de gemeente verplicht een gemeentelijk rioleringsplan (vGRP) op te stellen en actueel te houden. Met het aannemen van de omgevingswet in 2023 vervalt deze wettelijke verplichting, maar wordt het nog steeds aangeraden om periodiek een vGRP op te stellen. Met de indeling in dit rapport sluiten we aan bij de nieuwe Omgevingswet. De aanleg van riolering en afvalwaterzuivering heeft enorm bijgedragen aan de volksgezondheid. Hoewel we dit gegeven in de dagelijkse praktijk weleens dreigen te vergeten (we doen gewoon ons werk…) moeten we altijd hygiënisch verantwoord met gebruikt van water om blijven gaan en zoeken we ook naar alternatieve sanitatie.

In dit plan brengen we de opgaven voor de komende planperiode in beeld en laten we zien op welke wijze we hier strategisch invulling aan geven en spelen we in om nieuwe ontwikkelingen. Bij deze actualisatie is het kostendekkingsplan riolering opnieuw doorgerekend en is de berekening van de rioolheffing bijgesteld op basis van actuele cijfers. Het kostendekkingsplan is afgestemd op de uitgangspunten van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

“Oplossingen voor water eerst bovengronds zoeken!“

1.2

Het proces Dit vGRP is opgesteld in opdracht van het college van burgemeester en wethouders en is vastgesteld door de gemeenteraad. Tijdens de totstandkoming zijn de beide waterschappen nauw betrokken. Het ontwerp plan is opgestuurd naar de waterschappen en de provincie Noord-Brabant met het verzoek hierop te reageren. De reacties worden toegevoegd aan de bijlagen.

1.3

Raakvlakken Het vGRP is een planinstrument dat meerdere raakvlakken heeft met andere plannen en beleidsvelden. Er zijn een aantal dominante ontwikkelingen die directe aanleiding geven om deze planperiode verder te denken dan de traditionele invulling van de gemeentelijke watertaken. Ten eerste is dit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie waarin de overheden hebben afgesproken om vanaf 2020 klimaatbestendig en waterrobuust te handelen om hiermee in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn. Hierdoor ontstaan nog meer dan voorheen raakvlakken met andere beleidsvelden die bijdragen aan de ruimtelijke inrichting: groen, wegen en nieuwbouwplannen.

15

Afbeelding 1

Ambities uit Deltaplan Ruimtelijke adaptatie

Provinciaal en regionaal bij de waterschappen zien we ook terug dat zij de ambitie hebben van een klimaatbestendig, veerkrachtig, robuust en wendbaar watersysteem. Samen met de provincie en waterschappen staan wij hiervoor aan de lat. Ten tweede is door de komst van de Omgevingswet in 2023 die de vorming van een integrale omgevingsvisie verplicht stelt. Ten derde speelt duurzaamheid en het streven naar een gezonde leefomgeving. Bewoners en bedrijven willen we actief betrekken bij (uitvoering)plannen in lijn met de Omgevingswet. Deze ontwikkelingen lopen parallel aan elkaar en zij bepalen mede de focus voor het voorliggende vGRP.

Afbeelding 2

Ambitie Provincie Noord-Brabant

In de geest van de omgevingswet wordt in het vGRP ruimte gegeven voor initiatieven. Het maakt niet uit of de gemeente, een bewoner, ondernemer, projectontwikkelaar of maatschappelijke organisatie het initiatief neemt. Er worden lokale afwegingen gemaakt om de belangen van de direct betrokkenen in die afweging te betrekken door middel van participatie.

16

Na het van kracht worden van de omgevingswet is het vGRP niet langer een wettelijk verplichte planvorm maar kunnen elementen hiervan opgaan in respectievelijk de omgevingsvisie, het omgevingsplan en het omgevingsprogramma. Hoewel de wettelijke verplichting tot het opstellen van een rioleringsplan komt te vervallen blijven we altijd een vGRP opstellen. Het is een effectief planinstrument om de rioleringszorg te borgen en activiteiten af te stemmen. Het vGRP past in een logische lijn van de verplichte nationale en regionale waterprogramma’s naar een lokaal programma voor stedelijk water en riolering. Door andere beleidsvelden en plannen te betrekken bij het planproces van dit plan zijn de raakvlakken gewaarborgd. De visie in dit plan vormt een bouwsteen voor de gemeentelijke Omgevingsvisie. De beleidsregels zullen worden opgenomen in het nog op te stellen gemeentelijk Omgevingsplan.

