RIB stand van zaken en vervolgstappen windpark A59

Aan de leden van de raad

Raamsdonksveer, 12 april 2023 Ons kenmerk Onderwerp

: 20230411103199/Beleid : Raadsinformatiebrief RIB Windmolens Oosterhout

Geachte leden van de raad, Middels deze brief willen wij u informeren over de stand van zaken van de windmolens A59 (hierna windpark A59) te Oosterhout. Waar komen we vandaan Het dossier windpark A59 kent een lange geschiedenis. De eerste besluitvorming over het besluit vond plaats in de periode 2011-2013 in het “windbod 2020” van de gemeente Oosterhout. Het windbod stamt uit 2011 en is geaccepteerd door de provincie en verankerd in afspraken Wind op Land met het Rijk in 2013. Vervolgens zijn er in 2018 en begin 2019 vele onderzoeken gedaan naar de haalbaarheid van windmolens op verschillende locaties. In totaal zijn 15 initiatieven en locaties voor zonneweides daadwerkelijk betrokken in de afweging. Uiteindelijk zijn 11 locaties door Oosterhout getoetst waarbij 2 locaties het meest geschikt leken; de Vijf Eiken en de Oranjepolder. Uiteindelijk is de keuze gemaakt voor de locatie Oranjepolder. De gemeenteraad van Geertruidenberg kan zich niet vinden in het besluit van de gemeente Oosterhout. Daarom neemt zij in 2021 een motie aan om een zienswijze in te dienen bij de gemeente Oosterhout. In de motie wordt verzocht om een eerlijke lusten/lasten verdeling tussen Oosterhout en Geertruidenberg, mochten de windmolens er komen. Die zienswijze werd op 17 mei 2021 bij de gemeente Oosterhout ingediend (zie bijlage 1).

Vervolgens is de besluitvorming over de verklaring van geen bedenkingen, inclusief de nota van beantwoording op de zienswijzen, een aantal keer uitgesteld, tot 4 april 2023. De gemeenteraad van Oosterhout heeft uiteindelijk besloten om de verklaring van geen bedenkingen af te geven. Daaropvolgend heeft het college van Oosterhout op 6 april 2023 de omgevingsvergunning afgegeven. Beantwoording van de zienswijze Naast het besluit op de verklaring van geen bedenkingen, stelde de gemeenteraad van Oosterhout ook de nota van beantwoording op de zienswijzen vast. Hieronder ziet u een overzicht van onze ingediende punten en de beantwoording hiervan. Met “reclamant” worden wij als indiener van de zienswijze bedoeld: Zienswijze 1) Reclamant verzoekt het college van B&W alvorens de definitieve verklaring van geen bedenkingen voor te leggen aan de gemeenteraad, onafhankelijk onderzoek te laten

Beantwoording Hierop wordt ingegaan bij paragraaf 3.2.5 Geluid en 3.2.6 Geluid en gezondheid. Op verzoek van de gemeenteraad is door TNO een second opinion uitgevoerd naar het onderdeel laagfrequent geluid uit de ruimtelijke

Ons kenmerk Onderwerp

: 20230411103199/Beleid : Raadsinformatiebrief RIB Windmolens Oosterhout

plaatsvinden naar de werking van laagfrequent geluid en trillingen van windturbines met een tiphoogte van 235 m in relatie tot gezondheid van omwonenden en de impact op inwoners van de gemeente Geertruidenberg daarin expliciet mee te nemen. 2) De geplande locaties van de turbines zijn zowel ruimtelijk, als visueel niet in lijn met de bestaande turbines op Weststad III. In plaats daarvan staan de molens dichterbij de grens met gemeente Geertruidenberg, wat een grotere impact betekent voor de inwoners van deze gemeente.

3) De komst van de windturbines in de Oranjepolder betekent een forse visuele impact op de inwoners van Geertruidenberg. De geplande turbines staan net over de grens van de Geertruidenbergs grondgebied. Deze visuele last kom dan alsnog ten laste van deze inwoners, ondanks dat de gemeente geen windmolens op Geertruidenbergs grondgebied wilde.

