CConstaterende datGeldrop-Mierlo
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage RIB Onderzoek kostenverhaal Geldrop-Mierlo

Raadsvergadering 9 november 2026, gemeente Geldrop-MierloBij agendapunt: Meerjarenbegroting 2027-2030 - 14:059.868 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Uit de interviews kwam een beeld naar voren dat er meer afstemming nodig is om te garanderen dat verschillende projectleiders/planeconomen de plankostenscan op eenzelfde wijze invullen. We raden aan om: - Te werken met normbedragen per woning waarop de plankostenscan (in principe) op uit zou moeten komen. Afwijken van deze normbedragen is met onderbouwing mogelijk, maar dient ten alle tijde met de planeconoom afgestemd te worden; - Te overwegen om te werken met vaste percentages op het tabblad ‘Bijdrage per eigenaar’ te werken, om willekeur te voorkomen. Het proces tot aan de anterieure overeenkomst is met de komst van de 100 -dagen overeenkomst verbeterd. Van wat wij begrijpen kan dit proces, waaronder ook de intaketafels vallen, nog worden verbeterd en duidelijker geformaliseerd worden vastgelegd. Geïnterviewden gaven aan dat het proces sneller verloopt wanneer de partijen een (financiële) prikkel hebben die vertraging tegengaat. Om dat te stimuleren kan gedacht worden aan een maximaal aantal overleggen in het voorproces, met bijbetaling als dit er meer wo rden. In de praktijk zien we meer oplossingen, zoals een minimum kwaliteit van ingediende stukken voordat het in behandeling wordt genomen, of een vereiste dat er professionele ondersteuning bij de initiatiefnemer moet zijn, of een m aximum reactietijd op tussentijdse vragen.

Deze mogelijkheden liggen vaak gevoelig en komen ook met zowel voor- als nadelen en nemen wij daarom bewust niet mee in onze aanbevelingen. De beste optie moet blijken uit een nadere analyse met alle betrokkenen in dat proces, hetgeen geen onderdeel is van deze opdracht. Verduidelijking kostenverhaal m.b.t. rol woningcorporatie Bij een enkel project werd de rol van woningcorporaties en de doorwerking daarvan in kostenverhaal geëxpliciteerd. Kostenverhaal redeneert vanuit de rol- en risicoverdeling vanuit de ‘grondexploitant’. De grondexploitant maakt gronden bouw- en woonrijp en verkoopt deze aan de ontwikkelaar. De ontwikkelaar werkt de planvorming verder uit en draagt de opstalrealisatie. Na realisatie verkoopt deze aan een eindgebruiker of eindbelegger. Een corporatie (eindbelegger) opereert vanuit haar maatschappelijke rol beleidsmatig (volgens ons Volkshuisvestingssysteem) met een huurprijs die lager is dan wat zij markttechnisch zou kunnen vragen. Daarmee klopt het dat zij doorgaans een grotere ‘onrendabele top’ op een vastgoedontwikkeling hebben. Om het beleidsmatige karakter van een corporatie en de rol- en risicoverdeling binnen gebiedsontwikkeling te scheiden is daarom het principe van een ‘vaste grondprijs’ in het leven geroepen. Vanwege dit maatschappelijke karakter hebben corporaties veelal ook gunstigere financieringsvoorwaarden.

Een corporatie kan de rol van grondexploitant op zich nemen en daarbij aanspraak maken op het macro - aftoppingsbeginsel (‘er vindt niet meer kostenverhaal plaats dan dat er waardevermeerdering is’). Daarbij zou zuiver gekeken worden naar de rol als grondexploitant en dus gerekend moeten worden met vaste grondprijs (zonder het ‘onrendabele beleidsmatige deel’). Bij transformaties speelt daarbij dat er vanuit de inbrengwaarde wél naar de gebruikswaarde wordt gekeken (veelal marktwaarde verhuurde staat, wijziging naar beleidswaarde voorbehouden). Bij reguliere ontwikkelingen hoeft dit niet tot een probleem te leiden; de opbrengsten uit overige vastgoedtypen of verdichting zorgen voor aanvullende inkomsten waarmee het financiële gat gedicht kan worden. Bij ontwikkelingen waarbij 100% sociaal wordt ontwikkeld kan dit echter wel knellen door toepassing van macroaftopping. Kostenverhaal Geldrop-Mierlo: Evaluatie en benchmarking Tot slot was er behoefte aan duidelijke afwegingskaders voor de intaketafel voor aan welke projecten de gemeente wel of geen ambtelijke capaciteit besteed. 7.5. | Bijdrage reserve sociale woningbouw kan beter worden uitgewerkt Tijdens de interviews kwam de hoogte van de bijdrage en het gewenste toepassingsbereik van het vereveningsfonds sociale huurwoningen ter sprake.

