Bijlage 4 - Input stakeholders.docx

Input stakeholders

Verslagen stakeholderssessies Duurzaamheidsnota

blad 1 van 42

Inhoudsopgave Inhoudsopgave........................................................................................................2 Stakeholderssessies..................................................................................................3 Uitkomsten enquête buurkracht .................................................................................17 Reacties op de concept-duurzaamheidsnota april-mei 2022 ................................................20 Reacties op het concept programma duurzaamheid november-december 2022 .........................39

blad 2 van 42

Stakeholderssessies Wij hebben in april 2021 vier sessies georganiseerd waarbij in elke sessie één thema uit de duurzaamheidsnota behandeld is: • • • •

Energie Circulaire economie Klimaatadaptatie Biodiversiteit

Tijdens de sessies zijn de volgende vragen besproken: • •

Wat zouden de duurzaamheidsambities van Geldrop-Mierlo moeten zijn? Welke duurzaamheidsprojecten zouden de komende 5 jaar prioriteit moeten krijgen?

Voor deze sessies zijn de volgende organisaties uitgenodigd: • Platform Duurzaam Geldrop-Mierlo • Ondernemersverenigingen • Woningcorporaties • Stichting huurdersbelangen Geldrop-Mierlo • Jongerenraad • Seniorenbelangen Geldrop-Mierlo De Jongerenraad en Seniorenbelangen Geldrop-Mierlo hebben aangeven niet aan te sluiten. Daarnaast hebben we 1 inwonersavond georganiseerd. Vervolgens hebben nog individuele gesprekken met de ondernemersverenigingen en het Platform Duurzaam Geldrop-Mierlo plaatsgevonden. Daarnaast is samenwerking gezocht met de omgevingsvisie. Bij de omgevingsvisie wordt op een breed aantal thema’s input van stakeholders gevraagd. De input op het thema duurzaamheid is ook verwerkt in het programma duurzaamheid.

blad 3 van 42

Verslag vergadering

: Duurzaamheidsnota stakeholderssessie energie

datum

: 8-04-2021

tijd

: 15.30-16.30 uur

verslaglegger

: Erica Derijcke (gemeente Geldrop-Mierlo)

aanwezig

: Medewerkers Woonbedrijf, WoonInc., Compaen en leden OVM,

bijlage

: Presentatie sessie

SHGM, Platform Duurzaam, Morgen Groene Energie

Agenda: 1. Focus thema energie 2. Ambities 3. Projecten besparing 4. Projecten duurzame opwek 5. Warmtetransitie 1. Focus thema energie Energiebesparing bij woningen en bedrijven Duurzame opwek op daken en op velden binnen voorkeursgebieden Hieraan toevoegen: Warmte Transitie 2. Ambities Ambities akkoord 3. Projecten besparing De volgende projecten worden geprioriteerd: • Organiseren webinars energiebesparing (3x) • Actie CV-ketel (3x) • Uitbreiden buurtteams (2x) • Herhaling inkoopactie (1x) • Opzetten subsidieregeling verduurzamingsadvies (1x, maar ook de kritische kanttekening, €200 is al niet veel, moet je dit wel subsidiëren) Opmerkingen n.a.v. de discussie over de projecten energiebesparing: • Burgerparticipatie, iedereen meenemen is ontzettend belangrijk, mensen moeten bereid zijn om mee te doen wil je stappen maken • Geen voorkeur voor strengere eisen vanuit corporatie en ondernemersvereniging. Dat leidt tot hogere prijzen. • Analyseer het energieverbruik goed, waar is het laaghangende fruit te halen, leg de focus bij bepaalde woningen of bepaalde bedrijven waar veel te halen valt. • Zijn infrarood opnames vanuit de lucht in te zetten? En warmtebeeldcamera, luchtdichtheidsmeter en CO2 meter. • Neem bij verduurzaming bedrijventerreinen laadinfrastructuur mee

Verslagen stakeholderssessies Duurzaamheidsnota

blad 4 van 42

4. Projecten duurzame opwek De focus moet vooral liggen op zon op dak. Als daar voldoende wordt gerealiseerd dan wordt het ook makkelijker om draagvlak te krijgen voor zon op land. De volgende projecten worden daarom geprioriteerd: • Stagiaires inzetten om bedrijven te bezoeken om te achterhalen welke daken niet gebruikt worden en waarom niet. Rol gemeente: faciliteren op en oplossen van de knelpunten (4x) • Opnemen verplichting zonnepanelen op dak m.b.v. omgevingswet (2x, echter ook kritisch vanuit ondernemersvereniging omdat ze aan verplichting veel haken en ogen zien) • Organiseren webinar / lezing zon op dak • Inhuren adviseur die bedrijven helpt met opzetten en rondkrijgen businesscase voor zon op dak • Verder opzetten collectieve zonne-installatie projecten Opmerkingen n.a.v. de discussie over de projecten duurzame opwek: • Woningcorporaties hebben meer ruimte over op dak van huurwoningen dan voor alleen eigen gebruik. De energie coöperatie kan daar een oplossing bieden met een collectieve installatie. • Via de RES en afstemmen met andere gemeentes moet meer ingezet worden op ervoor zorgen dat er geen capaciteitsproblemen ontstaan. 5. Warmtetransitie De focus moet liggen op participatie. Suggesties voor wat nog meer te doen: • Meer aandacht besteden aan wat men nu al kan doen No regret • Een webinar over wat nu al te doen • Een stappenplan naar aardgasvrij

blad 5 van 42

Verslag vergadering

: Duurzaamheidsnota stakeholderssessie Circulaire economie

datum

: 13-04-2021

tijd

: 16.00-17.00 uur

verslaglegger

: Erica Derijcke (gemeente Geldrop-Mierlo)

aanwezig

: Medewerkers Woonbedrijf, WoonInc., Compaen en leden SHGM,

bijlage

: Presentatie sessie

Gemini, Platform Duurzaam

Agenda: 1. Focus thema circulaire economie 2. Ambities 3. Projecten circulair aanbesteden 4. Projecten afval 5. Projecten stimuleren circulair materiaalgebruik 1. Focus thema circulaire economie In gemeentelijke aanbestedingen circulariteit goed meenemen Stimuleren van het reduceren van restafval Hierbij werd de vraag gesteld of je circulaire economie ook meer sociaal kunt interpreteren: prettig wonen, alle generaties meenemen Communicatie, het meenemen van iedereen wordt als belangrijk bestempeld. 2. Ambities Geen opmerkingen op de ambities 3. Projecten circulair aanbesteden De volgende suggesties worden gedaan: • Diensten inkopen ipv producten. • Opnemen dat producten retour genomen worden • De CO2 prestatieladder opnemen in aanbestedingen • Eis niet in een keer alles, maar bouw het op in aanbestedingen zodat de markt leert en ervaringen opdoet. Daardoor geef je partners de ruimte om er anders over gaan denken en erin te groeien. 4. Projecten afval Suggesties voor wat nog meer te doen: • Faciliteren dat spullen een tweede leven krijgen, bijvoorbeeld faciliteren van een opschoondag in een buurt waarbij mensen aan elkaar spullen kunnen doorgeven, het Goed spullen ophaalt en Cure er is voor afval. • Op scholen kinderen informeren en met ze in gesprek gaan, zet eens een ondernemer voor de klas.

Verslagen stakeholderssessies Duurzaamheidsnota

blad 6 van 42

5. Projecten stimuleren circulair materiaalgebruik Suggesties voor wat nog meer te doen: • CPO’s faciliteren in duurzaam materiaalgebruik bij ontwerpkeuzes • In inkoopacties voor particulieren ook circulariteit meenemen • Goede voorbeelden laten zien van inwoners • Goede voorbeelden laten zien van de gemeentelijke aanbestedingen en deze uitdragen • De gemeente kan bij een ondernemersavond goede voorbeelden uitdragen aan bedrijven • Bedrijven met circulaire initiatieven op weg helpen bijvoorbeeld via de vergunningverlening. Bijvoorbeeld een green deal om op te starten: meer mogelijkheden bieden voor proeven en pas later de vergunning verlenen als via de proef ervaring is opgedaan met het proces. Opmerkingen: • Doe ideeën op bij andere gemeenten, bijv. Meijerijstad • In het verleden werd bij huurwoningen vaker de badkamer of de keuken vernieuwd. Dat is tegenwoordig niet meer zo. Nu vaak alleen n.a.v. andere reden, bijv. asbest of isolatie. Ook wordt niet alles nieuw geplaatst, bijv. een al gebruikte wastafel terugplaatsen.