4) Reclamant vraagt de gemeente de te ontvangen financiële afdrachten voor landschap en sociale participatie evenredig te verdelen over de gemeenten Oosterhout en Geertruidenberg of te investeren in natuurontwikkeling in de Oranjepolder. Zo wordt recht gedaan aan een eerlijke verdeling van de lasten en de lusten van de windmolens op energiepark A59. Dit komt volgens reclamant uiteindelijk ten goede van het maatschappelijk draagvlak voor het project

5) Reclamant verzoekt het college van B&W alvorens de definitieve verklaring van geen bedenkingen voor te leggen aan de gemeenteraad, onafhankelijk onderzoek te laten plaatsvinden naar trillingen van windturbines met een tiphoogte van 235 m in relatie tot gezondheid

onderbouwing bij de vergunningaanvraag. Het eindrapport wordt bij de beantwoording van de zienswijzen toegevoegd.

De lijn van de opstelling wijkt inderdaad in zeer lichte mate af van de richting die de lijnopstellingen binnen het bestaande windpark Weststad III hebben, in die zin dat de richting van beide lijnen enkele procenten afwijken qua richting. Dit staat ook als zodanig beschreven in de ruimtelijke onderbouwing. Geconstateerd is op basis van een landschappelijke beoordeling en visualisaties dat dat niet onaanvaardbaar is. Beschouwd is ook of herpositionering van de windturbines in het kader van ruimtelijke kwaliteitsverbetering op basis de provinciale verordening een positief effect kan hebben door plaatsing in lijn met de bestaande windturbines. Geconstateerd is dat dat niet een overwegend positief effect heeft. Vanuit belemmeringen in de directe omgeving is er ook eigenlijk geen schuifruimte beschikbaar om dat te doen. De windmolens staan gepland op ongeveer gelijke afstand van de woonwijken in de gemeente Geertruidenberg als in de gemeente Oosterhout. Hierop wordt ingegaan bij paragraaf 3.2.7 Visuele hinder en 3.2.8 Ruimtelijke kwaliteit. De politieke keuze geen windmolens te plaatsen op het eigen grondgebied van de gemeente Geertruidenberg kan niet beperkend werken voor de buurgemeenten. Wij werken met elkaar samen in de regionale energiestrategie. Daarin hebben we als geheel en als afzonderlijke gemeenten doelstellingen te behalen en afgesproken.

De keuze hoe deze in te vullen en welke locatie daarvoor wordt gekozen is aan de gemeentes zelf. In de anterieure overeenkomst tussen Eneco en de gemeente Oosterhout is een bijdrage afgesproken aan een nog op te zetten duurzaamheidsfonds van €0,50 per opgewekt MWh. De opbrengst uit dit fonds zal ten goede komen aan projecten in de omgeving van het plangebied. De gemeentegrens is hier niet beperkend in. Inwoners van Raamsdonksveer kunnen dus ter zijner tijd ook voorstellen voor projecten indienen. Een werkgroep onder leiding van de lokale Energiecoorperatie ONE zal een voorstel voor het omgevingsfonds opstellen. Deze zal starten zodra duidelijk is of de vergunning voor het windpark kan worden verleend. Op grond van ervaringen op land blijkt dat fundaties van windturbines geen hinderlijke trillingen doorgeven aan de ondergrond en de omgeving. De Staatssecretaris van IenM heeft in een brief (vergaderjaar 2013-2014,

Ons kenmerk Onderwerp

: 20230411103199/Beleid : Raadsinformatiebrief RIB Windmolens Oosterhout

van omwonenden en de impact op inwoners van de gemeente Geertruidenberg daarin expliciet mee te nemen.

6) Naast hinder van laagfrequent geluid laat het akoestische onderzoek volgens reclamant zien dat er met het plaatsen van de windturbines een toename van de geluidsbelasting verwacht wordt op de locatie Kloosterweg. Reclamant constateert dat de cumulatie van het geluid van de windmolens en het bestaande omgevingsgeluid zorgt voor een geluidsbelasting van ver boven de voorkeurswaarde van de Rijksoverheid van 50 dB en in sommige gevallen zelfs boven het absolute maximum van 65 dB. Reclamant acht dit niet verantwoord en het effect hiervan op de volksgezondheid onacceptabel.