1.4

Leeswijzer Met de indeling van dit voorliggende vGRP willen we nu al aansluiten aan de Omgevingswet. De hoofdstukken kunnen na de invoering van de Omgevingswet eenvoudig gescheiden worden naar de omgevingsvisie, het omgevingsplan en het omgevingsprogramma, zoals onderstaand weergegeven.

Afbeelding 3

Anticiperen op de Omgevingswet

In het rapport is structureel, en waar dit van toepassing is, op hoofdstukniveau deze kleurcodering in de pagina aangegeven.

17

2

TOEKOMST VISIE

2.1

Trends en ontwikkelingen Het besef groeit dat wateroverlast en -onderlast niet langer alleen maar is op te lossen door enkel het aanpassen van de riolering. Om extreme buien doelmatig te verwerken moeten we de gehele buitenruimte benutten. Bijvoorbeeld via de aanleg van meer groene voorzieningen, bergingsbassins, klimaatbuffers en oppervlaktewater. Maar ook het vergroenen van daken en tuinen en het aanpassen van bestaande parken en pleinen zodat deze (meer) water kunnen bergen. Bij ruimtelijke plannen wordt water en groen steeds meer een leidend principe in plaats van dat het als laatste wordt toegevoegd. De afgelopen decennia stonden in het teken van een enorme technologische vooruitgang. In de toekomst zullen nieuwe technische en maatschappelijke ontwikkelingen elkaar snel opvolgen, ook rond het verwerken van afvalwater, hemelwater en grondwater. Daarnaast worden we nu al geconfronteerd met de gevolgen van een veranderend klimaat. De verwachting is dat extreme buien en perioden van hitte en droogte nog intenser worden. Om toekomstbestendig beleid te kunnen maken is het goed te weten welke trends en ontwikkelingen invloed zullen hebben op de drie zorgplichten. Zo krijgen we een beeld van hoe de toekomst in de gemeente GeldropMierlo eruit zou kunnen zien en kunnen we ons beleid hierop inrichten.

Omgevingsvisie

Klimaatverandering en ruimtelijke adaptatie Het veranderende klimaat en de verstedelijking brengen grote uitdagingen met zich mee. Regenbuien worden steeds extremer en komen vaker voor, met veel overlast en schade tot gevolg. Daarnaast zien we een dalende trend in grondwaterstanden. Deze trend dient een halt te worden toegeroepen. Iedere druppel telt. Het vasthouden van het gewenste grondwaterpeil wordt moeilijker tijdens extreem lange droge of natte perioden. Zo kan een te laag grondwaterpeil verdroging van vegetatie veroorzaken. Een te hóge grondwaterstand is ook niet wenselijk: dit veroorzaakt schade in huis en ongezonde situaties door optrekkend vocht langs de muren of onbegaanbaar terrein. Met het veranderende klimaat is ook de verwachting dat de rivieren frequenter hoge en lage standen krijgen en dat heeft ook invloed op de kanalen. Daarnaast komen piekbuien frequenter voor en vraagt dit maatwerk als het gaat om afvoercapaciteit in de waterlopen, zoals afgelopen drie jaar merkbaar. Klimaatverandering vraagt in onze omgeving met name om zaken als: - Water vasthouden en infiltreren in het gebied of, als dat niet gaat, vertraagd afvoeren, waardoor de piek in de hoofdwaterlopen wordt afgevlakt - Hoofdwaterlopen die zijn ingericht voor zowel droogte als wateroverlast: die in droge periode stromend blijven, terwijl ze in natte perioden voldoende ruimte hebben voor afvoer.

