Afvaltarieven Beeldvormende presentatie Commissie AZ 20241007

Afvaltarieven in relatie tot andere heffingen voor de burger Beeldvormende presentatie in Commissie Algemene Zaken 7-10-2024

Aanleiding presentatie dec 2023

Vaststelling Afvaltarieven 2024

7 okt 2024

28 okt 2024

Commissie AZ Presentatie Afvaltarieven 2025

Raadsvergadering Onderwerp Afval

11 nov 2024

Vaststelling Programmabegroting 2025 en Meerjarenraming 20262028

dec 2024

Vaststelling Belastingverordeningen 2025

Toezegging om de Gemeenteraad voor de vaststelling van Afvaltarieven 2025 eerder te informeren over de totstandkoming van de tarieven

Deze presentatie geeft u de context waarbinnen de bepaling van de afvaltarieven tot stand komt en de feitelijke onderbouwing van een aantal relevante beleidskeuzes

Agenda Afvalstoffenheffing • Afvaltarieven • Beleidskeuzes afval o Besparingsmogelijkheden – (frequentie papierinzameling, PBD, luierinzameling) o Toekomstig (informerend) – (mobiele milieustraat, afvalcoaches, GFE hoogbouw)

Overige gemeentelijke heffingen • Rioolheffing • Onroerend Zaak Belasting

Concluderend • Belastingdruk • Te overwegen beleidskeuzes afval

Afvalstoffenheffing

Actualisering en toerekening straatreiniging Budgetten • Straatreiniging: 25% doorbelast naar exploitatie Afval, 37,5% naar gesloten exploitatie Riool • Beide budgetten zaten in begroting nog op niveau 2022 • Tekorten afgelopen jaren ten laste gebracht van Exploitatie (Voorziening Afval -> €0) • Opnieuw hogere kosten door loon- en prijsontwikkeling • Budgetten (straatreiniging, bijzet) geactualiseerd voor 2025 Gevolgen voor tarieven • Actualisering en hogere toerekening naar Afval en Riool resulteert in tariefstijgingen • Verhoging van rioolheffing met 1% (renteontwikkeling, slechts gedeeltelijk toerekening van straatreiniging) • Verhoging van €6,- per huishouden aan afvalstoffenheffing

Afvalstoffenheffing Afvaltarieven

• •

Begroting Cure stijging à €26,Begroting Gemeente stijging à €6,-

•

Stijging €32,- per huishouden

Toelichting Vastrecht Stijging a.g.v. Begroting Cure 2025 bedraagt €26,• Niet-beïnvloedbare kosten à €17,o.a. personeelskosten, materieel en overige bedrijfsvoering (vastgesteld door AB Cure) • Beïnvloedbare kosten à €9,beleidskeuzes frequentie papier- en PBD-inzameling (wordt nader toegelicht in deze presentatie)

Stijging a.g.v. MPB 2025-2028 bedraagt €6 (zie kader) Variabele tarieven Stijging 3,3% door indexering

2025

Vast (per huishouden) Tarief 2024 Tarief 2025

€ €

190,222,-

Stijging

€

32,-

Variabel

2025

2024

Tarief GFT 80 liter Tarief GFT 140 liter

€ €

3,05 5,19

€ €

3,15 5,36

Tarief GFT 240 liter

€

8,40

€

8,68

Tarief Rest 80 liter

€

5,92

€

6,12

Tarief Rest 140 liter

€

10,04

€

10,37

Tarief Rest 240 liter

€

16,13

€

16,66

Tarief Hoogbouw 25 liter

€

2,09

€

2,16

Tarief Hoogbouw 40 liter

€

3,44

€

3,55

Intermezzo – Nascheiding Cure is aangesloten bij het collectief Midwaste. Via Midwaste worden onder andere aanbestedingen voor afvalverwerking gecoördineerd. De leden van Midwaste bestaan uit gemeenten en gemeentelijke inzameldiensten. Zoals bekend loopt er een initiatief vanuit Midwaste om met een aantal leden gezamenlijk te komen tot nascheiding. Hierbij wordt o.a. PBD uit het restafval gescheiden. Deze manier van afvalverwerking heeft gevolgen van de PBD-inzameling en waarschijnlijk ook voor de wijze waarop het diftar-systeem wordt ingevuld. Ondanks eerdere aankondigingen is er vertraging in het voorstel van Midwaste ontstaan. De verwachting is dat u in het eerste kwartaal van 2025 verder wordt geïnformeerd.