blad 7 van 42

Verslag vergadering

: Duurzaamheidsnota stakeholderssessie biodiversiteit

datum

: 21-04-2021

tijd

: 10.00-11.00 uur

verslaglegger

: Erica Derijcke (gemeente Geldrop-Mierlo)

aanwezig

: Medewerkers Woonbedrijf, Compaen en leden Gemini, IVN Geldrop,

bijlage

: Presentatie sessie, reactie IVN

Platform Duurzaam

Agenda: 1. Ambities biodiversiteit 2. Projecten binnen de kernen 3. Projecten buitengebied De reactie van IVN op de projecten is in een bijlage terug te zien. 1. Ambities biodiversiteit Het is lastig om ambities te formuleren waarvan we kunnen meten of ze gehaald zijn. Er worden verschillende tellingen gedaan, zoals de vogeltelling, bijentelling en over de padden zijn gegevens. Deze zou je als indicator kunnen gebruiken voor biodiversiteit. Als het bijv. goed gaat met de mus, dan gaat het ook goed met zijn nestgelegenheid en voedselvoorziening. Actie: Plonie gaat na wat bij het IVN geteld wordt. Ambitie formuleren voor het aantal bomen dat wordt geplant. 2. Projecten binnen de kernen Opmerkingen bij projecten: • Bestrijding van de eikenprocessierups als project benoemen i.p.v.

nestkasten en insectenhotels plaatsen • Binnen de kernen is tegenwoordig de meeste biodiversiteit te vinden • Burgerparticipatie kun je meten aan deelname • Bij werken (aanbestedingen) van de gemeente kansen benutten Suggesties voor wat nog meer te doen: • Invasieve exoten bestrijden, zoals springbalsemien, Japanse duizendknoop, Tijgermug (samenwerken met RAVON en KNNV) • Extra wadi’s waarbij ook aandacht is voor biodiversiteit met planten • Natuur inclusief bouwen • Bomen aanplanten, zaailingen met elkaar delen • Communicatie met bewoners om dingen uit te leggen, zodat ze begrijpen waarom iets gebeurt, zodat mensen geen verkeerde conclusies trekken en het teniet doen, er meer draagvlak voor komt en bewoners er zelf een voorbeeld aan nemen. Bewustwording is erg belangrijk, je moet ook vaak herhalen. • Bewonersbladen van de corporatie kunnen ook ingezet worden. En Wijkbladen. Ook kunnen er informatieborden geplaatst worden. Tekeningen kunnen ook gebruikt worden.

Verslagen stakeholderssessies Duurzaamheidsnota april 2021

blad 8 van 42

• • • •

Er loopt al een duurzaamheidsproject voor scholen over verschillende thema’s Via de jeugd iets doen, bijv woningcorporatie laat kinderen elk een lade maken voor een insectenhotel Laten zien wat het oplevert, dan waardeert men het meer en heeft men er meer voor over. De plantsoenen moeten meer ecologisch worden beheerd, van gazonbeheer naar biologisch beheer. Hierbij wordt opgemerkt dat dit in de uitvoering op kleine strookjes lastig is en de kosten aanzienlijk omhoog brengt.

3. Projecten buitengebied Suggesties voor wat nog meer te doen: • Bij EVZ de Gijzenrooijseweg zou kunnen worden uitgebreid met een strook onder de hoogspanningskabels om meer natuurwaarde te creëren. • De EVZ Gijzenrooijseweg loopt stuk op de Eindhovenseweg met alleen een klein buisje eronderdoor, dit zou een grotere faunapassage moeten worden. Hierbij wordt opgemerkt dat dit laatste aanzienlijke kosten met zich meebrengt. • Brandvertragende boomsoorten in bossen aanplanten (zoals berk), omdat door klimaatverandering de kans op bosbranden groter wordt  opnemen bij klimaatadaptatie • Vernatting van het gebied Gijzenrooij is nodig • Het beheer van de zomen en bosranden bij Sang en Goorkens moet onder de aandacht blijven ter bevordering van de kleine ijsvogelvlinder, waar andere soorten ook van profiteren. Opmerkingen: • Knotwilgen moeten om en om geknot worden • Kosten moeten aan de projecten worden toegevoegd, zodat dat gebruikt kan worden bij het maken van keuzes. • IVN merkt op dat bij ecologisch bermbeheer het nieuwe kleurkeur van de vlinderstichting kan worden geëist. Van Stipdonk merkt op dat een certificaat niet nodig is als er goede afspraken gemaakt worden tussen opdrachtgever en uitvoerder, dan is het certificaat Groenkeur voldoende. • Bij de sessie over de Centrumvisie kwamen groen, biodiversiteit en duurzaamheid niet aan de orde.

blad 9 van 42

Verslag vergadering

: Duurzaamheidsnota stakeholderssessie klimaatadaptatie

datum

: 28-04-2021

tijd

: 15.00-16.00 uur

verslaglegger

: Erica Derijcke (gemeente Geldrop-Mierlo)

aanwezig

: Medewerkers Compaen, WoonInc. en leden SHGM, Platform

bijlage

: Presentatie sessie

Duurzaam, SHGM

Agenda: 1. Ambities Klimaatadaptatie 2. Projecten wateroverlast en droogte 3. Projecten hitte 1. Ambities klimaatadaptatie De ambitie bij 5% bestaande gebouwen hemelwater afgekoppeld van riool, mag strenger. Hierbij wel de opmerkingen dat goed opgelet moet worden bij de oplossing voor het afkoppelen. Ambities opnemen voor afkoppelen hemelwater bij infrastructuur. Het is lastig om ambities te formuleren waarvan we kunnen meten of ze gehaald zijn. 2. Projecten wateroverlast en droogte Opmerkingen bij projecten: • Benoemen dat projecten in het kader van biodiversiteit veelal ook bijdragen aan klimaatadaptatie. • Wordt er in Luchen afgewaterd op het kanaal? • Starten in Mierlo zuidoost waar veel wateroverlast is • Goede voorbeelden van tuinen om te laten zien. • Watercoaches kunnen helpen bij klimaatadapatief maken tuin • Webinar en coaches combineren met subsidie voor afkoppelen. Suggesties voor wat nog meer te doen: • Kan de gemeente faciliteren bij het afkoppelen door een container te plaatsen voor afvoer grond en grondtest. • Op plekken met veel wateroverlast samen werken met Buurkracht • Evt excursie naar voorbeeldtuinen • Behalve wadi’s bij nieuwbouw, ook wadi’s bij bestaande infrastructuur 3. Projecten hitte Opmerkingen bij projecten: • De voordelen van groen benoemen (zie ook rapport Groen Loont). Beschrijf de link met biodiversiteit.

Meeste oplossingen zijn ook oplossingen voor het andere thema. • Niet elk groen levert evenveel op tegen hitte • Zorgen dat er ruimte is voor groen, ook bij herinrichting

Verslagen stakeholderssessies Duurzaamheidsnota

blad 10 van 42

• To be green is bedrijf uit Mierlo dat zich richt op Groene Daken • Denk aan NK tegelwippen. Tegel eruit plant erin actief in de gemeente • Maak het SMART, hoeveelheden (bijv. bij vergroening), tijdspaden Suggesties voor wat nog meer te doen: • Hitte in concrete projecten meenemen zoals de centrumvisie • Meer aandacht voor tegengaan verstening huurwoningen (verstenen gebeurt vanwege gemak, beperken onderhoud), vergroenen tuinen. Laten zien hoe je onderhoudsvriendelijke tuin kunt maken. Aangeven wat de voordelen en de nadelen zijn van wat je doet, ook voor bijv. de kosten van riolering. Woonbedrijf heeft onderzoek gedaan naar fijn wonen waaruit blijkt dat groen dicht bij huis gelukkiger maakt. • Samenwerken met Stichting Klimaatgesprekken • Samenwerken met Bibliotheek Dommeldal, wil meer gaan inzetten op communicatie rondom duurzaamheid • Samenwerken met tuincentra, zoals Groenrijk groen promoten ipv tegels en overkappingen • Verkiezing meest klimaatadapatieve tuin

blad 11 van 42

Verslag vergadering

: Duurzaamheidsnota informatieavond inwoners

datum

: 29-04-2021

tijd

: 19.00-20.30 uur

verslaglegger

: Erica Derijcke (gemeente Geldrop-Mierlo)

aanwezig

: 6 inwoners

afwezig bijlage

: :