33612, nr. 22) aan de TK laten weten: "de bewering in enkele literatuurbronnen dat ook overdracht door de grond plaatsvindt is ongegrond, hetgeen blijkt uit nauwkeurige metingen van trillingsniveaus in de bodem rondom windturbines." Hierop wordt ingegaan bij paragraaf 3.2.5 Geluid en 3.2.6 Geluid en gezondheid. Op verzoek van de gemeenteraad is door TNO een second opinion uitgevoerd naar het onderdeel laagfrequent geluid uit de ruimtelijke onderbouwing bij de vergunningaanvraag. Het eindrapport wordt bij de beantwoording van de zienswijzen toegevoegd. Voor alle representatieve toetspunten geldt dat er (voor worst-case windturbine) wordt voldaan aan de voor deze ontwikkeling ruimtelijke aanvaardbaar geachte geluidnormen van Lden 47 dB en Lnight 41dB. De geluidbelasting van sec de windmolens op de gevel van de Kloosterhoeve (toetspunt 10) bedraagt Lden 41 dB en Lnight 35 dB. Dit is ruimschoots onder de normen van Lden 47 dB en Lnight 41 dB. Cumulatief met andere geluidbronnen is de huidige situatie een niveau van Lcum 56 dB en gaat dit met de windmolens erbij naar 57 dB. Het geluid van windturbine wordt zwaarder meegewogen dan bijvoorbeeld geluid van wegverkeer en industrie in de cumulatieve geluidsbelasting, dus deze is in werkelijkheid lager. De cumulatieve geluidbelasting zorgt niet voor een onaanvaardbare verandering van het woon- en leefklimaat en is derhalve acceptabel.

7) Uit het slagschaduw onderzoek wordt geconstateerd dat op vijf van de zes onderzochte locaties binnen de gemeente Geertruidenberg slagschaduw kan

Andere toetspunten in de gemeente Geertruidenberg zijn: Toetspunt 1: Lcum is en blijft 58 dB. Het akoestisch klimaat blijft hetzelfde. Toetspunt 8: Lcum is en blijft 73 dB. Het akoestisch klimaat blijft hetzelfde. Toetspunt 9: Lcum is en blijft 67 dB. Het akoestisch klimaat blijft hetzelfde Toetspunt 14: Lcum van 56 naar 57 dB (onafgerond een toename van 0,28 dB). Het akoestisch klimaat blijft hetzelfde. De genoemde voorkeurswaarde is niet relevant voor windturbinegeluid. Windturbinegeluid kent helemaal geen voorkeursgrenswaarde en bijbehorende maximale ontheffingswaarde, maar moet ten allen tijde aan de norm van Lden 47 dB en Lnight 41 dB voldoen. Voor cumulatieve geluidbelasting geldt geen normstelling alleen een goede ruimtelijke ordering. Hierop wordt ingegaan bij paragraaf 3.2.7.3 Hinder door slagschaduw. --- (hieronder eigen toevoeging van wat wordt benoemd onder deze paragraaf)

Ons kenmerk Onderwerp

: 20230411103199/Beleid : Raadsinformatiebrief RIB Windmolens Oosterhout

optreden. Op dit moment heeft geen van de locaties binnen onze gemeente slagschaduw van andere molens. Ondanks de automatische standstillvoorziening kan niet worden voorkomen dat inwoners tijdelijk last hebben van slagschaduw. En ook al worden de molens stilgezet, hebben zij ten opzichte van de huidige situatie nog altijd last van normale schaduw op hun woningen.

In de milieuwetgeving zijn voorschriften opgenomen om hinder door slagschaduw te beperken. In de Activiteitenregeling milieubeheer (Activiteitenbesluit) staat hoe vaak en hoe lang per dag de slagschaduw van een windturbine een woning mag raken. Slagschaduw mag maximaal 6 uur per jaar optreden als het gevoelige bestemmingen betreft (bijvoorbeeld woningen, zorginstellingen en scholen). Eneco gaat daarin een stap verder en zorgt dat er maximaal 30 minuten slagschaduw per jaar kan zijn op de gevoelige objecten. Gevoelige objecten zijn onder andere woningen en zorginstellingen. Voor de Kloosterhoeve en de bewoners aan de rand van Raamsdonksveer scheelt dit 5 ½ uur per jaar ten opzichte van hetgeen wettelijk is toegestaan.