Aangezien het aantal warme dagen toeneemt, wordt hittestress ook een probleem, vooral in een gebouwde omgeving met weinig groen en veel verharding. Bij kwetsbare groepen zoals ouderen en kinderen kan hittestress voor levensbedreigende situaties zorgen. Maar ook zorgt hittestress voor een lagere productiviteit bij arbeidskrachten. Hittestress valt echter buiten de scope van het vGRP omdat dit beleidsplan voornamelijk over riolering en water gaat. Echter zichtbaar water wordt vaak gerealiseerd in combinatie met groen (denk aan wadi’s) in de openbare ruimte en samen kan dit wel een positieve bijdrage leveren aan het tegengaan van hittestress.

19

Omgevingsvisie

Afbeelding 4

Water op straat op doorgaande wegen tijdens hevige regenval

Technologie en duurzaamheid Met de wereldwijde ambities op het gebied van verduurzaming groeit de noodzaak van een transitie naar een circulaire economie. Hierin worden nieuwe verbindingen in productieprocessen tussen bijvoorbeeld water, landbouw en energie gezocht om kringlopen te sluiten en hergebruik van rest- en afvalstoffen mogelijk te maken. Productieprocessen worden niet alleen efficiënter, maar hebben ook een minder grote negatieve impact op mens en natuur. In de waterketen wordt nu al volop geëxperimenteerd met een circulaire waterketen. In de ideale situatie zal er dankzij vergaande vormen van hergebruik in de toekomst geen afvalwater meer bestaan. Mogelijk wordt afvalwater dan al op lokale schaal – in huis of in de wijk – verwerkt naar waardevolle grondstoffen. Bestaande en nieuwe energiebesparingstechnieken, zoals bijvoorbeeld energieterugwinning uit warm douchewater, zullen in de toekomst ook steeds meer een rol gaan spelen. Wanneer hiervoor een initiatief komt bekijken we als gemeente hoe we hiermee om gaan. Ook de digitalisering leidt tot nieuwe kansen. De gebouwde omgeving wordt steeds ‘slimmer’ doordat allerlei voorzieningen gebruiksdata genereren en in verbinding komen met informatienetwerken. Metingen stellen beheerders steeds beter in staat om het beste uit bestaande systemen te halen en beter te voorspellen.

Met de toepassing van Real Time Control en de toepassing van kunstmatige intelligentie kunnen we beter sturen op een stabiele aanvoerstroom ten gunste van het zuiveringsrendement (afname gestuurd in plaats van aanbod gestuurd) maar kunnen hulpdiensten ook beter worden ingezet. De risico’s van digitale bedreigingen, o.a. cybersecurity moeten hierbij niet worden onderschat en zijn ook landelijk al als speerpunt genoemd.

20

Participatie en bewustzijn We kunnen de gebouwde omgeving niet in één keer klimaatbestendig en water robuust maken. Opgaven worden daarom steeds vaker integraal opgepakt en verweven met andere ruimtelijke ontwikkelingen om niet alleen (potentiële) problemen op te lossen maar tevens de leefbaarheid van de omgeving te verbeteren. Het klimaatbestendig en water robuust inrichten is inmiddels onderdeel van ons beleid en handelen. Omdat een substantieel aandeel van de gebouwde omgeving in handen is van particulieren/ private partijen, ligt het voor de hand om gezamenlijk op te trekken. Dit past in de geest van de Omgevingswet waarin participatie wordt bevorderd door minder regels en meer speelruimte. Binnen onze gemeente is participatie met onze inwoners vanzelfsprekend. Participatie vindt, conform de participatie- en inspraakverordening 2015 altijd plaats, maar is wel meer geworden na het extreme weer van 2020. De wijze van participatie wordt afgestemd op het onderwerp. Zo worden in sommige situaties inloopsessies gehouden om een wat bredere input op te halen en vinden in andere situaties inspraak avonden plaats waarbij de omgeving kan reageren op de ontwerpen/plannen. Dit levert hele waardevolle informatie op waardoor het ontwerp verbeterd.