Agenda: 1. Introductie 2. Klimaatadaptatie 3. Circulaire economie 4. Energie 5. Biodiversiteit 1. Introductie Inleiding over opzet en werkwijze van de inwoners bijeenkomst om kansen te signaleren voor projecten op het gebied van de 4 duurzaamheidsthema’s. 2. Klimaatadaptatie Wat kunnen we doen wateroverlast? • Tegel eruit, plant erin • Grind • NK Tegelwippen • Regentonnen • Groene daken • Dommel aanpssen, meer laten meanderen • Tuinen vergroenen • Woningcorporaties aanspreken, woningen met verharde tuinen • https://www.huisjeboompjebeter.nl/tilburg/meet-je-stad/ Wat kunnen we doen hitte? • data verzamelen over temperaturen op plekken in gemeente Rol gemeente: • in openbare ruimte meer open bestrating • waterafvoer in Luchen goed regelen • gebiedsregisseur om met een groepje bewoners iets te initiëren, aanjagen • aansluiten op IVN • subsidies • stichting Velt • website met concrete tips: informatie, waar haal ik regenton, subsidies, verwijzingen naar bedrijven, mogelijkheid om elkaar tips te kunnen geven • hoe kunnen bewoners zich organiseren, duurzaamheid coaches

Verslagen stakeholderssessies Duurzaamheidsnota

blad 12 van 42

• • •

ondernemers inschakelen zoals tuincentra RRE regeling maar dan voor planten prijsvraag wie heeft mooiste tuin

3. Circulaire economie Wat kunnen we doen? • Beat plastic waste actie • Op scholen knutselen met afval • Repair café in de bie, dan kun je community gaan vormen • Dorpswerkplaats ‘t Saam • Nog beter informeren over afval scheiden (Geldrop-Mierlo doet het overigens best goed op gebeid van afvalscheiding). • Wij verklaren Geldrop-Mierlo plastic vrij • Zet het kunstschaap tussen de mondkapjes • Promoactie: gratis autowasbeurt, meteen uitdelen rolletje afvalzakken voor plastic, boodschappen netje voor groenten, plantje voor de tuin, etc. 4. Energie Wat kunnen we doen? • Vertaling klimaatakkoord naar gemeente • Wil je afhankelijk zijn van je buurgemeenten voor duurzame opwek? • Betrek Wolfsven 5. Biodiversiteit Voor dit onderwerp was onvoldoende tijd, bij klimaatadaptatie staan suggesties die ook van toepassing zijn voor biodiversiteit 6.

Communicatie, hoe mensen betrekken? Dit was geen onderwerp op de agenda maar hier kwamen veel suggesties voor: • om grote diversiteit aan mensen te bereiken, op meer manieren communiceren met mensen • In communicatiestrategie inzetten op daar waar mensen hun info vandaan halen • met anderen samenwerken om boodschappen te verspreiden, zoals supermarkten • opvolging op ideeën D100 • Samenwerken met LEV groep klussenbank voor vrijwillige eenmalige klussen • Mensen betrekken door gericht met mensen gesprekken aan te gaan • Hoe krijg je mensen het buurthuis in voor duurzaamheid? quiz, gratis consumptie, neem iemand mee • Benader de belangrijke mensen in wijken • Meise Mert • Vraag kopen in Mierlose dorpsquiz • Samenwerkingen aangaan • Opruimactie: dit zijn wellicht mensen die genegen zijn iets te doen • Aansluiten op Natuurwerkdag NL doet • Scholen

blad 13 van 42

Verslag vergadering

: Reguliere overleggen Platform Duurzaam

datum

: 27-05-2021 en 07-07-2021

tijd

: 19.00 – 21.00 uur

verslaglegger

: Julie Jentjens (gemeente Geldrop-Mierlo)

aanwezig

: Leden platform duurzaam (IVN Geldrop, IVN Mierlo, Buurkracht,

afwezig bijlage

: :

Milieudefensie, SHGM, Morgen groene energie, wijkvereniging)

In de reguliere overleggen met het platform duurzaam is ook gesproken over de duurzaamheidsnota. Het platform geeft aan dat de focus ligt op de uitvoeringsagenda en dat er meer aandacht mag gaan naar het hogere doel / de ambities. Ambities moeten realistisch, haalbaar en meetbaar zijn. Ze moeten zo veel mogelijk SMART gemaakt worden. Dit geldt ook voor de verwachtte resultaten van projecten in het uitvoeringsprogramma; deze moeten ook waar mogelijk SMART gemaakt worden. Afgesproken wordt dat de gemeente dit mee zal nemen in de voorbereiding van de stukken voor de behandeling in de commissie Ruimte in oktober. Zowel de ambities als de beschrijving van de projecten wordt aangescherpt en zo veel mogelijk SMART gemaakt. Ook wordt de input van het platform uit de sessie verwerkt. Dit betekent dat er een aantal projecten worden toegevoegd. Als de stukken voor de commissie gereed zijn zal er een sessie met het platform worden ingepland om hier nog dieper op in te gaan. In het pamflet dat het platform duurzaam heeft gemaakt ter inspiratie van de verkiezingsprogramma’s worden verschillende ideeën genoemd. Gekeken wordt hoe deze meegenomen kunnen worden in de duurzaamheidsnota. Ook wordt aangegeven dat de doelstelling om in 2040 energieneutraal te zijn niet haalbaar is, we hebben de tijd tot 2050 hard nodig.

Verslagen stakeholderssessies Duurzaamheidsnota

blad 14 van 42

Verslag vergadering

: Duurzaamheidsnota overleg ondernemers

datum

: 24-08-2021

tijd

: 9.00 – 11.00 uur

verslaglegger

: Julie Jentjens (gemeente Geldrop-Mierlo)

aanwezig

: Leden Gemini en Ondernemersvereniging Mierlo

afwezig bijlage

: :

Tijdens het overleg wordt de presentatie aan de raad van 23 juni 2021 doorgenomen. Stilgestaan wordt bij de reikwijdte van de nota. Wordt ook naar sociale duurzaamheid gekeken? De nota gaat in op de ruimtelijke aspecten van duurzaamheid. Onderwerpen als Financiële bestaanszekerheid, Sociale veiligheid, Onderwijs, Wonen, Gezondheid, Arbeidsmarkt, Recreatiemogelijkheden worden dus niet als thema meegenomen. Wel wordt gekeken naar koppelkansen. Ook wordt stilgestaan bij de ambities van de gemeente. Gevraagd wordt of de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn wel realistisch is. Aangegeven wordt dat het van belang is dat ambities haalbaar en realistisch zijn. Er moet een ambitieniveau gekozen worden waarin weliswaar een uitdaging ligt maar ook zicht op dat het bereikbaar is. Als zicht op realiseren ontbreekt levert dat frustratie en onzekerheid op bij de stakeholders. Dat geldt nog meer wanneer de realiseringtermijn korter is. Daarnaast wordt besproken of de CO2 uitstoot van de snelweg meegenomen moet worden. Hierop hebben we als gemeente niet of nauwelijks invloed. Moeten wij deze uitstoot wel willen compenseren? Ingegaan wordt op hoe we als gemeente uitstoot door verkeer kunnen terugdringen. Dit is verankerd in verschillende thema’s, zoals woningbouwimpuls en centrumvisie. Het is belangrijk integraal te kijken naar reduceren uitstoot verkeer. Dit zijn ingrijpende transities.

Gesproken wordt over: • Extra prioriteit geven aan een 'state of the art' fietsroute-netwerk, zodat substitutie van autoverkeer wordt bevorderd (hoge communicatieve waarde; aansprekend) • Hoog inzetten op HOV aansluiting vanuit Eindhoven en Helmond; Knooppunt Geldrop (NS station omgeving?). • Deeleconomie stimuleren (auto's, scooters, steps) Verder wordt gesproken over de impact van verschillende projecten. Het lijkt erop dat handhaving een groot effect heeft op CO2 reductie. Het aantal bedrijven wat je hiermee bereikt is echter beperkt. Het bereik van een positieve benadering is wellicht nog groter omdat dan ook verder gekeken wordt dan alleen naar wat wettelijk verplicht is. Inzetten op faciliteren, zoals nu met de milieubarometer wordt opgezet, biedt kansen. Gezocht moet worden naar collectieve projecten en samenwerkingsverbanden. Hierbij is samenwerking in regioverband onontkoombaar (‘Taskforce Duurzaamheid Brainport’). Ook wordt gesproken over andere manieren om duurzaamheid bij bedrijven te stimuleren:

Verslagen stakeholderssessies Duurzaamheidsnota

blad 15 van 42

• • • • • • • • • • •

Communicatie: duurzaamheidsdashboard en periodiek publiceren over vorderingen en doelstellingen projecten Fieldlab: waarin duurzaamheidsinnovaties worden gedemonstreerd. Dit kan ook een samenkomstplaats worden voor bijeenkomsten die over het thema duurzaamheid gaan Parkmanagement voor bedrijven Fondsvorming voor ‘boosten’ nieuwe ontwikkelingen. Revolverende startfondsen maken in samenspraak met marktpartijen. Lokale arrangementen maken met ondernemers die ‘verduurzamingsproducten en diensten’ bieden (v.b. Van Stratum Installaties, Wesley Keeris, Jeroen Kramer, etc.) Koppelingen leggen tussen groepen van bedrijven en groepen van particulieren. Bijvoorbeeld om de mismatch van de opwek en gebruik van (groene) energie lokaal te egaliseren. Financieringsarrangementen ontwikkelen voor diverse vormen van verduurzaming (isolatie, energie, etc.) Samenwerkingsverbanden opzetten met grote partijen in de energiewereld (levering, afname en infrastructuur) Collectieve opwek van energie Aanvullend op strategische visie op laadpaleninfrastructuur een 'laadplein' bijvoorbeeld op locatie McDonalds overwegen. Verledden verlichting combineren met 'Veiligheid' (slimme lantaarnpalen)

blad 16 van 42

Uitkomsten enquête buurkracht

Verslagen stakeholderssessies Duurzaamheidsnota

blad 17 van 42

blad 18 van 42

blad 19 van 42

Reacties op de concept-duurzaamheidsnota april-mei 2022 Input Stichting Seniorenbelangen Geldrop-Mierlo Ons inziens wordt er erg veel verwacht van wooncorporaties en daar zet onze werkgroep wat vraagtekens bij. Het zou natuurlijk fantastisch zijn als medewerking van hen kan worden verkregen met daarnaast de uitvoering.