De andere Cure-gemeenten hebben besloten om, vooruitlopend op dit initiatief, al eerder met nascheiding te starten. Eindhoven doet dat al vanaf 2024 en Valkenswaard gaat dat doen vanaf 2025. Gemeente Geldrop-Mierlo zit in de gunstige positie om resultaten van deze gemeentes te kunnen gebruiken voor onze eigen overwegingen.

Beleidskeuzes afval

Beleidskeuzes - besparingsmogelijkheden Frequentie papierinzameling verlagen

Ongedaan maken extra inzamelroutes PBD

Luierinzameling afschaffen

Omschrijving Oud papier werd tot 2023 in Mierlo elke 2 weken ingezameld door verenigingen. In Geldrop zamelde Cure elke 4 weken het papier. Met het beëindigen van de inzameling door verenigingen is de frequentie Papierinzameling in Geldrop en Mierlo gelijkgetrokken naar elke 2 weken. De berekende besparing is gebaseerd op een frequentie van elke 4 weken.

Omschrijving Op specifieke locaties rijdt Cure extra inzamelroutes vanwege zeer groot aanbod van PBD en overlast door aanbod op de verkeerde dag. Deze maatregel is in het leven geroepen om de leefbaarheid te verbeteren, maar kan uit kostenperspectief worden teruggedraaid.

Omschrijving Op kinderdagverblijven en scholen kunnen ouders de luiers van hun kinderen inleveren. De luiers worden ingezameld en verwerkt door Renewi.

Alternatieve beleidskeuze Inzamelfrequentie in de hele gemeente te verhogen naar 1x per week. Kosten voor straatreiniging en handhaving nemen naar verwachting af.

Toelichting Luiers worden vanwege het tekort aan verwerkingscapaciteit als restafval verwerkt. De dienst die Gemeente Geldrop-Mierlo aan jonge ouders levert, wordt bekostigd uit het vastrecht. Als deze dienst wordt afgeschaft, moeten zij luiers bij het restafval aanbieden. De kosten zijn dan volledig voor de kleine doelgroep van jonge gezinnen. Bovendien is de inzamelfrequentie voor restafval voor deze gezinnen niet toereikend. Alternatieven zoals het gebruik van ondergrondse containers zijn haalbaar, maar in de praktijk niet wenselijk.

Kosten ter indicatie Besparing op met name personeelskosten: €33.000,Mindering van kosten per huishouden: €1,80

Kosten ter indicatie Besparing op met name personeelskosten: €125.000,Mindering van kosten per huishouden: €7,Meerkosten alternatieve keuze per huishouden: €9,50

Kosten ter indicatie Besparing op verwerking door Renewi: €90.000,Mindering van kosten per huishouden: €4,90 Meerkosten voor jonge gezinnen: €280,-

Advies Ontraden, gezien de geringe besparing in kosten in verhouding tot de vermindering van service

Advies Ontraden, gezien de verwachte stijging van kosten van straatreiniging en handhaving.

Advies Ontraden, gezien de enorme verschuiving van lasten naar jonge gezinnen en praktische bezwaren

Toelichting Ondanks de verwachting dat halvering van de frequentie ook halvering van de kosten inhoudt, is de besparing van deze maatregel beperkt. Bij een hoger aanbod zal de vuilniswagen eerder terug moeten rijden naar het terrein van Cure, waardoor de productiviteit omlaag gaat. Ook alternatieve oplossingen als de inzet van de milieustraat of Renewi als overslagpunt bieden vooralsnog geen mogelijkheden.

Toelichting Het teniet doen van deze routes leidt tot een onprettige woonsituatie in bepaalde wijken. Er worden kosten op de afvalexploitatie bespaard, maar er ontstaan extra kosten voor straatreiniging/zwerfafval en handhaving.

Beleidskeuzes – toekomstig (informerend) Mobiele milieustraat

GFE Hoogbouw

Afvalcoaches

Omschrijving Verplaatsbaar inzamelpunt voor fracties die normaal gezien op de milieustraat ingeleverd moeten worden.

Omschrijving In hoogbouw wordt GFT-afval niet als losse fractie ingezameld. Volgens Europese wetgeving moet dit per 1 januari 2024 wel gedaan worden. In deze proef is onderzocht hoe het inzamelen van GFE-afval verloopt. Door etensresten van restafval gescheiden te houden, is het scheidingspercentage theoretisch hoger en de lasten voor de inwoner lager.