De ervaring heeft geleerd dat duidelijk verwachtingen moeten worden uitgesproken omdat zulke projecten vaak een lange doorlooptijd hebben en inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zich hier niet van bewust zijn. De cultuuromslag naar steeds meer participeren vraag iets. De rolverdeling wijzigt. In plaats van “inspreken, instemmen en feedback geven” verandert de rol van de samenleving naar “co-creëren, ideeën genereren, initiëren & doen en elkaar helpen”. Hierdoor verandert ook de rol voor ambtenaren van “onderzoeken, praten over en oplossen naar leren, praten met en antenne-functie, alsmede werken ‘van buiten naar binnen’ “.

Visie water en riolering in Geldrop-Mierlo rond 2030 Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties werken we aan een vitale, leefbare en aantrekkelijke gemeente Geldrop-Mierlo. Het vGRP is verbonden met al deze opgaven en is een van de middelen om de doelen te bereiken. Om ons een beeld te vormen hoe onze gemeente eruit kan komen te zien met betrekking tot (afval) water kijken we vanuit de overheid en vanuit onze inwoners naar 2030.

Bezien vanuit de overheid Het is 2030: Het afkoppelen en ontstenen en de regionale aanpak van wateroverlast betaalt zich nu uit in een betere bescherming tegen wateroverlast tijdens extreme neerslagsituaties. We kunnen zeggen: Geldrop-Mierlo is klimaatbestendig, ook al hebben we nog een weg te gaan naar een echte water robuuste inrichting. Water en groen dragen bij aan de leefbaarheid en een grotere biodiversiteit in flora en fauna in de gebouwde omgeving maar ook in het buitengebied. Het ingezette klimaatbeleid heeft er ook toe geleidt dat groen beter bestand is tegen droogte en er minder hitte gevoelige plekken in onze gemeente zijn. Door de regionale samenwerking worden achter de schermen taken en opgaven met gebundelde kracht en over de grenzen van organisaties heen opgepakt. Dit uit zich in een vlotte en professionele afhandeling van vragen en mooie projecten. In navolging van de Regionale Energie Strategie (RES) waarin is vastgelegd dat de Energietransitie wijkgewijs wordt aangepakt en in 2030 start, is er een integrale planning om zoveel mogelijk werk met werk te combineren en wijkgewijs aan de slag te gaan met resterende wateropgaven.

Bezien vanuit inwoners Het is 2030: Er is een sterk besef bij de inwoners dat water en groen naast een gezonde leefomgeving ook bijdragen aan het beperken van het risico op wateroverlast en dat ze zelf hier ook een bijdrage aan kunnen leveren. Water heeft in 2030 een duidelijke plek ingenomen naast het groen en voegt waarde toe aan de leefomgeving. Het is schoon, lokt uit tot recreatief gebruik en verbindt het bebouwde gebied met het buitengebied. De locatie en inrichting van de blauwgroene voorzieningen is afgestemd op de inwoners.

21

Omgevingsvisie

2.2

Doordat de gemeente de basisgegevens goed op orde heeft en betrouwbare rekenmodellen heeft ontwikkeld kan goed worden geanticipeerd op vragen of situaties. Onze inwoners waarderen de open en transparante wijze waarop we als gemeente informatie verstrekken. Ze zijn hierdoor erg betrokken en welwillend om gezamenlijk met overheidspartijen op te trekken in vraagstukken/projecten rondom ruimtelijke adaptatie, circulaire economie en energietransitie.

Omgevingsvisie

Door de zorgvuldige communicatie snappen de inwoners dat een risico gestuurde benadering noodzakelijk is om de kosten in de hand te houden en te zorgen voor lage lasten voor nu en in de toekomst. De inwoners zijn zich bewust van een goed gebruik van de riolering en duurzaam waterbeheer. Water op straat is een geaccepteerd verschijnsel en de automobilisten passen hun gedrag hier op aan. De grote probleemlocaties zijn aangepakt, waardoor de inwoners weer met een gerust hart op vakantie kunnen gaan, zonder dat ze hoeven te vrezen dat door een hoosbui hun huis onder water staat.