Daarbij werd verwezen naar gemeenten die de verevening van sociale huur niet toepassen op kleine projecten (bijvoorbeeld tot 10 woningen). De reden hiervoor is dat corporaties vaak niet in kleine aantallen willen of kunnen afnemen en het financieel niet altijd uit kan om kleine aantallen sociale huurwoningen te bouwen. Daarnaast vindt ook de gemeente het wenselijk in dergelijke gevallen een afdracht te vragen. Met name op locaties waar al voldoende sociale huurwoningen gerealiseerd zijn. Gemeente past het vereveningsfonds daarom juist wél toe op kleine projecten, ook al introduceert dit een mogelijk knelpunt in het plan. Bij grotere projecten zou gemeente standvastig kunnen zijn en realisatie afdwingen en geen afkoopbijdrage toe te staan, mits dit bijdraagt aan de betere spreiding van sociale huurwoningen in de gemeente. Daarnaast raden we aan om te standaardiseren hoe een partij een bijdrage uit een van de compensatiefondsen kan ontvangen. Het kwam ter sprake dat het nu relatief veel tijd en inzet kost om aanspraak te maken op een bijdrage uit het fonds. Tijdens de besprekingen is geopperd om een gemeentelijke rekentool voor fondsafdrachten op te stellen. Dit draagt bij aan verduidelijking van de kosten en voorkomt discussie over rekenmethodiek.

Al mag ook worden verwacht dat wanneer het kostenverhaalsbele | id duidelijk publiekelijk is vastgesteld, een professioneel ontwikkelaar dit zelfs goed kan uitrekenen. 7.6. | Gemeente raakt steeds meer bedreven in het toepassen van kostenverhaal De gemeente heeft in de afgelopen jaren het kostenverhaalsbeleid verder uitgewerkt en verbeterd, waarbij zij geleerd heeft van ervaringen uit het verleden. Zo zorgde een kostenverhaalsdiscussie bij twee projecten gebaseerd op het beleid van 2015 voor aanscherping van het intake proces, waarbij de 100 | -dagen overeenkomst is geïnitieerd. Ook wordt vooraf nu eerder duidelijkheid gegeven over de hoogte van de financiële bijdragen en eventuele compensaties. Deze werkwijze werd door de later geïnitieerde projecten (in ieder geval vanuit de gemeentelijke kant) als goed ervaren. Voor de staffels van de plankosten bij intentieovereenkomsten | worden de volgende opties gehanteerd: • | € 12.500,- voor plannen van 11 tot 20 woningen • | € 19.500,- voor plannen van 21 tot 30 woningen • | € 26.500,- voor plannen van 31 woningen en meer Bij de plankostenbrieven wordt wisselend gewerkt. Soms geldt een | voorschot bedrag van een-derde van de totaal geraamde plankosten maar soms ook de staffels van de intentieovereenkomst.

| Uit de interviews bleek dat de financiële prikkel (vooraf deel van plankosten betalen) ervoor zorgt dat partijen een gezamenlijke verantwoordelijkheid voelde om tot een efficiënt proces te komen. | Aanvullend kwam tijdens de besprekingen het idee om een gemeentelijke rekentool voor fondsafdrachten op te stellen. Verder zien we in de gekozen ontwikkelroutes een ambtelijke flexibiliteit terug met de wil om het woningbouwtempo op gang te houden. Daarbij wordt | strategisch gekozen tussen actief en faciliterend grondbeleid en wordt maatwerk geboden en planoptimalisaties onderzocht om de plannen (financieel) haalbaar te maken. Ook wordt flexibiliteit in betalingsmomenten toegestaan. Pagina 22 van 24 Kostenverhaal Geldrop-Mierlo: Evaluatie en benchmarking Pagina 23 van 24 8. Conclusies en aanbevelingen 8.1. Conclusies beleidsevaluatie, kostenbenchmark en interviews Het gemeentelijk kostenverhaal is in 2023 vastgesteld, zit op hoofdlijnen goed in elkaar en maakt gebruik van de mogelijkheden die de Omgevingswet biedt. Het kostenverhaal valt vergeleken met andere gemeenten in de onderkant of het midden van de bandbreedte en zou daarom niet tot bovenmatige vertraging moeten leiden in de woningbouwopgave.