Concluderend heeft onze zienswijze er mede toe geleid dat er een onafhankelijk onderzoek door TNO is uitgevoerd naar laagfrequent geluid op de gezondheid van inwoners (zie bijlage 2). Verder is de lusten/lastenverdeling (de strekking van de ingediende motie) geborgd in een duurzaamheidsfonds dat ten goede komt van de omgeving van het plangebied. Daarmee is het fonds ook gemeentegrensoverstijgend. Het vervolgtraject Nu de verklaring van geen bedenkingen is afgegeven door de gemeenteraad en inmiddels ook de omgevingsvergunning door het college, is het vergunningsverleningstraject in de volgende fase terechtgekomen. Enerzijds, zal een werkgroep onder leiding van lokale energiecoöperatie ONE een voorstel voor een omgevingsfonds verder uitwerken. Wij zullen bij onze collega’s in Oosterhout aangeven dat ook inwoners van onze gemeente de mogelijkheid moeten hebben om hieraan deel te nemen en denken hierin graag mee. Anderzijds start hiermee ook de beroepsprocedure op de omgevingsvergunning. Tegen het verlenen van de omgevingsvergunning kunnen belanghebbenden binnen zes weken vanaf de besluitdatum d.d. 7 april 2023 beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Raad van State).

Uit artikel 1:2, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna genoemd: Awb) volgt dat een belanghebbende wordt verstaan: ‘degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken’. Alleen belanghebbenden kunnen bij de Raad van State beroep aantekenen tegen de omgevingsvergunning. Het uitgangspunt is dat in principe iedereen die rechtstreeks feitelijke gevolgen ondervindt van het plaatsen van de windmolens belanghebbenden zijn. Wanneer de gevolgen voor woon-, leef- of bedrijfssituatie dermate gering zijn, ontbreekt een persoonlijk belang. Er moet sprake zijn van gevolgen van enige betekenis. Bij de beoordeling hiervan zijn factoren zoals afstand, zicht, planologische uitstraling en milieugevolgen (waaronder geur, geluid, licht, trilling emissie en risico) relevant. Specifiek voor windmolens heeft de Raad van State het hiervoor aangegeven criterium geobjectiveerd. De Raad van State neemt als uitgangspunt dat er ‘gevolgen van enige betekenis’ aanwezig zijn binnen een afstand van tien keer de tiphoogte van de voor de betrokkene dichtstbijzijnde windmolen, gemeten vanaf de voet van de windmolen. Het enkele zicht hebben op de windmolens en/of windparken is dus onvoldoende om als belanghebbende te worden aangemerkt. De betrokkene moet dus daadwerkelijk binnen de geobjectiveerde afstand van de tiphoogte woonachtig of gevestigd zijn.

Ten aanzien van bestuursorganen worden de aan hun toevertrouwde belangen als hun belangen beschouwd. De rechtstreekse betrokkenheid van die belangen bij het bestreden besluit maakt hen belanghebbenden. Er zijn een belangen aan de gemeenteraad c.q. het college toevertrouwd. Uw raad en/of het college zijn belanghebbende in de zin van artikel 1:2, eerste lid van de Awb. Ten aanzien van bestuursorganen worden de aan hun toevertrouwde belangen als hun belangen beschouwd. De rechtstreekse betrokkenheid van die belangen bij het bestreden besluit maakt hen belanghebbenden. Of men, inclusief de gemeenteraad, daadwerkelijk als belanghebbende wordt gezien, wordt uiteindelijk getoetst door de Raad van State.

Ons kenmerk Onderwerp

: 20230411103199/Beleid : Raadsinformatiebrief RIB Windmolens Oosterhout

Beroep wordt afgeraden op inhoudelijke gronden Naast het vraagstuk over wel of geen belanghebbende zijn in deze zaak, is de vervolgvraag op welke beroepsgronden men beroep aan kan tekenen. Beroep kan alleen aangetekend worden op grond van de omgevingsvergunning. Met andere woorden: beroep kan worden aangetekend op het moment dat men vindt dat de omgevingsvergunning in strijd is met de goede ruimtelijke ordening. Dit zijn dezelfde gronden als waarop de gemeenteraad van Oosterhout de verklaring van geen bedenkingen (VVGB) kon afwijzen. De gemeenteraad van Oosterhout heeft driemaal juridisch advies ingewonnen, waarvan de laatste tweemaal bij HBR advocaten, gespecialiseerd in omgevingsrecht en overheidsprivaatrecht (bijlage 3, 4 en 5). Deze adviezen hebben niet geleid tot een negatief besluit op de VVGB. Dit geeft aan dat er voor hen onvoldoende aanleiding was om de omgevingsvergunning te weigeren, omdat er voldoende duidelijk is gemaakt dat voldaan is aan de goede ruimtelijke ordening. Dit blijkt tevens uit de beantwoording van onze zienswijze.