Reactie We zullen de komende vier jaar samen met de woningcorporaties verder de mogelijkheden moeten verkennen, evalueren en daar waar nodig eventueel bijstellen.

Wij zien in het concept weinig initiatieven van de gemeente zelf qua uitvoering. Ook bij de op te brengen handhaving hebben wij ernstige twijfels. Wij twijfelen aan de beschikbaar te stellen capaciteit handhavers en de medewerking/reactie van onze inwoners hierop. Het rapport komt tot een gewenste plaatsing van 4-5 windmolens met daarnaast nog 140 hectare aan zonnepanelen in de landelijke ruimte. Daarnaast moeten ook alle beschikbare daken van bedrijfspanden en woningen van zonnepanelen worden voorzien. De windmolens en zonneparken lijken ons niet haalbaar. De windmolens zullen niet geplaatst kunnen worden vanwege de afstand tot bebouwing en de zonneparken nemen een substantieel deel van de openbare- en natuurruimte in beslag. In de gemeente Geldrop is hier geen ruimte gevonden voor de in 2021 besloten 32 hectare. Plaatsing zal dus geheel in het buitengebied van Mierlo moeten gebeuren. Onze berekening wijst uit dat dan minimaal 25% van het buitengebied daarvoor nodig is. Als dezelfde bepalingen moeten worden opgenomen als bij de recente plannen van 32 hectare ( gebruik 25 jaar en daarna in oorspronkelijke staat terugbrengen ) zijn deze plannen kansloos. De ruimte ontbreekt. Binnen onze werkgroep bestaat grote weerstand tegen 140 hectare zonneparken. Wij voorzien dat grote onrust zal ontstaan in de kern Mierlo.

Het zou dan beter zijn, mocht de noodzakelijkheid blijken, om als gemeente te investeren in zonneparken elders (bijv. in de plannen op zee ).

Het opstellen van de duurzaamheidsnota is de eerste stap. De volgende stap is het opstellen van een uitvoeringsprogramma waarin we opschrijven wat de gemeentelijke organisatie zelf gaat uitvoeren.

In de diverse overzichten en diagrammen is weinig verschil te zien in de vraag naar elektriciteit, warmte en brandstof in de periode russen 2017 en

In de duurzaamheidsnota is berekend wat nodig is om als gemeente Geldrop-Mierlo CO2-neutraal te worden. Dit hebben we gedaan om inzicht te krijgen in de grootte van de opgave. Wij kunnen ons vinden in de analyse dat het maar zeer de vraag is of de uitvoering hiervan haalbaar is. Dat is het op dit moment gezien de beperkte teruglevermogelijkheden aan het netwerk en het ruimtelijke beleid van de provincie zeker niet. De komende vier jaar zien wij dus geen mogelijkheden voor het plaatsen van windmolens of het op grote schaal aanleggen van zonneparken. Onze conclusie is dan ook dat we ons de komende vier jaar moeten concentreren op het besparen van energie en het plaatsen van zonnepanelen op daken. Over vier jaar zullen wij de situatie opnieuw evalueren. We hebben daarom de volgende tekst toegevoegd aan paragraaf 5.2.1: Bij de actualisatie van dit programma evalueren we daarom of de mogelijkheden voor grootschalige opwek veranderd zijn. Op het moment dat grootschalige opwek mogelijk wordt, zal eerst de impact van deze realisatie onderzocht moeten worden en of deze ontwikkeling past binnen de draagkracht van ons landschap. Het feit dat er in theorie voldoende opwek mogelijk is binnen onze gemeentegrenzen betekent dus zeker nog niet dat deze opwek ook in de praktijk mogelijk zal blijken.

De verschillen tussen 2017 en 2030 bij elektriciteit zijn beperkt omdat de verwachte stijgende elektriciteitsvraag gecompenseerd wordt door de

blad 20 van 42

2030. Gezien de recente ontwikkelingen in Oost Europa met daarbij de onzekerheid van levering van gas en fossiele brandstoffen in de komende jaren zal de vraag naar elektriciteit snel toenemen. Het rapport zal daarom hierop moeten worden aangepast.

besparing die naar verwachting gerealiseerd wordt. Daarnaast verwachten we dat de beschikbaarheid van materiaal en uitvoerders de beperkende factor zal zijn in de transitie van gas en andere fossiele brandstoffen naar elektriciteit.

Bij de betaalbaarheid van de plannen zal rekening moeten worden gehouden met de financiële mogelijkheden van inwoners en ouderen. Het zou verstandig zijn als daarvoor door de gemeente een fonds wordt gevormd waaruit straks (deel) kosten van de transitie voor minder draagkrachtige inwoners kan worden betaald.

Wij nemen deze suggestie mee bij het opstellen van het uitvoeringsprogramma waarin we verder uitwerken wat de gemeentelijke organisatie de komende vier jaar gaat doen op het gebied van duurzaamheid. Daarnaast zijn er landelijk ook ontwikkelingen op dit gebied. Zo is er bijvoorbeeld geen leeftijdsgrens meer om gebruik te kunnen maken van de landelijke energiebespaarlening. Een van onze uitgangspunten is dat de energietransitie betaalbaar moet zijn voor iedereen.

Input waterschap de Dommel Water op straat (WOS) is geen probleem. Als water daadwerkelijk over de dorpel naar binnenkomt spreken we van een probleem. Bij herinrichtingen van straten dienen we hier rekening mee te houden. Bijv. het toepassen van verhoogde stoepbanden om daartussen het water tijdelijk op te slaan. Dit draagt bij een klimaatrobuuste inrichting. In de nota verwijzen naar het gemeentelijk rioleringsplan (GRP). Er is simpel weg niet voldoende plaats in de openbare ruimte om al het water tijdelijk op te slaan en te laten infiltreren. Daarom is het cruciaal dat er bewustwording ontstaat bij inwoners, bedrijven en verenigingen, zodat zij ook actie ondernemen. 6.2 Geldrop-Mierlo in 2050: Door alle maatregelen welke uitgevoerd worden, wordt het risico op hoofdwegen die onder water staan beperkt. Dit kan niet gegarandeerd worden. 6.3 Focus 2022-2025: Het doorvoeren van de watertransitie en tegen gaan van wateroverlast in plaats van het tegen gaan van wateroverlast 6.3 Focus 2022-2025: Creëren van bewustwording toevoegen bij het stimuleren en ondersteunen van inwoners bij het nemen van klimaatadaptieve maatregelen op eigen terrein

Reactie Verwerkt in de nota

Input Platform Duurzaam (deelnemer 1)

Reactie

Verwerk in de nota Verwerkt in de nota

Verwerkt in de nota Verwerkt in de nota Verwerkt in de nota

blad 21 van 42

Deze nota ziet er goed uit. De ambitie is niet gering en dat moet ook want de urgentie en het belang is ook enorm! Op pagina 7: onder klimaatadaptatie staat dat in 2025 3% van de gebouwen van hemelwater zijn afgekoppeld. Dat is toch wel erg weinig. Welke gebouwen worden hier bedoeld? Op pagina 7 onder biodiversiteit: het in stand houden van huidig areaal bomen in stedelijk gebied. We zien dat er veel oude bomen moeten gekapt worden door aantasting en/of ouderdom. Daar komen alleen af en toe nieuwe (kleine) bomen voor in de plaats. Deze grote oude bomen vangen grote hoeveelheden CO2 op. Om dit verlies op te vangen moeten er veel meer kleine nieuwe bomen worden aangeplant.