22

3

STRATEGIE EN BELEIDSKADER

3.1

Inleiding Om een bijdrage te leveren aan het toekomstbeeld zoals beschreven in het vorige hoofdstuk hebben we voor de komende planperiode een 9-tal speerpunten opgesteld. Met deze speerpunten gaan wij aan de slag in de planperiode van dit vGRP. Uiteraard willen we ook leren van het verleden. Daarom blikken we in dit hoofdstuk eerst kort terug op de afgelopen planperiode. Per speerpunt zijn op basis van de lange termijn, doelen en ambities gesteld en met bijbehorende strategieën worden de speerpunten geconcretiseerd. Ons ambitieniveau geeft aan in welke mate we onze toekomstvisie nastreven in deze planperiode. De strategieën geven invulling aan de vraag hoe we dat gaan doen. Hierbij hanteren we termen als doelmatig, redelijkerwijs, duurzaam en aantoonbaar die in het navolgende zijn gedefinieerd.

Omgevingsplan

DEFINITIE VAN BEGRIPPEN Doelmatig Dit vullen we als volgt in: - De goede dingen doen: maatregelen dienen effectief te zijn. Met de maatregelen voorkomen of beperken we problemen of we lossen deze op. - De dingen goed doen: maatregelen dienen efficiënt te zijn. We nemen geen maatregelen in openbaar gebied wanneer alternatieven op een niet openbare probleemlocatie goedkoper of effectiever zijn. - Een goede verhouding tussen kosten en rendement: doelmatig. De kosten van de maatregelen staan in verhouding tot de effecten. Effectiviteit gaat over de mate waarin het resultaat aan het beoogde doel beantwoordt. Efficiëntie gaat over het proces om tot dit resultaat te komen. Doelmatigheid gaat over de combinatie van effectiviteit en efficiëntie. Redelijkerwijs De betekenis hiervan is situatieafhankelijk en op basis van kosten-baten, inpasbaarheid en maatschappelijke overlast. Duurzaam Onder duurzaam verstaan we dat de invloed van activiteiten van de mens geen blijvende schade aanricht aan het milieu/leefomgeving, zodat ook toekomstige generaties er gebruik van kunnen maken. Aantoonbaar De te nemen acties zijn te herleiden en hiermee te controleren. De taken die we als gemeente hebben voeren we zo doelmatig uit. We maken ze SMART middels de Doelen Functionele Eisen, Maatstaven en Meetmethoden (DoFeMaMe) in bijlage B5

3.2

Terugblik In de voorgaande jaren zijn veel zaken opgepakt die zijn opgenomen in het “Gemeentelijk Rioleringsplan 20182022”. In deze korte terugblik worden de belangrijkste zaken benoemd en wordt de huidige situatie getoetst. Bijlage B3 en bijlage B4 bevatten een overzicht van het areaal en de toestand van het areaal en de volledige evaluatie van het GRP.

23

3.2.1

Toetsing huidige situatie Riolering is aangelegd om: - de volksgezondheid te beschermen, - droge voeten te houden en - een goede leefomgeving te bevorderen. Vanuit deze primaire doelen van de rioleringszorg zijn de doelen voor de rioleringszorg opgezet. Deze haken aan de wettelijke zorgplichten: - Zorgen voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater. - Zorgen voor doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater. - Zorgen dat (voor zover mogelijk en doelmatig) het grondwater de bestemming van een gebied niet structureel belemmert. Door aan deze doelen functionele eisen en maatstaven te koppelen, is de rioleringszorg toetsbaar gemaakt. In bijlage B5 is het volledige overzicht van doelen, functionele eisen, maatstaven en meetmethoden opgenomen. De huidige situatie voldoet grotendeels aan de genoemde doelen. Echter vanwege de steeds meer intensievere buien zien we dat de riolering maar ook de openbare ruimte het regenwater niet altijd goed kan verwerken. En ondanks het afkoppelen van grote oppervlakken wordt nog steeds veel schoon hemelwater naar de RWZI (rioolwaterzuivering) afgevoerd. Tabel 1 geeft een overzicht waar we staan en waar nog acties naar uit moeten gaan. Tabel 1