Omschrijving Inzet van coaches die inwoners actief informeren over de wijze van afvalscheiding, het aanbieden van afval en de mogelijkheden van het (gratis) aanbieden van reststromen bij de milieustraat en kringloopvoorzieningen.

Uitkomst Zeer positief ontvangen door inwoners. Financieel alleen interessant wanneer de drie Cure-gemeentes gezamenlijk investeren. EHV en VLK hebben aangegeven de komende twee jaar niet te investeren.

Uitkomst De proef sloeg niet zo goed aan als gehoopt. Men vond het gebruik van de GFE-inzamelzakjes onprettig. Wanneer er weer externe ruchtbaarheid aan gegeven werd, was de aangeboden hoeveelheid hoger. Ook beïnvloedde andere afvalproblematiek in het testgebied de bereidwilligheid om mee te werken aan deze proef.

Kosten ter indicatie Kosten voor 26 dagen (alle zaterdagen van twee kwartalen per jaar) mobiele milieustraat: €100.000,Meerkosten per huishouden: €5,50

Kosten ter indicatie Eenmalige kosten voor overname materiaal: €10.000,Jaarlijkse kosten voor uitvoering proef €10.000,Kosten opgenomen in tarief per huishouden: €1,10

Advies Ontraden, aangezien de lasten niet met drie gemeenten gedragen kunnen worden

Advies Neutraal – proef met lage investering voortzetten, maar nog niet als beleidskeuze invoeren

Uitkomst Er is uitgegaan dat afvalcoaches op basis van vrijwillige inzet geworven zouden worden. Verschillende gesprekken met potentiële kandidaten hebben niets opgeleverd. Voor Eindhoven zijn twee afvalcoaches in dienst van Cure aangesteld. De inzichten die deze afvalcoaches verkrijgen, zijn mogelijk ook van toepassing op Geldrop-Mierlo.

Kosten ter indicatie (wegens privacy niet uitgedrukt in bedragen) Aanstelling van 0.3 FTE Meerkosten per huishouden naar rato Advies Neutraal – aandacht vooralsnog uit naar plan van aanpak voor bijzet, waarmee de inzet van afvalcoaches mogelijk overbodig wordt.

Overige gemeentelijke heffingen

Rioolheffing •

In 2025 – 2027 jaarlijkse stijging à 1% door ontwikkelingen rente en straatreiniging

•

Stijging €2,40 bij laag waterverbruik, excl. indexering à 3.3%

Riooltarieven

Toelichting • Gesloten exploitatie: lasten worden gedekt door baten • Resultaat wordt gestort of onttrokken aan egalisatievoorziening Riool • Financiële paragraaf Gemeentelijk Riolerings Plan met behulp van rekenmodel jaarlijks doorgerekend • Rentestand en ongunstige prijsontwikkelingen t.g.v. geopolitieke situatie bepalend • Afgelopen jaren geen noodzaak voor stijging Rioolheffing • In 2025 – 2027 wordt een stijging van jaarlijks 1% ingevoerd • Berekeningen en tariefstelling exclusief kostenindexatie t.g.v. inflatie

Onroerendezaakbelasting •

Plaats 23 in ranglijst gemeenten in 2024

(aantal gemeenten in de ranglijst is 345, waarbij plaats 1 de laagste tarieven heeft)

OZB tarieven •

Stijging €19,- bij gemiddelde WOZ-waarde woning

Voorlopige berekening tarieven 2025 Woningen Toename tarief door indexering 3,3% en 4,1% door hogere bijdrage BSOB Afname tarief waardestijging 8,1%

Belastingdruk

• •

2023

2024

2025

OZB eigenaar woning

0,0645%

0,0659%

0,0656%

OZB eigenaar niet woning

0,1787%

0,1834%

0,1906%

OZB gebruiker niet woning

0,1452%

0,1490%

0,1548%

Niet woningen eigenaar en gebruiker Toename tarief door indexering 3,3% en 4,1% door hogere bijdrage BSOB Afname tarief waardestijging 3,5%

Som van Afvalstoffenheffing, Rioolheffing en OZB Plaats 54 in ranglijst gemeenten in 2024 (aantal gemeenten in de ranglijst is 345, waarbij plaats 1 de laagste tarieven heeft)

•

Totale stijging €53,40

Geldrop-Mierlo Gem. Noord-Brabant

een-persoons huishouden € 780 € 829

Eigenaar woning meer-persoons Rangorde meer-pers. huishouden huishouden € 869 54 € 908