Hierbij worden alle gebouwen in de gemeente bedoeld, dus zowel bestaande bouw als nieuwbouw. Als wij op korte termijn bij nieuwbouw een verplichting op kunnen nemen dat zij afkoppelen, kan dit getal wellicht hoger. We hebben dit daarom aangepast naar 5%. Verwerkt in paragraaf 8.1.1. en doelstelling aangepast zodat niet naar kwantiteit, maar kwaliteit gekeken wordt: “De kwaliteit van het bomenareaal blijft in ieder geval behouden en wordt daar waar mogelijk versterkt.”

Pagina 9 : Duurzaamheid Natural Step. Step5 (toevoegen): niet meer water uit de bodem halen dan dat er op natuurlijke wijze bijkomt.

Toegevoegd in de nota bij punt 1 van de Natural Step.

Input Platform Duurzaam (deelnemer 2) Zorg dat je als gemeente echt voldoende mogelijkheden krijgt om bewoners, bedrijven, etc. effectief: • Aan te spreken op hun rol en verantwoordelijkheid om zelf effectief bij te dragen aan de duurzaamheidsmaatregelen, • Aan te sturen dat ze de door hen te nemen maatregelen ook echt en op tijd gaan treffen: niet meedoen is geen optie. Duurzaamheid gaat om overleven en gedoogt geen uitstel. Elk jaar dat we eerder dan 2050 gereed zijn is pure winst en dat is in het belang van de huidige en toekomstige bewoners, bedrijven etc. Aarzel niet om, als je als gemeente meer bevoegdheden nodig hebt, de daartoe benodigde maatregelen op tijd te nemen. Hoofdstuk 1: Zorg ervoor dat actuele, nieuwe ontwikkelingen qua beleid en qua (nieuwe) technische/praktische en andere ontwikkelingen steeds goed kunnen worden ingepast. Duurzaamheid is een relatief nieuwe ontwikkeling, in de toekomst zullen steeds weer nieuwe mogelijkheden ontstaan: maak daar maximaal gebruik van (en wijs ze dus niet af omdat zo’n nieuwe ontwikkeling/hulpmiddel/ etc. niet wordt meegenomen

Reactie Een van de projecten uit de uitvoeringsagenda die prioriteit zal krijgen is het opstellen van een communicatiestrategie. Hierin zullen we verder onderzoeken en uitwerken hoe wij de door u genoemde boodschap het beste over kunnen brengen aan onze inwoners.

Hier zijn we het mee eens. Een van de uitgangspunten van de nota is dat we ruimte geven aan innovatie

blad 22 van 42

‘omdat die ontwikkeling (nog) geen onderdeel uitmaakt van de vastgestelde nota Duurzaamheid’. Maak dus de procedures om nieuwe ontwikkelingen/technieken/etc. mee te kunnen nemen in de duurzaamheidsaanpak zo kort mogelijk!, Hoofdstuk 1: Loop de nota nog eens na op formuleringen: zorg dat de tijdslijnen, mogelijke keuzes, etc. zo geformuleerd zijn dat er zo min mogelijk ‘ontsnappingsmogelijkheden’ zijn: gemeente, bewoners en bedrijven zullen snel aan de slag moeten om echt duurzaam te worden. Dat vergt dus ook echte sturing door de gemeente en een begrensd aantal ‘vrije keuze mogelijkheden’. We moeten echt met zijn allen om. Prima dat er verschillende opties zijn om nadere invulling te geven aan het ‘hoe’, maar niet meedoen aan de duurzaamheid en bijbehorende planning etc., is geen optie. Hoofdstuk 2: Zonnepanelen op de GESCHIKTE daken : wie bepaalt welke daken niet geschikt zijn en wat zijn de alternatieven voor de woningen, bedrijven, etc. waarvan de daken niet geschikt zijn voor zonnepanelen?

Hoofdstuk 2: Wie bepaalt of zonnepanelen landschappelijk verantwoord in een weiland kunnen worden geplaatst? Wat zijn de criteria van landschappelijk verantwoord? Breng de mogelijke locaties voor zonnepanelen etc. zo snel mogelijk in beeld zodat snel bekend is wat de feitelijke mogelijkheden echt kunnen zijn (of: dat de grondgebieden van Geldrop-Mierlo voldoende of juist geen realistische opties zijn voor zonnepanelen ‘in het veld’), Hoofdstuk 2: Geen restafval meer in 2050: dat lijkt mij geen realistische optie, er zal altijd wel een (afnemende) portie restafval blijven die niet meer hergebruikt kan worden. Hoofdstuk 2: Waar mogelijk bij nieuwbouw het hemelwater ter plaatse infilltreren/opslaan: waarom ‘waar mogelijk’? Scherper formuleren (en

Uiteindelijk zal inderdaad iedereen moeten verduurzamen om de doelen voor 2050 te behalen. De komende vier jaar zetten we vooral in op bewustwording en het faciliteren van mensen die verduurzamingsstappen willen zetten. Als de bewustwording onze inwoners groter is, kunnen we als gemeente meer sturend gaan optreden.

Of een dak geschikt is hangt vooral af van de constructie en de ligging ten opzichte van de zon. Doel is om op zo veel mogelijk daken zonnepanelen te leggen. De komende vier jaar richten we ons op het stimuleren van het leggen van panelen die daken waar dat makkelijk gaat (laaghangend fruit). Als we die opgave grotendeels gerealiseerd hebben zullen we verder uitwerken of en zo ja hoe ook panelen gelegd kunnen worden op de minder geschikte daken. In onze beleidsvisie zonneparken en windmolens hebben wij vastgelegd welke gronden mogelijk geschikt zijn voor zonnepanelen en hier een gradatie in geschiktheid aan gegeven. De manier waarop een zonnepark aangelegd wordt en landschappelijk ingepast wordt, bepaalt echter voor een groot deel of een zonnepark landschappelijk past. Dit is dus alleen te bepalen aan de hand van concrete plannen. In onze beleidsvisie zonneparken en windmolens hebben wij de toetsingscriteria hiervoor opgeschreven. Dit is inderdaad een hele grote opgave. De landelijke doelstelling is dat Nederland in 2050 volledig circulair is. Dat betekent dus concreet dat er geen afval meer is. Of we dit gaan bereiken is onzeker, maar we willen ambitieus zijn in onze lange termijn ambities. Waar mogelijk hebben we uit de doelstelling verwijderd.

blad 23 van 42

handhaven): bij nieuwbouw het hemelwater ter plaatse infiltreren/opslaan (als vergunningeis), Hoofdstuk 2: Extensief beheerd gras: wat wordt hiermee bedoeld? Hoofdstuk 3 en verdere pagina’s: Natural step 4. ‘geen dingen doen waardoor we mensen beperken in het vervullen hun behoeften’??? …… zonder de behoeften van de toekomstige generatie in gevaar te brengen…. Klopt dit wel? Want de Duurzaamheidsaanpak kan niet zonder dat mensen andere keuzen moeten maken (en dat ‘voorheen gedekte behoeften’ in de toekomst juist moeten wijken voor de noodzakelijke duurzaamheidsaanpak: op een aantal punten zal het echt pijn gaan doen), Pag. 15: Stap af van de eis dat je 2 maatregelen moet nemen om subsidie te krijgen: dus svp subsidie per maatregel, Pag. 16: ‘vanuit draagkracht van ons landschap bepalen wat haalbaar is’: mijn inschatting is dat ons landschap weinig mogelijkheden biedt voor ‘aantastende activiteiten’ en dat ons landschap nog beter ‘onderhouden’ moet worden juist omdat ons landschap zelf een kernwaarde is in het kader van de duurzaamheid,

Pag. 17 en 21: verkeer is de grootste probleemveroorzaker en de negatieve bijdrage van verkeer in het kader van de duurzaamheid zal in de toekomst nog verder groeien. Dat betekent primair dat op landelijk niveau een stevige aanpak van de verkeersproblematiek op de snelwegen in de

Dit betekent dat we het gras minder maaien en bemesten. Hierdoor neemt het aantal soorten en bloemen toe waardoor het gebied biodiverser wordt en het waardevoller wordt voor dier en mens. Dit klopt inderdaad. Behoeften moet je hier meer lezen als de eerste levensbehoeften. Mensen moeten dus ik in de toekomst veilig, gezond, zonder honger enz. kunnen leven. Behoefte moet hier niet gelezen worden als alle mogelijke wensen die mensen hebben. Wij hebben bij het 4de punt van de natural step het woord fundamentele toegevoegd.