Toetsing huidige situatie

Omgevingsplan

Doel 1: Zorgen voor inzameling van stedelijk afvalwater 1a

1b

1c

1d

1e

1f

1g

24

Functionele eisen Toetsing Alle percelen op het gemeentelijk gebied waar afvalwater vrijkomt moeten van een rioleringsaansluiting zijn voorzien, uitgezonderd bij specifieke situaties waar lokale behandeling een zelfde graad van milieubescherming biedt. Het afvalwater dient te worden ingezameld zonder dat dit risico’s met zich meebrengt voor de volksgezondheid en het milieu. Er dienen geen ongewenste lozingen op de riolering plaats te vinden. Het scheiden van (afval) water stromen in huishoudens, bedrijven en industrie dient te worden bevorderd. De aansluitleidingen waar de gemeente verantwoordelijk voor is, moeten in goede staat zijn. Riolen en andere objecten dienen in hoge mate waterdicht te zijn, zodanig dat de hoeveelheid uittredend rioolwater en intredend grondwater beperkt blijft. Geen onaanvaardbare gezondheidsrisico's door rioolwater. Schonen tracé watergang achter gemengde overstort na optreden overstortgebeurtenis.

Uitleg Alle percelen zijn aangesloten.

Af en toe worden foutieve aansluitingen aangetroffen, deze worden dan direct herstelt. Hier wordt niet actief naar gezocht. Bij nieuwbouw wordt altijd een gescheiden rioolstelsel aangelegd. De ontvangen meldingen zijn snel opgelost.

Riolering wordt regelmatig geïnspecteerd en gebreken worden aangepakt.

Aandachtspunten uit het BRP van 2021 worden aangepakt in de planperiode. Na een flinke regenbui worden de watergangen achter overstorten schoongemaakt.

Doel 2: Zorgen voor transport van stedelijk afvalwater 2a

Functionele eisen De afstroming dient gewaarborgd te zijn.

Toetsing

Uitleg Uit inspectie komen enkele keren maatregelen naar voren, reparaties worden dan snel uitgevoerd. Er komen uit meldingen geen locaties naar voren met verstoppingen. Uit het BRP blijken geen lange verblijftijden, er zijn weinig stankmeldingen.

2b

Het afvalwater dient zonder overmatige aan rotting de RWZI te bereiken.

2c

De afvoercapaciteit van de riolering voor afvalwater moet toereikend zijn om het aanbod bij hevige neerslag te kunnen verwerken, uitgezonderd bij bepaalde buitengewone omstandigheden. De objecten moeten in goede staat zijn.

Bij normale situaties is geen sprake van wateroverlast.

2e

Geen langdurige afvoer van drainagewater op gemengde en/of vuilwater riolering.

De drainage stelsels lozen via gemalen op oppervlaktewater.

2f

De vuiluitworp door overstortingen op oppervlaktewater dient beperkt te zijn.

2g

Overstortingen mogen niet leiden tot inundaties.

De basisinspanning is bereikt met de huidige gerealiseerde bergbezinkbassins. De overige gemengde overstorten zijn in tact gelaten. In de meeste gevallen is er geen sprake, echter als de Dommel een zodanig hoog niveau heeft, kan het zijn dat de overstort deels verdronken is. Dit geldt eventueel ook voor de watergangen die in beheer zijn van het waterschap. Als daar de stuwen opstaan verliezen onze overstorten hun afvoer.

2d

Riolering wordt regelmatig geïnspecteerd en gebreken worden aangepakt. Meldingen worden snel opgelost.

Functionele eisen 3a

Toetsing

Uitleg

Voor zover rendabel afkoppelen van schoon hemelwater zonder wateroverlast en ongewenste milieuverontreiniging te veroorzaken. Schoon hemelwater zal bij voorkeur worden hergebruikt en/of geïnfiltreerd in de bodem dan wel afgevoerd middels bufferbassins en/of afwateringssloten. De instroming in riolen via de kolken dient ongehinderd plaats te vinden.

Bij nieuwbouw wordt gescheiden aangelegd.