Daarbij geldt wel de kanttekening dat de kostenverhaal onderling beperkt vergelijkbaar is, vanwege grote verschillen in ruimtelijke ambities, zowel qua woningbouwprogramma, als in de mate van ruimtelijke investeringen. Daarnaast verschilt de kostenverhaalssystematiek sterk per gemeente. Uit de interviews blijkt niet dat alleen de hoogte van het kostenverhaal voor onnodige of noemenswaardige vertraging van de projecten heeft gezorgd. Hierbij zijn ook geen verschillen geconstateerd tussen de verschillende soorten projecten (inbreiding, uitbreiding, transformatie etc.). Wél zorgde kostenverhaal bij verschillende projecten voor discussie. Uit de gesprekken blijkt dat de gemeente in de tijd meer grip op het proces heeft gekregen, onder andere door gebruik te gaan maken van voorovereenkomsten met een voorschotbetaling en differentiatie toe te passen in de gevraagde bijdragen naar vastgoedsegment. Landelijk wordt gewerkt aan verbetering van de kostenverhaalsmogelijkheden van gemeenten. Het Rijk werkt eraan om de kennis over kostenverhaal te vergroten en de voorspelbaarheid en transparantie ervan te verbeteren. Uit ons onderzoek blijkt dat deze thema’s ook in Geldrop-Mierlo een rol speelden, maar veelal een plek hebben gekregen bij de vernieuwing van beleid. Zo is de transparantie en voorspelbaarheid verbeterd met de komst van o.a. de 100-dagen overeenkomst.

In enkele onderzochte projecten komt de hoogte van de inbrengwaarde als knelpunt aan de orde. Ook in het landelijke beeld zorgt dit knelpunt voor discussie tussen overheid en marktpartijen. Landelijk worden kaders opgesteld met nadere wet- en regelgeving die zorgen voor meer eenduidige waardering van de inbrengwaarde van de betrokken gronden en opstallen. 8.2. Verbeterpunten en aanbevelingen Tot slot vatten wij de in dit rapport genoemde verbeterpunten en aanbevelingen samen. Wij doen dit geclusterd per onderwerp. Bovenwijkse voorzieningen & investeringslijsten ▪ Controleer “hardheid” (realisatiezekerheid) van bovenwijkse investeringen ▪ Voorkom dubbeltellingen, ook tussen lijsten/reserves onderling ▪ Verifieer dat bedragen na subsidie-aftrek zijn opgenomen Financiële bijdragen (reserves) – methodiek en toerekening ▪ Reserve sociale woningbouw: actualiseer normbedrag bij herijking naar lokale marktrealiteit ▪ Reserve sociale woningbouw: presenteer deze bijdrage niet als ‘altijd’ onderdeel van het totaal ▪ Reserve stedelijke herstructurering: controleer rekensystematiek op consistentie ▪ Reserve stedelijke herstructurering: controleer opnieuw op mogelijke dubbeltellingen ▪ Reserve natuur/landschap/groen (NLG): maak tijdshorizon kostenvragers en kostendragers consistent ▪ Reserve investeringen ruimtelijke ontwikkeling: overweeg toerekenen met kanspercentage ▪ Reserve

investeringen ruimtelijke ontwikkeling: wees consistent in tijdshorizon Compensatiefondsen (parkeren, natuur/groen, water) ▪ Parkeercompensatie: introduceer maatwerk/differentiatie of herijk bijdrage bij gebouwde voorzieningen ▪ Parkeercompensatie: vraag ook een bijdrage bij het benutten van ‘restcapaciteit’ openbare ruimte en leg vast hoe de verdeling van deze restcapaciteit werkt ▪ Natuur- en groencompensatie: laat bijdrage beter aansluiten op vigerend Groenbeleidsplan en Bomenverordening ▪ Watercompensatie: behoud flexibiliteit per oplossingsrichting Kostenverhaal Geldrop-Mierlo: Evaluatie en benchmarking Pagina 24 van 24 Projectpraktijk: eenduidigheid, maatwerk en gelijk speelveld ▪ Maak de keuze “PTP/planeigen” versus “fonds bovenwijks” eenduidiger ▪ Behoud kostenverhaal naar draagkracht, maar sta open voor beperkt maatwerk bij bijzondere functies ▪ Leg werkwijze richting woningcorporaties explicieter vast (ook in prestatieafspraken) Plankosten & proces (contractvorming en doorlooptijd) ▪ Uniformeer toepassing van de Plankostenscan ▪ Formaliseer en versnel het voorproces richting anterieure overeenkomst verder ▪ Introduceer prikkels die vertraging tegengaan ▪ Maak afwegingskaders voor de intaketafel expliciet Sociale verevening & fondsen: toepassingsbereik en uitvoerbaarheid ▪ Standaardiseer het proces om een bijdrage uit compensatiefondsen te ontvangen ▪ Overweeg een

gemeentelijke rekentool voor fondsafdrachten Communicatie & verwachtingsmanagement (overkoepelend) ▪ Investeer in beter verwachtingsmanagement om projectvertraging te beperken

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://geldropmierlo.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f81c97fa-4cbf-4352-98b1-2aba287f3e8f?agendaItemId=c9848b80-55af-419e-bebc-3463e6d6bb36