Dit is een landelijke subsidieregeling. Wij kunnen als gemeente dus helaas de subsidievoorwaarden niet aanpassen. Landelijk is deze voorwaarde echter inmiddels aangepast en is er ook subsidie mogelijk als 1 maatregel genomen wordt. Gezien de beperkte teruglevermogelijkheden aan het netwerk en het ruimtelijke beleid van de provincie zien we de komende vier jaar zien geen mogelijkheden voor het plaatsen van windmolens of het op grote schaal aanleggen van zonneparken. Onze conclusie is dan ook dat we ons de komende vier jaar moeten concentreren op het besparen van energie en het plaatsen van zonnepanelen op daken. Over vier jaar zullen wij de situatie opnieuw evalueren. We hebben daarom de volgende tekst toegevoegd aan paragraaf 5.2.1: Bij de actualisatie van dit programma evalueren we daarom of de mogelijkheden voor grootschalige opwek veranderd zijn. Op het moment dat grootschalige opwek mogelijk wordt, zal eerst de impact van deze realisatie onderzocht moeten worden en of deze ontwikkeling past binnen de draagkracht van ons landschap. Het feit dat er in theorie voldoende opwek mogelijk is binnen onze gemeentegrenzen betekent dus zeker nog niet dat deze opwek ook in de praktijk mogelijk zal blijken. De verwachting is dat de verkeersbewegingen zullen groeien. De verwachting is desondanks dat het brandstofverbruik zal afnemen door zuinigere auto’s en elektrisch rijden.

Het is inderdaad nodig om mobiliteit verder te verduurzamen. In de regio werken we samen met andere

blad 24 van 42

nabijheid van Geldrop-Mierlo geboden is. Maar ook in Geldrop-Mierlo zijn verkeersmaatregelen nodig en daarvoor staat college en Raad van deze gemeente ook aan de lat, Projecten 2016-2019: zo te zien hebben we met de projecten in de periode 2016-2019 nog niet echt veel resultaten bereikt en is een van de problemen dat we tot nu toe kennelijk te weinig ‘slagkracht’ hebben om de bewoners, bedrijven, etc. klip en klaar te laten begrijpen dar we samen echt aan de slag moeten. De vraag is dan: wat kunnen we samen echt wel beter doen en hoe gaan we dat samen bereiken? Pag. 31: in 2050 30% minder gasgebruik dan in 2017. Dat lijkt me dus echt niet ‘gasvrij’. Klopt dat percentage van 30%? De daling van het gasgebruik zal volgens mij echt veel forser moeten worden (betere isolatie etc. kan alleen al tot een gasvermindering van 30% leiden), Pag. 34: focus op energie, er staat wel een ambitie per 2025, maar wat is de ambitie per 2050? Pag. 37: zorg svp voor een zo snel mogelijke en volledige aanpak van de wateroverlast in de woonwijken! Pag 51: TITEL van paragraaf 8.2 : Geldrop-Mierlo Input Enexis 7% woningen aardgasvrij: Dat zijn 1265 woningen. Is dat haalbaar?

25% van alle panden hebben zon op dak: Is dit haalbaar, hoeveel oppervlakte van grote daken is dat?

Alternatief tekstvoorstel voor paragraaf 3.3.4. Transportcapaciteit op het elektriciteitsnetwerkschaarste: De capaciteit en de stroom van energie die nodig is op het elektriciteitsnetwerk in Geldrop-Mierlo takt aan via twee hoofdstations van

gemeenten aan een beter bereikbare Brainport regio en duurzame mobiliteit. Wij gaan een communicatiestrategie maken waarvoor we onderzoeken hoe we bewoners en bedrijven beter kunnen bereiken. Wij verwachten op die manier meer resultaten te kunnen boeken.

In de nota staat: We gebruiken minimaal 30% minder energie dan we in 2017 deden. Het gaat dus niet over gasverbruik, maar over alle energie die in heel Geldrop-Mierlo verbruikt wordt. Dit is een forse daling (ook omdat het aantal inwoners enz. in de gemeente zal groeien). Landelijk wordt gerekend met een daling van 25%. Wij hebben de ambities voor 2050 in paragraaf 5.2.4 toegevoegd. De aanpak van wateroverlast wordt opgenomen in het uitvoeringsprogramma. Mierlo is per abuis weggevallen. We hebben deze weer toegevoegd. Reactie Dit is een ambitieus doel. Maar wij verwachten dat we dit met name met aardgasvrije nieuwbouw gaan realiseren en in beperkte mate door de versnelling in het gasvrij worden van bestaande woningen dit bereikbaar is. Ook dit is een ambitieus doel. We zien dat zon op dak bij woningen zeer goed loopt. Bij bedrijfsdaken moet nog een versnelling gerealiseerd worden. Ons doel van 25% van de panden met zon op dak geldt voor het totaal van panden in onze gemeente. Wij verwachten dat in 2025 het percentage woningen met zon op dak wat hoger zal liggen dan 25% en het percentage van bedrijven met zon op dak wat lager zal liggen dan 25%. Met kleine wijzigingen verwerkt in de nota

blad 25 van 42

Enexis Netbeheer, namelijk Eindhoven-Oost en Helmond-Zuid. In onderstaande afbeelding is het verzorgingsgebied voor Geldrop en Mierlo weergegeven.

Enexis en Tennet maken iedere 2 jaar een investeringsplan met een zichttermijn van 10 jaar. Het plan van Enexis Netbeheer beschrijft de uitbreidings- en vervangingsinvesteringen voor de elektriciteits- en gasnetten. Ook investeert TenneT in projecten die geïdentificeerde knelpunten in het landelijk hoogspanningsnet oplossen. De industrie gaat over van gas op elektra, het aantal laadpalen neemt toe en steeds meer woningen worden elektrisch verwarmd. Door deze sterke groei ontstaan “piekmomenten” die knelpunten in het elektriciteitsnet veroorzaken. Wanneer een knelpunt ontstaat door een terugleverpiek, bij duurzame opwek, dan spreekt men van schaarste op teruglevering. Bij station Helmond-Zuid is er nu al een knelpunt voor het aansluiten van duurzame opwek tbv het terugleveren van elektriciteit. Zie, voor de actuele situatie de website van Enexis: Beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet voor terugleveren | Enexis Netbeheer. Voor onze gemeente zijn dat grootschalige zon op dak of zonnevelden niet of nog maar beperkt aangesloten kunnen worden. Momenteel is er op station Eindhoven-Oost is vooralsnog nog beperkte ruimte voor teruglevering van duurzame energie. Naast schaarste voor teruglevering kan er ook sprake zijn van afnameschaarste. Daarmee wordt bedoeld dat er een grotere vraag is naar stroom dan via het net geleverd kan worden.

De afnamepiek van elektriciteit is dan groter dan de beschikbare netcapaciteit. Wanneer afnameschaarste zich voor zou doen in de regio, dan heeft dit gevolgen voor het vestigingsklimaat en de economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Recent (4 April) is de eerste fase van ‘beperkte afnameschaarste’ (fase 1) afgekondigd door Enexis Netbeheer. Volgens het concept IP2022 is beschreven dat knelpunten in de Metropoolregio Eindhoven later zouden gaan aandienen (+/- 2026). Ook

blad 26 van 42

voor Geldrop-Mierlo is niet uit te sluiten dat in de nabije toekomst afnameschaarste gaat ontstaan. Wanneer afnameschaarste ook in GeldropMierlo gaat ontstaan is met de hoge mate van onzekerheid vanuit de elektrificatie moeilijk te voorspellen. Zie, voor de actuele situatie de website van Enexis: Beperkte transportcapaciteit voor afname op het elektriciteitsnet | Enexis Netbeheer Enexis kondigt afnameschaarste aan via het fasemodel. Het fasemodel is er om het proces bij schaarste te beheersen, niet om de schaarste te voorkomen of ruimtelijke keuzes te maken. Het signaal van Enexis is de vooraankondiging dat de grenzen van het systeem bereikt zijn. Enexis hanteert hiervoor de volgende processen: • Bij Fase 1 geeft Enexis nog offertes af voor nieuwe aansluitingen. Getekende offertes kunnen nog een aansluiting krijgen. • Vanaf Fase 1A worden er geen nieuwe offertes en aansluitingen meer uitgegeven door Enexis. Dit raakt bedrijven en publieke instellingen met een grootgebruikers aansluiting (>3x 80A). • De huidige projectie is dat particuliere aansluitingen geen gevolgen gaan krijgen van de afnameschaarste. Voor zowel de nieuwbouwwoningen, warmte- en mobiliteitstransitie. • Met de huidige regelgeving is er zeer beperkt congestiemanagement mogelijk. Er loopt vanuit de netbeheerders wel een aanvraag bij de ACM om meer ruimte te creëren voor de netbeheerder voor congestiemanagement.