3d

Beperkte hoeveelheid intredend grondwater.

Riolering wordt regelmatig geïnspecteerd en gebreken worden aangepakt.

3e

Riolen en andere objecten dienen in hoge mate waterdicht te zijn, zodanig dat de hoeveelheid uittredend water beperkt blijft (m.u.v. IT-riolen). Geen ongewenste lozingen op de hemelwaterriolering.

Uit inspectie komen enkele keren maatregelen naar voren, reparaties worden dan snel uitgevoerd.

3b

3c

3f

3g

Geen (langdurige) afvoer van drainagewater via (V)GS.

Er wordt nog veel hemelwater verwerkt in de gemengde riolen.

Kolken worden regelmatig gereinigd, beperkt aantal meldingen.

Enkele keren een melding van verontreiniging in oppervlaktewater. Dan wordt onderzoek gedaan en de oorzaak verholpen. De drainage stelsels lozen via gemalen op oppervlaktewater.

25

Omgevingsplan

Doel 3: Zorgen voor inzameling van hemelwater (voor zover niet door particulieren)

Doel 4: Zorgen voor verwerking van ingezameld hemelwater

Omgevingsplan

4a

Functionele eisen De ondergrondse afvoercapaciteit van de riolering voor hemelwater moet toereikend zijn om het aanbod bij ontwerpbui te kunnen verwerken.

4b

De bovengrondse verwerkingscapaciteit is toereikend om extreme hoeveelheden neerslag te kunnen verwerken.

4c

De vuiluitworp door hemelwaterlozingen op oppervlaktewater dient beperkt te zijn.

4d

De vervuilingstoestand van de riolering dient acceptabel te zijn.

4e

Overstortingen en hemelwaterlozingen mogen niet leiden tot inundaties.

4f

Overstortwater moet ongestremd kunnen lozen op oppervlaktewater.

4g

De objecten moeten in goede staat zijn.

Toetsing

Uitleg Uit de berekeningen in het BRP 2021 komen bij bui 08 (1D berekening) enkele aandachtsgebieden naar voren, dit zijn reeds bekende wateroverlast locaties. Uit de rekenresultaten met bui 10 (1D berekening) wordt geconcludeerd dat de afvoercapaciteit bij extreme neerslag tekort schiet. Uit zowel de klimaatstresstest (2021) als ook de stromingsberekeningen over maaiveld in het BRP 2021 komen bovengrondse knelpunten in beeld waar er risico is voor onbegaanbare wegen en wateroverlast in woningen. Met klimaatdialogen wordt bepaald welk risico aanvaardbaar is en welk risico onaanvaardbaar. Daarop worden maatregelen voor de korte en lange termijn verwacht. Er zijn geen waterkwaliteitsknelpunten bekend. In het BRP 2021 is het verhard oppervlak geactualiseerd en is enkel het hydraulisch functioneren beschouwd en niet het milieutechnisch functioneren. Met de realisatie van randvoorzieningen en retentiebassins ligt de vuiluitworp vanuit het gemengde stelsel binnen de normen. Riolering wordt regelmatig geïnspecteerd, gebreken worden aangepakt. Uit meldingen komen geen locaties naar voren met verstoppingen. In de meeste gevallen is er geen sprake van, echter als de Dommel een zodanig hoog niveau heeft, kan het zijn dat de overstort deels verdronken is. Dit geldt eventueel ook voor de watergangen die in beheer zijn van het waterschap.

Als daar de stuwen opstaan verliezen onze overstorten hun afvoer. Bij normale regenbuien is dit goed mogelijk binnen onze gemeente. Een te hoog peil in watergangen door benedenstroomse stuwen kan stremming opleveren. Riolering wordt regelmatig geïnspecteerd en gebreken worden aangepakt. Meldingen worden snel opgelost.

Doel 5: Zorgen dat (voor zover mogelijk) het grondwater de bestemming van een gebied niet structureel belemmert. 5a

Functionele eisen Nieuwbouw: Adequaat ontwerp van de ontwatering voor bebouwing en wegen (beheerfase).