Bron: Tabel 33 Atlas van de lokale lasten 2024, gegevens hebben betrekking op 2024

een-persoons huishouden € 469 € 357

Huurder woning meer-persoons huishouden € 557 € 442

Rangorde meerpers. huishouden 254

Intermezzo – Algemene Uitkering Gemeentefonds (1/5) De relatie met de algemene uitkering uit het Gemeentefonds Uitgangspunt: Gemeenten moeten in staat zijn een gelijk niveau van voorzieningen te realiseren bij een gelijke belastingdruk voor hun inwoners. 1. Het gemeentefonds is kostengeoriënteerd. 2. Het gemeentefonds houdt rekening met de mogelijkheid om eigen inkomsten te genereren.

Inkomstencorrectie Voor de OZB wordt een landelijk rekentarief gehanteerd. Hiermee wordt vervolgens gerekend hoeveel OZB een gemeente zou kunnen innen gelet op de waarde van het onroerend goed in die gemeente. Deze uitkomst wordt als inkomstencorrectie in mindering gebracht op de algemene uitkering.

Algemene Uitkering Gemeentefonds (2/5)

Nadrukkelijk. De inkomstencorrectie op het gemeentefonds is dus niet afhankelijk van ons eigen tarief. Maar het begrotingssaldo van de gemeente wordt wel door de volgende 2 zaken beïnvloed: 1. de hoogte van de algemene uitkering; 2. de hoogte van onze OZB-opbrengst. Het eerste wordt dus niet bepaald door de hoogte van ons tarief het tweede uiteraard wel.

Algemene Uitkering Gemeentefonds (3/5)

Als de inkomstencorrectie hoger is dan ons tarief, dan wordt per saldo het begrotingssaldo nadeliger bij waardestijging. En wat positiever bij waardedaling. Let op: areaal-uitbreiding is ook stijging van de totale WOZ-waarde.

Algemene Uitkering Gemeentefonds (4/5) Inkomstencorrectie op de algemene uitkering t.o.v. OZB-opbrengsten Geldrop-Mierlo

Geldrop-Mierlo altijd wel relatief lage tarieven gehad, maar het saldo tussen inkomstencorrectie en eigen opbrengst is omgeslagen bij de herijking van het gemeentefonds die per 1-1-2023 is ingegaan.

Algemene Uitkering Gemeentefonds (5/5) Inkomstencorrectie op de algemene uitkering t.o.v. OZB-opbrengsten Geldrop-Mierlo

Verschil groter geworden: • GM woningen -8,1% +3,3% +4,1% per saldo -0,7% • Rijk woningen -3,5% +6,3% per saldo 2,8% • GM niet-woningen -3,5% +3,3% +4,1% per saldo +3,9% • Rijk niet-woningen -1,25% +6,3% per saldo 5,05% Omdat wij via de BSOB de WOZ-waarden eerder ontvangen dan verwerking door BZK via de Landelijke Voorziening WOZ werken we soms met stelposten in de berekening van de algemene uitkering.

Concluderend

Concluderend Totale stijging Belastingdruk 2025

Belastingdruk ( stijging per huishouden) Afvalstoffenheffing

€

32,00

Rioolheffing

€

2,40

Onroerend Zaak Belasting

€

19,00

Totaal

€

53,40

Concluderend Afvaltarieven

Te overwegen beleidskeuzes 2025

Vast (per huishouden) Tarief 2024 Tarief 2025

€ €

190,222,-

Stijging

€

32,-

Variabel

2025

2024

Tarief GFT 80 liter Tarief GFT 140 liter

€ €

3,05 5,19

€ €

3,15 5,36

Tarief GFT 240 liter

€

8,40

€

8,68

Tarief Rest 80 liter

€

5,92

€

6,12

Tarief Rest 140 liter

€

10,04

€

10,37

Tarief Rest 240 liter

€

16,13

€

16,66

Tarief Hoogbouw 25 liter

€

2,09

€

2,16

Tarief Hoogbouw 40 liter

€

3,44

€

3,55

Variabele tarieven stijgen volgens de gewogen kostenindex van 3,3%. Tarieven voor de milieustraat blijven ongewijzigd.

•

Frequentie papierinzameling verlagen

•

Ongedaan maken extra inzamelroutes PBD Frequentie inzamelroutes PBD verhogen

•

Luierinzameling afschaffen