Meer informatie over de fases van schaarste en de introductie vind je in het webinar Enexis: https://www.enexisgroep.nl/media/3275/webinar_informatiepakket.pdf Om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te laten blijven, is er noodzaak tot sturing en keuzes binnen de verwachtte schaarste. De huidige wet en regelgeving geeft zeer beperkte sturingsmogelijkheden aan de netbeheerder. Zo is er nog geen gelegitimeerd afwegingskader om de volgorde vd netuitbreidingen beter te kunnen bepalen. In de huidige wetgeving kunnen gemeenten vooral sturen door keuzes te maken bij ruimtelijke ontwikkelingen. Daarom willen gemeenten uit het stedelijk

blad 27 van 42

gebied met elkaar een afweging maken om gezamenlijk sturing te geven aan welke ruimtelijke ontwikkelingen prioriteit krijgen en de belangen van het SGE borgen in de programmeringsdiscussie van het elektriciteitsnetwerk op hogere schaalniveaus (zoals bij investeringen in het netwerk). Voor het duurzaamheidsbeleid van onze gemeente betekent dit dat wij, totdat er een (sub)regionale prioritering is, geen nieuwe grootschalige zon op land en windprojecten toelaten in onze gemeente. Wij willen hiermee voorrang geven aan de ontwikkeling van zon op dak. Het mag niet zo zijn dat door het realiseren van nieuwe zonneparken het vol leggen van grote daken wordt belemmerd, omdat er beperkte aansluitmogelijkheden zijn. Tevens zijn er kansen voor systeemefficiëntie voor een betaalbare en uitvoerbare energietransitie. Handvatten voor het verhogen van systeemefficiëntie vind je op de Enexis webpagina: Het energiesysteem efficiënt benutten - Enexis (enexisgroep.nl). Door als gemeente en Enexis vroegtijdig oplossingsrichtingen bij de ontwikkeling van duurzame opwek en grootschalige afname te onderzoeken kan transportcapaciteit efficiënt worden gebruiken.

Concreet houdt dat in dat we pas een nieuwe tranche openzetten in het kader van onze beleidsvisie zonneparken en windmolens als er voldoende capaciteit wordt voorzien op het netwerk om zowel zon op dak als zon op land in onze gemeente te realiseren. Dit betekent dat we voor plannen die op het station Helmond-Zuid willen aansluiten waarschijnlijk moeten wachten tot dit station verzwaard gaat worden. Toevoeging paragraaf 5.2.1. Elektriciteit: Verduurzaming/elektrificatie bedrijventerreinen De doorlooptijd van windmolens zijn lang >5jaar. Ondanks de belemmering is het goed om wel te onderzoeken waar en wanneer de windmolens wil ontwikkelen. Wellicht kunnen in de periode naar de bouw van de windmolens de belemmeringen gezamenlijk binnen o.a. de RES te onderzocht worden. Wellicht zijn er kansen voor systeemefficiëntie zoals wind bij zonneparken.

Verwerkt in nota Dit is zeker waar. Omdat de provincie op dit moment geen mogelijkheid ziet voor windmolens en wij verwachten dat dit niet op korte termijn zal veranderen, heeft het voor ons geen prioriteit om de komende vier jaar dit al te onderzoeken. Wij moeten keuzes maken. Het stimuleren van besparing en zon op dak heeft wat ons betreft meer prioriteit. Wel kunnen we ons er in vinden dat daar waar mogelijkheden ontstaan uit de

blad 28 van 42

RES om bij een gezamenlijk onderzoek aan te sluiten wij dit zeker zullen doen. Wij hebben de volgende toevoeging gedaan: Het verder onderzoeken van de mogelijkheden voor wind krijgt in deze periode geen prioriteit, maar daar waar mogelijk worden koppelkansen benut. Dit betekent dat als de mogelijkheden voor grootschalige opwek verder onderzocht kunnen worden in regionaal verband zoals in de RES of in het kader van andere projecten zoals de omgevingsvisie wij hierbij zullen aansluiten. Input Energiehuis Slim Wonen (deelnemer 1) Heel mooi, goede opbouw en heldere structuur! Als er over Gemeente gesproken wordt, is dit de gehele gemeente met alle inwoners bedrijven etc. Of is dit de gemeentelijke instantie /organisatie? Zijn er meetbare KPI aan biodiversiteit te koppelen?

Kunnen kwantitatieve gegevens van klimaatadaptatie, circulaire economie en biodiversiteit verzameld worden tbv KPI’s? Hoeveel panden hebben nu minder dan Label B ? Kantoren,winkels en woningen?

Hoeveel panden heeft de gemeente? Reden van afmelding Jongerenraad en Seniorenbelangen Geldrop-Mierlo? Noodzaak scherper aan zetten. Percentage laten zien dat er nu nog eigenlijk heel weinig gebeurt: 4.3 CO2 uitstoot vermeden door duurzame opwek is nu nog geen • 2,5% van de uitstoot van 2019 35TJ hernieuwbare opwek is iets meer 1% van totaal verbuik in 2019 • (2.981 TJ )

Reactie Dit hebben we in de nota verduidelijkt. Op dit moment nog niet. Een van de prioriteiten die we de komende tijd willen oppakken is het opstellen van een monitoringsplan. Hierin willen we KPI’s benoemen en deze periodiek monitoren. Wij opstellen van dit plan zullen wij opnemen in onze uitvoeringsagenda. Deze hebben wij op dit moment nog niet tot onze beschikking. Wij gaan verder onderzoeken hoe wij kwantitatieve gegevens op deze thema’s kunnen verzamelen. Dit is onderdeel van het op te stellen monitoringsplan. Er zijn circa 20.000 panden in onze gemeente. 230 utiliteitsgebouwen hadden in 2021 een energielabel en 9.315 woningen hadden een energielabel. Dit is dus circa 50%. Van deze energielabels hebben 60 utiliteitsgebouwen een slechter label dan B (dus label C t/m G). Van de gelabelde woningen hebben er 4950 een slechter energielabel dan B. De gemeente heeft circa 20.000 panden Dat had met hun volle agenda te maken. Zij hebben wel input kunnen geven op de transitievisie warmte. Circa 5,3% van het totale energiegebruik in Geldrop-Mierlo wekten we in 2019 duurzaam op. Onze CO2 uitstoot is ten opzichte van 2010 met circa 11% gedaald. Maar er moet inderdaad nog veel gebeuren. In de inleiding het volgende toegevoegd:

blad 29 van 42

• •

Totaal 187TJ van (2.981 TJ ) = 6% (>5% maar < 10%) en 16.156 ton CO2 van 2019 ca. 203.100 ton. = 8% Geen CO2 winst : Electrische auto geen CO2, hergebruik HH afval?

Hyperlinks toevoegen Structurele ondersteuning met informatie voorziening over energie besparen voor bewoners door EnergieHuis Slim Wonen | serviceloket voor de komende 5 jaar. De gas- en energieprijzen stijgen enorm. Het EnergieHuis Slim Wonen kan juist nu helpen met energie besparen en het verduurzamen van je woning. Maak een afspraak of kom langs tijdens een van onze nieuwe Energie Inloopspreekuren . Deskundige Energiecoaches helpen met persoonlijke voorlichting en stappenplan. 'Start slim' via onze website en doe je eigen woning QuickScan en krijg inzicht in de bespaarmogelijkheden van je woning. Ga daarna 'Slim verder' met directe bespaarmaatregelen van bepaal je eigen route.

Warmtepomp centrum in lege winkel in het centrum van Geldrop gesponsord door bedrijven? 5.1.1 Maatregelen (praktische uitwerking) - regelgeving tbv: Alleen 0-op de meter woningen nieuwbouw? • Energie efficiënte Stedenbouw: compactere bouwvorm, minder • energie verlies, verdichting Zonwering ( om energieverbruik voor koeling tegen te gaan) • verbod op AirCo's? • Vervoer: autoloze zondag? • Bakfiets to go voor boodschappen? Ipv gratis parkeren • Omgevingsvergunning dakverhoging agv isolatie > lagere leges? • Deelauto voorzieningen ? • Lokale uber door vervoersdiensten te koppelen (buurt • taxi, burenhulp, Bravo) icm Vervoersbewegingen onderzoek ? Smart verkeerslichten (minder stoppen) • Warmtepomp (WKO of water-water/lucht) initiatieven op • buurtniveau Hybride kantoor inrichten in leegstaande winkels (flex werkplekken) •

Als gemeente doen we al heel veel op het gebied van duurzaamheid, maar er moet nog heel veel gebeuren om onze doelen voor 2050 van een CO2neutrale, circulaire, klimaatrobuuste en natuurpositieve gemeente te bereiken. In 2019 wekten we net iets meer dan 5% van ons totale energieverbruik duurzaam op. En onze CO2-uitstoot is sinds 2010 met slechts 11% afgenomen. Een versnelling is dus noodzakelijk. Goed idee om dat in de webversie van de nota toe te voegen Bij paragraaf 5.3 Focus 2022-2026 het volgende toegevoegd: Ondersteunen van inwoners met informatie over energie besparen (onder meer in samenwerking met Energiehuis Slim Wonen) De verdere uitwerking hiervan zullen we beschrijven in het uitvoeringsprogramma.