5b

Bestaande bebouwing: Adequaat ontwerp.

5c

De afvoercapaciteit van relevante drainageleidingen is voldoende om het drainagewater te kunnen verwerken. Actuele en publiektoegankelijke informatie .

5d

26

Toetsing

Uitleg Sinds 2021 worden alle bouwplannen centraal getoetst via de zogenaamde "Intaketafel". Hierbij worden alle plannen vanuit de diverse disciplines getoetst op haalbaarheid. Bij structurele meldingen van grondwateroverlast wordt gezocht naar een oplossing voor de lange termijn, dit is in het verleden gedaan door bijvoorbeeld de aanleg van een drainagesysteem. Grondwaterstanden (uit peilbuizen) geven geen knelpunten aan. Geen meldingen bekend bij de gemeente. In de komende jaren worden de gegevens van het grondwatermeetnet voor eenieder toegankelijk via de landelijke website BRO.

3.2.2

Wat is er gedaan in de planperiode? De enorme vervangingsopgave leidt er toe dat elk jaar vele straten opgebroken moeten worden. Jaarlijks wordt de vervangingsopgave integraal afgewogen met andere disciplines. Het opbreken van de straten biedt immers een uitgelezen kans voor het uitvoeren van een wegreconstructie om bijvoorbeeld ruimtelijke knelpunten op te lossen en eventuele wensen vanuit bewoners in te vullen. Echter het is in praktische en financiële zin niet realistisch om elke rioolvervanging te combineren met een wegreconstructie of herinrichting. Voor zulke situaties is het van binnenuit renoveren van de leiding (relining) de beste keuze, zeker als in de betreffende straat ook geen opgave aanwezig is ten aanzien van wateroverlast. Als in de daarop volgende jaren alsnog een wegreconstructie wordt uitgevoerd, kan een regenwaterriool eenvoudig worden bijgelegd voor een gescheiden afvoer. Per straat geldt dat er maatwerk geleverd wordt. Jaarlijks wordt de afweging vervangen of relinen bij het opstellen van het meerjaren investeringsprogramma gemaakt. Voor het opstellen van het nieuwe activiteiten plan wordt aandacht besteed aan het vaststellen van de herinrichtingsbehoefte zodat werk met werk kan worden gemaakt. Er is actief regenwater afgekoppeld van bestaand openbaar terrein. Bij nieuwbouwlocaties wordt hemelwater niet aangekoppeld.

Het blijkt in de praktijk echter soms lastig hoe omgegaan wordt met inbreidingslocaties waarbij eerder al verhard oppervlak op de riolering was aangesloten. Vanuit het vakgebied riolering bekeken wordt het gezien als een kans om minder hemelwater naar de riolering af te voeren. Echter het afdwingen hiervan blijkt voor inbreidingslocaties niet eenvoudig en botst soms met de woningbouw ambities. Het nieuwe vGRP en de hemelwaterverordening gaan hiervoor betere handvatten bieden. Wij hebben sinds 2021 ook een subsidieregeling afkoppelen hemelwater voor particulieren. De afkoppelsubsidie laat inwoners actief aan de slag gaan met afkoppelen. In 2022 is de regeling geëvalueerd en herzien.

De afgelopen planperiode heeft met name in 2021 meer inzicht gegeven in mogelijke maatregelen om onze gemeente meer klimaatbestendig te maken. De klimaatstresstest, het basisrioleringsplan waarbij met name naar het hydraulisch functioneren is gekeken en een blauwe aderenplan hebben inzicht gegeven in korte en lange termijn maatregelen. Deze worden verwerkt in het nieuwe vGRP zodat uitvoering is geborgd.

3.3

Speerpunten

3.3.1

Speerpunt 1: Een duurzame waterketen Van oudsher zamelen we het afvalwater in en transporteren dit naar de zuiveringsinstallatie. Dit hele systeem van inzamelen en transporteren naar de rioolwaterzuivering noemen we de waterketen. Met de toenemende schaarste aan energie en grondstoffen wordt afvalwater steeds minder beschouwd als afval maar meer als bron van energie en grondstoffen.