In reactie op punt 1, laagfrequent geluid, is een aanvullende onderzoek hiernaar uitgevoerd waaruit blijkt dat “Hieruit concluderen we dat de nieuwe windturbines kunnen zorgen voor laag-frequent geluid dat binnenshuis hoorbaar kan zijn, maar dat de kans op hinder door laagfrequent geluid volgens de methode met toetsing aan de Vercammen-curve klein is in 13 van de 14 toetspunten in het onderzoek van Pondera Consult” (bijlage 2, pagina 2). Het enige punt waarbij een niet-significante toename mogelijk is, toetspunt 6, ligt niet in de gemeente Geertruidenberg. De punten over de locatiekeuze van de molens (2) en de visuele impact (3) zijn gedegen beantwoord en weerlegd. Ditzelfde geldt voor de mogelijke trillingen (5) die worden opgevangen door de fundering. Verder wordt o.a. de Kloosterhoeve ten opzichte van de wettelijke kaders, extra beschermd tegen slagschaduw (punt 7) door extra maatregelen. De toename van 0,28 dB cumulatieve geluidsbelasting op de Kloosterhoeve (punt 6) zorgt niet voor een significante wijziging van het akoestische klimaat, en voor de cumulatieve geluidsbelasting bestaat geen wettelijke normstelling. Tot slot wordt ook aan punt 5 van de zienswijze, een eerlijke lusten en lastenverdeling, tegemoet gekomen. Verder willen wij u graag wijzen op de recente uitspraak van de Raad van State (d.d.

12 april 2023) over de windmolens in Dinteloord (zie https://www.bndestem.nl/bergen-op-zoom/alleen-natuurvergunning-staatmegawindmolens-dinteloord-nog-in-de-wegteleurstellend~aba3e8af/?cb=82df24fc47bc51dc7b70d678b927e3ab&auth_rd=1) voor een artikel van BNDeStem over deze uitspraak). In deze vergelijkbare casus oordeelde de Raad van State dat er voldoende wetenschappelijke basis is voor het oordeel dat de grote windturbines in deze casus zonder onaanvaardbare gevolgen kunnen draaien. Los van de financiële consequentie van een procedure en de kans van slagen van dit beroep vanuit de gemeenteraad/het college, is het niet te adviseren deze juridische stappen te ondernemen. Onze zienswijze is op een gedegen manier beantwoord, inclusief een (op ons verzoek) extra onderzoek naar laagfrequent geluid en een omgevingsfonds voor een eerlijke lusten/lastenverdeling. Een dergelijke juridische procedure zet de samenwerking tussen de gemeenten op scherp, wat niet ten goede komt van de onderlinge relatie. Dit geldt ook voor de samenwerkingen op tal van andere thema’s, waaronder de Regionale Energiestrategie. Wij adviseren u in plaats daarvan vanuit de goede samenwerking in te zetten op een lusten-/lastenverdeling die de inwoners van beide gemeenten ten goede komt.

Een juridische procedure vanuit de gemeente Geertruidenberg als bestuursorgaan zal ertoe leiden dat goede gesprekken hierover haast onmogelijk zijn. Afsluitend staat het uiteraard alle belanghebbenden vrij om hier zelf een eigen keuze in te maken. In het geval uw raad kiest om toch in beroep te gaan tegen de omgevingsvergunning wordt sterk aangeraden om aanvullende juridisch advies van een gespecialiseerd advocatenkantoor in te winnen alvorens men besluit deze stap te nemen. Deze juridische ondersteuning is tevens nodig voor het vervolgtraject. Hier zijn de nodige kosten aan verbonden die niet zijn voorzien in de begroting. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Geertruidenberg, de secretaris, de burgemeester,

R.C.J. Nagtzaam

M. Witte

Ons kenmerk Onderwerp

: 20230411103199/Beleid : Raadsinformatiebrief RIB Windmolens Oosterhout

Bijlagen: 1. Zienswijze gemeente Geertruidenberg op concept vvgb windpark A59 Oosterhout 2. Onderzoek laagfrequent geluid TNO 3. Advies inzake windpark A59 4. Second opinion verklaring van geen bedenkingen windturbinepark Oranjepolder 5. Aanvullende memo verklaring van geen bedenkingen windturbinepark Oranjepolder en zonnepark