Interessante ideeën. Wij zullen deze meenemen bij het uitwerken van ons uitvoeringsprogramma.

blad 30 van 42

• • • • • •

Lokale energieopslag (op buurtniveau)? Zon, wind of waterkracht? Oude watermolen herstellen of moderne variant? Wateropslag gebruiken voor energie opslag? Prijsvraag voor innovatieve ideeën Publicatie waterverbuik en verbod op gazon besproeien en kleine zwembaden Repair cafe (in het centrum) Opschoon dag voor alle scholen 2x per jaar en voor taakstraffen Hogere boete voor afval op straat gooien?

Input Energiehuis Slim Wonen (deelnemer 2) Mooi stuk dat ook nog eens door een breed publiek te behappen moet zijn. Het is nogal wat om alle neuzen dezelfde richting uit te krijgen. 7% woningen aardgasvrij Aardgasvrij is het makkelijkste voor nieuwe bouw of voor de wijken waar geen gasaansluiting is. Hoeveel % moet er voor 2026 nog bijkomen van de woningen die van het gas af gaan, dus die nu gas gebruiken? Is het iets om ook een % woningen te noemen die “gedeeltelijk” van het gas af zijn door bv het installeren van warmtepomp. Door de bank genomen geeft dit een gasverbruik reductie van 60 %. Om zicht te houden in hoeverre de ambities zijn gerealiseerd is het wenselijk dit voortdurend te kunnen monitoren. Een halfjaarlijkse update zou fijn zijn om tijdig te kunnen bijsturen.

De gemeente heeft zelf in de hand: “De gemeente draagt bij aan het behalen van dit aantal door op alle geschikte gemeentelijke daken zonnepanelen te (laten) leggen.” Kan deze ambitie concreter worden gemaakt door:

reactie 1 jan 2021 waren er naar verwachting circa 360 woningen zonder aardgasaansluiting. Dit is circa 2%. We verwachten dat er nog circa 1000 aardgasvrije woningen bijkomen. Dit zal deels door nieuwbouw gebeuren en deels door het aardgasvrij maken van bestaande woningen. Wij hebben zicht op het aantal aardgasaansluitingen, maar hebben slechts zeer beperkt zicht op woningen die nog wel een aansluiting hebben, maar wel al gedeeltelijk van het gas af zijn. Onze mogelijkheden voor monitoring zijn op dit moment beperkt. Wij hebben alleen binnen het thema energie kwantitatieve gegevens. En daarbij zijn wij grotendeels afhankelijk van de klimaatmonitor. Probleem hiermee is dat deze vaak enkele jaren achterloopt. Op sommige onderdelen zijn de nieuwste gegevens uit de klimaatmonitor uit 2019. Wel gaan daarom een monitoringsplan maken om te onderzoeken of we onze monitoringsmogelijkheden kunnen uitbreiden. Aan de hand van dat onderzoek kunnen we straks aangeven of een halfjaarlijkse update tot de mogelijkheden behoort. Inderdaad we hebben de tekst aangepast naar: Dat percentage is 100% voor de gemeentelijke panden met een hiervoor geschikt dak. Deze ambitie zullen we verder uitwerken in ons uitvoeringsprogramma. We zullen daarin het tekstvoorstel verwerken.

blad 31 van 42

- In 2022 vindt inventarisatie gemeentelijke daken die geschikt zijn en hoeveel Watt-piek is hierop mogelijk is vindt plaats. - In 2023 is hiervan 30 % gerealiseerd - In 2024 is hiervan 60 % gerealiseerd - Eind 2025 is hiervan 100 % gerealiseerd Input twee leden van Buurkracht • Nota is helder geschreven • Nota is goed opgebouwd en overzichtelijk • Nota is goed leesbaar

reactie

•

Wat is de relatie met de duurzaamheidsnota 2016-2019? o Wat is er gebeurd met die nota? o Wat zijn de resultaten van die nota? o Waarom is die nota niet genoemd in de huidige nota?

Deze nota is een actualisatie van die nota. De resultaten van de nota 20162019 zijn beschreven in paragraaf 4.4 en zijn verder uitgewerkt in bijlage 2

•

Wat betreft de ambities: o Waar staan we nu? o Wie gaat de ambities uitvoeren? o Wat zijn de consequenties voor de burgers?

•

In 3.1 wordt gesproken over de behoefte van de toekomstige generaties. o Wat is die behoefte? o Heeft de toekomstige generatie recht op alle mogelijke luxe? Drie vliegreizen per jaar; elke dag vlees, een badkamer met douche en bad, etc?

•

Het is goed dat er ambities zijn geformuleerd, maar

In bijlage 2 beschrijven we waar we in 2019 stonden. Wegens het ontbreken van kwantitatieve gegevens voor 2020, 2021 en 2022 is het helaas niet mogelijk te beschrijven waar we op dit moment staan. Het uitvoeren van de ambities is een gezamenlijke opgave. De gemeentelijke organisatie moet stappen zetten, maar daarnaast ook de inwoners, verengingen en bedrijven van onze gemeente. In het nog verder uit te werken uitvoeringsprogramma zullen we beschrijven wat de gemeentelijke organisatie gaat doen op het gebied van duurzaamheid. Zowel binnen de eigen organisatie als wat zij gaat doen om inwoners, bedrijven en verenigingen te helpen te verduurzamen. Hierin worden ook de consequenties van de ambities meegenomen. De behoefte van de toekomstige generaties komt uit de definitie van Brundtland uit 1987. In dit stuk wordt gesproken over: the concept of 'needs', in particular the essential needs of the world's poor, to which overriding priority should be given. Behoefte wordt hier dus vooral bedoeld als de eerste levensbehoeften en niet het verlangen naar alle mogelijke luxe. Het klopt dat monitoring op de ambities op dit moment nog beperkt mogelijk is. Met name binnen de thema’s biodiversiteit en

blad 32 van 42

o o o •

Hoe krijgen we inzicht in de voortgang van de maatregelen om die ambities te realiseren? Hoe maak je dat meetbaar? Wat kost het om die ambities te realiseren?

Wat is de relatie met o De RES o De biodiversiteitsnota o De Transitie warmte?

Wat we als gemeente gaan doen toetsen we aan de landelijke doelen die gesteld zijn op het gebied van duurzaamheid: Bekijken we die doelen ook kritisch of ze zinvol en of haalbaar zijn? Vreemd ook dat er ook niet verwezen wordt naar resultaten tov nota 2016-2019? Wat is er gebeurd in de periode 2019-2022? Onze gemeente is aardgasvrij: Is dit zinvol om zo te stellen, volgens mij is de doelstelling CO2 neutraal te zijn. Hier zou je ook nog kunnen noemen dat we geen houtkachels meer willen, geen aardolie meer als gemeente willen gebruiken, dat er in deze gemeente geen benzine meer verkocht mag worden etc) We wekken daar waar dit landschappelijk past grootschalig energie op: lijkt me landschapsvervuiling nog erger dan de vele windmolens! 20 ha zonnevelden gerealiseerd; Zonnevelden moeten we niet willen; moeten daar slimmer mee omgaan en zonnepanelen integreren in de architectuur en het realiseren van de infrastructuur, bijv geluidschermen van zonnepanelen!

klimaatadaptatie beschikken wij nog nauwelijks over kwantitatieve gegevens. Een van de prioriteiten is dan ook om een monitoringssysteem op te zetten zodat wij inzicht krijgen in de voortgang van de ambities. De kosten om de ambities te realiseren worden uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma. Dit zal ook aan alle stakeholders voorgelegd worden. Dit hebben we geprobeerd te beschrijven in paragraaf 3.2 en 3.2.2. De duurzaamheidsnota beschrijft wat we op gemeentelijk niveau de komende vier jaar prioriteit geven en wat onze doelen zijn. De RES doet dat op regionaal niveau. De biodiversiteitsnota en transitie warmte zijn een verdere uitwerking van specifieke thema’s binnen duurzaamheid. De duurzaamheidsnota geeft deze context en fungeert in die zin als een soort paraplu hiervoor. In de nota hebben we deze doelen als uitgangspunt genomen. Wel kijken we in de nota in hoeverre het haalbaar is voor Geldrop-Mierlo hierbij aan te sluiten. In hoofdstuk 4 verwijzen we naar de resultaten van de nota 2016-2019. In de periode zijn vooruitlopende op de nieuwe nota de bestaande projecten voortgezet in verschillende nieuwe projecten gestart. Deze zullen in het uitvoeringsprogramma beschreven worden. Aardgasvrij worden is hier specifiek genoemd omdat gemeenten van het rijk de opdracht hebben gekregen om plannen te maken om te realiseren dat Nederland in 2050 aardgasvrij is.